Debosmita at 07:58, 14 August 2020

2020-08-14T07:58:51Z

Debosmita at 07:58, 14 August 2020

2020-08-14T07:58:36Z

Ranjana: Created page with "{|border=1 | '''Time''' | '''Narration''' |- | 00:00 | स्तनदा मातेच्या ‘स्तनांची स्..."

2018-08-28T10:34:31Z

Created page with "{|border=1 | <center> '''Time''' </center> | <center> '''Narration''' </center> |- | 00:00 | स्तनदा मातेच्या ‘स्तनांची स्..."

New page

{|border=1
| <center> '''Time''' </center>
| <center> '''Narration''' </center>

|-
| 00:00
| स्तनदा मातेच्या ‘स्तनांची स्थिती’ यावरील स्पोकन ट्युटोरिअलमध्ये आपले स्वागत आहे.

|-
| 00:06
| या ट्युटोरिअल मध्ये आपण 'कडक स्तन' आणि 'स्तनांचा दाह' याबद्दल शिकणार आहोत.

|-
|00:13
| 'कडक स्तन' ह्यासह सुरवात करू.

|-
| 00:17
| प्रसूतीनंतर 3 ते 5 दिवसांच्या दरम्यान सामान्यत कडक स्तन जाणवते.

|-
| 00:23
| हे एकाच वेळेला दोन्ही स्तनांमध्ये जाणवते.

|-
|00:28
| आईने 'पूर्ण भरलेल्या स्तनासह', 'कडक स्तन' ह्यात गोंधळून जाऊ नये.

|-
| 00:33
| अशा प्रकारे, आता आपण 'कडक स्तन' आणि 'पूर्ण भरलेले स्तन' यांच्यातील फरकाची चर्चा करणार आहोत.

|-
| 00:40
| 'कडक स्तन' ह्यात - स्तन फुलणे, सुज येणे आणि दुधाने भरलेले पण वेदनादायी होतात:

|-
| 00:46
| यामुळे स्तनांचा पृष्ठभाग तकतकीत व नसा विस्तारलेल्या दिसतात.

|-
| 00:52
| आईला २४ तासांपेक्षा जास्त काळापर्यंत ताप येऊ शकतो आणि बाळाला स्तनाची पकड घेण्यास कठीण जाते.

|-
|01:01
| तर, पूर्ण भरलेले स्तन सामान्य असतात.

|-
| 01:04
| पूर्ण भरलेले स्तन मोठे दिसतात पण ते तकतकीत दिसत नाहीत,

|-
| 01:10
| दुधाने भरलेले स्तन वेदनादायक नसतात आणि ह्या दरम्यान ताप येत नाही.

|-
| 01:17
| आता आपण स्तनदा मातांमध्ये कडक स्तनचे कारणे ह्यावर चर्च करू.

|-
| 01:23
| कडक स्तनचे कारण पुढील स्थितींपैकी असू शकते-

|-
| 01:27
| प्रसुतिनंतर आईने बाळाला लगेच स्तनपान केले नसेल.

|-
| 01:32
| आई बाळाला वारंवार दूध पाजत नसेल.

|-
| 01:36
| स्तनपानादरम्यान आईच्या स्तनावर बाळाची व्यवस्थित पकड नसेल आणि

|-
| 01:42
| आईने अचानक स्तनपान करवणे थांबविले असेल.

|-
| 01:47
| चला तर आता आपण कडक स्तनांवर कसे उपचार करावे याविषयी चर्चा करू.

|-
| 01:51
| प्रथम - आईला स्वच्छ पाण्याने हात धुण्यास सांगा.

|-
| 01:56
| मग बाळाला आईच्या जवळ आणा जेणेकरून ती बाळाला पाहू शकते, वास घेऊ शकते आणि स्पर्श करू शकते.

|-
| 02:03
| बाळ फारच चिडचिड करत असेल अशावेळेला आई बाळाच्या दुपट्याचा वास घेऊ शकते.

|-
| 02:08
| त्यानंतर, आईने एक ग्लास पाणी प्यावे.

|-
| 02:12
| मग, 5 ते 10 मिनिटांपर्यंत स्तनावर ओलसर गरम कपडा ठेवा किंवा

|-
| 02:18
| आई कोमट पाण्याने अंघोळ करू शकते.

