Manali at 09:55, 9 January 2020

2020-01-09T09:55:56Z

Manali: First Upload

2019-12-06T10:07:16Z

First Upload

New page

{| border=1
|| '''Time'''
|| '''Narration'''

|-
|| 00:01
|| स्पोकन ट्युटोरियलच्या '''Pendulum Lab ''' सिम्युलेशन या पाठात आपले स्वागत.

|-
|| 00:06
|| या पाठात, '''Pendulum Lab ''', या PhET सिम्युलेशनचे प्रात्यक्षिक बघणार आहोत.

|-
|| 00:13
|| या पाठासाठी मी:
उबंटु लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वर्जन 16.04

|-
|| 00:20
|| जावा वर्जन 1.8.0

|-
|| 00:25
|| फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 62.0.3 वापरत आहे.

|-
|| 00:31
|| हा पाठ समजण्यासाठी, माध्यमिक शाळेतील भौतिकशास्त्राचे प्राथमिक ज्ञान असावे.

|-
|| 00:38
||हे सिम्युलेशन वापरून, आपण सिंपल हार्मोनिक मोशनचे(सरल आवर्त गती) वर्णन करणार आहोत.

|-
|| 00:44
|| लंबकाच्या आंदोलनाचे प्रात्यक्षिक बघणार आहोत.

|-
|| 00:48
||लंबकाच्या आंदोलनावर परिणाम करणारे घटक शोधणार आहोत.

|-
|| 00:54
|| लंबकाच्या गतीच्या संदर्भात ऊर्जा अक्षय्यतेचे स्पष्टीकरण करणार आहोत.

|-
|| 01:00
|| लंबकांच्या जोडीच्या आंदोलनांचे प्रात्यक्षिक बघु.
|-
|| 01:05
|| इतर खगोलीय वस्तूंवर लंबकाच्या दोलनांचे प्रात्यक्षिक बघु.

|-
|| 01:11
|| साध्या पेंडुलममध्ये जड गोळ्याला एक दोरी बध्द केलेली असते.

|-
|| 01:17
|| आता सरल आवर्त गतीची व्याख्या पाहू.

|-
|| 01:21
|| आंदोलक पदार्थावरील बल हे त्याच्या माध्य स्थितिपासूनच्या विस्थापनाशी समानुपाती असते तेव्हा सिंपल हार्मोनिक मोशन निर्माण होते.

|-
|| 01:33
|| म्हणजेच '''F α -x'''.

|-
|| 01:38
|| '''SHM ''' मधे गतिज आणि स्थितिज उर्जेची सतत अदलाबदल होत असते.

|-
|| 01:45
|| येथे यांत्रिक ऊर्जा अक्षय्य राहते.

|-
|| 01:49
|| सिम्युलेशन डाउनलोड करण्यासाठी दिलेली लिंक वापरा.

|-
|| 01:53
||मी डाउनलोड्स फोल्डरमधे सिम्युलेशन आधीच डाउनलोड केले आहे.

|-
|| 01:58
|| '''pendulum-lab_en.html''' फाईलवर राईट क्लिक करा.

|-
|| 02:02
|| '''Open with Firefox Web Browser''' हा पर्याय निवडा.

|-
|| 02:07
|| '''Pendulum Lab ''' सिम्युलेशन उघडेल.

|-
|| 02:11
|| '''Pendulum lab ''' सिम्युलेशनमधे, '''Intro''' ,'''Energy ''' ,'''Lab''' हे तीन स्क्रीन आहेत.

|-
|| 02:21
|| '''Intro''' स्क्रीन उघडण्यासाठी त्यावर क्लिक करा.

|-
|| 02:25
|| या स्क्रीनमधे निळ्या रंगाचा लंबक आहे.

|-
|| 02:30
|| लंबकाच्या कोनातील बदल दर्शवण्यासाठी कोनमापक आणि,

|-
|| 02:35
|| दोरीच्या बध्द बिंदूपासून वस्तुमान केंद्रापर्यंतचे अंतर मोजण्यासाठी मोजपट्टी आहे .

