PoojaMoolya at 10:21, 11 April 2017

2017-04-11T10:21:48Z

Ranjana: Created page with "'''Title of script''':Basic commands '''Author: Manali Ranade''' '''Keywords: Linux''' {| border = 1 |'''Time''' |'''Narration''' |- | 00:00 | लिनक्स ऑपर..."

2015-01-07T09:51:46Z

Created page with "'''Title of script''':Basic commands '''Author: Manali Ranade''' '''Keywords: Linux''' {| border = 1 |'''Time''' |'''Narration''' |- | 00:00 | लिनक्स ऑपर..."

New page

'''Title of script''':Basic commands

'''Author: Manali Ranade'''

'''Keywords: Linux'''

{| border = 1
|'''Time'''
|'''Narration'''

|-
| 00:00
| लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीमवरील ट्युटोरियलमध्ये आपले स्वागत.

|-
| 00:05
| या ट्युटोरियलमध्ये प्राथमिक कमांडस् शिकू या.

|-
| 00:10
| यात लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम वापरू.

|-
| 00:12
| लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीम कशी सुरू करायची हे तुम्ही जाणता असे आपण मानू या.

|-
| 00:17
| जर आपल्याला यासंबंधी माहिती हवी असेल तर [http://Spoken-Tutorial.org] येथील उपलब्ध ट्युटोरियलमध्ये पाहू शकता.

|-
| 00:26
| या ट्युटोरियलमध्ये आपण Command आणि Command Interpreter म्हणजे काय हे पाहणार आहोत.

|-
| 0:33
| नंतर आपण लिनक्समध्ये man या कमांडच्या सहाय्याने मदत कशी मिळवायची ते पाहू.

|-
| 00:39
| आता पहिला प्रश्न, Commands म्हणजे काय?

|-
| 00:43
| साध्या शब्दात सांगायचे तर लिनक्स कमांड म्हणजे असे शब्द की जे टाईप केल्यावर संगणक काही कार्य करतो.

|-
| 00:51
| लिनक्स कमांडस् चार किंवा कमी अक्षरांच्या असतात. जसे की, ls, who, ps.

|-
| 00:59
| कमांडस् Lowercase मधे दिल्या जातात व Case Sensetive असतात.

|-
| 01:05
| Application Menu मध्ये जा.

|-
| 01:08
| Accessories सिलेक्ट करा आणि त्यात उपलब्ध असलेल्या पर्यायांपैकी Terminal वर क्लिक करा.

|-
| 01:14
| आता आपल्याला Prompt $ आणि त्याच्यापुढे लुकलुकणारा कर्सर दिसेल. इथेच आपल्याला कमांड टाईप करायच्या आहेत.

|-
| 01:22
| who असा शब्द टाईप करा आणि एंटर की दाबा.

|-
| 01:28
| आपण logged in असलेल्या उपयोगकर्त्यांची नावे बघू शकतो. आपण 'who' ही कमांड कार्यान्वित केल्यावर सिस्टीम वर कोण logged in आहे हे दिसते.

|-
| 01:41
| संगणकातील कोणत्या घटकामुळे काही अक्षरांनी बनलेली कमांड कार्यान्वित होते?

|-
| 01:47
| हे Command Interpreter चे काम आहे. त्याला Shell असे म्हणतात.

|-
| 01:53
| Shell हा एक प्रोग्रॅम असून तो आपल्याला आणि लिनक्स सिस्टीमला जोडण्याचे काम करतो.

|-
| 02:02
| तसेच Shell, ऑपरेटिंग सिस्टीमला कार्यरत करण्यासाठी कमांडस् स्वीकारतो.

|-
| 02:07
| लिनक्समध्ये एकापेक्षा जास्त Shell स्थापित केलेले असू शकतात. युजर त्याच्या आवडीप्रमाणे हवा तो Shell वापरू शकतो.

|-
| 02:16
| लिनक्सवर कायम स्वरूपी /bin/sh हे Standard Shell इन्स्टॉल केलेले असते. ज्याला bash म्हणजेच the GNU Bourne-Again SHell म्हणतात. जे GNU Suite of tool मधून घेतले आहे.

|-
| 02:29
| आपण या ट्युटोरियलमध्ये सर्वसामान्य कमांडस् ची माहिती घेणार आहोत. ज्या थोड्याशा फरकांनी बहुतांश सर्व लिनक्स Shells मध्ये वापरता येतात.

|-
| 02:38
| आपण या ट्युटोरियलमध्ये bash या Shell चा उपयोग करणार आहोत.

|-
| 02:44
| कारण bash हे सर्वात लोकप्रिय असलेले shell आहे. आणि जवळजवळ सर्वप्रकारच्या युनिक्सवर वापरता येते.

|-
| 02:52
| इतर वापरल्या जाणा-या shells पुढीलप्रमाणे. Bourne shell जे मुळात Unix shell आहे, C shell आणि Korn shell .

|-
| 03:02
| आपण कोणते Shellवापरत आहोत हे बघण्यासाठी

|-
| 03:08
| Terminal वर जा आणि echo space dollar in capital SHELL अशी कमांड टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 03:21
| साधारणपणे /bin/bash असा आऊटपुट मिळतो. याचा अर्थ आपण bash Shell मध्ये आहोत.

