Jyotisolanki: Created page with "{| border = 1 |'''Time''' |'''Narration''' |- | 00:01 | '''Bending Light''', એક ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simu..."

2018-11-27T05:31:27Z

Created page with "{| border = 1 |'''Time''' |'''Narration''' |- | 00:01 | '''Bending Light''', એક ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simu..."

New page

{| border = 1
|'''Time'''
|'''Narration'''

|-
| 00:01
| '''Bending Light''', એક ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''' પરના આ ટ્યુટોરીયલમાં સ્વાગત છે.

|-
| 00:07
| આ ટ્યુટોરીયલમાં, આપણે શીખીશું કે કેવી રીતે ''' Bending Light''', ઇન્ટરેક્ટિવ '''PhET simulation''' વાપરવું છે.

|-
| 00:14
| આ ટ્યુટોરીયલના અનુસરણ માટે, શીખનારાઓ ઉચ્ચ શાળા વિજ્ઞાનમાંના વિષયોથી પરિચિત હોવા જોઈએ.

|-
| 00:21
| અહીં હું વાપરી રહ્યી છું-

'''Ubuntu Linux OS''' આવૃત્તિ 14.04

'''Java''' આવૃત્તિ 1.7.0

'''Firefox Web Browser''' આવૃત્તિ 53.02.2.

|-
| 00:37
| આ સિમ્યુલેશનનો ઉપયોગ કરીને, આપણે આપેલ શીખીશું:

૧. પ્રકાશનું પરાવર્તન

૨. પ્રકાશનું વક્રીભવન

૩. પ્રકાશનું વિભાજન

૪. વિભિન્ન દ્રવ્ય માધ્યમો સાથે કેવી રીતે પરાવર્તન અને વક્રીભવન બદલાય છે.

|-
| 00:52
| સાથે જ આપણે શીખીશું,

૧. પ્રિઝમ અને લેન્સ જેવા પ્રકાશીય ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવો

૨. પ્રકાશની તીવ્રતા માપવી

|-
| 01:02
| ૩. પ્રકાશનો વેગ માપવો અને વિભિન્ન તરંગ પેટર્નો નિહાળવા.

|-
| 01:08
| ચાલો પરાવર્તન, વક્રીભવન અને વિભાજન વ્યાખ્યાયિત કરીએ.

|-
| 01:14
| પરાવર્તન, એટલે પ્રકાશના કિરણનું કોઈપણ સપાટી પર અથડાઈને પાછું ફરવું.

ઉદાહરણ તરીકે- એક અરીસો જોનારની છબીને પરાવર્તિત કરે છે.

|-
| 01:26
| વક્રીભવન, એટલે પ્રકાશના કિરણનું માધ્યમમાં પ્રવેશ કરતા સમયે વળવું.

|-
| 01:32
| પ્રકાશ જ્યારે વિભિન્ન માધ્યમમાં પ્રવેશે છે ત્યારે તેની ગતિ અને સંપ્રસારણ કોણ બદલે છે.

ઉદાહરણ તરીકે: પાણીના બીકરમાં પેંસિલની વળેલી છબી.

|-
| 01:45
| વિભાજન, એટલે સફેદ પ્રકાશની સાત રંગોમાં વહેંચાવાની પ્રક્રિયા.

|-
| 01:51
| ઉદાહરણ તરીકે, વાદળ છાયેલ દિવસે ઇન્દ્રધનુષનું નિર્માણ.

|-
| 01:57
|| તો, ચાલો શરુ કરીએ.

|-
| 01:59
| સિમ્યુલેશનને ડાઉનલોડ કરવા માટે આપેલ લીંકનો ઉપયોગ કરો.
[http://phet.colorado.edu/ http://phet.colorado.edu]

|-
| 02:03
| મેં મારા '''Downloads''' ફોલ્ડરમાં, પહેલાથી જ '''Bending light simulation''' ડાઉનલોડ કરી દીધું છે.

|-
| 02:09
| સિમ્યુલેશનને ખોલવા માટે, '''bending-light_en.html''' ફાઈલ પર જમણું-ક્લીક કરો.

|-
| 02:14
| '''Open With Firefox Web Browser''' વિકલ્પ પસંદ કરો.
ફાઈલ બ્રાઉઝરમાં ખુલે છે.

|-
| 02:23
| આ '''Bending Light simulation''' માટે '''interface''' છે.

|-
| 02:28
| ઇન્ટરફેસ ત્રણ સ્ક્રીન ધરાવે છે- ''' Intro, Prisms''' અને ''' More Tools'''.

|-
| 02:35
| ચાલો આપણા સિમ્યુલેશનની શરૂઆત '''Intro''' સ્ક્રીનથી કરીએ.

