Jyotisolanki: Created page with "{| border =1 ||'''Time''' ||'''Narration''' |- | 00:01 | ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''' નો ઉપય..."

2018-10-26T04:55:33Z

Created page with "{| border =1 ||'''Time''' ||'''Narration''' |- | 00:01 | ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''' નો ઉપય..."

New page

{| border =1
||'''Time'''
||'''Narration'''

|-
| 00:01
| ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''' નો ઉપયોગ કરીને '''pH scale''' પર દર્શાવેલ આ '''Spoken tutorial''' માં સ્વાગત છે.

|-
| 00:08
| આ ટ્યુટોરીયલમાં, આપણે શીખીશું કે કેવી રીતે વાપરવું ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''', '''pH scale'''.

|-
| 00:15
| આ ટ્યુટોરીયલનું અનુસરણ કરવા માટે, શીખનારાઓ ઉચ્ચ શાળા વિજ્ઞાનમાંના વિષયોથી પરિચિત હોવા જોઈએ.

|-
| 00:22
| અહીં હું વાપરી રહ્યી છું-

'''Ubuntu Linux OS''' આવૃત્તિ 14.04

'''Java''' આવૃત્તિ 1.7.0

'''Firefox Web Browser''' આવૃત્તિ 53.02.2.

|-
| 00:38
| આ '''simulation''' નો ઉપયોગ કરીને, આપણે આપેલ શીખીશું-
૧. આપેલ દ્રાવણ એસિડ છે કે બેઇઝ તે નક્કી કરવું.

|-
| 00:49
| ૨. એસિડો અને બેઇઝોને તેમની શક્તિ (તીવ્રતા) અનુસાર ગોઠવવું.
૩. આપેલ '''pH''' પર હાઈડ્રોકસાઇડ આયન, હાઇડ્રોનિયમ આયન અને પાણીની સાંદ્રતા નક્કી કરવી.

|-
| 01:01
| આ '''simulation''' નો ઉપયોગ કરીને, આપણે આપેલ વિશે શીખીશું:
૪. દ્રાવણનું '''pH'''

૫. દ્રાવણના '''pH''' પર ડાઇલ્યૂશન (મંદન) ની અસરો

૬. '''Logarithmic''' અને '''Linear''' માપક્રમ.

|-
| 01:16
| '''pH scale''' એ સંખ્યાત્મક માપક્રમ છે જેનો ઉપયોગ જલીય દ્રાવણની એસીડીટીને (એસિડયુક્ત) અથવા બેઇઝિટીને (બેઇઝયુક્ત) સ્પષ્ટ કરવા માટે થાય છે.

|-
| 01:25
| '''pH''' એ '''mol/L''' માં હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતાનું માપન છે.

|-
|
| '''pH''' એ હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતાનું ૧૦ ના આધારનું ઋણ લઘુગુણક છે.

'''pH = - log[H]'''

|-
| 01:37
| એસિડિક (એસિડયુક્ત) દ્રાવણ માટે, '''pH''' એ 7(< 7) કરતા ઓછું હોય છે.

|-
| 01:42
| બેઝિક (બેઇઝયુક્ત) દ્રાવણમાં, '''pH''' એ 7 (> 7) કરતા વધારે હોય છે.

|-
| 01:47
| તટસ્થ દ્રાવણ માટે, '''pH''' એ 7 (= 7) ના બરાબર હોય છે.

|-
| 01:52
| '''simulation''' ને ડાઉનલોડ કરવા માટે આપેલ લીંકનો ઉપયોગ કરો.
[http://phet.colorado.edu/ http://phet.colorado.edu]

|-
| 01:57
| મેં મારા '''Downloads''' ફોલ્ડરમાં, પહેલાથી જ '''pH Scale PhET''' ડાઉનલોડ કરી દીધું છે.

|-
| 02:02
| '''simulation''' ને ખોલવા માટે, '''ph-scale html file''' પર જમણું-ક્લીક કરો.

|-
| 02:08
| '''Open With Firefox Web Browser''' વિકલ્પ પસંદ કરો. ફાઈલ બ્રાઉઝરમાં ખુલે છે.

|-
| 02:16
| આ '''pH scale simulation''' નું '''interface''' છે.

|-
| 02:20
| ઇન્ટરફેસ ત્રણ સ્ક્રીનો ધરાવે છે-

'''Macro'''

'''Micro'''

