PhET/C2/Build-an-Atom/Marathi - Revision history

Manali at 09:50, 9 January 2020

2020-01-09T09:50:20Z

Manali at 13:36, 2 December 2019

2019-12-02T13:36:06Z

Manali at 13:34, 2 December 2019

2019-12-02T13:34:40Z

Manali: Timing Changes as per English tutorial implemented

2019-12-02T13:33:33Z

Timing Changes as per English tutorial implemented

Show changes

Manali at 13:00, 2 December 2019

2019-12-02T13:00:14Z

Manali at 12:58, 2 December 2019

2019-12-02T12:58:56Z

Manali: First Upload

2019-09-16T14:07:09Z

First Upload

New page

{|border=1
||'''Time'''
||'''Narration'''

|-
|00:01
| '''Build an Atom simulation''' वरील पाठात आपले स्वागत.
|-
|00:06
| येथे आपण '''Build an Atom''' हे इंटरऍक्टिव्ह PhET सिम्युलेशन वापरून प्रात्यक्षिक दाखवणार आहोत.

|-
|00:13
| हा पाठ समजण्यासाठी, माध्यमिक शाळेतील विज्ञानाचे प्राथमिक ज्ञान असावे.

|-
|00:20
| या पाठासाठी मी:
उबंटु लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वर्जन 14.04,
जावा वर्जन 1.7,
फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 53.02.2 वापरत आहे.

|-
|00:36
| हे सिम्युलेशन वापरून आपण शिकणार आहोत:
1. प्रोटॉन्स, न्युट्रॉन्स आणि इलेक्ट्रॉन्स वापरून अणू तयार करणे.

|-
|00:46
| 2. मूलद्रव्य आणि त्याचे आवर्त सारणीतील स्थान ओळखणे.

|-
|00:52
| 3.अणू न्यूट्रल आहे किंवा आयन आहे हे ओळखणे.
4. त्यावरील प्रभार ओळखणे.

|-
|01:00
|5. अणू किंवा आयनचे वस्तुमान काढणे.

6. तयार केलेल्या अणू किंवा आयनची स्थिरता ठरवणे.

|-
|01:10
|7. अणूला चिन्हांकित करणे, संज्ञा देणे
8. मूलद्रव्याचे आयसोटोप्स बनवणे.

|-
|01:17
| अणू हे पदार्थाचे मूलभूत घटक आहेत.

|-
|01:21
|प्रत्येक अणूत एक सूक्ष्म धनभारित घन केंद्रक असते.
|-
|01:27
|हे अणूकेंद्रक ऋणभारित हलक्या इलेक्ट्रॉन्सनी वेढलेले असते.

|-
|01:33
|अणूकेंद्रकात न्युट्रॉन्सही असू शकतात.

न्युट्रॉनचे वस्तुमान प्रोटॉन एवढेच असते परंतु त्यावर प्रभार नसतो.

|-
|01:42
| अणूकेंद्रकातील प्रोटॉन्सच्या संख्येमुळे अणूचे रासायनिक मूलद्रव्य ठरते.

|-
|01:48
| मूलद्रव्याचे रासायनिक गुणधर्म त्यांतील इलेक्ट्रॉन्सच्या संख्येमुळे व रचनेमुळे ठरतात.

|-
|01:55
| आता सुरूवात करूया.

|-
|01:57
| दिलेली लिंक वापरून सिम्युलेशन डाऊनलोड करू.
[http://phet.colorado.edu/ http://phet.colorado.edu]

|-
|02:01
| मी '''Downloads''' फोल्डरमधे '''Build an Atom''' हे PhET सिम्युलेशन आधीच डाऊनलोड केले आहे.

|-
|02:07
| सिम्युलेशन उघडण्यासाठी '''build-an-atom_en.html''' या फाईलवर राईट क्लिक करा.

|-
|02:13
| '''Open With Firefox Web Browser''' हा पर्याय निवडा. फाईल ब्राऊजरमधे उघडेल.

|-
|02:21
| '''Build-an-Atom''' या सिम्युलेशनचा हा इंटरफेस आहे.

|-
|02:26
| या इंटरफेसवर 3 स्क्रीन्स आहेत-

'''Atom''', '''Symbol''' आणि '''Game'''.

