Manali at 10:08, 9 January 2020

2020-01-09T10:08:19Z

Manali at 08:06, 23 December 2019

2019-12-23T08:06:56Z

Manali: First Upload

2019-12-23T08:04:55Z

First Upload

New page

{|border=1
||'''Time'''
||'''Narration'''

|-
|| 00:01
|| स्पोकन ट्युटोरियलच्या '''Gene Machine - The Lac Operon''' सिम्युलेशन या पाठात आपले स्वागत.

|-
|| 00:08
|| या पाठात, '''Gene Machine - The Lac Operon''' या PhET सिम्युलेशनचे प्रात्यक्षिक बघू.

|-
|| 00:16
|| हा पाठ समजण्यासाठी, माध्यमिक शाळेतील जीवशास्त्राचे प्राथमिक ज्ञान असावे.

|-
|| 00:23
|| या पाठासाठी मी:
उबंटु लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वर्जन 14.04,

जावा वर्जन 1.7.0,

|-
|| 00:34
|| फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 53.02.2 वापरत आहे.

|-
|| 00:40
|| सिम्युलेशनच्या सहाय्याने आपण शिकू:

|-
|| 00:44
||लॅक्टोज रेग्युलेशन

|-
|| 00:46
|| लॅक्टोज रेग्युलेशनमधे सहभागी असलेली जनुके

|-
|| 00:50
|| '''LacZ''' जनुकाच्या रेग्युलेशनवर परिणाम करणारे घटक.

|-
|| 00:55
|| '''lac operon''' हा जनुकांचा एक संच असून तो इ.कोलाय बॅक्टेरियांतील लॅक्टोजचे चयापचय नियंत्रित करतो.

|-
|| 01:05
|| एक ओपेरॉन हा तीन प्राथमिक DNA घटकांनी बनलेला असतो: '''Promoter''', '''Operator''' आणि '''Structural gene'''.

|-
|| 01:17
|| '''Promoter''' ट्रान्सक्रिप्शनची सुरूवात करतो.

|-
|| 01:20
|| '''Operator''': हा DNA घटक असून ज्याला रिप्रेसर जोडला जातो.

|-
|| 01:26
|| '''Structural gene''': हे प्रथिन कोड करणारे जनुक आहे.

|-
|| 01:31
|| '''lac ''' ओपेरॉनमधे '''lacZ''', '''lacY''' आणि '''lacA''' ही तीन स्ट्रक्चरल जनुके आहेत.

|-
|| 01:40
|| ही जनुके एकल mRNA म्हणून एका प्रमोटरच्या नियंत्रणाखाली ट्रान्सक्राइब झाली आहेत.

|-
|| 01:47
|| जीन्समधील '''lac operon''' अशी प्रथिने दाखवतात जी सेलला लॅक्टोज वापरण्यास मदत करतात

|-
||01:55
|| '''Lac Operon''' ची जनुके व्यक्त होऊ शकतात आणि प्रथिने भाषांतरित केली जाऊ शकतात.

|-
|| 02:01
|| '''lacZ''' चे जनुक उत्पादन, '''β-galactosidase''' जे लॅक्टोजची फोड करते.

|-
|| 02:08
|| '''lacY''' हे '''Beta-galactoside permease''' एनकोड करते. हे पेशींमधे लॅक्टोज घेऊन येण्यास मदत करते.

|-
|| 02:17
|| '''lacA''' हे '''β-galactoside transacetylase''' साठी एनकोड करते.

|-
|| 02:23
|| सिम्युलेशन डाउनलोड करण्यासाठी दिलेली लिंक वापरा.

|-
|| 02:28
|| मी डाउनलोड्स फोल्डरमधे '''Gene Machine-The Lac Operon''' सिम्युलेशन आधीच डाउनलोड केले आहे.

|-
|| 02:36
|| सिम्युलेशन कार्यान्वित करण्यासाठी टर्मिनल उघडा.