'''My solution'''

|-
| 02:27
| ચાલો '''Macro''' સ્ક્રીન સાથે આપણું '''simulation''' શરુ કરીએ. '''Macro''' સ્ક્રીનને ખોલવા માટે તેના પર ક્લીક કરો.

|-
| 02:36
| આ સ્ક્રીન ધરાવે છે-

ડાબી બાજુએ, 0 થી 14 '''pH''' શ્રેણી દર્શાવતી, એક '''pH scale'''.

|-
| 02:44
| '''pH''' ને માપવા માટે, '''pH scale''' થી જોડાયેલ એક લીલા રંગનું '''probe''' અને પ્રવાહીનું '''pH''' દર્શાવવા માટે એક '''pH meter'''.

|-
| 02:54
| પાણી ઉમેરવા માટે '''screen''' ની જમણી બાજુએ એક પાણીનો પંપ.

|-
| 02:59
| મૂળભૂત રીતે પાણીનું કન્ટેનર (પાત્ર) અંશાંકિત, '''Chicken Soup''' વડે ભરેલું છે.

|-
| 03:05
| દ્રાવણનો નિકાલ કરવા માટે કન્ટેનર (પાત્ર) ની નીચેની તરફે ડાબી બાજુએ એક પંપ જોડાણ કરાયેલુ છે.

|-
| 03:11
| પ્રવાહી ઉમેરવા માટે એક '''dropper'''.

|-
| 03:14
| પ્રવાહીમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવા માટે એક ડ્રોપ ડાઉન બોક્સ. મૂળભૂત રીતે, '''Chicken Soup''' પસંદ થયેલ છે.

|-
| 03:22
| નીચે જમણા ખૂણે એક '''Reset''' બટન આપવામાં આવ્યું છે.

|-
| 03:28
| ડ્રોપ-ડાઉન એરો (બાણનું ચિન્હ) પર ક્લીક કરો.

|-
| 03:31
| '''Battery Acid ''' પર સ્ક્રોલ કરો અને તેના પર ક્લીક કરો. નોંધ લો કન્ટેનર (પાત્ર) 0.50 L (0.5 litres) સુધી '''Battery Acid''' વડે ભરાય છે.

|-
| 03:42
| લીલા '''probe''' ને કન્ટેનર (પાત્ર) માં ડ્રેગ કરો અને '''pH''' નું અવલોકન કરો.

|-
| 03:48
| '''Meter''' દર્શાવે છે કે '''pH''' ની વેલ્યુ એ 1.0. છે જો કે '''pH''' એ 7(<7) કરતા ઓછું છે તો, '''Battery Acid''' એ એક એસિડિક દ્રાવણ છે.

|-
| 03:58
| હવે વધુ પાણી ઉમેરવા માટે પાણીના પંપ પર ક્લીક કરો.

|-
| 04:03
| પાણીનું સ્તર 1 લીટર સુધી વધારો. પાણીના વધારા સાથે '''pH''' માના ફેરફારનું અવલોકન કરો.
હવે '''pH meter''' એ '''pH''' ની વેલ્યુ 1.30 દર્શાવે છે.

|-
| 04:16
| નોંધ લો '''Battery Acid''' નું '''pH''' પાણીના વધારાથી વધે છે.
આનું કારણ એ છે કે ડાઇલ્યૂશન (મંદન) લીધે હાઇડ્રોજન [H] આયન સાંદ્રતા ઘટે છે.

|-
| 04:28
| હવે આપણે બીજું અન્ય દ્રાવણ પસંદ કરીશું.

|-
| 04:32
| ડ્રોપ ડાઉન એરો પર ક્લીક કરો.

|-
| 04:34
| '''Hand Soap''' ને સ્ક્રોલ કરો અને તેના પર ક્લીક કરો. કન્ટેનર (પાત્ર) '''Hand Soap''' દ્રાવણથી ભરાય છે.

|-
| 04:42
| અહીં, '''pH meter''' એ '''pH''' ની વેલ્યુ 10.00 તરીકે દર્શાવે છે. આ એ સૂચિત કરે છે કે '''Hand Soap''' પ્રાકૃતિક રીતે બેઝિક છે.

|-
| 04:54
| '''Hand Soap''' દ્રાવણમાં પાણી ઉમેરવા માટે પાણીના પંપ પર ક્લીક કરો.

|-
| 04:59
| 1 L માટે, '''Hand Soap''' દ્રાવણ '''pH''' ની વેલ્યુ 9.70 બતાવે છે.

|-
| 05:06
| આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે '''Hand Soap''' દ્રાવણનું '''pH''' એ ડાઇલ્યૂશન (મંદન) કરવા પર ઘટે છે.

