ExpEYES/C3/Diode-Rectifier-Transistor/Marathi - Revision history

PoojaMoolya at 12:13, 12 April 2017

2017-04-12T12:13:31Z

PoojaMoolya at 10:11, 2 March 2017

2017-03-02T10:11:22Z

Madhurig at 09:33, 29 August 2016

2016-08-29T09:33:33Z

Show changes

Ranjana at 15:41, 17 July 2016

2016-07-17T15:41:14Z

Show changes

Manali at 09:04, 31 May 2016

2016-05-31T09:04:14Z

Manali: First Upload

2016-05-31T08:36:29Z

First Upload

New page

{| border=1
|'''Time'''
|'''Narration'''

|-
|00:01
| नमस्कार. '''Diode, Rectifier and Transistor''' वरील पाठात आपले स्वागत.

|-
|00:08
| या पाठात आपण शिकणार आहोत:

* '''PN जंक्शन डायोड''' चे कार्य

* '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर

* Diode ची IV कॅरॅक्टरीस्टिक

* '''Light emitting diode''' म्हणजेच (LED) ची IV कॅरॅक्टरीस्टिक

* आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि

* ''' CE ट्रान्झिस्टर '''.

|-
|00:26
| ह्या पाठासाठी वापरणार आहोत:

* ExpEYES वर्जन '''3.1.0'''

* उबंटु लिनक्स OS वर्जन '''14.04'''

|-
|00:36
| या पाठासाठी तुम्हाला '''ExpEYES Junior''' इंटरफेसची ओळख असावी. नसल्यास संबंधित पाठांसाठी आमच्या वेबसाईटला भेट द्या.

|-
|00:47
|प्रथम '''PN ''' जंक्शन डायोडबद्दल जाणून घेऊ.

|-
| 00:51
|'''PN''' जंक्शन डायोड:

* हे एक सेमीकंडक्टर म्हणजेच अर्धवाहकाचे डिव्हाईस असून यातून फक्त एकाच दिशेने विद्युतप्रवाह वाहतो.

* हा '''alternating current''' चे रूपांतर '''direct current''' मधे करतो.
|-
|01:03
|आता '''PN ''' जंक्शन डायोड हा '''half wave rectifier''' म्हणून कसा कार्य करतो तो पाहू.

|-
|01:09
|या प्रयोगात आपण
* '''forward bias''' मधे '''AC ''' सिग्नल चे '''DC ''' सिग्नलमधे रूपांतरण

* '''reverse bias''' मधे '''AC ''' सिग्नल चे '''DC ''' सिग्नलमधे रूपांतरण

* '''Filter''' कपॅसिटरच्या सहाय्याने AC काँपोनंट फिल्टर करणार आहोत.

|-
|01:25
|आता विद्युतमंडलाची जोडणी समजून घेऊ.

'''1K''' चा रेझिस्टर '''GND''' आणि '''A2''' च्या मधे जोडला आहे.
'''PN ''' जंक्शन डायोड हा '''A2''' आणि '''SINE''' च्या मधे जोडला आहे.
'''SINE''' हे '''A1''' ला जोडले आहे. येथे '''SINE''' हा '''AC''' चा स्त्रोत आहे.
ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.
|-
|01:46
|प्लॉट विंडोवर रिझल्ट पाहू.

|-
|01:49
| प्लॉट विंडोवरील, '''A1''' वर क्लिक करून '''CH1''' वर ड्रॅग करा. '''A1''' हे '''CH1''' ला प्रदान केले आहे.

|-
|01:56
| '''A2''' वर क्लिक करून '''CH2''' वर ड्रॅग करा. '''A2''' हे '''CH2''' ला प्रदान केले आहे.

|-
|02:01
|वेव्ज ऍडजेस्ट करण्यासाठी ‘‘‘mSec/div’’’ चा स्लायडर सरकवा. दोन साईन वेव्ज तयार होतील.

|-
|02:10
|काळी रेष ही मूळ साईन वेव आहे.

|-
|02:13
|लाल रेष ही '''rectified sine wave''' आहे. लाल रेषेचा ऋण भागातील अर्धा भाग पूर्णपणे काढून टाकला गेल्यामुळे ही '''rectified wave''' झाली आहे.

|-
|02:23
| डायोड वरील विद्युतदाब एका मर्यादेपेक्षा जास्त झाल्यावर धन अर्धा भाग सुरू होतो. फॉरवर्ड बायसमधे '''AC''' सिग्नलचे रूपांतर '''DC''' सिग्नलमधे होते.