|-
|| 02:41
|| लंबकाची लांबी आणि वस्तुमान बदलण्यासाठी '''Length''' आणि '''Mass''' हे स्लायडर्स आहेत.

|-
|| 02:47
|| गुरुत्वाकर्षण आणि घर्षण यात बदल करण्यासाठी '''Gravity''' आणि '''Friction''' हे स्लायडर्स आहेत.

|-
|| 02:53
|| स्क्रीनच्या डावीकडील कोपऱ्यात खाली राखाडी रंगाचा बॉक्स आहे.

|-
|| 02:58
||यामधे पुढील चेकबॉक्स आहेत.

|-
|| 03:02
|| '''Ruler''' , '''Stopwatch''' आणि '''Period Trace'''.

|-
|| 03:09
|| स्क्रीनच्या खालील भागात '''Pendulum''' आणि '''Pair of pendulum''' ही बटणे आहेत.

|-
|| 03:16
||लंबकाचे दोलन थांबवण्यासाठी '''Stop''' बटण आहे.

|-
|| 03:21
|| '''Play/Pause''' आणि '''Step''' ही बटणे आहेत.

|-
|| 03:25
|| ऍनिमेशनचा वेग बदलण्यासाठी '''Normal''' किंवा '''Slow''' ही रेडिओ बटणे आहेत.

|-
|| 03:30
|| सिम्युलेशन रिसेट करण्यासाठी '''Reset''' बटण आहे.

|-
|| 03:35
|| लंबकासाठी बॉबवरील संदर्भ रेषा वस्तुमानाचे केंद्र आहे.

|-
|| 03:41
|| लंबकाचा कोन 180 ते वजा 180 अंशापर्यंत बदलता येऊ शकतो.

|-
|| 03:47
|| लंबक एका विशिष्ट कोनावर जसे की, 30 अंशावर ड्रॅग करा आणि दोलन सुरू करा.

|-
|| 03:55
|| डिफॉल्ट रूपात लंबकाची लांबी '''0.70 m''' आहे.

|-
|| 04:01
|| आता '''Length''' स्लायडरवर क्लिक करून तो डावीकडे '''0.30 m''' पर्यंत ड्रॅग करा.

|-
|| 04:08
|| लक्षात घ्या की, लंबकाची लांबी कमी केल्यावर तो अधिक वेगाने दोलित होतो.

|-
|| 04:14
|| स्लायडर पुन्हा '''0.70 m''' वर ड्रॅग करा.

|-
|| 04:19
|| डिफॉल्ट रूपात लंबकाचे वस्तुमान 1 किलोग्रॅम आहे.

|-
|| 04:24
|| मास स्लायडरवर क्लिक करून तो डावीकडे 0.50 किलोग्रॅमपर्यंत ड्रॅग करा.

|-
|| 04:32
|| वस्तुमानात बदल केल्यावर त्याचा लंबकाच्या दोलनावर कोणताही परिणाम झालेला नाही.

|-
|| 04:39
|| '''Friction''' स्लायडर '''None''' वर आहे.

|-
|| 04:43
|| आता '''Friction''' स्लायडरवर क्लिक करून तो '''Lots''' वर ड्रॅग करा.

|-
|| 04:48
|| लंबकाच्या दोलनांचा वेग कमी झाल्याचे निरीक्षण करा.

|-
|| 04:53
|| थोड्या वेळाने लंबकाचे दोलन थांबेल.

|-
|| 04:57
|| घर्षणात झालेल्या वाढीमुळे लंबकाच्या दोलनावर विपरीत परिणाम होतो.

|-
|| 05:04
|| सिम्युलेशन रिसेट करण्यासाठी '''Reset''' बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 05:09
|| आता वेगवेगळ्या लांबीच्या लंबकांच्या 10 दोलनांसाठी लागणारा वेळ मोजू या.

|-
|| 05:16
|| लंबकाची लांबी आणि 10 दोलनांसाठी लागणारा वेळ दाखवण्यासाठी एक सारणी बनवू.

|-
|| 05:24
|| पुढे 10 दोलनांसाठी लागणारा वेळ नोंदवण्यासाठी '''Stop watch''' निवडा.