|-
|02:33
| '''Atom''' स्क्रीन वापरून सिम्युलेशन सुरू करू.

|-
|02:37
| त्यासाठी '''Atom''' स्क्रीनवर क्लिक करा.

|-
|02:40
|हा स्क्रीन वापरून विद्यार्थी अणू बनवू शकतात, त्यांची ओळख, एकूण प्रभार आणि वस्तुमान निश्चित करू शकतात.

|-
|02:51
|'''Atom''' स्क्रीन '''Bohr''' च्या अणूची प्रतिकृती दाखवेल.

|-
|02:56
|हे अणुकेंद्रक आणि दोन कक्षांची जागा दर्शवतात.

|-
|03:01
| स्क्रीनच्या खालील भागात प्रोटॉन्स, न्युट्रॉन्स, आणि इलेक्ट्रॉन्स असलेली तीन भांडी आहेत.
|-
|03:09
|उजवीकडे '''Element''', '''Net charge''' आणि '''Mass Number''' अशी तीन पॅनेल्स आहेत.

|-
|03:18
|पॅनेल उघडण्यासाठी प्रत्येक पॅनेलच्या उजवीकडील कोपऱ्यात वरती अधिकचे चिन्ह असलेल्या हिरव्या बटणावर क्लिक करा.

|-
|03:26
|कणांची संख्या बदलल्यावर त्यात होणारे बदल तुम्ही येथे बघू शकता.

|-
|03:33
|स्क्रीनच्या खालील भागात '''Show''' बॉक्स दिसेल.

या बॉक्समधे '''Stable/Unstable''' या चेकबॉक्सवर क्लिक करा.

|-
|03:42
| स्क्रीनच्या डावीकडील कोपऱ्यात वरती एक बॉक्स दिसेल.

|-
|03:47
|त्यामधे अणू तयार करण्यासाठी वापरलेल्या प्रोटॉन्स, न्युट्रॉन्स, आणि इलेक्ट्रॉन्सची संख्या दाखवली आहे.

|-
|03:56
| आपण प्रथम हायड्रोजन अणू बनवू.

प्रोटॉनच्या भांड्यातील प्रोटॉनवर क्लिक करून,

|-
|04:04
| '''X''' हे चिन्ह असलेल्या जागी ड्रॅग करून ड्रॉप करा. हे अणूचे केंद्रस्थान आहे.

|-
|04:10
|त्याचवेळी प्रत्येक पॅनेलमधे होणाऱ्या बदलांकडे लक्ष द्या.

|-
|04:16
| हायड्रोजनचा अणू हा सगळ्या मूलद्रव्यांमधील सर्वात सोपे मूलद्रव्य आहे.

यामधे पहिल्या कक्षेत एक इलेक्ट्रॉन आणि अणूच्या केंद्रस्थानी एक प्रोटॉन आहे.

|-
|04:27
| एक इलेक्ट्रॉन ड्रॅग करून तो पहिल्या कक्षेत ठेवा.

डीफॉल्ट रूपात वर्तुळाकार तुटक रेषांनी कक्षा दर्शविल्या आहेत.
|-
|04:36
| '''Model''' या शीर्षकाखालील '''Cloud''' या पर्यायांच्या रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

हे कक्षा म्हणून इलेक्ट्रॉन क्लाऊड दर्शवेल.

|-
|04:44
| डीफॉल्ट रूपातील कक्षा दर्शवण्यासाठी '''Orbits''' या रेडिओ बटणावर क्लिक करा.

|-
|04:49
| स्क्रीनवरील सर्व पॅनेल्सचे निरीक्षण करा.

|-
|04:53
|'''Element''' या बॉक्समधे मूलद्रव्य म्हणून हायड्रोजन दाखवला जात आहे.

|-
|04:57
|एकूण प्रभार शून्य आहे आणि याला न्यूट्रल अणू असे नाव दिले गेले आहे. याचा वस्तुमानांक 1 आहे.

|-
|05:06
|हा अणू स्थिर असल्याचे दर्शवत आहे.

|-
|05:10
| आता केंद्रस्थानी आणखी एक प्रोटॉन समाविष्ट करा. हा अणू अस्थिर हेलियम आयन असल्याचे दाखवेल.