|-
|02:34
| '''CH1''' वर क्लिक करून '''FIT''' वर ड्रॅग करा.
'''CH2''' वर क्लिक करून '''FIT''' वर ड्रॅग करा.

|-
|02:40
|विद्युतदाब आणि वारंवारतेच्या व्हॅल्यूज विंडोच्या उजव्या बाजूला बघू शकतो.

|-
|02:45
|डायोडची उलट जोडणी केल्यावर रिव्हर्स बायसमधे, '''AC''' सिग्नल '''DC''' सिग्नलमधे रूपांतरित होतील.

|-
|02:52
| '''10uF''' (मायक्रो फॅराड) च्या कपॅसिटरच्या सहाय्याने साईन वेव फिल्टर करू. याच जोडणीमधे, '''1K''' रेझिस्टरच्या ऐवजी '''10uF''' (मायक्रो फॅराड) चा कपॅसिटर लावा.

|-
|03:04
|ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.

|-
|03:06
|प्लॉट विंडोवर रिझल्ट पाहू.

|-
|03:09
|प्लॉट विंडोवरील, रेक्टिफाईड साईन वेव फिल्टर झाल्याचे दिसेल. येथील '''AC''' घटकाला '''DC''' मधील '''ripple''' म्हणतात.

|-
|03:20
|आता '''PN ''' जंक्शन डायोड आणि '''LED''' च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स पाहू.

|-
|03:27
|आता विद्युतमंडलाची जोडणी समजून घेऊ. '''PVS''' हे '''IN1''' ला '''1K ''' रेझिस्टरच्या माध्यमातून जोडले आहे.

|-
|03:34
|'''IN1''' हे '''GND''' ला '''PN ''' जंक्शन डायोडच्या माध्यमातून जोडले आहे.

|-
|03:39
|ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.

|-
|03:41
|प्लॉट विंडोवर रिझल्ट पाहू.

|-
|03:44
|प्लॉट विंडोवरील ‘‘‘EXPERIMENTS’’’ क्लिक करा. ‘‘‘Diode IV’’’ पर्याय निवडा.

|-
|03:53
|'''EYES:IV characteristics''' आणि स्किमॅटिक या विंडो उघडतील. स्किमॅटिक विंडो विद्युतमंडलाची आकृती दाखवते.

|-
|04:00
| EYES:IV characteristics या विंडोवरील ‘‘‘START’’’ वर क्लिक करा.

|-
|04:05
|करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल परंतु विद्युतदाब वाढून तो 0.6 व्होल्टस झाल्यावर तो वाढेल.

|-
|04:13
|'''FIT''' वर क्लिक करा.

|-
|04:16
|डायोड इक्वेशन आणि '''Ideality factor''' दाखवले जातील. डायोडचा आयडॅलिटी फॅक्टर 1 आणि 2 च्यामधे बदलत आहे.

|-
|04:26
|विद्युतमंडलात डायोडच्या जागी एकेक करून लाल, हिरवा आणि पांढरा '''LED''' लावणार आहोत.

|-
|04:33
| '''LED''' एकाच दिशेने जोडला असता प्रकाश देतो. प्रकाशमान न झाल्यास उलट्या दिशेने परत जोडा.

|-
|04:43
|विद्युतमंडलात प्रथम लाल रंगाचा '''LED''' जोडू. ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.

|-
|04:49
|प्लॉट विंडोवरील ‘‘‘EXPERIMENTS’’’ क्लिक करा. ‘‘‘Diode IV’’’ पर्याय निवडा.

|-
|04:56
|'''EYES:IV characteristics''' विंडोवरील '''START''' वर क्लिक करा.
डायोड '''IV''' कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल. परंतु जसा विद्युतदाब वाढून '''1.7 ''' व्होल्टस होईल, तो वाढलेला दिसेल.

|-
|05:11
|सर्किटमधे हिरव्या रंगाचा '''LED''' जोडू.

|-
|05:15
|प्लॉट विंडोवरील ‘‘‘EXPERIMENTS’’’ क्लिक करा. ‘‘‘Diode IV’’’ पर्याय निवडा.

|-
|05:22
|EYES:IV characteristics या विंडोवरील ‘‘‘START’’’ वर क्लिक करा.

|-
|05:27
|डायोड IV कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल परंतु जसा विद्युतदाब वाढून '''1.8 ''' व्होल्ट होईल तसा करंट वाढेल. येथे व्हॅल्यू थोडी बदलू शकते.

|-
|05:40
|सर्किटमधे पांढ-या रंगाचा '''LED''' जोडू.

