Jyotisolanki at 09:37, 8 January 2015

2015-01-08T09:37:29Z

Jyotisolanki: Created page with "{| border=1 !Time !Narration |- |00:00 |વ્હાલા મિત્રો,લિનક્સ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમના મૌખિક ટ્યુ..."

2015-01-08T09:36:01Z

Created page with "{| border=1 !Time !Narration |- |00:00 |વ્હાલા મિત્રો,લિનક્સ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમના મૌખિક ટ્યુ..."

New page

{| border=1
!Time
!Narration
|-
|00:00
|વ્હાલા મિત્રો,લિનક્સ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમના મૌખિક ટ્યુ્ટોરીઅલમાં તમારું સ્વાગત છે.
|-
|00:05
|આ ટ્યુ્ટોરીઅલમાં આપણે મૂળભૂત આદેશોનો વિદ્યાભ્યાસ કરીશું.
|-
|00:10
|હું ઉબુન્ટુ ૧૦.૦૪નો ઉપયોગ કરી રહી છું.
|-
|00:12
|હું માનું છું કે તમને લિનક્સ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમ સાથે કામ કરતા આવડતું હશે.
|-
|00:17
|જો તમને અભિરુચિ હોય તો,તે વેબસાઈટ http://spoken-tutorial.org પરના અન્ય મૌખિક ટ્યુ્ટોરીઅલ ઉપર ઉપલબ્ધ છે.
|-
|00:26
|આ ટ્યુ્ટોરીઅલમાં,આપણે જોઈશું કે 'આદેશો એટલે શું?' અને 'આદેશ અર્થઘટન કરનાર(command interpreter) એટલે શું?'
|-
|00:33
|પછી આપણે શીખીશું કે man આદેશના ઉપયોગથી લિનક્સમાં મદદ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરવી.
|-
|00:39
|તો પહેલો પ્રશ્ન છે,"આદેશો એટલે શું?"
|-
|00:43
|સાદી ભાષામાં આપણે કહી શકીએ કે લિનક્સ આદેશો "શબ્દો" છે,જેને લખતા તે કેટલીક ક્રિયાઓને કાર્યગત કરે છે.
|-
|00:52
|લિનક્સ આદેશો લંબાઈમાં ભાગ્યે જ ચાર અક્ષરોથી વધુ હોય જેમકે ls,who,ps વગેરે..
|-
|00:59
|આદેશો સાદા અક્ષરો(કેપિટલ નહીં)માં હોય અને તેઓ અક્ષર-પ્રકાર(સાદા કે કેપિટલ)ને સંવેદનશીલ છે.ચાલો એક ઉદાહરણ જોઈએ.
|-
|01:05
|એપ્લીકેશન મેનુ ઉપર જાઓ.
|-
|01:08
|એક્સેસરીઝ પસંદ કરી અને પછી ઉપલબ્ધ વિકલ્પોમાંથી ટર્મિનલ ઉપર દબાવો.

