Manali: First Upload

2019-12-17T07:11:34Z

First Upload

New page

{|border=1
||'''Time'''
||'''Narration'''

|-
|| 00:01
|| स्पोकन ट्युटोरियलच्या '''Models of the hydrogen atom''' सिम्युलेशन या पाठात आपले स्वागत.

|-
|| 00:07
|| या पाठात, '''Models of the Hydrogen Atom''', या PhET सिम्युलेशनचे प्रात्यक्षिक बघणार आहोत.

|-
|| 00:16
|| या पाठासाठी मी:
उबंटु लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वर्जन 14.04

|-
|| 00:24
|| जावा वर्जन 1.7.0 वापरत आहे.

|-
|| 00:29
|| हा पाठ समजण्यासाठी, माध्यमिक शाळेतील विज्ञानाचे प्राथमिक ज्ञान असावे.

|-
|| 00:37
|| हे सिम्युलेशन वापरून आपण हायड्रोजन अणूच्या विविध मॉडेल्सची कल्पना करू.

|-
|| 00:44
|| प्रत्येक मॉडेलच्या प्रायोगिक अंदाजांचे स्पष्टीकरण देऊ.

|-
|| 00:49
|| प्रत्येक मॉडेलच्या मर्यादांवर चर्चा करू.

|-
|| 00:53
|| उर्जा स्तरांच्या आकृतीचे स्पष्टीकरण करू.

|-
|| 00:56
|| n, l आणि m मूल्यांवरून कक्षांचे आकार आणि ओरिएंटेशन निश्चित करू.

|-
|| 01:03
|| प्रात्यक्षिकाला सुरूवात करू.

|-
||01:06
|| सिम्युलेशन डाउनलोड करण्यासाठी दिलेली लिंक वापरा.

|-
||01:11
|| मी डाउनलोड्स फोल्डरमधे '''Models of the Hydrogen Atom ''' सिम्युलेशन आधीच डाउनलोड केले आहे.

|-
|| 01:18
|| सिम्युलेशन कार्यान्वित करण्यासाठी टर्मिनल उघडा.

|-
|| 01:22
|| प्रॉम्प्टवर '''cd space Downloads''' टाईप करून एंटर दाबा.

|-
|| 01:29
|| नंतर टाईप करा, '''java space hyphen jar space hydrogen hyphen atom_en.jar''' आणि एंटर दाबा.

|-
|| 01:41
||'''Models of the Hydrogen Atom ''' सिम्युलेशन उघडेल.

|-
|| 01:45
|| स्क्रीनच्या डाव्या कोपर्‍यातील वरती मेनू बारमधे '''File''' आणि '''Help''' हे घटक आहेत.

|-
|| 01:52
|| मेनूबारच्या खाली, '''Experiment''' आणि '''Prediction''' हे दोन पर्याय असलेले करड्या रंगाचे बटण आहे.

|-
|| 02:01
|| डिफॉल्टरूपात '''Experiment''' मोड उघडतो.

|-
|| 02:05
|| स्क्रीनवरील प्रायोगिक सेटअपमधे फोटॉन्सचे किरण सोडण्यासाठी लाईट गन दिसेल.

|-
|| 02:13
|| येथे हायड्रोजनचा बॉक्सदेखील आहे.

|-
|| 02:16
|| हा बॉक्स हायड्रोजन अणूंनी भरलेला आहे.

|-
|| 02:20
|| झूम-इन बॉक्स एका हायड्रोजन अणूचे प्रतिनिधित्व करतो.

|-
|| 02:25
|| एक संदेश दिसेल.

|-
|| 02:28
|| हा आपल्याला प्रकाशकिरण चालू करण्यासाठी लाल बटण क्लिक करण्यास सांगेल.

|-
|| 02:33
|| लाइट गनमधे '''White''' आणि '''Monochromatic''' असे दोन प्रकाश नियंत्रक आहेत.

|-
|| 02:41
|| डिफॉल्टरूपात '''White''' प्रकाश निवडला आहे.

