Manali: First Upload

2020-01-09T09:34:48Z

First Upload

New page

{|border=1
||'''Time'''
||'''Narration'''

|-
||00:01
|| स्पोकन ट्युटोरियलच्या ''' Radioactive Dating Game''' या इंटरऍक्टिव्ह PhET सिम्युलेशन पाठात आपले स्वागत.

|-
||00:08
|| या पाठात, '''Radioactive Dating Game''' या इंटरऍक्टिव्ह PhET सिम्युलेशनचे प्रात्यक्षिक बघू.

|-
||00:17
|| या पाठासाठी मी:
उबंटु लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वर्जन 16.04
जावा वर्जन 1.8.0
फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 60.0.2 वापरत आहे.

|-
||00:32
||हा पाठ समजण्यासाठी, माध्यमिक शाळेतील भौतिक आणि रसायनशास्त्राचे ज्ञान असावे.

|-
||00:37
|| सिम्युलेशनच्या सहाय्याने आपण शिकू:

'''Radioactive decay''' आणि '''half life'''

Decay rates

रेडिओऍक्टिव्हिटीचे मापन

'''Radioactive dating'''

|-
||00:51
||कृपया या पाठाबरोबर दिलेल्या अतिरिक्त सामग्रीचा संदर्भ पहा.

|-
||00:55
||आता सुरूवात करूया.

|-
||00:58
|| सिम्युलेशन डाउनलोड करण्यासाठी दिलेली लिंक वापरा.

|-
||01:02
|| मी डाउनलोड्स फोल्डरमधे '''Radioactive Dating Game ''' सिम्युलेशन आधीच डाउनलोड केलेले आहे.

|-
||01:10
|| '''jar ''' फाईल उघडण्यासाठी टर्मिनल उघडा.

|-
||01:14
|| टर्मिनल प्रॉम्प्टवर '''cd Downloads''' टाईप करून एंटर दाबा.

|-
||01:22
|| '''java space hyphen jar space radioactive-dating-game underscore en dot jar''' टाईप करून एंटर दाबा.

|-
||01:36
||ब्राउजरमधे '''html ''' फॉरमॅटमधे फाईल उघडेल.

|-
||01:41
||हा '''Radioactive Dating Game ''' सिम्युलेशनचा इंटरफेस आहे.

|-
||01:46
|| आता हा इंटरफेस समजून घेऊ.

|-
||01:49
||इंटरफेसमधे चार स्क्रीन आहेत:

'''Half Life'''

'''Decay Rates'''

'''Measurement'''

'''Dating Game'''

|-
||02:00
||आपण येथे '''Half Life''' चा स्क्रीन बघत आहोत.

|-
||02:04
|| स्क्रीनच्या वरच्या भागात '''Isotope versus Time''' असा आलेख आहे.

|-
||02:09
|| Time च्या एककांकडे लक्ष द्या.

|-
||02:12
|| स्क्रीनच्या उजवीकडे आपल्याला '''Choose Isotope''' हे पॅनेल दिसेल.

|-
||02:17
||यात अस्थिर केंद्रकाचा स्थिर केंद्रकात क्षय (डिके) होणारे तीन पर्याय दिलेले आहेत.

|-
||02:25
||मध्यभागी '''Bucket o’ Atoms''' असलेले सिम्युलेशन पॅनेल आहे.

|-
||02:31
||लक्षात घ्या डिफॉल्ट रूपात '''C-14''' निवडलेले असल्यामुळे त्यात '''C-14''' अणू आहेत.

|-
||02:38
||बकेटच्या खाली “'''Add 10'''” हे बटण उपलब्ध आहे.

|-
||02:44
||'''Stable and Unstable Nuclei'''

स्ट्राँग अणुकेंद्रकीय बल प्रोटॉन्समधील विद्युतचुंबकीय प्रतिकर्षणावर मात करते.

|-
||02:54
||या बलाशी संबंधित असलेली उर्जा म्हणजे बंधन उर्जा(बाईंडिंग एनर्जी).

|-
||03:00
||बंधन उर्जा जितकी कमी असेल तितका अणुकेंद्रक अधिक अस्थिर असतो.

|-
||03:06
||अशा अस्थिर अणुकेंद्रकाला किरणोत्सर्गी म्हटले जाते.

|-
||03:12
||सिम्युलेशन पॅनेलखाली '''Play/Pause ''' आणि त्याच्यापुढे '''Step ''' बटण आहे.

|-
||03:19
|| सिम्युलेशन पॅनेलमधे निळ्या रंगाचे '''Reset All Nuclei ''' हे बटण आहे.