|-
| 02:21
| त्यामुळे स्तनातून दूध बाहेर येण्यास मदत होईल.

|-
| 02:24
| त्यानंतर, आरोग्य कार्यकर्त्याने आईला आराम करण्यास सांगितले पाहिजे - अधिक तणावामूळे लेट-डाउन रिफ्लेक्स वर (दूध निघण्याच्या प्रतिक्रियेवर) परिणाम होईल आणि

|-
| 02:33
| दूध बाहेर येणार नाही.

|-
| 02:36
| आता, आरोग्य कार्यकर्त्याने किंवा कुटुंबियातील सदस्याने आईच्या मानेवर आणि पाठीच्या वरच्या भागाला मालिश केली पाहिजे.

|-
| 02:43
| त्यामुळे स्तनातून दूध बाहेर येण्यास मदत होईल.

|-
| 02:46
| पाठीची वरची बाजू आणि स्तन यामधील नसा एकच असतात.

|-
| 02:52
| नंतर, आईने तिच्या स्तनावर हलक्या हाताने गोलाकार पद्धतीने मालिश केली पाहिजे.

|-
| 02:57
| मालिश केल्याने तिला आराम मिळेल आणि लेट-डाउन रिफ्लेक्स (दूध निघण्याची प्रतिक्रिया) सुधारेल.

|-
| 03:03
| या सर्व गोष्टी ऑक्सिटोसिन तयार करण्यास मदत करतील.

|-
| 03:07
| ह्याला ऑक्सिटोसिन रिफ्लेक्स किंवा लेट-डाउन रिफ्लेक्स म्हटले जाते.

|-
| 03:12
| ऑक्सीटोसिन एक हार्मोन आहे जो दुधाला बाहेर येण्यास मदत करतो.

|-
| 03:17
| त्यानंतर, आईने एरीओला मऊ करण्यास हाताने दूध काढावे.

|-
| 03:23
| यामुळे बाळाला स्तनावर योग्य पद्धतीने पकड करण्यास मदत होईल.

|-
| 03:27
| स्तनातून हाताने दूध काढतांना - आईने एरिओलाच्या भोवती दबाव दिला पाहिजे.

|-
| 03:33
| हाताने दूध काढल्यानंतर - बाळाला स्वतः पकड करणे अवघड जाईल म्हणून आईने बाळाच्या तोंडात एरिओला दिला पाहिजे.

|-
| 03:43
| दोन्ही बाजूने स्तनपान करण्याचा प्रयत्न करा.

|-
| 03:46
| आईने स्तनपान झाल्यानंतर मधल्या वेळात ५ ते १० मिनिटे स्तनांवर ओला थंड कपडा ठेवावा किंवा

|-
| 03:54
| आई स्तनांवर थंड कोबीची पाने ठेवू शकते.

|-
| 03:58
| ती या कोबीची पाने रेफ्रिजरेटर किंवा मातीच्या भांड्यात साठवून ठेवू शकते.

|-
| 04:04
| यामुळे वेदनादायी नरम स्तन व पाणी असलेली स्तनांची सूज कमी होण्यास मदत होते.

|-
| 04:09
| मग आईने वारंवार स्तनपान करावे.

|-
| 04:13
| आता आपण शिकूया, कडक स्तन होणे कशाप्रकारे थांबवू शकतो.

|-
| 04:17
| प्रथम, बाळाच्या भुकेची लक्षणने समजून घेण्याचा प्रयत्न करा - जसे शरीर वळवळ करणे.

|-
| 04:25
| बोटांना चोखणे.

|-
| 04:28
| रुटिंग रीफ्लेक्स म्हणजे – ज्या वस्तू बाळाच्या तोंडाला व गालाला स्पर्श करतात , बाळ त्याचे डोके त्या दिशेने वळवते.

|-
| 04:36
| बोटांना चोखणे

|-
| 04:39
| उशिराच्या टप्प्यात, बाळ रडायला सुरवात करतो.

|-
| 04:43
| ज्यावेळी बाळामध्ये ही भुकेची लक्षणे दिसून येतील तेव्हा बाळास स्तनपान करावे, बाळ रडण्याची वाट पाहू नये,

|-
| 04:50
| बाळाची स्तनावरील पकड योग्य असून ते व्यवस्थित स्तनपान करत आहे याची खात्री करा.