|-
|| 02:45
|| करड्या रंगाच्या बटणावरील '''Prediction''' पर्यायावर क्लिक करा.

|-
|| 02:49
||स्क्रीनच्या डाव्या बाजुला '''Atomic Model''' पॅनेल उघडेल.

|-
|| 02:54
|| यात '''Classical'''आणि '''Quantum Atomic Models''' ची सूची आहे.

|-
|| 02:59
|| येथे आपण मॉडेलचे अंदाज प्रायोगिक परिणामांशी कसे जुळतात हे पाहू शकतो.

|-
|| 03:06
|| स्क्रीनच्या उजव्या बाजूस '''Legend''' बॉक्समध्ये सबऍटोमिक कणांची यादी आहे.

|-
|| 03:13
|| स्क्रीनच्या तळाशी अ‍ॅनिमेशनचा वेग नियंत्रित करणारा स्लाइडर तसेच '''Play'''/'''Pause''' आणि '''Step''' बटणे आहेत.

|-
|| 03:25
|| अणूचे पहिले सुचवलेले मॉडेल '''Billiard Ball''' मॉडेल आहे.

|-
|| 03:30
|| डिफॉल्ट रूपात यादीतून '''Billiard Ball''' निवडलेले आहे.

|-
|| 03:35
|| '''Billiard Ball''' मॉडेल

|-
|| 03:38
||'''Billiard Ball''' मॉडेलला '''Dalton''' चे अणु मॉडेल देखील म्हणतात.

|-
|| 03:44
|| हे मॉडेल जॉन डाल्टन यांनी सुचवलेले होते.

|-
|| 03:48
|| या मॉडेलनुसार, प्रत्येक अणू बिलियर्ड बॉलसारखा घन, कठीण गोल असल्याची कल्पना केली आहे.

|-
|| 03:58
|| लाईट गनच्या लाल बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 04:02
|| '''White''' लाईट निवडा.

|-
||04:05
|| वेगवेगळ्या तरंगलांबी असलेल्या फोटॉनचा किरण हायड्रोजन बॉक्समधून जातो.

|-
|| 04:11
|| हायड्रोजन अणूंच्या मार्गावरील सर्व फोटॉन दिशा बदलत असल्याचे दिसेल.

|-
||04:17
|| '''Billiard Ball''' मॉडेलच्या मर्यादा.

|-
|| 04:21
|| येथे '''Billiard Ball''' मॉडेलच्या मर्यादा दिसत आहेत.

|-
|| 04:27
|| सिम्युलेशनवर परत जाऊ.

|-
|| 04:30
|| प्रकाशकिरण बंद करा.

|-
|| 04:33
|| '''Atomic Model''' यादीमधून '''Plum Pudding''' वर क्लिक करा.

|-
|| 04:37
|| हे मॉडेल 1898 मधे जे. जे.जे.थॉमसन यांनी मांडले होते.

|-
|| 04:43
|| धनभार एकसारखा वितरित झालेला असून इलेक्ट्रॉन्स त्यात स्थापित झालेले आहेत.

|-
|| 04:50
|| तपकिरी रंगाचे वस्तुमान हा धनभार आहे.

|-
|| 04:53
|| मध्यभागी निळ्या रंगाचा कण इलेक्ट्रॉन आहे.

|-
|| 04:57
|| '''Show spectrometer''' च्या चेक बॉक्सवर क्लिक करा.

|-
|| 05:01
|| प्रकाशकिरण चालू करा.

|-
|| 05:04
|| '''White''' लाईट निवडा.

|-
|| 05:07
||जेव्हा फोटॉन इलेक्ट्रॉनवर आपटतात, तेव्हा इलेक्ट्रॉन हलतो आणि फोटॉन विक्षेपित(डिफ्लेक्ट) होतात.

|-
|| 05:13
|| लक्षात घ्या की वर्णपटात फक्त उत्सर्जित uv (अतिनील) फोटॉन असतात.