|-
||03:25
||हे तुम्हाला तुम्ही निवडलेला आयसोटोप घेऊन पुन्हा मूळ स्थितीवर घेऊन जाईल.

|-
||03:30
||उजव्या पॅनेलखाली पांढऱ्या रंगाचे '''Reset All ''' बटण आहे.

|-
||03:35
||हे या स्क्रीनवरील सिम्युलेशन रिसेट करून सर्व सेटिंग्ज डिफॉल्ट रूपात आणेल.

|-
||03:41
||Isotope विरूध्द time या आलेखाचे निरीक्षण करा.

|-
||03:45
||5000 वर्षांच्या खुणेजवळ '''Half Life''' नावाची एक लाल उभी तुटक रेषा आहे.

|-
||03:52
|| '''C-14''' चे '''half-life''' 5730 वर्षे आहे.

|-
||03:58
||y अक्षावर निळ्या '''N-14''' चिन्हाच्या वर लाल '''C-14''' चे चिन्ह दिसेल.

|-
||04:06
||'''C-14''' अणू वरील ओळीत आणि '''N-14''' अणू खालील ओळीत दिसतील.

|-
||04:13
||आयसोटोप लेबलच्या डावीकडे लाल वर्तुळ आहे.

|-
||04:17
|| '''C-14''' आणि '''N-14''' अणूंची संख्या '''hash ''' चिन्हाद्वारे दर्शवली आहे जी वर्तुळाच्या डाव्या बाजूला दिसेल.

|-
||04:26
||'''Radioactive Decay'''

'''Radioactive Decay ''' म्हणजे अस्थिर अणूकेंद्रकाचे स्थिर केंद्रकात उत्स्फूर्त रूपांतरण होय.

|-
||04:36
|| यात सबऍटोमिक कण आणि त्यांची उर्जा रेडिएशन म्हणून उत्सर्जित केली जाते.

|-
||04:43
||त्याचे प्रकार असे आहेत:

अल्फा क्षय

बिटा क्षय

गॅमा क्षय

|-
||04:52
||'''Half-life''' म्हणजे रेडिओऍक्टिव्ह पदार्थातील निम्म्या अणुकेंद्रकांचा क्षय होण्यास लागणारा वेळ.

|-
||05:01
||सिम्युलेशनवर परत जाऊया.

|-
||05:04
|| '''Add 10''' बटणावर क्लिक करून लगेच पॉज बटणावर क्लिक करा.

|-
||05:10
||सिम्युलेशन पॅनेलमधे दहा '''C-14''' अणू समाविष्ट होतील.

|-
||05:15
||जवळजवळ लगेचच लाल '''C-14''' अणूचा क्षय होण्यास सुरूवात होऊन ते निळ्या रंगाचे '''N-14''' अणू होतील.

|-
||05:22
||आलेखावर दोन ओळींमधे हलणाऱ्या अणूंकडे लक्ष द्या.

|-
||05:28
||जसजसे '''N-14''' चे अणू वाढत जातील तसतसे हे वर्तुळ निळ्या रंगात बदलेल.

|-
||05:34
||पॉज बटणाच्या उजवीकडील '''Step ''' बटणावर क्लिक करत रहा.

|-
||05:42
||आता हे वर्तुळ अर्धे लाल व अर्धे निळे दिसत आहे.

|-
||05:47
||आता आलेखात 5 निळे '''N-14''' अणू दिसत आहेत.

|-
||05:54
||सिम्युलेशन पॅनेलमधे देखील पाच '''C-14''' चे अणू आणि पाच '''N-14''' चे अणू दिसत आहेत.

|-
||06:01
||ही '''half-life''' ची व्याख्या आहे.

|-
||06:04
|| '''Add 10''' वर पुन्हा क्लिक केल्यास सिम्युलेशन पॅनेलमधे आणखी दहा '''C-14''' चे अणू समाविष्ट होतील.

|-
||06:12
||वेगवेगळ्या कालावधीनंतर उर्वरित '''C-14''' अणूंच्या संख्येचा अंदाज लावा.

|-
||06:18
||इतर केंद्रकांसाठी हेच सिम्युलेशन कार्यान्वित करा.

|-
||06:23
|| '''Decay Rates ''' च्या टॅबवर क्लिक करून स्क्रीनवर जा.

|-
||06:28
|| '''Half Life ''' स्क्रीनप्रमाणेच या इंटरफेसची रचना आहे.

|-
||06:33
||कृपया हा स्क्रीन त्याचप्रकारे समजून घ्या.

|-
||06:37
||आता '''Measurement ''' च्या टॅबवर क्लिक करून त्या स्क्रीनवर जा.