|-
| 05:12
| આ એટલા માટે કારણ કે હાઈડ્રોકસાઇડ આયન (OH) સાંદ્રતા ડાઇલ્યૂશન (મંદન) સાથે ઘટે છે.

|-
| 05:18
| અર્ધા લીટર '''Hand Soap''' દ્રાવણને કાઢવા માટે નીચેની તરફે આવેલા પંપ પર ક્લીક કરો.

|-
| 05:24
| ડ્રોપર પર ક્લીક કરીને '''Hand Soap''' દ્રાવણનું સ્તર વધારીને 0.6 L કરો. '''pH''' માં થયેલ ફેરફારની નોંધ લો.

|-
| 05:34
| હાઈડ્રોકસાઇડ આયન (OH) ની સાંદ્રતા વધતાની સાથે તે વધે છે.

|-
| 05:39
| હવે આપણે એસિડોને અને બેઇઝોને તેમની શક્તિ (તીવ્રતા) અનુસાર ગોઠવીશું.

|-
| 05:45
| તે માટે, આપણે વિભિન્ન પ્રવાહીઓનું '''pH''' તપાસ કરીશું.

|-
| 05:50
| ડ્રોપ ડાઉન એરો પર ક્લીક કરો અને પસંદ કરો '''Blood'''. કન્ટેનર (પાત્ર) 0.50 L સુધી '''Blood''' થી ભરાય છે.

|-
| 05:59
| '''Meter''' એ '''pH''' ની વેલ્યુ 7.40 તરીકે દર્શાવે છે. જો કે '''pH''' એ 7( >7) કરતા વધારે છે તો, '''Blood''' એ એક બેઝિક દ્રાવણ છે.

|-
| 06:09
| ફરીથી ડ્રોપ ડાઉન એરો પર ક્લીક કરો અને પસંદ કરો '''Orange Juice'''.

|-
| 06:14
| '''Meter''' 0.50 L માટે '''pH''' ની વેલ્યુ 3.50 તરીકે દર્શાવે છે. આ સ્પષ્ટ છે કે '''Orange Juice''' એ એક એસિડિક દ્રાવણ છે.

|-
| 06:26
| ઉપર આપેલી '''pH''' વેલ્યુઓ અનુસાર ક્રમ આપેલ પ્રમાણે છે.
'''Hand soap''' > '''Blood''' > '''Orange Juice''' > '''Battery Acid'''.

|-
| 06:38
| એસાઈનમેન્ટ તરીકે,
દરેક પ્રવાહીનો '''pH''' તપાસો.
અને, '''pH''' શ્રેણી અનુસાર પ્રવાહીઓને ગોઠવો.

|-
| 06:48
| હવે, આપણે '''Micro''' સ્ક્રીન પર જશું. ઇન્ટરફેસની નીચેની બાજુએ આવેલ '''Micro''' સ્ક્રીન પર ક્લીક કરો.

|-
| 06:57
| આ સ્ક્રીન આપેલ ટૂલો ધરાવે છે-
સ્ક્રીનની ડાબી બાજુએ એક '''pH scale''',

|-
| 07:04
| '''Concentration''' અને '''Quantity''' વચ્ચે પસંદગી કરવા હેતુ '''pH scale''' ની ટોંચે આવેલ એક સ્વીચ,
'''pH scale''' ને સંતાડવા માટે માઇનસ(-) સહીત એક લાલ રંગનું બટન,

|-
| 07:16
| '''Logarithmic''' અને '''Linear scale''' વચ્ચે પસંદગી કરવા માટે નીચેની બાજુએ આવેલ એક સ્વીચ.

|-
| 07:22
| પસંદગી કરવા માટે ચેક બોક્સો-
'''Hydronium ion''' થી '''hydroxide ion ratio''' '''(H30+/OH- )''' અને '''Molecule count''',

|-
| 07:30
| '''pH meter''' માં, '''pH reader''' અને વેલ્યુ સંતાડવા માટે માઇનસ(-) સહીત એક લાલ રંગનું બટન.

|-
| 07:38
| ડ્રોપડાઉન એરો પર ક્લીક કરો અને પસંદ કરો '''Soda Pop'''.
કન્ટેનર (પાત્ર) '''Soda Pop''' વડે ભરાય છે.

|-
| 07:46
| '''pH meter''' એ '''pH''' ની વેલ્યુ 2.50 તરીકે દર્શાવે છે. તેનો અર્થ એ છે કે, '''Soda Pop''' એ એક '''acidic''' દ્રાવણ છે.