|-
|| 05:19
|| प्रकाशकिरण बंद करा.

|-
|| 05:23
|| '''Plum Pudding''' मॉडेलच्या मर्यादा

|-
|| 05:27
|| येथे '''Plum Pudding''' मॉडेलच्या मर्यादा आहेत.

|-
|| 05:32
|| वरील निरीक्षणाच्या आधारे रदरफोर्डने अणूचे '''Classical solar system''' मॉडेल मांडले.

|-
|| 05:42
|| रदरफोर्डचे हे अणूचे न्यूक्लियर मॉडेल लहान प्रमाणातील सौर यंत्रणेसारखे आहे.

|-
|| 05:49
|| न्यूक्लियस सूर्याची आणि फिरणारे ग्रह इलेक्ट्रॉन्सची भूमिका बजावतात.

|-
|| 05:55
|| अणूच्या अतिसूक्ष्म धनभाराच्या भागाला न्यूक्लियस म्हणतात.

|-
|| 06:01
|| इलेक्ट्रॉन्स न्युक्लियसभोवती फिरत असतात.

|-
|| 06:05
|| ते प्रचंड वेगाने वर्तुळाकार मार्गात फिरतात ज्यांना कक्षा म्हणतात.

|-
|| 06:11
|| सिम्युलेशनवर परत जाऊ.

|-
|| 06:14
|| सिम्युलेशन थांबवा.

|-
|| 06:17
|| सूचीमधून '''Classical Solar System''' वर क्लिक करा.

|-
|| 06:21
|| स्क्रीनच्या उजव्या वरील कोपर्‍यात '''Show electron energy level diagram''' चेक बॉक्स आहे.

|-
|| 06:28
|| चेक बॉक्सवर क्लिक करा.

|-
|| 06:31
|| हा डायग्राम इलेक्ट्रॉनची उर्जा दर्शवतो.

|-
|| 06:35
|| हे मॉडेल खरे असल्यास इलेक्ट्रॉनला स्पायरल मार्गाने फिरत न्यूक्लियसमध्ये पडण्यास फक्त एका सेकंदाचा काही अंश लागेल.

|-
|| 06:43
|| प्रकाशकिरण चालू करा.

|-
|| 06:46
|| ऍनिमेशन वेगाचा स्लाइडर '''slow''' वर ड्रॅग करा.

|-
|| 06:50
|| इलेक्ट्रॉनची उर्जा पाहण्यासाठी '''Step''' बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 06:55
|| इलेक्ट्रॉनची उर्जा एका सेकंदाच्या काही भागातच जास्तीतजास्त कडून कमीतकमीकडे जाईल.

|-
|| 07:03
|| आपल्याला माहित आहे की असे होत नाही.

|-
|| 07:07
|| अणू स्थिर असल्याचे आपल्याला माहित आहे.

|-
|| 07:10
|| प्रकाशकिरण बंद करा.

|-
|| 07:13
|| रदरफोर्ड '''Solar System ''' मॉडेलची मर्यादाः अणूची स्थिरता, इलेक्ट्रॉन डिस्ट्रीब्युशन आणि त्यांच्या ऊर्जा यांचे स्पष्टीकरण करू शकत नाही.

|-
|| 07:28
|| सिम्युलेशनवर परत जाऊ.

|-
|| 07:31
|| '''Atomic Model''' यादीमधून '''Bohr''' वर क्लिक करा.

|-
|| 07:35
||नील्स बोर यांनी रदरफोर्डच्या मॉडेलमध्ये सुधारणा करण्यासाठी हायड्रोजन अणूचे मॉडेल सुचवले.

|-
|| 07:42
|| या मॉडेलप्रमाणे, इलेक्ट्रॉन निश्चित त्रिज्या आणि उर्जेच्या कक्षेत न्युक्लियसभोवती फिरतो.

|-
|| 07:50
|| कक्षेतील इलेक्ट्रॉनची ऊर्जा वेळेबरोबर बदलत नाही.