'''Intro''' સ્ક્રીનને ખોલવા માટે તેના પર ક્લીક કરો.

|-
| 02:42
| આ સ્ક્રીનમાં ટોંચે ડાબે ખૂણે '''Ray''' અને '''Wave''' રેડીઓ બટનો આવેલા છે,

હલી શકે એવું '''laser''' પોઇન્ટર, '''laser''' પ્રકાશને ટર્ન ઓન (ચાલુ) કરવા માટે.

|-
| 02:53
| આપણે એક લીલા રંગના એરો (બાણચિન્હો) ને જોઈ શકીએ છીએ જ્યારે '''mouse pointer''' ને '''laser''' પર મુકવામાં આવે છે.

આ એરો (બાણચિન્હો) એ દિશા દર્શાવે છે જેમાં '''laser''' હલી શકે છે.

|-
| 03:06
| '''laser''' ને શૂન્યથી ૯૦ ડિગ્રી પર ખસેડવા માટે તેના પર ક્લીક કરીને ડ્રેગ કરો.

ચાલો '''laser''' ને તેના મૂળભૂત સ્થાને લાવીએ.

|-
| 03:16
| હવે ચાલો નીચે ડાબી બાજુએ આવેલ ટૂલો પર જઈએ.

|-
| 03:21
| અહીં આપણને એક ટૂલ બોક્સ દેખાય છે.

અહીં તેમાં છે ખૂણાઓ માપવા માટેનું એક પ્રોટેક્ટર (કોણમાપક), પ્રકાશની તીવ્રતા માપવાનું '''Intensity''' ટૂલ.

|-
| 03:32
| ટૂલ બોક્સની નીચે, '''Normal''' દર્શાવતું એક ચેક-બોક્સ આપણી પાસે છે.

સિમ્યુલેશનને રીસેટ (ફરીસુયોજન) કરવા માટે, એક '''Reset''' બટન જમણી બાજુએ ખૂણામાં આપવામાં આવ્યું છે.

|-
| 03:44
| ચાલો '''simulation''' શરુ કરીએ.

|-
| 03:47
| આપણે પ્રકાશને એક '''Ray ''', અથવા એક '''Wave''' ના સ્વરૂપમાં કેન્દ્રિત કરી શકીએ છીએ જે કે આપણે શું પસંદ કરીએ છીએ તેના પર નિર્ભર છે.

|-
| 03:54
| મૂળભૂત રીતે '''Ray''' એ પસંદ થયેલ છે.

'''laser''' ને ટર્ન ઓન (ચાલુ) કરવા માટે, '''laser''' પોઇન્ટર પર આવેલ લાલ બટન ક્લીક કરો.

|-
| 04:03
| નોંધ લો કે '''laser''' પ્રકાશનું પરાવર્તન અને વક્રીભવન થાય છે.

|-
| 04:09
| આપણે જેમ '''laser''' પોઇન્ટરને ડ્રેગ કરીએ છીએ તેમ, પરાવર્તન અને વક્રીભવનનો કોણ બદલાય છે તેનું અવલોકન કરો.

|-
| 04:17
| વક્રીભવન અને પરાવર્તનનો આપાતકોણ માપવા માટે ચાલો '''protractor''' ટૂલનો ઉપયોગ કરીએ.

|-
| 04:25
| પ્રોટેક્ટર (કોણમાપક) ને આપાત કિરણ, સામાન્ય, વક્રીભવનિત, પરાવર્તિત કિરણોના છેદન બિંદુ પર મુકો.

|-
| 04:35
| અવલોકન કરો કે આપાતકોણ એ પરાવર્તિત કોણ જેટલો છે.