|-
|01:14
|હવે આપણને એક પ્રોમ્પ્ટ($) અને તેની બાજુમાં ચમકારા મારતું કર્સર દેખાય છે.અહીં આપણે આદેશો લખીશું.
|-
|01:22
|શબ્દોમાં 'who' લખો અને એન્ટર દબાવો.
|-
|01:28
|આપણને લોગીન(logged in) થયેલા ઉપયોગકર્તાઓના નામ દેખાય છે.આપણે 'who' આદેશને અમલમાં મુક્યો જે કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં કોણ લોગીન છે તે પ્રદર્શિત છે.
|-
|01:41
|પણ કઈ અસ્તિત્વ ધરાવનાર વસ્તુ આ આદેશો,જે માત્ર થોડા અક્ષરોના છે તેને ક્રિયામાં પરિવર્તિત કરે છે?
|-
|01:47
|આ મહત્વપૂર્ણ-કાર્ય આદેશ અર્થઘટન કરનારનું છે,જેને શેલ પણ કેહવાય છે.
|-
|01:53
|આપણે શેલને એક કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ રૂપે વ્યાખ્યાયિત કરી શકીએ જે આપણા અને લિનક્સ વચ્ચે મધ્યસ્થ(interface) તરીકે વર્તે છે.
|-
|02:02
|આદેશો દાખલ કરી,ઓપરેટીંગ સિસ્ટમમાં અમલમાં મુકવાની અનુમતિ તે આપે છે.
|-
|02:07
|લિનક્સ ઉપર વિવિધ શેલ્સ સંસ્થાપિત કરવું શક્ય છે,જ્યાં ઉપયોગકર્તા પોતાની મરજીથી તેને પસંદ કરી શકે.
|-
|02:16
|લિનક્સ ઉપર માન્ય શેલ જે હંમેશા "/bin/sh" રૂપમાં સંસ્થાપિત રહે છે તેને બેશ(bash) કહેવાય (i.e the GNU Bourne-Again Shell) જે GNU ઓજાર સમૂહમાંથી છે.
|-
|02:29
|આ ટ્યુ્ટોરીઅલમાં સમાવેલ આદેશો સામાન્ય છે.જે મામુલી બદલાવ સાથે મોટા ભાગના બધા લિનક્સ શેલ્સ ઉપર કાર્ય કરે છે.
|-
|02:38
|તે છતાં,આ ટ્યુ્ટોરીઅલમાં આપણે પ્રદર્શન માટે બેશનો શેલ સ્વરૂપે ઉપયોગ કરીશું.
|-
|02:44
|કારણકે બેશ સૌથી લોકપ્રિય શેલ છે અને લગભગ બધા યુનિક્સ માટે સુવાહ્ય(portable) છે.
|-
|02:52
|અન્ય શેલમાં "Bourne shell" જે અસલનું યુનિક્સ શેલ છે તથા "C Shell" અને "Korn shell" છે.
|-
|03:02
|આપણે કયો શેલ વાપરી રહ્યા છીએ તે જોવા
|-
|03:08
|ટર્મિનલ ઉપર જાઓ અને આદેશ "echo ખાલી જગ્યા $કેપિટલ અક્ષરમાં SHELL" લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|03:21
|પરિણામ /bin/bash મળે છે,જે બેશ શેલ બતાવે છે.
|-
|03:28
|ઘણા માર્ગો છે જેનાથી આપણે જુદા-જુદા શેલ્સ સક્રિય કરી શકીએ.તેઓનો અદ્યતન ટ્યુ્ટોરીઅલમાં સમાવેશ થશે.
|-
|03:36
|આદેશો વાસ્તવમાં પ્રોગ્રામ્સ ધરાવતી ફાઈલ્સ છે,જે મોટા ભાગે 'C' માં લખેલ છે.
|-
|03:41
|આ ફાઈલ્સ ડિરેક્ટરીઓની અંદર છે.આદેશ ક્યાં સંગ્રહિત છે તે જાણવા "type" આદેશ અપાય છે.
|-
|03:48
|કમાંડ પ્રોમ્પ્ટ ઉપર "Type ખાલી જગ્યા ps" લખો અને એન્ટર દબાવો.
|-
|03:58
|આ બતાવે છે કે "ps" વાસ્તવમાં ફાઈલ છે અને "/bin" ડિરેક્ટરીમાં સંગ્રહિત છે.
|-
|04:03
|જયારે આપણે કમાંડ પ્રોમ્પ્ટ ઉપર આદેશ લખીએ ત્યારે શેલ ડિરેક્ટરીઓની યાદીમાંથી આદેશના નામને મળતી આવતી ફાઈલ શોધે છે.
|-
|04:12
|જો તે મળે તો,ફાઈલને મળતો આવતો પ્રોગ્રામ અમલમાં મુકાય છે.નહીં તો "આદેશ અસ્તિત્વમાં નથી" એમ મળે છે.
|-
|04:21
|શોધેલી ડિરેક્ટરીઓની સૂચી "PATH ચલ" દ્વારા સ્પષ્ટરૂપે ઉલ્લેખેલ છે,જે આપણે પછી જોઈશું.
|-
|04:28
|જો આપણને આ સૂચી જોવી હોય,તો આદેશ આપો "echo ખાલી જગ્યા $PATH".
|-
|04:40
|કેપિટલ અક્ષરમાં અને એન્ટર દબાવો.
|-
|04:45
|આદેશ વિષે આપણને એક મહત્વપૂર્ણ વસ્તુ ખબર હોવી જરૂરી છે.
|-
|04:51
|લિનક્સ આદેશો બે પ્રકારના છે: બાહ્ય આદેશો અને આંતરિક આદેશો.
|-
|04:56
|બાહ્ય આદેશો એ છે જે અલગથી ફાઈલ/પ્રોગ્રામ રૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
|-
|05:00
|મોટા ભાગના લિનક્સ આદેશો આ પ્રકારના છે.પણ કેટલાક એવા છે જેનું અમલીકરણ શેલમાં જ લખેલ છે.તેઓ અલગ ફાઈલથી અસ્તિત્વમાં નથી.
|-
|05:12
|આ આંતરિક આદેશો કેહવાય.
|-
|05:14
|આદેશ "echo" જે આપણે પછી જોઈશું તે હકીકતમાં આંતરિક આદેશ છે.
|-
|05:18
|ટર્મિનલ ઉપર જાઓ અને આ આદેશ લખો,
|-
|05:26
|"type ખાલી જગ્યા echo" અને એન્ટર દબાવો.
|-
|05:34
|પરિણામ "echo"ને શેલ પત્રિકા(bulletin) રૂપમાં દેખાડે છે.
|-
|05:43
|ફાઈલ નામ આપવાને બદલે તે બતાવે છે કે "echo" આદેશનું અમલીકરણ શેલમાં અંદર છે.જેથી તેને આંતરિક આદેશ કેહવાય છે.
|-
|05:50
|બીજી અગત્યની વસ્તુ જે સમજવી જરૂરી છે,તે છે "આદેશોનું બંધારણ".
|-
|06:02
|આદેશો એક કે એકથી વધારે શબ્દોના હોય શકે જે "ખાલી જગ્યા" દ્વારા અલગ કરેલ હોય છે.
|-
|06:09
|જો એકથી વધુ શબ્દો હોય તો પહેલો શબ્દ આદેશનું ખરું નામ જયારે બાકીના શબ્દો
વિકલ્પો,પદાવલી અથવા ફાઈલ નામ હોઈ શકે.