|-
||06:42
||उजव्या पॅनेलमधे '''Choose an Object''' खालील '''Tree''' हा पर्याय वापरू जो डिफॉल्टरूपात निवडलेला आहे.

|-
||06:50
||डावीकडे वरती '''Probe Type''' खालील '''Carbon-14''' आणि '''Objects''' हे डिफॉल्टरूपातील पर्याय वापरू.

|-
||06:59
||उजव्या कोपऱ्यात खाली '''Plant Tree ''' बटणावर क्लिक करा.

|-
||07:04
||लगेचच '''Pause ''' बटणावर क्लिक करा.

|-
||07:07
||डाव्या कोपऱ्यात वर '''Probe Type''' च्या वर 100% असे दिसेल.

|-
||07:14
||सिम्युलेशन पुढे नेण्यासाठी पॉज बटणाच्या उजवीकडील '''Step ''' बटणावर क्लिक करत रहा.

|-
||07:23
||आलेखाच्या वरती '''% of C-14''' हे डिफॉल्ट रूपात निवडलेले आहे.

|-
||07:29
||आलेखाखालील पांढरा बॉक्स झाड लावल्यापासून ते किती वर्षांचे आहे हे दर्शवतो.

|-
||07:35
||लाल रेष झाडामधील उर्वरित '''C-14''' ची टक्केवारी दर्शवते.

|-
||07:41
||आलेखावरील '''C-14''' to '''C-12''' ratio या दुसऱ्या रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

|-
||07:48
||आता लाल रेष झाडातील '''C-14''' आणि '''C-12''' यांचे गुणोत्तर दर्शवेल.

|-
||07:53
||आलेखावरील % of '''C-14 ''' या रेडिओ बटणावर पुन्हा क्लिक करा.

|-
||07:58
|| वरती डावीकडील %, झाड आणि आलेखावरील वर्षांची संख्या यांचा मागोवा घ्या.

|-
||08:09
||जेव्हा झाडाचा हिरवा रंग नष्ट होऊन त्याची सर्व पाने झडतात आणि पानगळ थांबते त्यावेळच्या वर्षांची आणि '''C-14''' ची टक्केवारी यांची नोंद करा.

|-
||08:20
||वरील डाव्या विंडोमधे अंदाजे 50% दिसण्यासाठी '''Play''' किंवा '''Step''' बटणावर क्लिक करा.

|-
||08:35
||जेव्हा झाडामध्ये 50% '''C-14''' दिसेल तेव्हा असलेल्या वर्षांची नोंद करा.

|-
||08:42
||'''Rock''' आणि '''Uranium-238 ''' या रेडिओ बटणांवर क्लिक करा.

|-
||08:50
|| '''Erupt Volcano''' आणि '''Cool rock ''' बटणांवर क्लिक करा.

|-
||08:58
|| थंड झालेल्या ज्वालामुखीच्या खडकातील '''U-238''' ची पातळी मोजा.

|-
||09:04
|| आयसोटोपच्या पदार्थातील पातळीची हवेतील पातळीबरोबर तुलना करण्यासाठी '''Air radio ''' बटणावर क्लिक करा.

|-
||09:12
||आता शेवटच्या '''Dating Game ''' टॅबवर क्लिक करून त्या स्क्रीनवर जा.

|-
||09:17
||या स्क्रीनवर '''C-14''', '''U-238''' किंवा इतर कस्टम अणुकेंद्रकांची पातळी मोजता येते.

|-
||09:25
||जमिनीवर आणि जमिनीखालील काही पदार्थ दिसतील ज्यावर आपण ही पातळी मोजण्यासाठी प्रोब ठेवू शकतो.

|-
||09:34
||'''Radioactive Dating'''

कार्बनचे दोन आयसोटोप्स आहेत: '''C-12''' आणि '''C-14'''.

|-
||09:41
|| दोन्ही आयसोटोप कार्बन डाय ऑक्साईड बनतात आणि सजीव ते घेतात.

|-
||09:47
|| सजीवाच्या मृत्युनंतर नवीन कार्बन घेणे थांबते. त्यामुळे '''C-14''' चा स्तर तसेच '''C-14''' चे '''C-12''' शी असलेले गुणोत्तर खाली येते.

|-
||09:57
||'''Radioactive Dating-Continued'''

रेडिओएक्टिव्ह डेटिंगमध्ये C-14 च्या C-12 शी असलेल्या गुणोत्तराची तुलना ही नुकत्याच मृत झालेल्या नमुन्याशी केली जाते.

|-
||10:06
||हे सजीव मृत होऊन किती काळ झाला याचा अंदाज दर्शवते.