|-
| 03:28
| अनेक पध्दतींनी आपण वेगवेगळे Shells सक्रिय करू शकतो. ज्याबद्दल आपण ऍडव्हान्स ट्युटोरियलमध्ये जाणून घेऊ.

|-
| 03:36
| Commands या बहुदा C मध्ये लिहिलेल्या Program फाईल्स असतात.

|-
| 03:41
| या फाईल्स डिरेक्टरीमध्ये साठवलेल्या असतात. कमांडस् कुठे साठवलेल्या आहेत हे शोधण्यासाठी आपण type या कमांडचा उपयोग करू शकतो.

|-
| 03:48
| Command Prompt वर type space ps असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 03:58
| ps ही फाईल /bin या डिरेक्टरीमध्ये समाविष्ट केलेली आहे असे आपल्याला दिसते.

|-
| 04:03
| जेव्हा आपण Command Prompt वर Command देतो तेव्हा Shell, डिरेक्टरीतील फाईलच्या यादीमध्ये त्या कमांडच्या नावाची फाईल शोधतो.

|-
| 04:12
| ती फाईल सापडली तर त्या फाईलशी संबंधित प्रोग्रॅम कार्यान्वित करतो. नाहीतर Command not found ही error देतो.

|-
| 04:21
| आपण नंतर पाहूच की ज्या डिरेक्टरीजचा शोध घेतला जातो त्यांची यादी PATH या व्हेरिएबल मध्ये असते.

|-
| 04:28
| आता जर आपल्याला ती यादी बघायची असेल तर टाईप कराः echo space dollar कॅपिटल लेटरमध्ये PATH

|-
| 04:40
| आणि एंटर दाबा.

|-
| 04:45
| कमांडस् बद्दल जाणून घेताना आपल्याला एक महत्त्वाची गोष्ट माहित असणे आवश्यक आहे.

|-
| 04:51
| लिनक्स कमांडस् चे दोन प्रकार आहेत. External command आणि Internal command.

|-
| 04:56
| External commands च्या फाईल्स स्वतंत्रपणे अस्तित्वात असतात.

|-
| 05:00
| लिनक्स मध्ये बहुतांश कमांडस् अशाच प्रकारच्या आहेत. परंतु काही कमांडस् चे कार्य Shell मध्ये लिहिलेले असते. म्हणजेच त्याची स्वतंत्र रूपात फाईल उपलब्ध नसते.

|-
| 05:12
| त्यांना Internal commands म्हणतात.

|-
| 05:14
| echo कमांड ही वास्तवात एक Internal command आहे. त्याबद्दल आपण जाणून घेऊ.

|-
| 05:18
| Terminal वर जाऊन कमांड टाईप करा.

|-
| 05:26
| type space echoआणि एंटर दाबा.

|-
| 05:34
| echo is a shell built-in असे आऊटपुट दिसेल.

|-
| 05:43
| याचा अर्थ ही कमांड ही Shell मधूनच कार्यान्वित झाली आहे. म्हणून ही Internal command आहे आणि कमांडशी संबंधित फाईल नेम दिले गेलेले नाही.

|-
| 05:50
| दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपण कमांडस् ची रचना समजून घेणे गरजेचे आहे.

|-
| 05:55
| कमांड ही एक शब्दाची किंवा space वापरून वेगळे केलेल्या अनेक शब्दांनी बनलेली असू शकते.

|-
| 06:02
| दुस-या प्रकारात पहिला शब्द ही खरी कमांड असते तर त्यानंतरचे शब्द हे arguments असतात.

|-
| 06:09
| Arguments हे कमांडमधील पर्याय, expression किंवा filename असते.

|-
| 06:14
| आपण टाईप केलेल्या पर्यायानुसार एकच कमांड वेगवेगळे कार्य करू शकते.

|-
| 06:20
| साधारणपणे पर्यायाच्या आधी एक किंवा दोन वजाची चिन्हे असतात ज्याला क्रमशः short किंवा long पर्याय म्हणतात.

|-
| 06:28
| Terminal Window वर जाऊन कमांड टाईप करा आणि त्याचे आऊटपुट बघा.

|-
| 06:34
| Terminal Window रिकामी करण्यासाठी प्रथमclear असे टाईप करा.

|-
| 06:37
| नंतर ls असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 06:43
| पुन्हा clear असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 06:49
| ls space minus a असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 06:58
| Terminal Window रिकामी करण्यासाठी clear असे टाईप करा.

|-
| 07:04
| ls space minus minus all असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 07:13
| Terminal रिकामे करण्यासाठी clear असे टाईप करा.

|-
| 07:18
| ls space minus d असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 07:26
| आता पर्याय बदलल्यावर कमांडचे कार्य कसे बदलते हे समजण्यासाठी एवढे पुरेसे आहे.

|-
| 07:33
| लिनक्स मध्ये मोठ्या संख्येने कमांडस् आहेत.

