Ranjana at 12:05, 4 December 2014

2014-12-04T12:05:47Z

Manali: First Upload

2014-11-24T11:53:00Z

First Upload

New page

Title of script: Basics of Shell scripting

Author: Manali Ranade

Keywords: BASH, Shell, scripting

{| Border=1
|'''Time'''
|'''Narration'''

|-
| 00:01
| नमस्कार.'''Basics of Shell Scripting.''' वरील पाठात आपले स्वागत.

|-
| 00:05
| या पाठात शिकणार आहोत,

|-
| 00:09
|* सिस्टीम व्हेरिएबल्स

|-
| 00:11
|* युजर डिफाईंड व्हेरिएबल्स आणि

|-
| 00:13
|* कीबोर्डवरून युजर इनपुट स्वीकारणे.

|-
| 00:16
| ह्या पाठासाठी तुम्हाला लिनक्स ऑपरेटिंग सिस्टीमचे ज्ञान असावे.

|-
| 00:23
|नसल्यास लिनक्सवरील संबंधित पाठांसाठी कृपया आमच्या वेबसाईटला भेट द्या.
|-
| 00:29
| ह्या पाठासाठी आपण वापरू,

|-
| 00:32
|* ''' उबंटु लिनक्स 12.04''' OS आणि

|-
| 00:35
|* '''GNU Bash''' वर्जन '''4.1.10'''

|-
| 00:40
|सरावासाठी कृपया '''GNU Bash ''' वर्जन '''4''' किंवा त्यावरील वर्जन वापरावे.

|-
|00:46
|आता व्हेरिएबल्सचा परिचय करून घेऊ.

|-
|00:49
| * Bash व्हेरिएबल्समधे माहिती तात्पुरती संचित केली जाते.
|-
| 00:55
|*हे व्हेरिएबल्स सदर प्रोग्रॅम चालू असताना कधीही वापरता येतात.

|-
| 01:01
|* व्हेरिएबल्सचे दोन प्रकार आहेत
# सिस्टीम व्हेरिएबल्स
# युजर डिफाईंड व्हेरिएबल्स

|-
| 01:07
| सिस्टीम व्हेरिएबल्सची निर्मीती व व्यवस्थापन, '''Linux Bash Shell''' स्वतःच करते

|-
| 01:14
|ही कॅपिटल अक्षरात घोषित केलेली असतात.

|-
| 01:17
|सामान्यतः वापरली जाणारी सिस्टीम व्हेरिएबल्स म्हणजे

|-
| 01:20
|* '''BASH_VERSION, '''

|-
| 01:21
|* '''HOSTNAME, '''

|-
| 01:23
|* '''HOME '''इत्यादी.

|-
| 01:25
| तुमच्या कीबोर्डवरील '''Ctrl, Alt आणि T''' एकत्रितपणे दाबून टर्मिनल उघडा.

|-
| 01:33
| टाईप करा '''set''' आणि एंटर दाबा.

|-
| 01:38
|हे सर्व सिस्टीम व्हेरिएबल्स दाखवेल.

|-
| 01:42
|किंवा सर्व सिस्टीम व्हेरिएबल्स बघण्यासाठी '''env''' किंवा '''printenv''' देखील टाईप करू शकता.

|-
|01:53
|प्रॉम्प्ट क्लियर करून घेऊ.

|-
| 01:55
| टाईप करा '''echo''' space डबल कोटसमधे '''dollar sign''' '''HOSTNAME'''

|-
| 02:01
|आता एंटर दाबा.

|-
| 02:04
|सिस्टीमचे '''hostname''' दाखवले जाईल.

|-
| 02:07
| आता '''home'''डिरेक्टरीचा संपूर्ण पाथ मिळवू.

|-
| 02:11
|टाईप करा '''echo''' space डबल कोटस मधे '''dollar sign HOME'''(कॅपिटलमधे)

|-
| 02:18
|एंटर दाबा.