|-
|| 02:40
|| प्रॉम्प्टवर '''cd Downloads''' टाईप करून एंटर दाबा.

|-
||02:47
|| नंतर '''java space hyphen jar space gene hyphen machine hyphen lac hyphen operon underscore en dot jar''' टाईप करून एंटर दाबा.

|-
|| 03:04
|| '''Gene-Machine-The Lac Operon''' हे सिम्युलेशन उघडेल.

|-
|| 03:09
|| सिम्युलेशन स्क्रीनच्या वरील भागात दोन टॅब्ज आहेत-

'''Lactose Regulation''' आणि

'''Lactose Transport'''.

|-
|| 03:19
|| लॅक्टोज रेग्युलेशनच्या स्क्रीनवर निळ्या रंगाचे दोन तरंगणारे '''RNA polymerase''' दिसतील.

|-
||03:27
|| एक अपूर्ण ओपेरॉन दिसेल ज्याची जोडणी करायची आहे.

|-
|| 03:32
||येथे तळाशी दिलेला प्रत्येक घटक जनुकातील त्याच्या योग्य जागेशी जोडायचा आहे.

|-
|| 03:39
|| उजव्या कोपऱ्यात खाली '''Show Legend ''' च्या चेकबॉक्सवर क्लिक करा.

|-
|| 03:44
|| स्क्रीनच्या उजवीकडे '''Legend''' हे पॅनेल उघडेल.

|-
|| 03:49
|| '''Legend''' पॅनेल आपल्याला स्क्रीनवरील उपस्थित रेणू ओळखण्यास मदत करते.

|-
|| 03:56
||स्क्रीनच्या खालील भागात ऍनिमेशनचा वेग सेट करण्यासाठी स्लाइडर आहे.

'''Play'''/'''Pause''',

'''step''' आणि

'''Reset All''' ही बटणे आहेत.

|-
|| 04:10
|| आता जनुक जुळवण्यास सुरूवात करू.

|-
|| 04:14
|| '''lacI promoter''' वर क्लिक करा.

|-
||04:17
|| जनुकावरील विशिष्ट भाग पिवळ्या रंगाने हायलाईट केलेला दिसेल.

|-
||04:23
|| '''lacI promoter''' ड्रॅग करून ते ओपेरॉनवर ठेवा.

|-
||04:28
|| तसेच '''lacI gene''' ड्रॅग करून ते ओपेरॉनवर ठेवा.

|-
|| 04:33
|| तरंगणारा '''RNA Polymerase''' रेणू चटकन '''lacI ''' प्रमोटरला जोडला जातो.

|-
|| 04:39
|| '''mRNA''' तयार करण्यासाठी हे '''lacI ''' जनुक सक्रिय करेल.

|-
||04:44
|| '''mRNA''' आता '''LacI''' प्रथिनामधे भाषांतरित झाला आहे जो स्क्रीनमधे तरंगत आहे.

|-
|| 04:51
|| '''LacI''' हे '''lac repressor ''' प्रथिन आहे.

|-
||04:55
|| हे ओपेरॉनच्या '''Lac ''' ऑपरेटर भागाशी जोडले जाते.

|-
|| 05:00
|| '''LacI ''' प्रथिने तयार होताच, स्क्रीनच्या डाव्या कोपऱ्यात वरती '''Lactose injector''' आलेला दिसेल.

|-
|| 05:10
||डाव्या कोपऱ्यात खाली असलेल्या '''Show Lactose Meter''' च्या चेकबॉक्सवर क्लिक करा.

|-
||05:16
|| हा मीटर आतील लॅक्टोजच्या लेव्हलची कल्पना देईल.

|-
||05:21
|| पुढे '''LacZ''' जनुक एकत्र करूया.

|-
||05:24
|| ओपेरॉनवरील हायलाईट केलेल्या पिवळ्या रंगाच्या भागाद्वारे दाखवलेल्या जागी