|-
|05:18
|पहिल्या कक्षेत आणखी एक इलेक्ट्रॉन समाविष्ट करा. आता तो न्यूट्रल अणू आहे परंतु अणू अजूनही अस्थिर म्हणून दाखवत आहे.

|-
|05:28
|केंद्रस्थानी न्युट्रॉन समाविष्ट करा. आता अणू स्थिर झाला आहे.

|-
|05:34
|येथे वस्तुमानांक 3 दर्शवत आहे परंतु आपल्याला माहित आहे की हेलियमचे वस्तुमान 4 आहे. म्हणून केंद्रस्थानी आणखी एक न्युट्रॉन समाविष्ट करा.

|-
|05:44
|अशाप्रकारे हेलियम अणूची संरचना पूर्ण झाली आहे.

|-
|05:49
|हेलियम अणूमधे 2 प्रोटॉन्स, 2 न्युट्रॉन्स आणि 2 इलेक्ट्रॉन्स आहेत.

|-
|05:55
| आपण त्याच मूलद्रव्याचे आयसोटोप्स तयार करण्यासाठी केंद्रस्थानी न्युट्रॉन्स समाविष्ट करू शकतो.

|-
|06:01
| आयसोटोप्स म्हणजे एकाच मूलद्रव्याचे अणू ज्यांच्या केंद्रकात न्युट्रॉन्सची संख्या भिन्न असते.

|-
|06:07
|एकाच मूलद्रव्याच्या आयसोटोप्सचे रासायनिक गुणधर्म समान असतात.

|-
|06:12
| हेलियम अणूमधून एक प्रोटॉन, एक इलेक्ट्रॉन आणि 2 न्युट्रॉन्स काढून टाका.

आता आपल्याकडे हायड्रोजन अणू आहे ज्याला '''Protium''' म्हणतात.

|-
|06:25
|आता हायड्रोजनचे आयसोटोप्स बनवूया.

|-
|06:29
| हायड्रोजनचे तीन आयसोटोप्स आहेत. प्रोटीयम, ड्युटेरियम आणि ट्रिटीयम.

|-
|06:36
| प्रोटीयमच्या केंद्रस्थानी केवळ एक प्रोटॉन असतो.

|-
|06:39
|ड्युटेरियममधे एक प्रोटॉन आणि एक न्युट्रॉन असतो. तर ट्रिटीयममधे एक प्रोटॉन आणि 2 न्युट्रॉन्स असतात.

|-
|06:48
| केंद्रस्थानी एक न्युट्रॉन समाविष्ट करा. ड्युटेरियम अणू तयार झाला आहे.

|-
|06:55
|हा अणू स्थिर आहे. ट्रिटीयम अणू तयार करण्यासाठी केंद्रस्थानी आणखी एक न्युट्रॉन समाविष्ट करा. येथे दाखवल्याप्रमाणे ट्रिटीयम अस्थिर आहे.

|-
|07:06
| असाईनमेंट म्हणून:
न्यूट्रल कार्बन अणू तयार करा. कार्बनचे आयसोटोप्स दाखवा.

|-
|07:14
|उजवीकडील कोपऱ्यात खाली '''reset''' बटणावर क्लिक करा.

ह्यामुळे स्क्रीन डीफॉल्ट सेटिंग्जवर रिसेट होईल.

|-
|07:24
| इंटरफेसच्या खालील भागात असणाऱ्या '''Symbol''' स्क्रीनवर क्लिक करा.

या स्क्रीनचा वापर करून विद्यार्थी अणू चिन्हांचे अर्थ लावू शकतात.
|-
|07:34
| '''Symbol''' पॅनेल स्क्रीनवर समाविष्ट झालेला दिसेल.

|-
|07:39
|प्रत्येक मूलद्रव्याचा अणू एका चिन्हाद्वारे दर्शवला जातो.

हे, अणूक्रमांक, वस्तुमानांक आणि प्रभार यांची माहिती देतात.

|-
|07:52
|सबस्क्रिप्ट मधील क्रमांकाला अणूक्रमांक म्हणतात.

सुपरस्क्रिप्टमधील क्रमांकाला वस्तुमानांक म्हणतात.