|-
| 02:21
|युजरच्या '''home''' डिरेक्टरीचा संपूर्ण पाथ दाखवला जाईल.

|-
|02:26
| टाईप करा

|-
| 02:27
|'''echo''' space डबल कोटसमधे '''HOME''' (कॅपिटलमधे)

|-
| 02:32
|एंटर दाबा.

|-
| 02:34
|हे केवळ '''HOME'''असे दाखवेल '''HOME''' ह्या व्हेरिएबलची व्हॅल्यू नाही.

|-
|02:39
|ती व्हॅल्यू दाखवण्यासाठी प्रत्येक व्हेरिएबलच्या सुरूवातीला ('$')डॉलरचे चिन्ह वापरावे लागते.

|-
|02:48
|स्लाईडसवर परत जाऊ.

|-
| 02:51
|युजर डिफाईंड व्हेरिएबल्स

|-
| 02:53
|* ह्या व्हेरिएबल्सची निर्मीती आणि व्यवस्थापन युजर द्वारे होते.

|-
| 02:57
|*युजर डिफाईंड व्हेरिएबल्सची नावे अप्परकेसमधे लिहीणे टाळावे.

|-
| 03:05
|*त्यामुळे युजर डिफाईंड आणि सिस्टीम व्हेरिएबल्स मधे फरक करणे सोपे होते.

|-
|03:12
| टर्मिनल वर परत जाऊ.

|-
| 03:14
| टाईप करा '''username equal to sign sunita'''

|-
| 03:20
|'''username''', '''equal to sign''' आणि '''sunita'''ह्यामधे कोणतीही ब्लँक स्पेस असणार नाही याची खात्री करा.

|-
| 03:29
|एंटर दाबा.

|-
| 03:30
| '''username''' ह्या व्हेरिएबलची व्हॅल्यू दाखवण्यासाठी

|-
| 03:33
|टाईप करा '''echo''' space डबल कोटसमधे '''dollar sign username'''

|-
|03:40
|एंटर दाबा.

|-
| 03:42
|हे टर्मिनलवर '''sunita ''' दाखवेल.

|-
| 03:46
| व्हेरिएबलची व्हॅल्यू काढून टाकता येऊ शकते.

|-
|03:50
|स्लाईडवर जाऊ.

|-
|03:52
|व्हेरिएबलला दिलेली व्हॅल्यू '''unset''' कमांडद्वारे काढून टाकता येते.

|-
|03:59
|'''unset variablename'''असा त्याचा सिंटॅक्स आहे.

|-
| 04:03
|'''username '''हे आपले व्हेरिएबल असलेले उदाहरण वापरू.

|-
| 04:08
|टर्मिनल वर जाऊन टाईप करा. '''unset space username''' आणि एंटर दाबा.

|-
| 04:18
|तपासण्यासाठी टाईप करा '''echo''' space डबल कोटसमधे '''dollar sign username ''' आणि एंटर दाबा.

|-
| 04:28
|टर्मिनलवर काहीही दाखवले जाणार नाही.

|-
| 04:30
|ह्याचा अर्थ '''username''' ह्या व्हेरिएबलची व्हॅल्यू काढून टाकली आहे.

|-
|04:36
|स्लाईडवर जाऊ.

|-
| 04:39
|ग्लोबल आणि लोकल व्हेरिएबल्स.

|-
|04:42
| *'''Shell script'''मधे युजर डिफाईंड व्हेरिएबल्स ग्लोबल किंवा लोकल म्हणून घोषित करता येतात.

|-
| 04:49
|* डिफॉल्ट रूपात सर्व व्हेरिएबल्स ग्लोबल म्हणून घोषित असतात.

|-
| 04:52
|* म्हणजेच फंक्शनच्या आत आणि बाहेर त्यांची व्हॅल्यू तीच राहते.
|-
| 04:59
| आता व्हेरिएबल्स ग्लोबल आणि लोकल म्हणून कसे घोषित करायचे ते पाहू.