પ્રોટેક્ટર (કોણમાપક) ને પાછા એના સ્થાને ડ્રેગ કરો.

|-
| 04:44
| આગળ આપણે '''Intro''' સ્ક્રીનની જમણી બાજુએ જશું.

|-
| 04:50
| અહીં, આપણી પાસે બંને માધ્યમમાં '''refractive index''' માપવા માટે નિયંત્રણો છે.

|-
| 04:56
| દ્રવ્ય માધ્યમને બદલવા માટે અહીં એક '''slider''' છે, અથવા ક્લીક કરી શકાય એવું બટન છે. શરૂઆતમાં, સ્લાઇડર એ '''Air''' ની પાસે છે.

|-
| 05:07
| જેમ આપણે સ્લાઇડરને ડ્રેગ કરીએ છીએ તેમ, માધ્યમ '''Air''' થી બદલાઈને '''Water''' થાય છે અને ત્યારબાદ '''Glass''' થાય છે.

|-
| 05:15
| જ્યારે માધ્યમ બદલાય છે ત્યારે, વક્રીભવનનો કોણ બદલાય છે. સાથે જ '''Index of Refraction(n)''' પણ બદલાય છે.

|-
| 05:24
| બદલાયેલ વેલ્યુ આપણે બોક્સમાં જોઈ શકીએ છીએ. ઉપરના માધ્યમમાં સ્લાઇડરને ડ્રેગ કરીને પાછું '''Air''' પર લાવો.

|-
| 05:32
| મૂળભૂત રીતે, નીચેના માધ્યમમાં સ્લાઇડર '''Water''' પર હોય છે.

નીચેના માધ્યમમાં સ્લાઇડરને ડ્રેગ કરીને '''Water''' અને '''Glass''' વચ્ચે મુકો.

|-
| 05:44
| હવે ચાલો '''Intensity''' ટૂલનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશની તીવ્રતા માપીએ.

|-
| 05:49
| '''Intensity''' ટૂલ પર ક્લીક કરીને તેને માધ્યમ પર ડ્રેગ કરો.

|-
| 05:53
| '''Intensity''' ટૂલ એ પ્રકાશની '''intensity''' માપવા માટે એક '''magnifier''' અને એક '''meter''' ધરાવે છે.

|-
| 06:00
| હું ઘટિત પ્રકાશ પર '''magnifier''' મુકીશ. '''Meter''' એ 100% તીવ્રતા દર્શાવે છે.

|-
| 06:08
| હવે, '''magnifier''' ને ડ્રેગ કરીને વક્રીભવનિત પ્રકાશ પર મુકો. '''Meter''' એ 86.08% તરીકે વેલ્યુ દર્શાવે છે.

તીવ્રતા ઘટે છે કારણ કે તે માધ્યમ પર નિર્ભર કરે છે.

|-
| 06:24
| માધ્યમ સ્લાઇડરને જેમ આપણે ડ્રેગ કરીએ છીએ તેમ, ઇન્ટેન્સિટી મીટર (તીવ્રતા માપક) પરની વેલ્યુ બદલાય છે.

આ એટલા માટે કારણ કે વક્રકોણ બદલાય છે.

|-
| 06:34
| એજપ્રમાણે, '''magnifier''' ને પરાવર્તિત પ્રકાશ પર મુકો. '''Meter''' એ 13.55% તરીકે વેલ્યુ દર્શાવે છે.

|-
| 06:44
| તમે તીવ્રતાની વિભિન્ન વેલ્યુ જોવા માટે સ્લાઇડરને ડ્રેગ કરી શકો છો.

|-
| 06:51
| હવે, '''Ray''' ને બદલીને '''Wave''' કરો અને પ્રકાશની વક્રતાનું અવલોકન કરો.

|-
| 06:56
| હવે આપણે '''Prisms''' સ્ક્રીન પર જશું.

|-
| 07:00
| ઇન્ટરફેસની નીચેની બાજુએ '''Prisms''' સ્ક્રીન પર ક્લીક કરો.

|-
| 07:06
| આ સ્ક્રીનમાં, આપણી પાસે આપેલ ટૂલો છે-

'''environment''' ને બદલવા માટે સ્લાઇડર,

મોનોક્રોમેટિક (એકરંગીય) કિરણ,

|-
| 07:15
| મોનોક્રોમેટિક (એકરંગીય) બીમ (કિરણોની રેખા), સફેદ પ્રકાશ, પ્રકાશની તરંગલંબાઈ બદલવા માટે સ્લાઇડર.

|-
| 07:22
| સ્ક્રીનની નીચેની બાજુએ, આપણી પાસે છે-

પ્રિઝમો અને લેન્સો,

|-
| 07:29
| '''Objects''' બદલવા માટે સ્લાઇડર,

'''Reflections, Normal''' અને '''Protractor''' માટે ચેક બોક્સો.