उजवीकडील कोपऱ्यात वरती अणूवरील प्रभार दाखवला जाईल.

|-
|08:06
| अणूतील प्रोटॉन्सच्या संख्या म्हणजेच त्याचा अणूक्रमांक.

|-
|08:11
| अणूतील प्रोटॉन्स आणि न्युट्रॉन्सची एकत्रित संख्या म्हणजे त्याचा वस्तुमानांक.

|-
|08:18
| अणूमधे प्रोटॉन्स, न्युट्रॉन्स आणि इलेक्ट्रॉन्स समाविष्ट करा.

|-
|08:24
| '''Symbol''' पॅनेलचे निरीक्षण करा.

|-
|08:26
|मूलद्रव्याचे नाव, अणूक्रमांक, वस्तुमानांक आणि प्रभार यातील बदल बघा.

|-
|08:34
| आता '''Game''' स्क्रीनवर जाऊ.

|-
|08:36
| इंटरफेसच्या खालील भागात असलेल्या '''Game''' स्क्रीनवर क्लिक करा.

चार वेगळे खेळ उपलब्ध आहेत.

|-
|08:45
|या सिम्युलेशनच्या सहाय्याने तुम्ही मिळवलेल्या ज्ञानाची चाचणी हे गेम्स घेतील.

|-
|08:50
| स्क्रीनच्या डाव्या कोपऱ्यात खाली टायमर आणि साऊंड बटण दिले आहे.

खेळ सुरू करण्यापूर्वी टायमर बटणावर क्लिक करून टायमर सुरू करा.

|-
|09:02
|साऊंडच्या चिन्हावर क्लिक करून आपण आवाजावर देखील नियंत्रण ठेवू शकतो.

|-
|09:08
| गेमच्या प्रत्येक स्क्रीनवर क्लिक करून ते जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा.

|-
|09:17
| या पाठात आपण '''Build an Atom''' हे इंटरऍक्टिव्ह PhET सिम्युलेशन कसे वापरायचे याबद्दल शिकलो.

|-
|09:24
| हे सिम्युलेशन वापरून आपण शिकलो-

1. हायड्रोजन आणि हेलियम अणूंचे मॉडेल तयार करणे.

2. आयन्स तयार करण्यासाठी इलेक्ट्रॉन्स समाविष्ट करणे किंवा काढून टाकणे.

3. आयसोटोप्स तयार करण्यासाठी न्युट्रॉन्स समाविष्ट करणे किंवा काढून टाकणे.

|-
|09:38
| असाईनमेंट म्हणून:
न्यूट्रल ऑक्सिजन अणू बनवा.

|-
|09:43
| या न्यूट्रल अणूत दोन इलेक्ट्रॉन्स समाविष्ट करा.

विविध पॅनेल्समधील पॅरॅमीटर्समधे होणाऱ्या बदलाचे निरीक्षण करा.

अंतर्गत शेल्समधून इलेक्ट्रॉन्स काढून टाकण्याचा प्रयत्न करा आणि परिणामांचे निरीक्षण करा.

|-
|09:56
| दिलेल्या लिंकवरील व्हिडिओमधे स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्टचा सारांश मिळेल. हा व्हिडिओ डाऊनलोड करूनही पाहू शकता.

|-
|10:04
| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते. ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते. अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.

|-
|10:18
| कृपया या फोरममध्ये आपल्या टाईम क्वेरीज पोस्ट करा.

|-
|10:22
| या प्रकल्पाला पंडित मदन मोहन मालवीय नॅशनल मिशन ऑन टीचर्स अँड टिचिंग यांनी अंशतः अनुदान दिले आहे.

|-
|10:30
| या प्रोजेक्टसाठी अर्थसहाय्य NMEICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे. अधिक माहिती या लिंकवर उपलब्ध आहे.

|-
|10:41
| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज --- यांचा आहे.
सहभागासाठी धन्यवाद.

|-
|}

@@ Line 458: / Line 458: @@
 |-
 |10:46
-| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते. ऑनलाईन परीक्षा उतीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.  अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.
+| स्पोकन ट्युटोरियल प्रोजेक्ट टीम, स्पोकन ट्युटोरियलच्या सहाय्याने कार्यशाळा चालवते. ऑनलाईन परीक्षा उत्तीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्र देते.  अधिक माहितीसाठी कृपया येथे लिहा.