|-
|06:14
|આદેશ આપેલ વિકલ્પોને આધારિત જુદા-જુદા કાર્યો હાથ ધરે છે.
|-
|06:20
|તેઓની આગળ એક અથવા બે બાદબાકીનું ઋણ ચિહ્ન(-),જેને અનુક્રમે ટુકું અને લાંબુ વિકલ્પ કેહવાય છે તે મુકાય છે.
|-
|06:28
|ટર્મિનલ બારી પર જઈ,આદેશો લખી,પરિણામો જુઓ.
|-
|06:34
|ટર્મિનલ બારી સાફ કરવા " clear " આદેશ આપો.
|-
|06:37
|પછી "ls" લાખો અને એન્ટર દબાવો.
|-
|06:43
|ફરી "clear" લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|06:49
|"ls ખાલી જગ્યા -a" લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|06:58
|ફરી આદેશ "clear" આપો.
|-
|07:04
|હવે " ls ખાલી જગ્યા --all " લખો અને એન્ટર દબાવો.
|-
|07:13
|ફરી "clear" લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|07:18
|હવે " ls ખાલી જગ્યા -d " લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|07:26
|તો હવે,આપણે સમજી શકીએ છીએ કે અપાતા અલગ-અલગ વિકલ્પોથી આદેશોનું વર્તન પણ બદલાય છે.
|-
|07:33
|લિનક્સમાં આપણી પાસે વિશાળ સંખ્યામાં આદેશો છે,
|-
|07:39
|જે દરેકમાં ઘણા અલગ વિકલ્પો છે.
|-
|07:42
|આદેશોને એક-બીજા સાથે સાંકળી શકાય છે જે આપણે પછી જોઈશું.એક સાથે કેટલું મગજમાં રાખીશું?
|-
|07:48
|ખરેખર કંઈ યાદ રાખવાની જરૂર નથી.જેનું કારણ લિનક્સમાં રહેલ ઉત્તમ તત્કાલ(online) મદદ સુવિધા છે.
|-
|07:55
|"man" આદેશ સિસ્ટમ પરના ઉપલબ્ધ બધા આદેશોની માહિતી પૂરી પાડે છે.
|-
|08:01
|ઉદાહરણ તરીકે,"ls" આદેશ માટે જાણવા,તમારે ટર્મિનલ બારી ઉપર જવું પડશે.
|-
|08:09
|"ls" શબ્દવાળો "man" આદેશ આપો.જે "man ખાલી જગ્યા ls" છે અને એન્ટર દબાવો.
|-
|08:23
|બહાર નિકળવા q બટન દબાવો.
|-
|08:29
|"man" સિસ્ટમની સુચના પોથી છે.તેની સાથે આપેલ દરેક શબ્દ વાસ્તવમાં પ્રોગ્રામનું નામ,ઉપયોગીતા અથવા ક્રિયા છે.
|-
|08:37
|આ શબ્દોને સંબંધી સુચના પોથી શોધાય છે અને પ્રદર્શિત થાય છે.
|-
|08:43
|જો કોઈ વિભાગ પૂછવામાં આવે,તો તે "man"ને સુચના પોથીમાં સીધું તેજ વિભાગને જોવા કહે છે.
|-
|08:49
|સામાન્ય રીતે આ શબ્દ,બધા વિભાગોમાં એક પૂર્વવ્યાખ્યાયિત ક્રમ અનુસરી શોધાય છે.અને મળતું પ્રથમ પૃષ્ઠ,જે ભલે ઘણા વિભાગોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે તે પ્રદર્શિત થાય છે.
|-
|09:00
|આદેશ "man"ની પોતાની જ જાણકારી માટે આદેશ "man" અપાય છે.
|-
|09:07
|ટર્મિનલ પર જઈ "man ખાલી જગ્યા man" લખો અને એન્ટર દબાવો.
|-
|09:16
|બહાર નિકળવા q દબાવો.
|-
|09:20
|"man" આદેશ પાસે ઘણા વિકલ્પો છે.
|-
|09:23