'''Lac promoter''' आणि

'''Lac Operator''' ड्रॅग करून ठेवा.

|-
|| 05:34
|| तरंगत असलेले '''LacI''' प्रथिन आता ओपेरॉनच्या ऑपरेटर भागाशी जोडले जाईल.

|-
|| 05:41
|| आता ओपेरॉनवर '''LacZ ''' हे जनुक ठेवा.

|-
|| 05:45
|| लॅक्टोजच्या अनुपस्थितीत LacI ऑपरेटर भागाशी जोडला जातो आणि RNA polymerase ला ओपेरॉन ट्रान्सक्राईब करण्यापासून रोखतो.

|-
|| 05:55
||म्हणून कोणतेही LacZ एंझाइम तयार केले जात नाही.

|-
|| 05:59
||स्क्रीनवर '''Lactose injector''' च्या सहाय्याने लॅक्टोजचे काही रेणू सोडा.

|-
||06:06
|| येथे '''Manual''' आणि '''Auto''' हे पंपिंगचे दोन पर्याय आहेत.

|-
||06:12
|| '''Manual''' हा पर्याय निवडा.

|-
||06:15
|| '''injector''' वरील लाल बटण दाबा.

|-
||06:19
|| लॅक्टोज मीटरमधे लॅक्टोज लेव्हलचे निरीक्षण करा.

|-
|| 06:23
|| ऑपरेटरला जोडलेले '''LacI''' लॅक्टोज सेन्सरसारखे कार्य करते.

|-
||06:28
|| लॅक्टोजचे रेणू '''LacI''' ला जोडले जातात आणि ऑपरेटरचा भाग सोडून देतात.

|-
|| 06:34
|| आता '''RNA Polymerase''' जनुकाला ट्रान्सक्राईब करू शकतो.

|-
||06:39
|| हा '''mRNA''' आता '''LacZ''' प्रथिनात भाषांतरित झाला आहे.

|-
|| 06:45
|| '''LacZ''' हे '''Beta-galactosidase''' एंझाइम आहे.

|-
||06:49
|| हे लॅक्टोजला ग्लुकोज आणि ग्लॅक्टोजमधे विभाजित करते.

|-
|| 06:54
|| लॅक्टोजचे रेणू '''LacZ''' प्रथिनाशी जोडले जातील.

|-
||06:58
|| '''LacZ''' प्रथिन स्क्रीनवर दाखवल्याप्रमाणे लॅक्टोजचे रेणू विभाजित करेल.

|-
||07:04
|| '''Interior Lactose ''' लेव्हल मीटरचे निरीक्षण करा. लॅक्टोज लेव्हल कमी झाली आहे.

|-
|| 07:10
|| '''Lactose Transport''' स्क्रीनवर क्लिक करा.

|-
|| 07:14
|| '''Lactose regulation ''' स्क्रीनमधील सर्व फीचर्स व्यतिरिक्त '''Lactose Transport''' स्क्रीनमधे '''Cell Membrane''' आणि '''LacY gene''' ही फीचर्स आहेत.

|-
|| 07:24
|| मागे दाखवल्याप्रमाणे ओपेरॉनची जोडणी करू.

|-
||07:29
|| ओपेरॉनचे सर्व संबंधित घटक त्याच्या संबंधित जागी ड्रॅग करून ठेवा.

|-
|| 07:45
|| '''Show Legend''' आणि '''Show Lactose Meter''' या चेकबॉक्सवर क्लिक करा.

|-
|| 07:51
|| लॅक्टोज इंजेक्टर वापरून लॅक्टोजचे काही रेणू आत सोडा.

|-
|| 07:56
|| लॅक्टोज इंजेक्टरवरील '''Auto''' रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

|-
|| 08:01
|| '''LacI''', '''LacZ''' आणि '''LacY''' प्रथिने तयार होतील.