@@ Line 49: / Line 49: @@
 |-
 |01:07
-तयार केलेल्या अणू किंवा आयनची स्थिरता ठरवणे.
+|तयार केलेल्या अणू किंवा आयनची स्थिरता ठरवणे.
@@ Line 79: / Line 79: @@
 |-
 |01:41
-न्युट्रॉनचे वस्तुमान प्रोटॉन एवढेच असते परंतु त्यावर प्रभार नसतो.
+|न्युट्रॉनचे वस्तुमान प्रोटॉन एवढेच असते परंतु त्यावर प्रभार नसतो.
 |-

@@ Line 58: / Line 58: @@
 |-
 |01:15
-मूलद्रव्याचे आयसोटोप्स बनवणे.
+|मूलद्रव्याचे आयसोटोप्स बनवणे.
 |-

@@ Line 25: / Line 25: @@
 |-
 |00:33
-फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 53.02.2 वापरत आहे.
+| फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 53.02.2 वापरत आहे.
 |-

@@ Line 12: / Line 12: @@
 |-
-|00:13
+|00:14
 | हा पाठ समजण्यासाठी, माध्यमिक शाळेतील विज्ञानाचे प्राथमिक ज्ञान असावे.
 |-
-|00:20
+|00:21
 | या पाठासाठी मी:
 उबंटु लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वर्जन 14.04,
 जावा वर्जन 1.7,
 फायरफॉक्स वेब ब्राउजर वर्जन 53.02.2 वापरत आहे.
 |-
-|00:36
+|00:39
-|  हे सिम्युलेशन वापरून आपण शिकणार आहोत:
+|  हे सिम्युलेशन वापरून आपण शिकणार आहोत: प्रोटॉन्स, न्युट्रॉन्स आणि इलेक्ट्रॉन्स वापरून अणू तयार करणे.
-. प्रोटॉन्स, न्युट्रॉन्स आणि इलेक्ट्रॉन्स वापरून अणू तयार करणे.
 |-
-|00:46
+|00:49
-| 2. मूलद्रव्य आणि त्याचे आवर्त सारणीतील स्थान ओळखणे.
+| मूलद्रव्य आणि त्याचे आवर्त सारणीतील स्थान ओळखणे.
 |-
-|00:52
+|00:55
-| 3.अणू न्यूट्रल  आहे किंवा आयन आहे हे ओळखणे.
+| अणू न्यूट्रल  आहे किंवा आयन आहे हे ओळखणे.
-. त्यावरील  प्रभार ओळखणे.
 |-
-|01:00
+|01:03
-|5. अणू किंवा आयनचे  वस्तुमान काढणे.
+|अणू किंवा आयनचे  वस्तुमान काढणे.
 |-
-|01:10
+|01:07
-|7. अणूला चिन्हांकित करणे, संज्ञा देणे
+तयार केलेल्या अणू किंवा आयनची स्थिरता ठरवणे.
-. मूलद्रव्याचे आयसोटोप्स बनवणे.
 |-
-|01:17
+|01:19
 | अणू हे पदार्थाचे मूलभूत घटक आहेत.
 |-
-|01:21
+|01:23
 |प्रत्येक अणूत एक सूक्ष्म धनभारित घन केंद्रक असते.
 |-
-|01:27
+|01:30
 |हे अणूकेंद्रक ऋणभारित हलक्या इलेक्ट्रॉन्सनी वेढलेले असते.
 |-
-|01:33
+|01:37
 |अणूकेंद्रकात न्युट्रॉन्सही असू शकतात.
 न्युट्रॉनचे वस्तुमान प्रोटॉन एवढेच असते परंतु त्यावर प्रभार नसतो.
 |-
-|01:42
+|01:47
 | अणूकेंद्रकातील प्रोटॉन्सच्या संख्येमुळे अणूचे रासायनिक मूलद्रव्य ठरते.
 |-
-|01:48
+|01:53
 | मूलद्रव्याचे रासायनिक गुणधर्म त्यांतील इलेक्ट्रॉन्सच्या संख्येमुळे व रचनेमुळे ठरतात.
 |-
-|01:55
+|02:02
 |  आता सुरूवात करूया.