|સૌથી ઉપયોગી વિકલ્પો જોઈએ.કેટલીક વાર આપણને શું કરવું છે તે જાણતા હોઈએ છીએ પણ તેના માટે વપરાતો આદેશ કયો તે નથી ખબર હોતી.તો આપણે શું કરી શકીએ ?
|-
|09:35
|"man" આદેશ "-k" વિકલ્પ આપે છે,જે મુખ્ય શબ્દ(keyword) લઇ,તેના અનુસંધાનમાં આદેશોની સૂચી અને તેના સંક્ષિપ્ત હેતુઓ આપે છે.
|-
|09:44
|ઉદાહરણ તરીકે,એક ડિરેક્ટરી બનાવીએ,પણ તેના માટેનો ચોક્કસ આદેશ ખબર નથી.
|-
|09:50
|તો આપણે કમાંડ પ્રોમ્પ્ટ પર જઈ,"man ખાલી જગ્યા -k ખાલી જગ્યા directories" લખીએ અને એન્ટર દબાવીએ.
|-
|10:06
|હવે આપણે આ પ્રત્યેક આદેશોમાંથી આપણને જોઈતો આદેશ શોધી શકીએ.
|-
|10:11
|આ જ વસ્તુ આદેશ "apropos"થી પણ મેળવી શકાય.
|-
|10:15
|કમાંડ પ્રોમ્પ્ટ પર "apropos ખાલીજગ્યા directories" લખો અને પરિણામ જોવા એન્ટર દબાવો.
|-
|10:29
|કેટલીકવાર આપણને આદેશ વિશે બહું વધારે જાણકારી નથી જોઈતી હોતી.જરૂરી હોય છે આદેશ શું છે જાણવું.
|-
|10:35
|આ પરિસ્થિતિમાં આપણે આદેશ "whatis" અથવા "man -f"નો ઉપયોગ કરી શકીએ.આ બંને આદેશો દરેક આદેશ વિશે એક લીટીનું વર્ણન આપે છે.
|-
|10:45
|ટર્મિનલ પર જઈ "clear" આદેશ આપો.
|-
|10:51
|હવે "whatis ખાલી જગ્યા ls" લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|10:59
|કેટલાક આદેશો ઘણા વિકલ્પો ધરાવે છે.જો આપણને આદેશના જુદા-જુદા વિકલ્પોની સૂચી મેળવવી હોય તો
|-
|11:07
|આપણે "-help" વિકલ્પનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
|-
|11:12
|કમાંડ પ્રોમ્પ્ટ પર જઈ "ls ખાલી જગ્યા --help" લખી એન્ટર દબાવો.
|-
|11:23
|હું કર્સરને ઉપર લઇ જાઉં જેથી તમે આ સુચના પોથીમાના વિકલ્પો જોઈ શકો.
|-
|11:38
|લિનક્સના મૌખિક ટ્યુ્ટોરીઅલનો આ ભાગ સમાપ્ત થાય છે.મૌખિક ટ્યુ્ટોરીઅલ ટોક ટુ અ ટીચર યોજનાનો ભાગ છે.જેને રાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા મિશને ICT ના માધ્યમથી સમર્થિત કરેલ છે.
|-
|11:49
|મિશન વિષે વધુ જાણકારી આ લિંક ઉપર ઉપલબ્ધ છે.
|-
|11:54
|IIT Bombay તરફથી હું શિવાની ગડા વિદાય લઉં છું.ટ્યુ્ટોરીઅલમાં ભાગ લેવા આભાર.
|}

@@ Line 10: / Line 10: @@
 |-
 |00:10
-|હું ઉબુન્ટુ ૧૦.૦૪નો ઉપયોગ કરી રહી છું.
+|હું ઉબુન્ટુ લીનક્સ  OS નો ઉપયોગ કરી રહી છું.
 |-
 |00:12

BOSS-Linux/C2/Basic-Commands/Gujarati - Revision history

Jyotisolanki at 09:37, 8 January 2015

Jyotisolanki: Created page with "{| border=1 !Time !Narration |- |00:00 |વ્હાલા મિત્રો,લિનક્સ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમના મૌખિક ટ્યુ..."