|-
| 07:54
| જો કે '''Soda Pop''' એસિડિક છે તો, હાઇડ્રોનિયમ આયનની સાંદ્રતા વધુ છે અને હાઈડ્રોકસાઇડ આયનની ઓછી છે.

|-
| 08:02
| ત્યારબાદ '''Quantity(mol)''' પર ક્લીક કરો.

|-
| 08:05
| આપણે હાઇડ્રોનિયમ આયન, હાઈડ્રોકસાઇડ આયન અને પાણીના '''moles''' ની સંખ્યા જોશું.

|-
| 08:12
| ચાલો '''Logarithmic scale''' બદલીને '''Linear''' કરીએ. આવું કરવા માટે, '''Linear''' પર ક્લીક કરો.

|-
| 08:20
| '''pH scale''' એ '''Linear''' મોડ (સ્થિતિ) માં બદલાય છે. સાથે જ આપણે જોયું કે '''pH''' વેલ્યુઓ '''Linear''' બને છે.

|-
| 08:28
| પરંતુ આપણે '''Linear scale''' વાપરીશું નહી કારણ કે '''pH''' એ '''Logarithmic scale''' માં છે.

|-
| 08:34
| હાઇડ્રોનિયમ આયનથી હાઈડ્રોકસાઇડ આયન ગુણોત્તર '''(H30+/OH-)''' ચેક બોક્સ પર ક્લીક કરો.

|-
| 08:39
| કન્ટેનર (પાત્ર) માં પુષ્કળ સંખ્યામાં લાલ બિંદુઓ દેખાય છે. આ હાઇડ્રોનિયમ આયનો છે.

|-
| 08:46
| કેટલાક ભૂરા બિંદુઓ દેખાય છે તે હાઈડ્રોકસાઇડ આયનો છે '''(/OH-)'''.

|-
| 08:51
| '''Soda Pop''' માં અણુઓની સંખ્યા જોવા માટે, '''Molecule count''' ચેક બોક્સ પર ક્લીક કરો.

|-
| 08:57
| '''Soda Pop''' માં હાઇડ્રોનિયમ આયનો, હાઈડ્રોકસાઇડ આયનો અને પાણીના અણુઓની સંખ્યા દેખાય છે.

|-
| 09:05
| ચાલો જોઈએ કે ડાઇલ્યૂશન (મંદન) કેવી રીતે અણુઓની સંખ્યાને અસર કરે છે.

|-
| 09:10
| પાણીના પંપ પર ક્લીક કરો, કન્ટેનર (પાત્ર) ને 1 L સુધી ભરો. '''Molecule Count''' માં થયેલ ફેરફારનું અવલોકન કરો.
'''pH''' ની વેલ્યુમાં થયેલ વધારાની નોંધ લો. '''pH''' એ 2.80 થાય છે.

|-
| 09:25
| એસાઈનમેન્ટ તરીકે, '''Blood''' ના નમૂનાનું '''pH''' માપો.

|-
| 09:30
| ડાઇલ્યૂશન (મંદન) બાદ '''Molecule Count''' અને '''H30+/OH- ratio''' માં થયેલ ફેરફારનું અવલોકન કરો.

|-
| 09:37
| હવે, આપણે '''My Solution''' સ્ક્રીન પર જશું. ઇન્ટરફેસની નીચેની બાજુએ આવેલ '''My Solution''' સ્ક્રીન પર ક્લીક કરો.

|-
| 09:46
| '''My Solution''' સ્ક્રીન '''Macro''' અને '''Micro''' સ્ક્રીન જેવા જ ટૂલો ધરાવે છે.

|-
| 09:53
| સાથે જ આ સ્ક્રીન કેટલાક વધારાના ટૂલો પણ ધરાવે છે:

|-
| 09:57
| સ્ક્રીનની જમણી બાજુએ આવેલ એક ગ્રેજ્યુએટેડ કન્ટેનર (અંશાંકિત પાત્ર), '''pH''' નું સીધેસીધું સમાયોજન કરવા માટે એક '''pH meter'''.

|-
| 10:05
| આ સ્ક્રીન '''pH''' અથવા આયન સાંદ્રતાના સીધેસીધા મેનીપ્યુલેશનને મંજૂરી આપે છે.