|-
|| 07:56
||ह्या कक्षांना उर्जा स्तर असे म्हटले जाते.

|-
|| 08:00
||या कक्षा '''Electron energy level''' डायग्राममधे '''n=1,2,3,4''' या प्रकारे प्रतिनिधीत्व करतात.

|-
|| 08:13
|| प्रकाशकिरण चालू करा.

|-
|| 08:15
|| '''Play''' बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 08:18
|| सुरुवातीला एक इलेक्ट्रॉन अणूच्या पहिल्या कक्षेत आहे.

|-
|| 08:23
||'''Electron energy level''' डायग्राम इलेक्ट्रॉनला पहिल्या स्तरावर दाखवत आहे.

|-
|| 08:29
|| '''Electron energy level''' डायग्राममधे झालेले इलेक्ट्रॉन संक्रमण पहा.

|-
|| 08:34
|| फोटॉनला शोषून घेतल्याने इलेक्ट्रॉन उत्तेजित होऊन वरच्या स्तरावर जातो.

|-
|| 08:39
|| जेव्हा इलेक्ट्रॉन वरच्या स्तरावरून खालच्या स्तरावर जातो तेव्हा ऊर्जा उत्सर्जित होते.

|-
|| 08:45
|| हा इलेक्ट्रॉन परत त्याच्या पहिल्या स्तरावर आला आहे.

|-
|| 08:49
|| स्पेक्ट्रोमीटरचे निरीक्षण करा.

|-
|| 08:52
|| स्पेक्ट्रोमीटर उत्सर्जित फोटॉन दर्शवितो.

|-
|| 08:56
|| '''Light controls''' च्या खालील '''Monochromatic''' रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 09:01
|| नंतर '''Show absorption wavelengths''' चेकबॉक्स क्लिक करा.

|-
|| 09:05
|| आपल्याला चार उभ्या वर्णपट रेषा दिसतील.

|-
|| 09:09
|| या रेषा शोषलेल्या प्रकाशाच्या तरंगलांबींचे प्रतिनिधित्व करतात.

|-
|| 09:14
|| स्लाइडर पहिल्या ओळीवर हायलाईट केला आहे.

|-
|| 09:18
|| टेक्स्टबॉक्समध्ये तरंगलांबी '''94 nm''' दिसत आहे.

|-
|| 09:23
|| फोटॉन इलेक्ट्रॉनवर आपटत असताना, '''Electron energy level''' आकृतीमधील '''94 nm''' पाशी झालेले इलेक्ट्रॉनचे संक्रमण पहा.

|-
|| 09:32
|| इलेक्ट्रॉन n= 6 या स्तरापर्यंत गेला आहे.

|-
|| 09:36
|| थोड्या वेळात फोटॉन उत्सर्जित करून इलेक्ट्रॉन खालच्या पातळीवर येतो.

|-
|| 09:42
|| प्रकाशकिरण बंद करा.

|-
|| 09:45
|| असाईनमेंट म्हणून '''Bohr'''अणू मॉडेल निवडा.

|-
|| 09:50
|| प्रकाशकिरण '''Monochromatic''' मधे बदला.

|-
|| 09:53
|| 103 nm, 112 nm, आणि 122 nm तरंगलांबींचा प्रकाश शोषून घेणारी इलेक्ट्रॉन संक्रमणे तुम्हाला दिसतील.

|-
||10:04
|| उर्जा स्तरावरील आकृती आणि स्पेक्ट्रोमीटर परिणामांचे निरीक्षण करा.

|-
||10:09
|| निरीक्षणांची नोंद करून स्पष्टीकरण द्या.

|-
||10:13
|| '''Bohr''' मॉडेलच्या मर्यादा.

|-
||10:16
||बोरचे मॉडेल खालील घटना स्पष्ट करण्यात अक्षम आहे.

|-
|| 10:24
|| सिम्युलेशनवर परत जाऊ.