|-
|| 05:31
|| आपण '''0.70 m''' लांबीसाठी 10 दोलने मोजूया.

|-
|| 05:37
|| दोलनांची संख्या मोजण्यासाठी लंबकावर क्लिक करून तो 30 अंशाच्या कोनापर्यंत ड्रॅग करा.

|-
|| 05:44
||आता 10 दोलने मोजूया.

|-
|| 05:47
||एक, दोन, तीन, चार, पाच, सहा, सात, आठ, नऊ, दहा.

|-
|| 06:05
|| आलेली व्हॅल्यू टेबलमधे नमूद करा.

|-
|| 06:09
|| 10 दोलनांसाठी लागणारा सरासरी वेळ काढण्यासाठी पुन्हा '''0.70 m''' साठी वेळ मोजणे गरजेचे आहे.

|-
|| 06:19
|| पुढील 10 दोलने मोजण्यासाठी '''Stop watch''' च्या '''Reset ''' बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 06:26
|| दोलने थांबवण्यासाठी '''Stop ''' बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 06:31
|| लांबी बदलून '''0.60 m''' करा.

|-
|| 06:35
|| '''0.60 m''' लांबीसाठी 10 दोलने मोजण्यासाठी त्याच स्टेप्स पुन्हा करा.

|-
|| 06:43
|| येथे मी दोन वेगळ्या लांबींसाठीची निरीक्षणे आधीच घेतली आहेत.

|-
|| 06:49
|| असाईनमेंट म्हणून, लंबकाची लांबी बदलून '''0.50 m''', '''0.40 m''' आणि '''0.30 m''' करा.

|-
|| 07:01
|| 10 दोलने मोजा.

|-
|| 07:05
|| लागलेल्या वेळांच्या नोंदी करा.

|-
|| 07:08
|| पुढे आपण '''Energy''' स्क्रीनवर जाऊ.

|-
|| 07:12
|| इंटरफेसच्या खालील भागात असलेल्या '''Energy''' स्क्रीन बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 07:18
|| या स्क्रीनवर लंबकाच्या दोलनांच्या दरम्यान उर्जा कशी अक्षय्य राहते हे समजून घेऊ.

|-
|| 07:25
|| '''Energy Graph''' व्यतिरिक्त '''Intro''' स्क्रीन व '''Energy''' स्क्रीनमधील टुल्स जवळजवळ सारखीच आहेत.

|-
|| 07:34
|| लंबकावर क्लिक करून तो 60 अंशापर्यंत ड्रॅग करा आणि दोलन सुरू करा.

|-
|| 07:40
|| आलेखाचे निरीक्षण करा.

|-
|| 07:42
|| '''Gravity''' खालील ड्रॉपडाउनमधून '''Jupiter''' पर्याय निवडा.

|-
|| 07:47
|| आलेखातील बदलाचे निरीक्षण करा.

|-
|| 07:50
|| लंबकाच्या दोलनांच्या दरम्यान आलेखात होणारे बदल बघण्यासाठी '''Slow''' या रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 07:58
|| येथे दिसेल की कडेच्या स्थानांवर स्थितिज उर्जा सर्वात जास्त आहे.

|-
|| 08:05
|| आणि माध्य स्थानी गतिज उर्जा सर्वात अधिक आहे.

|-
|| 08:10
|| म्हणून गती दरम्यान एकूण यांत्रिक उर्जा अक्षय्य राखली जाते.

|-
|| 08:16
|| '''Normal''' या रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 08:19
|| आता आलेखात घर्षणाचा परिणाम बघणार आहोत.

|-
|| 08:23
|| '''Friction''' स्लाइडर '''Lots''' च्या दिशेने ड्रॅग करा.

|-
|| 08:28
|| लक्षात घ्या की घर्षण वाढल्यामुळे औष्णिक उर्जेत अचानक वाढ झालेली आहे.

|-
|| 08:35
|| काही काळाने एकूण यांत्रिक उर्जा आणि औष्णिक उर्जा समान होतील.

|-
|| 08:41
|| कारण की घर्षणामुळे लंबकाच्या दोलनांवर विपरीत परिणाम होतो.

|-
|| 08:47
|| आता आपण '''Lab''' स्क्रीनवर जाऊ.