|-
|05:44
|प्लॉट विंडोवरील ‘‘‘EXPERIMENTS’’’ क्लिक करा. ‘‘‘Diode IV’’’ पर्याय निवडा.

|-
|05:51
|'''EYES:IV characteristics''' विंडोवरील '''START''' वर क्लिक करा.
डायोड IV कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल. परंतु विद्युतदाब '''2.6 ''' व्होल्टपर्यंत वाढल्यावर करंट वाढेल.

|-
|06:05
|आता 180 डिग्री आऊट ऑफ फेज साईन वेव्ज पाहू.

|-
|06:10
| '''SINE''' चे आऊटपुट एँप्लीफायर द्वारे उलटे करून हे करता येते. येथे '''51K''' चा रेझिस्टर एँप्लीफिकेशनसाठी वापरणार आहोत.

|-
|06:21
|सर्किट जोडणी समजून घेऊ.

|-
|06:24
|'''A1''' हे '''SINE''' ला जोडले आहे.
'''51K''' चा रेझिस्टर '''SINE''' आणि '''IN''' च्या मधे जोडला आहे.
'''OUT''' हे '''A2''' ला जोडले आहे.

|-
|06:35
|ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.

|-
|06:37
|प्लॉट विंडोवर रिझल्ट पाहू.

|-
|06:40
|प्लॉट विंडोवरील '''A1''' वर क्लिक करून '''CH1 वर ड्रॅग करा. '''A1''' हे '''CH1''' ला प्रदान केले आहे.

|-
|06:49
|'''A2''' वर क्लिक करून '''CH2''' वर ड्रॅग करा.
'''A2''' हे '''CH2''' ला प्रदान केले आहे.

|-
|06:54
|वेव्ज ऍडजेस्ट करण्यासाठी ‘‘‘mSec/div’’’ चा स्लायडर सरकवा. 180 डिग्रीचा फरक असलेले दोन '''AC waveforms''' तयार होतील.

|-
|07:04
|'''CH1''' वर क्लिक करून '''FIT''' वर ड्रॅग करा.
'''CH2''' वर क्लिक करून '''FIT''' वर ड्रॅग करा.

|-
|07:10
|विद्युतदाब आणि वारंवारतेच्या व्हॅल्यूज उजव्या बाजूला दाखवल्या जातील.

|-
|07:15
| '''CH1''' वर राईट क्लिक करा. विद्युतदाब, वारंवारता आणि फेज शिफ्ट व्हॅल्यूज विंडोच्या खालच्या भागात दाखवल्या जातील.

|-
|07:25
|आता '''plot transistor CE''' (कलेक्टर एमीटर) कॅरॅक्टरीस्टिक कर्व्हज काढू.

|-
|07:31
|कृपया '''2N2222, NPN ''' ट्रान्झिस्टर वापरा. त्याच्या वायर्स सोल्डर करा. त्यामुळे ट्रान्झिस्टर '''ExpEYES''' कीटला नीट जोडला जाईल.

|-
|07:44
|आता विद्युतमंडलातील जोडणी समजून घेऊ.
'''SQR1''' हे '''200K''' च्या रेझिस्टरला जोडले आहे.
'''200K''' चा रेझिस्टर ट्रान्झिस्टरच्या बेसला जोडला आहे.

|-
|07:56
|'''PVS''' हे '''1K''' रेझिस्टरच्या माध्यमातून '''collector''' ला जोडले आहे.
'''IN1''' हे '''1K''' चा रेझिस्टर आणि कलेक्टरच्या मधे जोडले आहे.

|-
|08:06
|'''Emitter''' हा GND ला जोडला आहे.
'''100uF''' (मायक्रो फॅराड) चा कपॅसिटर '''200K''' चा रेझिस्टर आणि '''GND''' च्या मधे जोडला आहे.
ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.

|-
|08:18
|प्लॉट विंडोवर रिझल्ट पाहू.

|-
|08:21
|प्लॉट विंडोवरील, '''Set PVS''' ची व्हॅल्यू '''3 volt''' करा. अंतर्गत विद्युतदाब देण्यासाठी '''PVS''' ची व्हॅल्यू '''3volts''' वर सेट केली आहे.

|-
|08:31
|'''EXPERIMENTS''' वर क्लिक करून '''Transistor CE''' हा पर्याय निवडा.

|-
|08:37
|'''EYES Junior: Transistor CE characteristics''' आणि स्किमॅटिक या विंडो उघडतील.
स्किमॅटिक विंडो विद्युतमंडलाची आकृती दाखवते.
|-
|08:47
| EYES Junior: Transistor CE characteristics विंडोवरील बेस व्होल्टेजची व्हॅल्यू बदलून 1V करा.