|-
| 04:55
| लक्षात ठेवा, स्तनपान करून एक स्तन पूर्ण रिकामे झाल्यावरच दुसऱ्या बाजूला स्तनपान करा.

|-
| 05:02
| पुढे, आपण आणखी एक स्तनाची स्थिती शिकू जी आहे स्तनांचा दाह -

|-
| 05:08
|ही एक अशी स्थिती आहे जेथे स्तनाचा भाग लाल, सुजलेला आणि कडक होतो.

|-
| 05:14
| आईला ताप येतो, तीव्र वेदना होतात व आजारी वाटते.

|-
| 05:18
| बऱ्याच माता पहिल्या ६ आठवड्यात ‘स्तनांचा दाह’ या त्रासातून जातात.

|-
| 05:22
| पण हे स्तनपणादरम्यान कधीही होऊ शकते.

|-
| 05:27
| स्तनांचा दाह आणि कडक स्तन यामध्ये गोंधळ उडू शकतो.

|-
| 05:31
| तथापि कडक स्तनांचा परिणाम संपूर्ण स्तनावर आणि दोन्ही स्तनांवर होतो.

|-
| 05:37
| तर स्तनाचा दाह ह्याचा परिणाम स्तनाच्या भागावर आणि सहसा फक्त एका स्तनावर होतो.

|-
| 05:44
| कडक स्तनांमुळे किंवा नलिका बंद झाल्यामुळे स्तनाचा दाह होऊ शकतो.

|-
| 05:51
| जर स्तनाच्या दाह वर उपचार न केल्यास बंद नलिका कशा विकसित होतात यावर आपण चर्चा करूयात.

|-
| 05:59
| बंद नलिका ती स्थिती आहे जेथे स्तनामधून दूध येत नाही.

|-
| 06:04
| बऱ्याचदा हि नलिका स्तनाचा भाग असते जी घट्ट दुधाने बंद होते.

|-
| 06:11
| याचे गाठीत रुपांतर होते. ही गाठ नरम असते आणि बहुतेकदा गाठी वर त्वचेचा लालसरपणा असतो.

|-
| 06:20
| बंद नलिका व जड स्तनांमुळे दुध साठते .

|-
| 06:24
| दुध जेंव्हा बंदनलिका व जड स्तनांमध्ये राहते यालाच ‘दुध साठणे’ असे म्हणतात.

|-
| 06:32
| जर हे साठलेले दुध काढून टाकले नाही, तर स्तनांच्या पेशीला सूज येऊ शकते .याला संसर्ग नसलेला स्तनांचा दाह म्हणतात.

|-
| 06:42
| तर कधी कधी स्तनांना जीवाणूंचा संसर्ग होतो यालाच संसर्गजन्य ‘स्तनांचा दाह’ असे म्हणतात.

|-
| 06:51
| खालील स्थितींमध्ये, जिवाणू सहजपणे चीरांमध्ये प्रवेश करतील:

|-
| 06:56
| जर स्तनावर चिरा असतील, अनुपचारित स्तनाचा दाह आणि स्तनाच्या दाहच्या उपचारात उशीर होईल.

|-
|07:06
| लक्षात घ्या: स्तनावर पु झालेला फोड म्हणजे अनुपचारित स्तनाच्या दाह मध्ये वाढ.

|-
| 07:11
| आता स्तनदाहचे कारणे ह्याबद्दल चर्चा करू-

|-
| 07:15
| ‘स्तनदाह’ चे पहिले आणि सर्वात महत्वाचे कारण म्हणजे वारंवार स्तनपान न करणे.

|-
| 07:21
| जर स्तनदा माता हि काम करणारी महिला असेल तर वारंवार स्तनपान करणे हे अवघड होते.

|-
| 07:27
| वारंवार स्तनपान न करण्याची इतर कारण म्हणजे बाळाला किंवा आईला आलेले आजारपण असू शकते.

|-
| 07:33
| दुसरे म्हणजे निप्पल मधून स्तनपान करणे, ह्यात बाळ स्तनातून पूर्णपणे दूध संपवत नाही.

|-
| 07:40
| तिसरे म्हणजे, दुधाचा पुरवठा जास्त आहे.