|-
|| 08:50
|| मागील स्क्रीन्समधे असलेली टुल्स या स्क्रीनमधेही समाविष्ट आहेत.

|-
|| 08:57
|| तसेच डावीकडील कोपऱ्यात वरती '''velocity''' आणि '''Acceleration''' चे अतिरिक्त चेकबॉक्स आहेत.

|-
|| 09:04
|| आणि '''Period Trace''' च्या जागी '''Period Timer''' आहे.

|-
|| 09:08
|| लंबकांची जोडी निवडा.

|-
|| 09:11
|| येथे उजव्या कोपऱ्यात वरती दोन length आणि दोन mass स्लाइडर्स आहेत.

|-
|| 09:19
|| डिफॉल्ट रूपात दुसऱ्या लंबकाची लांबी '''1 m''' आहे.

|-
|| 09:24
|| डिफॉल्ट रूपात वस्तुमान '''0.50 kg''' आहे.

|-
|| 09:29
|| निळ्या रंगाचा लंबक 60 अंशापर्यंत ड्रॅग करून तो दोलित करा.

|-
|| 09:35
|| अशाचप्रकारे लाल लंबक ड्रॅग करा.

|-
|| 09:40
|| लक्षात घ्या की हिरवा रंग '''Velocity''' व्हेक्टरसाठी,

|-
|| 09:44
|| आणि पिवळा '''Acceleration''' साठी आहे.

|-
|| 09:47
|| '''Velocity''' चा चेकबॉक्स निवडा.

|-
|| 09:50
|| व्हेक्टरचे काळजीपूर्वक निरीक्षण करण्यासाठी '''Slow ''' हे रेडिओ बटण सिलेक्ट करा.

|-
|| 09:56
|| येथे दिसेल की माध्यस्थानी वेग सर्वाधिक आहे.

|-
|| 10:01
|| तो कडेच्या स्थानांवर कमी होत जातो.

|-
|| 10:06
|| कारण माध्यस्थानी गतिज उर्जा सर्वाधिक आहे.

|-
|| 10:12
|| अशाचप्रकारे '''Acceleration''' व्हेक्टर निवडून त्वरणात होणाऱ्या बदलाचे निरीक्षण करा.

|-
|| 10:20
|| असाईनमेंट म्हणून, कडेच्या स्थानांवर त्वरण सर्वाधिक का असते हे सांगा.

|-
|| 10:29
|| सिम्युलेशन रिसेट करण्यासाठी '''Reset''' बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 10:34
|| लंबक वापरुन, वेगवेगळ्या लांबीसाठी गणना केलेल्या आणि मोजलेल्या कालावधींची तुलना करू.

|-
|| 10:42
|| लांबी '''L''', कालावधी '''T''' (गणना) आणि कालावधी '''T''' (मापन) अशाप्रकारे कॉलम असलेला तक्ता तयार करू.

|-
|| 10:51
|| '''T=2π√(l/g)''' हे सूत्र वापरून आपण कालावधी (Time period) मिळवू शकतो.

|-
|| 11:00
|| येथे '''‘l’''' म्हणजे लांबी आणि '''‘g’''' म्हणजे गुरुत्वीय त्वरण.

|-
|| 11:06
|| '''g''' ची किंमत = 9.81 m/s^2 आहे.

|-
|| 11:13
|| '''Period Timer''' पर्याय निवडा.

|-
|| 11:16
|| स्क्रीनच्या उजवीकडे '''Period Timer''' उघडेल.

|-
|| 11:21
||कॉलममधे '''0.70 m''' या लांबीची नोंद करा.

|-
|| 11:26
|| येथे मी आधीच सूत्र वापरून कालावधी मिळवला आहे.

|-
|| 11:32
|| आपण सिम्युलेशनमधून कालावधीचे मापन करणार आहोत.

|-
|| 11:38
|| आता लंबकावर क्लिक करून तो 40 अंशापर्यंत ड्रॅग करा.

|-
|| 11:43
|| '''Period Timer''' च्या स्टार्ट बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 11:47
|| कालावधीची व्हॅल्यू स्क्रीनवर दिसेल.