નીચે જમણા-ખૂણે '''Reset''' બટન આવેલું છે.

|-
| 07:43
| '''laser''' ના છેડે એક સ્ક્રુ (પેચ) આપવામાં આવ્યું છે. '''laser''' ની દિશાને આ સ્ક્રુ (પેચ) વાપરીને બદલી કરી શકાય છે.

|-
| 07:52
| અહીં, એરો (બાણચિન્હો) એ ગતિની દિશાને સૂચવે છે. '''laser''' ને ઉપરની અને નીચેની બાજુએ ફેરવી શકાય છે.

|-
| 08:00
| હવે ચાલો '''simulation''' શરુ કરીએ.

|-
| 08:03
| '''monochromatic beam''' પર ક્લીક કરો. '''laser''' પ્રકાશ પર ક્લીક કરો.

|-
| 08:09
| બહુવિધ પરાવર્તનો જોવા માટે '''Reflections''' ચેક બોક્સ પર ક્લીક કરો.

|-
| 08:14
| પ્રકાશના માર્ગમાં પ્રિઝમને મુકો. તમે પ્રકાશની વક્રતા જોઈ શકો છો.

|-
| 08:21
| '''wavelength slider''' ને ધીમે ધીમે લાલથી જાંબુડી પર ખસેડો.

તરંગલંબાઈ બદલાતાની સાથે પ્રકાશના વક્રતાની નોંધ લો.

|-
| 08:32
| પ્રિઝમમાં ખૂણે સ્ક્રુ (પેચ) આપવામાં આવ્યો છે.

|-
| 08:38
| પ્રિઝમની દિશાને બદલવા માટે સ્ક્રુ (પેચ) ને ડ્રેગ કરો.

આપણે જેમ દિશાને બદલીએ છીએ તેમ, પ્રકાશની વક્રતાની નોંધ લો.

|-
| 08:47
| એસાઈનમેન્ટ તરીકે, પ્રિઝમને ગ્લાસ સ્લેબ (કાચ સ્તર) માં બદલો અને પ્રકાશની વક્રતાનું અવલોકન કરો.

|-
| 08:54
| હવે સફેદ પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશનું વિભાજન જોશું.

|-
| 08:59
| સફેદ પ્રકાશના ટૂલ પર ક્લીક કરો. પ્રકાશના વિભાજનનું અવલોકન કરો.

|-
| 09:05
| '''Objects''' માધ્યમ સ્લાઇડરને ડ્રેગ કરો અને પ્રકાશના વિભાજનનું અવલોકન કરો.

|-
| 09:11
| પ્રકાશના વિભાજીત બીમ (કિરણ) ના માર્ગમાં એક લેન્સ મુકો.

પ્રકાશના વિભાજીત બીમ (કિરણ) બહુવિધ પરાવર્તનો દર્શાવે છે.

|-
| 09:26
| એસાઈનમેન્ટ તરીકે:

વિવિધ લેન્સો વાપરો અને વિભાજનનું અવલોકન કરો.

|-
| 09:32
| વિવિધ '''Environments''' બદલો અને વિભાજનનું અવલોકન કરો.

|-
| 09:37
| હવે આપણે '''More Tools''' સ્ક્રીન પર જઈએ છીએ.

|-
| 09:41
| '''More Tools''' સ્ક્રીન પર ક્લીક કરો.

'''More Tools''' સ્ક્રીન એ '''Intro''' અને '''Prisms''' સ્ક્રીનોમાંથી ટૂલોનું સંયોજન ધરાવે છે.

|-
| 09:51
| નીચે આવેલ ટૂલ બોક્સમાં બે વધારાના ટૂલો '''Speed''' અને '''Time''' છે.

નીચની બાજુએ આપણી પાસે '''Angles''' ચેક બોક્સ પણ છે.

'''Angles''' ચેક બોક્સ પર ક્લીક કરો.

|-
| 10:04
| હવે આપણે '''laser''' પ્રકાશને વેવ (તરંગ) માં બદલીશું.

વધારાના રેડીઓ બટનો- '''Normal''' અને '''Slow Motion'''. સાથે જ, '''Play/Pause''' અને '''Forward''' બટનો પણ દેખાય છે.

|-
| 10:18
| ચાલો '''simulation''' શરુ કરીએ.

|-
| 10:21
| '''laser''' પ્રકાશને ટર્ન ઓન (ચાલુ) કરો.

|-
| 10:23
| '''laser''' પોઇન્ટરને ટર્ન ઓન (ચાલુ) કરવા માટે લાલ બટન પર ક્લીક કરો. ચાલો '''Time''' ટૂલ વાપરીએ.

|-
| 10:31
| '''Time''' ટૂલને ડ્રેગ કરીને માધ્યમમાં મુકો. '''Time''' ટૂલ બે '''magnifiers''' અને એક '''Meter''' ધરાવે છે.

|-
| 10:39
| એક '''magnifiers''' ને આપાત તરંગ પર મુકો અને તરંગ પેટર્નનું અવલોકન કરો.