|-
|| 10:26
|| इलेक्ट्रॉन्सच्या दुहेरी वर्तनावर आधारित आणखी एक मॉडेल सुचवले होते.

|-
||10:32
|| '''Atomic Model''' यादीमधून '''de Broglie''' वर क्लिक करा.

|-
||10:36
|| झूमइन बॉक्समध्ये इलेक्ट्रॉन दर्शविणारा तरंग पहा.

|-
||10:42
||'''deBroglie''' Atomic Model: '''de Broglie''' या फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञाने 1924 मधे इलेक्ट्रॉनचे दुहेरी वर्तन सुचवले.

|-
||10:51
|| रेडिएशनप्रमाणे, पदार्थसुध्दा कण आणि तरंग या दोन्हींचे गुणधर्म दाखवतो.

|-
|| 10:58
|| इलेक्ट्रॉन्सला सुध्दा संवेग तसेच तरंगलांबी असायला पाहिजे.

|-
|| 11:03
|| प्रकाशकिरण चालू करा.

|-
|| 11:05
|| इलेक्ट्रॉन फोटॉन शोषून घेतो आणि उच्च उर्जा पातळीच्या कक्षेत जातो हे बघा.

|-
|| 11:12
|| उच्च उर्जा स्तरावरील इलेक्ट्रॉन उर्जेचे उत्सर्जन करतो.

|-
|| 11:16
|| हा खालील उर्जा पातळीच्या कक्षेत परत येतो.

|-
|| 11:20
|| '''energy level diagram''' मधील इलेक्ट्रॉन संक्रमणे पहा.

|-
|| 11:25
|| व्ह्यू बॉक्सच्या वरील डाव्या कोप-यात '''radial view''' ड्रॉप डाऊन बॉक्स आहे.

|-
|| 11:30
|| ड्रॉप-डाऊन बाणावर क्लिक करा.

|-
|| 11:33
|| '''3D view''' वर स्क्रोल करा आणि त्यावर क्लिक करा.

|-
|| 11:37
|| आता '''3D view''' मध्ये इलेक्ट्रॉनचे वेव्ह नेचर पहा.

|-
|| 11:42
|| प्रकाशकिरण बंद करा.

|-
|| 11:45
|| हायड्रोजन अणूच्या वर्णपटाचे स्पष्टीकरण देण्यासाठी, क्वांटम मेकॅनिक्सचा सिद्धांत अस्तित्वात आला.

|-
|| 11:53
|| '''Schrödinger''' मॉडेल : '''Erwin Schrödinger''' ने अणूचे क्वांटम मेकॅनिकल मॉडेल मांडले.

|-
|| 12:00
||'''Schrödinger''' ने इलेक्ट्रॉन असण्याच्या संभाव्यतेचे वर्णन करण्यासाठी गणिताची समीकरणे वापरली.

|-
||12:07
|| '''Quantum''' नंबर्स: '''Schrodinger's''' च्या वेव्ह समीकरणातून मिळणारे कोऑर्डिनेट्स '''Principal (n)''', '''Angular (l)''', आणि '''Magnetic (m)''' हे तीन '''quantum''' नंबर्स असतात.

|-
|| 12:19
||'''Quantum''' नंबर्स कक्षेचा आकार, आणि कक्षेच्या ओरिएंटेशनचे वर्णन करतात.

|-
|| 12:26
|| सिम्युलेशनवर परत जाऊ.

|-
|| 12:29
|| सूचीमधून '''Schrödinger''' वर क्लिक करा.

|-
|| 12:32
|| झूम इन बॉक्समध्ये, इलेक्ट्रॉनच्या ढगाने वेढलेला न्यूक्लियस या स्वरूपात अणू दर्शविला जातो.

|-
|| 12:38
|| '''White''' लाइटवर परत जा.

|-
|| 12:41
|| प्रकाशकिरण चालू करा.

|-
|| 12:43
|| फोटॉन शोषून घेऊन इलेक्ट्रॉन वेगवेगळ्या कक्षांकडे जात असल्याचे दिसेल.