|-
|08:55
|'''START''' वर क्लिक करा. '''Collector current''' वाढून नंतर तो स्थिर होईल.
कलेक्टर करंट हा '''0.3mA''' च्या जवळपास आहे. बेस करंट हा '''2uA'''(मायक्रो एँपीयर).

|-
|09:10
|बेस व्होल्टेजची व्हॅल्यू बदलून '''2V''' करा आणि '''START''' वर क्लिक करा. येथे कलेक्टर करंट '''1.5mA''' आहे.

|-
|09:19
|बेस करंट '''7uA'''(मायक्रो एँपीयर) आहे.

|-
|09:23
|बेस व्होल्टेजची व्हॅल्यू बदलून '''3V''' करा आणि '''START''' वर क्लिक करा. येथे कलेक्टर करंट '''2.7mA''' आहे.

|-
|09:33
|बेस करंट '''12uA'''(मायक्रो एँपीयर) आहे.

|-
|09:37
| थोडक्यात,

|-
|09:38
| या पाठात आपण शिकलो:
* '''PN जंक्शन डायोड''' चे कार्य

* '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर

* Diode ची IV कॅरॅक्टरीस्टिक

* LED ची IV कॅरॅक्टरीस्टिक

* आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि

* ''' CE ट्रान्झिस्टर '''.

|-
|09:58
|असाईनमेंट-

* स्त्रोतापासून प्रकाशाची तीव्रता आणि त्यातील बदल मोजा.

* ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.

* आऊटपुट असा दिसायला हवा.

|-
|10:13
| या व्हिडिओमधे तुम्हाला स्पोकन ट्युटोरियल प्रॉजेक्टचा सारांश मिळेल. जर तुमच्याकडे चांगली बँडविड्थ नसेल व्हिडिओ डाऊनलोड करून बघा.

|-
|10:21
| प्रॉजेक्ट टीम, Spoken Tutorials च्या सहाय्याने कार्यशाळा चालविते. विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्रही दिले जाते. अधिक माहितीसाठी कृपया आम्हाला लिहा.

|-
|10:28
| स्पोकन ट्युटोरियल प्रॉजेक्टसाठी अर्थसहाय्य NMEICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

|-
|10:34
| हे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून आवाज .... यांनी दिला आहे. सहभागासाठी धन्यवाद.

|}

@@ Line 10: / Line 10: @@
 | या पाठात आपण शिकणार आहोत:
-* '''PN''' जंक्शन डायोडचे कार्य
+'''PN''' जंक्शन डायोडचे कार्य, '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर
-* '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर
+Diode च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स, '''Light emitting diode''' म्हणजेच (LED) च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-* Diode च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
+आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि '''CE ट्रान्झिस्टर'''.
-−
-* '''Light emitting diode''' म्हणजेच (LED) च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-−
-* आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि
-−
-* '''CE ट्रान्झिस्टर'''.
 |-
 |00:26
-| ह्या पाठासाठी वापरणार आहोत:
+| ह्या पाठासाठी वापरणार आहोत:  ExpEYES वर्जन '''3.1.0''',  उबंटु लिनक्स OS वर्जन '''14.04'''
-−
-* ExpEYES वर्जन '''3.1.0'''
-−
-* उबंटु लिनक्स OS वर्जन '''14.04'''
 |-
@@ Line 42: / Line 32: @@
 |'''PN''' जंक्शन डायोड:
-* हे एक सेमीकंडक्टर म्हणजेच अर्धवाहकाचे डिव्हाईस असून यातून फक्त एकाच दिशेने विद्युतप्रवाह वाहतो.
+हे एक सेमीकंडक्टर म्हणजेच अर्धवाहकाचे डिव्हाईस असून यातून फक्त एकाच दिशेने विद्युतप्रवाह वाहतो.
-* हा '''alternating current''' चे रूपांतर '''direct current''' मधे करतो.
+हा '''alternating current''' चे रूपांतर '''direct current''' मधे करतो.
 |-
@@ Line 52: / Line 42: @@
 |-
 |01:09
-|या प्रयोगात आपण
+|या प्रयोगात आपण  '''forward bias''' मधे '''AC''' सिग्नल चे '''DC''' सिग्नलमधे रूपांतरण
-* '''forward bias''' मधे '''AC''' सिग्नल चे '''DC''' सिग्नलमधे रूपांतरण
-* '''reverse bias''' मधे '''AC''' सिग्नल चे '''DC''' सिग्नलमधे रूपांतरण
+'''reverse bias''' मधे '''AC''' सिग्नल चे '''DC''' सिग्नलमधे रूपांतरण
-* '''Filter''' कपॅसिटरच्या सहाय्याने AC काँपोनंट फिल्टर करणार आहोत.
+'''Filter''' कपॅसिटरच्या सहाय्याने AC काँपोनंट फिल्टर करणार आहोत.
 |-
@@ Line 375: / Line 364: @@
 |09:33
 |बेस करंट '''12uA'''(मायक्रो एँपीयर) आहे.
 |-
 |09:38
-| या पाठात आपण शिकलो:
+| थोडक्यात, या पाठात आपण शिकलो: '''PN''' जंक्शन डायोडचे कार्य,  '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर
-* '''PN''' जंक्शन डायोडचे कार्य
-−
-* '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर
-−
-* Diode च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-−
-* LED च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-* आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि
+Diode च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स,  LED च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-* '''CE''' ट्रान्झिस्टर.
+आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि  '''CE''' ट्रान्झिस्टर.
 |-
 |09:58
-|असाईनमेंट-
+|असाईनमेंट- स्त्रोतापासून प्रकाशाची तीव्रता आणि त्यातील बदल मोजा.
-* स्त्रोतापासून प्रकाशाची तीव्रता आणि त्यातील बदल मोजा.
+ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे. आऊटपुट असा दिसायला हवा.
-* ही विद्युत मंडलाची आकृती आहे.
-* आऊटपुट असा दिसायला हवा.
 |-