હવે બીજા '''magnifier''' ને વક્રીત તરંગ પર મુકો.

|-
| 10:51
| તરંગ પેટર્નનું અવલોકન કરો. તે એક '''phase shift''' દર્શાવે છે.

|-
| 10:56
| '''magnifier''' ને પરાવર્તિત તરંગ પર મુકો.

અવલોકન કરો કે નવી તરંગ પેટર્ન ઘટેલ એમ્પલીટ્યુડ (કંપનવિસ્તાર) સાથે છે.

|-
| 11:06
| આ એટલા માટે કારણ કે, પરાવર્તિત તરંગની ખુબ ઓછી તીવ્રતા હોય છે.

|-
| 11:12
| '''Speed''' ટૂલને ડ્રેગ કરીને વક્રીત તરંગ પર મુકો.

ગતિ છે 0.67 c. અહીં '''c''' એ પ્રકાશનો વેગ છે જે કે 3x10^8 m/s ના બરાબર છે. ગતિની વેલ્યુ ઘટે છે.

|-
| 11:33
| આ એટલા માટે કારણ કે, દ્રવ્ય માધ્યમમાં પ્રકાશનો વેગ ઘટે છે.

|-
| 11:39
| એસાઈનમેન્ટ તરીકે,

દ્રવ્ય માધ્યમને બદલો અને ગતિ તથા તરંગ પેટર્નમાં થતા ફેરફારની નોંધ લો.

|-
| 11:48
| આ ટ્યુટોરીયલમાં, આપણે '''Bending Light''', ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simulation''' વાપરતા શીખ્યા.

|-
| 11:57
| આ '''simulation''' નો ઉપયોગ કરીને, આપણે શીખ્યા:

૧. પ્રકાશનું પરાવર્તન

૨. પ્રકાશનું વક્રીભવન

૩. પ્રકાશનું વિભાજન

૪. વિભિન્ન દ્રવ્ય માધ્યમો સાથે કેવી રીતે પરાવર્તન અને વક્રીભવન બદલાય છે.

|-
| 12:12
| સાથે જ આપણે શીખ્યા:

૧. પ્રીઝમ અને લેન્સ જેવા પ્રકાશીય ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવો.

|-
| 12:19
| ૨. પ્રકાશની તીવ્રતા માપવી, પ્રકાશનો વેગ માપવો અને વિભિન્ન તરંગ પેટર્નો જોવા.

|-
| 12:29
| આપેલ લીંક પર ઉપલબ્ધ વિડિઓ '''Spoken Tutorial''' પ્રોજેક્ટનો સારાંશ આપે છે. કૃપા કરી તેને ડાઉનલોડ કરીને નિહાળો.

|-
| 12:36
| '''Spoken Tutorial''' પ્રોજેક્ટ ટીમ સ્પોકન ટ્યુટોરીયલોનો ઉપયોગ કરીને વર્કશોપો આયોજિત કરે છે અને ઓનલાઇન પરીક્ષા પાસ થવા પર પ્રમાણપત્રો આપે છે.

|-
| 12:46
| વધુ વિગતમાં જાણવા માટે, કૃપા કરીને અમને લખો. કૃપા કરી તમારા પ્રશ્નો આ ફોરમમાં પોસ્ટ કરો.

|-
| 12:54
| આ પ્રોજેક્ટને આંશિક ફાળો શિક્ષકો અને શિક્ષા પર પંડિત મદન મોહન માલવિયા નેશનલ મિશન દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે.

|-
| 13:03
| સ્પોકન ટ્યુટોરીયલ પ્રોજેક્ટને ફાળો '''NMEICT, MHRD''', ભારત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે. આ મિશન પર વધુ માહિતી આ લીંક પર ઉપલબ્ધ છે.

|-
| 13:17
| '''IIT Bombay''' તરફથી ભાષાંતર કરનાર હું, જ્યોતિ સોલંકી વિદાય લઉં છું. જોડવાબદ્દલ આભાર.

|-
|}

PhET/C2/Bending-Light/Gujarati - Revision history

Jyotisolanki: Created page with "{| border = 1 |'''Time''' |'''Narration''' |- | 00:01 | '''Bending Light''', એક ઇન્ટરેક્ટિવ (અંત:ક્રિયાત્મક) '''PhET simu..."