|-
||10:10
||युरेनियम लेड डेटिंगचा वापर खडक, पुरातत्व वस्तू इत्यादींसाठी केला जातो.

|-
||10:17
||आधीच्या स्क्रीनप्रमाणेच आपल्याला वरती आलेख दिसेल.

|-
||10:22
|| आपण खालीलप्रमाणे डिफॉल्ट रूपात निवडलेले पर्याय ठेवूया:

'''Probe Type''' खाली '''Carbon-14'''

'''Objects''' आणि

'''% of C-14'''

|-
||10:33
||आता प्रोब ड्रॅग करून डावीकडे जमिनीवर असलेल्या प्राण्याच्या कवटीवर ठेवा.

|-
||10:40
||कवटीच्या पुढे एक पॉप अप बॉक्स उघडलेला दिसेल.

|-
||10:45
|| “'''Estimate age of Animal Skull'''” हे टेक्स्ट आणि त्याच्याखाली एका रिकाम्या बॉक्सपुढे “'''years'''” असे लिहिलेले दिसेल.

|-
||10:53
||त्याच्या खाली '''Check Estimate''' हे बटण आहे.

|-
||10:57
||डावीकडे वरती '''Probe Type''' च्या वर 98.2% असे दिसेल.

|-
||11:04
||आलेखाच्या वरती दोन्हीकडील टोकांचा हिरवा बाण ड्रॅग करा.

|-
||11:09
||बाणाच्या वरील पांढऱ्या बॉक्समधे, % of '''C-14''' अंदाजे 98.2% असावे.

|-
||11:18
||आलेखाच्या वरील पांढऱ्या बॉक्समधे '''t equals 123 yrs''' असे दिसेल.

|-
||11:26
|| '''Estimate age of Animal Skull''' खालील रिकाम्या बॉक्समधे 123 टाईप करा.

|-
||11:33
|| '''Check Estimate ''' बटणावर क्लिक करा.

|-
||11:36
|| '''Estimate''' चा पॉप अप बॉक्स बंद होईल.

|-
||11:40
||त्याजागी 123 years लिहिलेला हिरवा टेक्स्ट बॉक्स उघडेल आणि त्यापुढे एक हिरवा '''smiley''' दिसेल.

|-
||11:48
|| कवटीतील उरलेल्या '''C-14''' च्या % ची मोजणी करून आपण कवटीचे वय मोजले आहे.

|-
||11:56
|| असाईनमेंट म्हणून,
डेटिंग गेम स्क्रीनमधील सर्व घटकांच्या वयाचा अंदाज घ्या.

|-
||12:03
||अस्थिर अणु केंद्रकांच्या टक्केवारीशी वय वर्षाशी सहसंबंध प्रस्थापित करा.

|-
||12:08
||वय वर्षांचा आणि पदार्थाच्या जमिनीतील खोलीशी सहसंबंध प्रस्थापित करा.

|-
||12:13
||प्राण्यांच्या अवशेषांसाठी '''C-14''' तर खडक व इतर वस्तूंसाठी '''U-238''' वापरायचे लक्षात ठेवा.

|-
||12:20
||थोडक्यात,

|-
||12:22
|| या पाठात, '''Radioactive Dating Game ''' हे PhET सिम्युलेशन कसे वापरायचे याचे प्रात्यक्षिक बघितले.

|-
||12:31
|| तसेच आपण शिकलो:

'''Radioactive decay''' आणि '''half life''',

Decay rates,

रेडिओ ऍक्टिव्हिटीचे मापन,

'''Radioactive dating'''.

|-
||12:46
|| दिलेल्या लिंकवरील व्हिडिओमधे स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्टचा सारांश मिळेल.

|-
||12:52
|| हा व्हिडिओ डाऊनलोड करूनही पाहू शकता.

|-
||12:55
|| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
ऑनलाईन परीक्षा उत्तीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.

|-
||13:04
|| अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.

|-
||13:08
|| कृपया या फोरममध्ये आपल्या टाईम क्वेरीज पोस्ट करा.

|-
||13:12
|| या प्रकल्पाला पंडित मदन मोहन मालवीय नॅशनल मिशन ऑन टीचर्स अँड टिचिंग यांनी अंशतः अनुदान दिले आहे.

|-
||13:20
||या प्रोजेक्टसाठी अर्थसहाय्य NMEICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

|-
||13:28
|| अधिक माहिती या लिंकवर उपलब्ध आहे.

|-
||13:33
|| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज --- यांचा आहे.

|-
||13:37
|| सहभागासाठी धन्यवाद.

|-
|}

PhET/C3/Radioactive-Dating-Game/Marathi - Revision history

Manali: First Upload