|-
| 07:39
| प्रत्येकासाठी अनेक पर्याय आहेत.

|-
| 07:42
| कमांडस् संयुक्त रूपातदेखील वापरता येतात. ज्याबद्दल नंतर जाणून घेऊ.

|-
| 07:48
| कमांडची माहिती देण्यास लिनक्सवर 'online help' सुविधा उपलब्ध आहे.

|-
| 07:55
| man command आपल्याला सिस्टीमवर उपलब्ध असलेल्या प्रत्येक कमांडचे डॉक्युमेंटेशन प्रदान करते.

|-
| 08:01
| उदाहरणादाखल ls कमांडबद्दल जाणून घेण्यासाठी Terminal वर जाऊ.

|-
| 08:09
| आणि ls या argument सहित man ही कमांड टाईप करा. म्हणजेच man space ls असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 08:23
| त्यातून बाहेर पडण्यासाठी q दाबा.

|-
| 08:29
| man हे सिस्टीमचे manual page आहे. manबरोबर argument देता येते.

|-
| 08:37
| कमांड दिल्यानंतर या argumentशी संबंधित असलेले page दर्शवले जाते.

|-
| 08:43
| man command मध्ये सेक्शनचे नावही देता येते. त्यानुसार शोध घेतला जातो.

|-
| 08:49
| नाव दिलेले नसले तर, man command उपलब्ध असलेले सर्व section शोधते. व त्यातील फक्त पहिले पान स्क्रीनवर दाखवते.

|-
| 09:00
| man या कमांडबद्दल अजून अधिक जाणून घेण्यासाठी तुम्ही man याच कमांडचा उपयोग करू शकता.

|-
| 09:07
| Terminal वर जाऊन man space man असे टाईप करा. आणि एंटर दाबा.

|-
| 09:16
| त्यातून बाहेर पडण्यासाठी q दाबा.

|-
| 09:20
| man कमांडसाठी अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत.

|-
| 09:23
| आपण जास्त वापरल्या जाणा-या कमांडस् बघू. काही वेळा आपल्याला योग्य कमांड माहित नसते. अशावेळी आपण काय करू शकतो?

|-
| 09:35
| man ही कमांडminus k हा पर्याय देते. ज्याद्वारे संबंधित कमांडस् ची यादी आणि त्यांचे कार्य संक्षिप्त रूपात दर्शवले जाते.

|-
| 09:44
| उदाहरणार्थ आपल्याला एक डिरेक्टरी बनवायची आहे. परंतु त्यासाठीची योग्य कमांड आपल्याला माहित नाही.

|-
| 09:50
| मग Command promptवर जा आणि man space minus k space directories असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 10:06
| दिलेल्या यादीतील प्रत्येक कमांडचा अभ्यास करून योग्य ती कमांड वापरता येते.

|-
| 10:11
| वरील सर्व गोष्टी आपण apropos या कमांडच्या सहाय्याने सुध्दा करू शकतो.

|-
| 10:15
| Command prompt वर apropos space directories असे टाईप करून एंटर दाबा. आणि येणारे आऊटपुट बघा.

|-
| 10:29
| काही वेळा आपल्याला अधिक माहितीची आवश्यकता नसते. केवळ एखादी कमांड काय करते हे जाणून घेणे पुरेसे असते.

|-
| 10:35
| त्यावेळी आपण whatis किंवा man minus f या कमांडचा उपयोग करू शकतो.

|-
| 10:45
| Terminal Window रिकामी करण्यासाठी clear असे टाईप करा.

|-
| 10:51
| आता whatis space ls असे टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 10:59
| काही Commandना अनेक पर्याय असतात. जर आपल्याला त्या Commandना असलेल्या विविध पर्यायांची यादी हवी असेल

|-
| 11:07
| तर आपण minus minus help या पर्यायाचा उपयोग करू.

|-
| 11:12
| Command prompt वर जा आणि ls space minus minus help असे टाईप करा. आणि एंटर दाबा.

|-
| 11:23
| आपण वरच्या दिशेला स्क्रॉल करू या. म्हणजे आपल्याला या manual page वरील सर्व पर्याय बघता येतील.

|-
| 11:38
| आपण ह्या ट्युटोरियलच्या अंतिम टप्प्यात पोहोचलो आहोत. यासाठी अर्थसहाय्य National Mission on Education through ICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

|-
| 11:49
| यासंबंधी माहिती पुढील साईटवर उपलब्ध आहे.

|-
| 11:54
| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून मी रंजना भांबळे आपला निरोप घेते . धन्यवाद.

|}

@@ Line 34: / Line 34: @@
 |-
-| 0:33
+| 00:33
 | नंतर आपण लिनक्समध्ये man या कमांडच्या सहाय्याने मदत कशी मिळवायची ते पाहू.

BOSS-Linux/C2/Basic-Commands/Marathi - Revision history

PoojaMoolya at 10:21, 11 April 2017

Ranjana: Created page with "'''Title of script''':Basic commands '''Author: Manali Ranade''' '''Keywords: Linux''' {| border = 1 |'''Time''' |'''Narration''' |- | 00:00 | लिनक्स ऑपर..."