@@ Line 2: / Line 2: @@
 |'''Time'''
 |'''Narration'''
 |-
 |00:01
@@ Line 8: / Line 9: @@
 |-
 |00:08
-| या पाठात आपण शिकणार आहोत:
+| या पाठात आपण शिकणार आहोत:'''PN''' जंक्शन डायोडचे कार्य, '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर Diode च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स, '''Light emitting diode''' म्हणजेच (LED) च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-−
 '''PN''' जंक्शन डायोडचे कार्य, '''Diode''' चा '''rectifier''' म्हणून वापर
-−
 Diode च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स, '''Light emitting diode''' म्हणजेच (LED) च्या IV कॅरॅक्टरीस्टिक्स
-−
 आऊट ऑफ फेज '''inverting amplifier''' आणि '''CE ट्रान्झिस्टर'''.
@@ Line 148: / Line 144: @@
 |-
 |03:53
-|'''EYES:IV characteristics''' आणि स्किमॅटिक या विंडो उघडतील.
+|'''EYES:IV characteristics''' आणि स्किमॅटिक या विंडो उघडतील. स्किमॅटिक विंडो विद्युतमंडलाची आकृती दाखवते.
-−
 स्किमॅटिक विंडो विद्युतमंडलाची आकृती दाखवते.
 |-
@@ Line 166: / Line 160: @@
 |-
 |04:16
-|डायोड इक्वेशन आणि '''Ideality factor''' दाखवले जातील.
+|डायोड इक्वेशन आणि '''Ideality factor''' दाखवले जातील.डायोडचा आयडॅलिटी फॅक्टर 1 आणि 2 च्यामधे बदलत आहे.
-−
 डायोडचा आयडॅलिटी फॅक्टर 1 आणि 2 च्यामधे बदलत आहे.
 |-
@@ Line 188: / Line 180: @@
 |-
 |04:56
-|'''EYES:IV characteristics''' विंडोवरील '''START''' वर क्लिक करा.
+|'''EYES:IV characteristics''' विंडोवरील '''START''' वर क्लिक करा.डायोड '''IV''' कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल. परंतु जसा  विद्युतदाब वाढून '''1.7''' व्होल्टस होईल, तो वाढलेला दिसेल.
-−
 डायोड '''IV''' कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल. परंतु जसा  विद्युतदाब वाढून '''1.7''' व्होल्टस होईल, तो वाढलेला दिसेल.
 |-
@@ Line 218: / Line 208: @@
 |-
 |05:51
-|'''EYES:IV characteristics''' विंडोवरील '''START''' वर क्लिक करा.
+|'''EYES:IV characteristics''' विंडोवरील '''START''' वर क्लिक करा.डायोड IV कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल. परंतु विद्युतदाब  '''2.6''' व्होल्टपर्यंत वाढल्यावर करंट वाढेल.
 डायोड IV कर्व्हमधे करंट सुरूवातीला स्थिर राहिल.
-−
 परंतु विद्युतदाब  '''2.6''' व्होल्टपर्यंत वाढल्यावर करंट वाढेल.
 |-