|-
| 10:11
| આ સ્ક્રીનમાં, આપણે બે રીતે આપણા પસંદનું દ્રાવણ બનાવી શકીએ છીએ-

૧. '''pH scale''' પર '''H30+''' અથવા '''OH-''' સ્લાઇડર ખસેડીને,

૨. કાળા એરો (બાણચિન્હ) ને ઉપરની અથવા નીચેની બાજુએ ક્લીક કરીને.

|-
| 10:28
| ચાલો હાઇડ્રોનિયમ આયન '''(H30+)''' સ્લાઇડરને ઉપરની બાજુએ ખસેડીએ.

|-
| 10:32
| નોંધ લો, એજ સમયે હાઈડ્રોકસાઇડ આયન '''(OH-)''' સ્લાઇડર પણ નીચેની બાજુએ ખસેડાય છે.

|-
| 10:38
| કાળા એરો (બાણચિન્હ) ને નીચેની બાજુએ ક્લીક કરીને ચાલો '''pH''' 4.0 નું એક દ્રાવણ બનાવીએ. આ એક એસિડિક દ્રાવણ છે.

|-
| 10:48
| હવે, હાઇડ્રોનિયમ આયનથી હાઈડ્રોકસાઇડ આયન '''(H30+/OH-)''' ના ગુણોત્તર અને '''Molecule count''' ચેક બોક્સો પર ક્લીક કરો.

|-
| 10:55
| નોંધ લો હાઇડ્રોનિયમ આયન '''(H30+) ''' માટે '''Molecule count''' છે '''3.01 x 1019'''.

|-
| 11:01
| એસાઈનમેન્ટ તરીકે,
'''pH''' 7.0 અને 9.0 નું દ્રાવણ બનાવો.
અણુઓમા ફેરફારનું અવલોકન કરો અને તુલના કરો.

|-
| 11:13
| ચાલો સારાંશ લઈએ.
આ ટ્યુટોરીયલમાં, આપણે ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''', '''pH scale''' વિશે શીખ્યા.

|-
| 11:22
| આ સિમ્યુલેશનનો ઉપયોગ કરીને, આપણે આપેલ શીખ્યા-

૧. આપેલ દ્રાવણ એસિડ છે કે બેઇઝ તે નક્કી કરવું.

|-
| 11:31
| ૨. એસિડો અને બેઇઝોને તેમની શક્તિ (તીવ્રતા) અનુસાર ગોઠવવું.

|-
| 11:36
| ૩. આપેલ '''pH''' પર હાઈડ્રોકસાઇડ આયન, હાઇડ્રોનિયમ આયન અને પાણીની સાંદ્રતા નક્કી કરવી.

|-
| 11:43
| ૪. દ્રાવણનું '''pH'''
૫. દ્રાવણના '''pH''' પર ડાઇલ્યૂશન (મંદન) ની અસરો
૬. '''Logarithmic''' અને '''Linear scale'''.

|-
| 11:53
| આપેલ લીંક પર ઉપલબ્ધ વિડિઓ સ્પોકન ટ્યુટોરીયલ પ્રોજેક્ટનો સારાંશ આપે છે. કૃપા કરી તેને ડાઉનલોડ કરીને નિહાળો.

|-
| 12:02
| '''Spoken Tutorial Project ''' ટીમ:
સ્પોકન ટ્યુટોરીયલોનો ઉપયોગ કરીને વર્કશોપો આયોજિત કરે છે અને ઓનલાઇન પરીક્ષા પાસ થવા પર પ્રમાણપત્રો આપે છે.
વધુ વિગતમાં જાણવા માટે, કૃપા કરીને અમને લખો.

|-
| 12:15
| કૃપા કરી તમારા પ્રશ્નો આ ફોરમમાં પોસ્ટ કરો.

|-
| 12:21
| આ પ્રોજેક્ટને આંશિક ફાળો શિક્ષકો અને શિક્ષા પર પંડિત મદન મોહન માલવિયા નેશનલ મિશન દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે.

|-
| 12:29
| સ્પોકન ટ્યુટોરીયલ પ્રોજેક્ટને ફાળો '''NMEICT, MHRD''', ભારત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે. આ મિશન પર વધુ માહિતી આ લીંક પર ઉપલબ્ધ છે.

|-
| 12:41
| '''IIT Bombay''' તરફથી ભાષાંતર કરનાર હું, જ્યોતિ સોલંકી વિદાય લઉં છું. જોડવાબદ્દલ આભાર.

|-
|}

PhET/C2/pH-Scale/Gujarati - Revision history

Jyotisolanki: Created page with "{| border =1 ||'''Time''' ||'''Narration''' |- | 00:01 | ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''' નો ઉપય..."