|-
|| 12:49
|| इलेक्ट्रॉन फिरत असताना ऑर्बिटल्सचे आकार पहा.

|-
|| 12:54
|| '''Electron energy level''' आकृतीमधील इलेक्ट्रॉन संक्रमणे लक्षात घ्या.

|-
|| 12:59
|| '''n''' च्या मूल्याव्यतिरिक्त, '''energy level''' डायग्राममध्ये '''l''' आणि '''m''' च्या व्हॅल्यू देखील आहेत.

|-
|| 13:06
|| व्ह्यू बॉक्सच्या उजव्या कोपऱ्यात तळाशी '''n''', ''' l''', '''m''' व्हॅल्यू पहा.

|-
|| 13:12
||फोटॉन इलेक्ट्रॉनांवर आपटतात तेव्हा '''n''', '''l''', '''m''' व्हॅल्यूजमधील बदल पहा.

|-
|| 13:19
|| प्रयोगात मिळालेले परिणाम केलेल्या अंदाजांशी कसे जुळतात यासाठी सर्व मॉडेल्सची तुलना करा.

|-
|| 13:26
|| असाईनमेंट म्हणून, '''Schrodinger''' च्या अणू मॉडेलसाठी '''Monochromatic''' प्रकाश किरण निवडा.

|-
|| 13:34
|| इलेक्ट्रॉनच्या चार शोषण तरंगलांबीसाठी '''n,l,m''' मूल्ये लक्षात घ्या.

|-
|| 13:41
|| प्रत्येक तरंगलांबीसाठी कक्षेचा आकार आणि संभाव्य ओरिएंटेशन लक्षात घ्या.

|-
||13:47
|| थोडक्यात,

|-
|| 13:49
|| या पाठात, '''Models of the Hydrogen Atom''', कसे वापरायचे या PhET सिम्युलेशनचे प्रात्यक्षिक बघितले.

|-
|| 13:59
|| हे सिम्युलेशन वापरून आपण हायड्रोजन अणूच्या विविध मॉडेल्सची कल्पना केली.

|-
|| 14:06
|| प्रत्येक मॉडेलच्या प्रायोगिक अंदाजांचे स्पष्टीकरण दिले.

|-
|| 14:11
|| प्रत्येक मॉडेलच्या मर्यादांवर चर्चा केली.

|-
|| 14:15
|| n, l आणि m मूल्यांमधून कक्षीय आकार आणि ओरिएंटेशन निश्चित केले.

|-
|| 14:22
|| उर्जा स्तरांची आकृती स्पष्ट केली.

|-
|| 14:25
|| दिलेल्या लिंकवरील व्हिडिओमधे स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्टचा सारांश मिळेल.

|-
|| 14:30
|| हा व्हिडिओ डाऊनलोड करूनही पाहू शकता.

|-
|| 14:33
|| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.

|-
|| 14:42
|| अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.

|-
|| 14:46
|| कृपया या फोरममध्ये आपल्या टाईम क्वेरीज पोस्ट करा.

|-
|| 14:51
|| या प्रकल्पाला पंडित मदन मोहन मालवीय नॅशनल मिशन ऑन टीचर्स अँड टिचिंग यांनी अंशतः अनुदान दिले आहे.

|-
|| 14:59
|| या प्रोजेक्टसाठी अर्थसहाय्य NMEICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

|-
|| 15:06
|| अधिक माहिती या लिंकवर उपलब्ध आहे.

|-
|| 15:11
|| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज --- यांचा आहे.

|-
|| 15:15
|| सहभागासाठी धन्यवाद.
|-
|}

PhET/C3/Models-of-the-Hydrogen-Atom/Marathi - Revision history

Manali at 10:01, 9 January 2020

Manali: First Upload

@@ Line 673: / Line 673: @@
 || 14:33
 || स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
-ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.
+ऑनलाईन परीक्षा उत्तीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.