|-
|| 11:51
|| मोजलेल्या कालावधीची कॉलममधे नोंद करा.

|-
|| 11:55
|| आता लांबी बदलून '''0.60 m''' करा.

|-
|| 12:00
|| पुन्हा '''Period Timer''' वर क्लिक करा.

|-
|| 12:06
|| टेबलमधे व्हॅल्यूजची नोंद करा.

|-
|| 12:09
|| असाईनमेंट म्हणून, लंबकाची लांबी बदलून ती '''0.50 m''', '''0.40 m''', आणि '''0.30 m''' करा.

|-
|| 12:21
|| मोजलेल्या कालावधींची नोंद करा.

|-
|| 12:24
||सूत्राचा वापर करून कालावधी काढा.

|-
|| 12:27
|| सूत्राच्या सहाय्याने काढलेल्या आणि मोजलेल्या कालावधीच्या व्हॅल्यूजची तुलना करा.

|-
|| 12:34
|| पुढे सिम्युलेशन रिसेट करा.

|-
|| 12:37
|| लंबक 30 अंशावर नेऊन तो दोलित करा.

|-
|| 12:41
|| लक्षात घ्या की पृथ्वीवरील गुरुत्वीय त्वरण 9.81 मीटर प्रती सेकंद वर्ग आहे.

|-
|| 12:49
|| आता ड्रॉपडाउन सूचीतून ज्युपिटर पर्याय निवडा.

|-
|| 12:53
|| लंबकाच्या दोलनांमधील बदलाचे निरीक्षण करा.

|-
|| 12:58
|| गुरूवरील गुरुत्वीय त्वरण पृथ्वीपेक्षा अधिक आहे.

|-
|| 13:07
|| असाईनमेंट म्हणून, इतर खगोलीय वस्तूंवरील दोलनांचे निरीक्षण करा.

|-
|| 13:14
|| थोडक्यात,

|-
|| 13:16
|| या पाठात '''Pendulum lab ''' PhET सिम्युलेशन कसे वापरायचे हे पाहिले.

|-
|| 13:24
|| सिम्युलेशनच्या मदतीने आपण सरल आवर्त गतीबद्दल जाणून घेतले.

|-
|| 13:30
|| लंबकाच्या दोलनांचे प्रात्यक्षिक बघितले.

|-
|| 13:34
|| लंबकाच्या दोलनांवर परिणाम करणारे घटक शोधले.

|-
|| 13:40
|| दोलनांच्या दरम्यान उर्जा कशी अक्षय्य राहते याचे प्रात्यक्षिक पाहिले.

|-
|| 13:45
|| लंबकांच्या जोडीच्या दोलनांचे प्रात्यक्षिक पाहिले.

|-
|| 13:50
|| इतर खगोलीय वस्तूंवर दोलनांचे निरीक्षण केले.

|-
|| 13:55
|| दिलेल्या लिंकवरील व्हिडिओमधे स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्टचा सारांश मिळेल.

|-
|| 14:01
|| हा व्हिडिओ डाऊनलोड करूनही पाहू शकता.

|-
|| 14:04
|| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.

|-
|| 14:14
|| अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.

|-
|| 14:18
|| कृपया या फोरममध्ये आपल्या टाईम क्वेरीज पोस्ट करा.

|-
|| 14:22
|| या प्रकल्पाला पंडित मदन मोहन मालवीय नॅशनल मिशन ऑन टीचर्स अँड टिचिंग यांनी अंशतः अनुदान दिले आहे.

|-
|| 14:30
|| या प्रोजेक्टसाठी अर्थसहाय्य NMEICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

|-
|| 14:37
|| अधिक माहिती या लिंकवर उपलब्ध आहे.

|-
|| 14:42
|| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज --- यांचा आहे.

|-
|| 14:46
|| सहभागासाठी धन्यवाद.
|-
|}

@@ Line 598: / Line 598: @@
 || 14:04
 || स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
-ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.
+ऑनलाईन परीक्षा उत्तीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.

PhET/C3/Pendulum-Lab/Marathi - Revision history

Manali at 09:55, 9 January 2020

Manali: First Upload