|-
|| 08:07
|| '''LacY''' हे '''Beta-galactoside permease''' एंझाइम आहे.

|-
||08:12
|| हे पेशीत लॅक्टोज येण्यास मदत करते.

|-
|| 08:17
||पेशी पटलामधे '''LacY''' प्रथिन समाविष्ट झाल्याचे निरीक्षण करा.

|-
|| 08:23
|| '''LacY''' प्रथिने लॅक्टोज रेणू पेशीत झिरपण्यास मदत करते.

|-
|| 08:30
|| स्क्रीनवर दाखवल्याप्रमाणे '''LacZ''' एंझाइम, पेशीमधे लॅक्टोज रेणूंचे चयापचय करतात.

|-
|| 08:40
|| '''LacZ''' जनुकांच्या रेग्युलेशनवर परिणाम करणारे घटक.

|-
||08:45
|| '''lac''' repressor हे लॅक्टोज सेन्सरप्रमाणे कार्य करतात.

|-
||08:49
|| पेशीमधे लॅक्टोज उपस्थित नसताना हे '''Lac operon''' चे ट्रान्सक्रिप्शन थांबवतात.

|-
|| 08:56
|| लॅक्टोजच्या उपस्थितीत ''lac'' रिप्रेसर DNA ला जोडून घेण्याची क्षमता गमावतात.

|-
|| 09:03
|| हे ऑपरेटरला तरंगत ठेवतात व ओपेरॉन ट्रान्सक्राईब करण्यासाठी '''RNA polymerase''' ला मार्ग मोकळा करून देतात.

|-
|| 09:11
|| थोडक्यात,

या पाठात, '''Gene Machine-The Lac Operon''' या PhET सिम्युलेशनचे प्रात्यक्षिक बघितले.

|-
|| 09:23
|| तसेच आपण शिकलो,
लॅक्टोज रेग्युलेशन,

|-
||09:29
|| लॅक्टोज रेग्युलेशनमधे सहभागी असलेली जनुके आणि

|-
||09:33
|| '''LacZ ''' जनुकाच्या रेग्युलेशनवर परिणाम करणारे घटक.

|-
|| 09:38
|| असाईनमेंट म्हणून : '''Operon''' मधील काही घटक जसे की, ऑपरेटर, प्रमोटर, जनुके काढून टाका.

|-
||09:48
|| सिम्युलेशन कार्यान्वित करा. निकालाचे निरीक्षण करून स्पष्टीकरण द्या.

|-
|| 09:55
|| दिलेल्या लिंकवरील व्हिडिओमधे स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्टचा सारांश मिळेल. हा व्हिडिओ डाऊनलोड करूनही पाहू शकता.

|-
|| 10:04
|| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.

|-
||10:15
|| अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.

|-
||10:19
|| कृपया या फोरममध्ये आपल्या टाईम क्वेरीज पोस्ट करा.

|-
|| 10:24
|| या प्रकल्पाला पंडित मदन मोहन मालवीय नॅशनल मिशन ऑन टीचर्स अँड टिचिंग यांनी अंशतः अनुदान दिले आहे.

|-
|| 10:33
|| या प्रोजेक्टसाठी अर्थसहाय्य NMEICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

अधिक माहिती या लिंकवर उपलब्ध आहे.

|-
|| 10:47
|| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज --- यांचा आहे.

सहभागासाठी धन्यवाद.

|}

@@ Line 404: / Line 404: @@
 || 10:04
 || स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते.
-ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.
+ऑनलाईन परीक्षा उत्तीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.

@@ Line 431: / Line 431: @@
 || 10:47
 || ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज --- यांचा आहे.
 सहभागासाठी धन्यवाद.
 |}

PhET/C3/Gene-Machine-The-Lac-Operon/Marathi - Revision history

Manali at 10:08, 9 January 2020

Manali at 08:06, 23 December 2019

Manali: First Upload