|-
| 07:43
| चौथे म्हणजे, आईपासून लवकर दुध तोडणे, जिथे बाळ स्तनपाना व्यतिरिक्त इतर अन्न घेत आहे.

|-
| 07:50
| पाचवा म्हणजे घट्ट (फिट) कपडे - जर आई घट्ट (फिट) कपडे वापरत असेल आणि विशेषत: रात्री जर आईने घट्ट (फिट) ब्रा घातली असेल तर यामुळे स्तनावर दबाव पडून दुग्ध नलिका बंद होऊ शकतात.

|-
| 08:03
| सहावा बाळंतपणाचा ताण – आईला कोणताही तणाव असल्यास त्याचा परिणाम लेट डाउन रेफ्लेक्स वर होईल.

|-
| 08:12
| सातवा निप्पलला ( स्तनाग्रे ) चिरा आहे - हे जीवाणूंना स्तनांच्या पेशींमध्ये प्रवेश करण्यासाठी एक मार्ग प्रदान करते आणि ह्यामुळे ‘स्तनांचा दाह’ होऊ शकते.

|-
| 08:22
| चला आता 'स्तनांचा दाह' साठी उपचार बघूया.

|-
| 08:26
| प्रथम कारण ओळखण्याचा प्रयत्न करा आणि नंतर उपचार सुरू करा.

|-
| 08:31
| आईने स्तनपान करण्यापूर्वी स्तनावर कोमट कपड्याचा वापर करावा.

|-
| 08:35
| किंवा कोमट पाण्याने अंघोळ करावी.

|-
| 08:37
| प्रथम तिने बाधित स्तनातून स्तनपानास सुरुवात करावी.

|-
| 08:42
| जर यांमुळे वेदना जास्त वाढल्या किंवा लेट डाऊन रिफ्लेक्स’(दुध निघण्याची प्रतिक्रिया) वर परिणाम झाला तर अबाधित स्तनातून स्तनपान करावे .

|-
|08:50
|लक्षात ठेवा, वारंवार स्तनपान करणे आवश्यक आहे.

|-
| 08:55
| जर निप्पल किंवा एरीओला वर खुली जखम नसेल तर आई बाधित स्तनाने स्तनपान करू शकते.

|-
|09:04
| लक्षात ठेवा, जेव्हा ही आई 'स्तनांचा दाह' असलेल्या स्तनातून बाळाला स्तनपान करत असते तेव्हा-

|-
| 09:09
| आईने बाळाला संसर्ग होण्याच्या चिन्हांवर लक्ष ठेवावे कारण बाळाला संसर्ग होण्याचा धोका आहे.

|-
| 09:17
| बाधित बाजूच्या स्तनातील दुधात अनेक हानीकारक जिवाणू असतात.

|-
| 09:24
| स्तनावर मालिश केल्याने दुधाचा प्रवाह सुधारू शकतो,

|-
| 09:28
| बाधित भागापासून ते निप्पल कडे सौम्यपणे मालिश करावी.

|-
| 09:34
| आणि आईने पुरेशी विश्रांती घ्यावी.

|-
| 09:37
| लक्षणे गंभीर असतील तर तिने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

|-
| 09:40
| स्तनाच्या फोडाचा शस्त्रक्रियेतून निचरा आणि अँटिबायोटिक्स घेण्याची आवश्यकता आहे.

|-
| 09:47
| याव्यतिरिक्त आईने तिच्या शरीराला आराम मिळण्यासाठी विशेष प्रयत्न करावे आणि दीर्घ व सामान रीतीने श्वास घ्यावे.

|-
| 09:55
| सुखदायक संगीत ऐका आणि let-down reflex ला सुरुवात करण्यासाठी बाळाचा विचार करा.

|-
| 10:04
| लक्षात ठेवा, स्तनांचा दाह रोखण्यासाठी बाळाची स्तनावर योग्य पकड असणे आवश्यक आहे.

|-
| 10:09
| यामुळे नलिका बंद होणे टळेल आणि बाळाला पुरेसे दुध मिळेल.

|-
| 10:14
| या सर्व स्तनांची स्थिती टाळण्यासाठी मुख्य गोष्टी आहेत - बाळाची योग्यरीतीने पकड आणि स्थिती आणि वारंवार स्तनपान करणे.

|-
| 10:24
| आपण स्तनदा मातेच्या ‘स्तनांची स्थिती’ या वरील ट्युटोरिअलच्या अंतिम टप्प्यात पोहोचलो आहोत.

|-
| 10:31
| या ट्युटोरिअल मध्ये आपण 'कडक स्तन' आणि 'स्तनांचा दाह' याबद्दल शिकलो.

|-
| 10:37
| या ट्युटोरिअलचे योगदान स्पोकन ट्युटोरियल प्रॉजेक्ट आयआयटी बॉम्बे द्वारे करण्यात आले आहे.

|-
| 10:43
| स्पोकन ट्युटोरिअल प्रोजेक्टला भारत सरकारच्या NMEICT, MHRD, यांच्याकडून योगदान मिळाले आहे.
ह्या मिशन वरील अधिक माहिती ह्या लिंक वर उपलब्ध आहे.

|-
| 10:56
| या ट्युटोरिअलला अंशतः व्हील्स ग्लोबल फाऊंडेशन यांच्याकडून देखील उदार अनुदान मिळालेले आहे.

|-
| 11:03
| हे ट्युटोरिअल माँ और शिशु पोषण या प्रोजेक्टचा भाग आहे.

|-
| 11:07
| ह्या ट्युटोरिअलचे कार्यक्षेत्र परीक्षक आहेत डॉक्टर रुपल दलाल, एमडी बालरोगचिकित्सक आणि डॉक्टर तरू जिंदल, एमएस प्रसूतितज्ञ आणि स्त्रीरोगतज्ञ.

|-
| 11:20
| आय आय टी बॉम्बेतर्फे मी रंजना ऊके आपला निरोप घेते. सहभागासाठी धन्यवाद.
|}

@@ Line 437: / Line 437: @@
 |-
 | 10:30
-| आय आय टी बॉम्बेतर्फे मी रंजना ऊके आपला निरोप घेते. सहभागासाठी धन्यवाद.
+| आय आय टी बॉम्बेतर्फे मी रंजना ऊके आपला निरोप घेते.
 |-
 |}

@@ Line 432: / Line 432: @@
 |-
-| 10:24
+| 10:25
 | आपण स्तनदा मातेच्या ‘स्तनांची स्थिती’ या वरील ट्युटोरिअलच्या अंतिम टप्प्यात पोहोचलो आहोत.
 |-
-| 10:31
+| 10:30
-| या ट्युटोरिअल मध्ये आपण 'कडक स्तन' आणि 'स्तनांचा दाह' याबद्दल शिकलो.
+| आय आय टी बॉम्बेतर्फे मी रंजना ऊके आपला निरोप घेते. सहभागासाठी धन्यवाद.
-−
-|-
-| 10:37
-| या ट्युटोरिअलचे योगदान स्पोकन ट्युटोरियल प्रॉजेक्ट आयआयटी बॉम्बे द्वारे करण्यात आले आहे.
-−
-|-
-| 10:43
-|  स्पोकन ट्युटोरिअल प्रोजेक्टला भारत सरकारच्या NMEICT, MHRD, यांच्याकडून योगदान मिळाले आहे.
-ह्या मिशन वरील अधिक माहिती ह्या लिंक वर उपलब्ध आहे.
-−
-|-
-| 10:56
-| या ट्युटोरिअलला अंशतः व्हील्स ग्लोबल फाऊंडेशन यांच्याकडून देखील उदार अनुदान मिळालेले आहे.
-−
-|-
-| 11:03
-|  हे ट्युटोरिअल माँ और शिशु पोषण या प्रोजेक्टचा भाग आहे.
-−
-|-
-| 11:07
-|   ह्या ट्युटोरिअलचे कार्यक्षेत्र परीक्षक आहेत डॉक्टर रुपल दलाल, एमडी बालरोगचिकित्सक आणि डॉक्टर तरू जिंदल, एमएस प्रसूतितज्ञ आणि स्त्रीरोगतज्ञ.
-−
 |-
 |}

Health-and-Nutrition/C2/Breast-conditions/Marathi - Revision history

Debosmita at 07:58, 14 August 2020

Debosmita at 07:58, 14 August 2020

Ranjana: Created page with "{|border=1 | '''Time''' | '''Narration''' |- | 00:00 | स्तनदा मातेच्या ‘स्तनांची स्..."