|-
| 05:04
| टर्मिनल वर जाऊन टाईप करा.

|-
| 05:07
|'''gedit''' '''space g_(अंडरस्कोर)variable.sh space &''' (अँपरसँडचे चिन्ह)

|-
|05:16
|'''gedit''' हा टेक्स्ट एडिटर आहे. '''g_'''(अंडरस्कोर) '''variable.sh''' हे फाईलचे नाव आहे.

|-
|05:23
|आणि & (अँपरसँड)चिन्ह प्रॉम्प्ट मुक्त करण्यासाठी लिहीले जाते.

|-
| 05:28
| एंटर दाबा.

|-
| 05:30
| येथे दाखवलेला कोड ''' g_(अंडरस्कोर)variable.sh''' ह्या फाईलमधे टाईप करू.

|-
| 05:35
| आता कोड समजून घेऊ.

|-
| 05:38
| पहिली ओळ, ज्यात '''hash '''आणि '''exclamation '''चिन्ह आहे, तिला '''shebang''' किंवा '''bang''' लाईन म्हणतात.

|-
| 05:44
| '''username=sunita ''' हे युजर डिफाईंड व्हेरिएबल ग्लोबल म्हणून घोषित केले आहे.

|-
| 05:51
| '''echo '''हे फंक्शनच्या बाहेरील स्ट्रींग दाखवेल आणि

|-
| 05:55
|'''dollar username''' हे '''username''' ह्या व्हेरिएबलची व्हॅल्यू प्रिंट करेल.

|-
| 06:00
|अशाप्रकारे '''BASH''' स्क्रिप्टमधे फंक्शन घोषित केले जाते.

|-
| 06:04
|फंक्शन्सबद्दल अधिक माहिती पुढील काही पाठांमधे जाणून घेऊ.

|-
| 06:09
| ही फंक्शनची बॉडी आहे.

|-
| 06:12
|येथे '''username'''च्या व्हॅल्यूसहित फंक्शनच्या आतील आणखी एक मेसेज दाखवला जाईल.

|-
| 06:19
| येथे फंक्शन कॉल करू.

|-
| 06:21
|हा आपला कोड आहे. कार्यान्वित करू.

|-
| 06:23
| टर्मिनल वर जाऊ.

|-
|06:26
|प्रॉम्प्ट क्लियर करून घेऊ.

|-
| 06:28
|प्रथम फाईल कार्यान्वित करण्यायोग्य बनवणे गरजेचे आहे.

|-
| 06:31
|टाईप करा '''chmod''' '''space plus x space g_(अंडरस्कोर)variable.sh''' आणि एंटर दाबा.

|-
|06:39
|टाईप करा '''dot slash g_(अंडरस्कोर)variable.sh'''

|-
| 06:45
|एंटर दाबा.

|-
| 06:47
| आऊटपुट बघा.

|-
| 06:48
|फंक्शनच्या बाहेर '''username''' ला '''sunita''' ही व्हॅल्यू मिळेल.

|-
| 06:53
|फंक्शनच्या आत देखील '''username''' ला '''sunita''' हीच व्हॅल्यू मिळेल.

|-
| 06:59
| कारण '''username''' हे फंक्शनच्या बाहेर ग्लोबल म्हणून घोषित केले आहे.

|-
| 07:04
| आता लोकल व्हेरिएबल कसे घोषित करायचे ते पाहू.

|-
|07:09
| टाईप करा '''gedit''' '''space l_(अंडरस्कोर)variable.sh space &''' (अँपरसँड चिन्ह)

|-
| 07:18
| एंटर दाबा.

|-
| 07:20
| दाखवलेला कोड '''l_(अंडरस्कोर)variable.sh ''' ह्या फाईलमधे टाईप करा.

|-
| 07:25
| कोड समजून घेऊ.

|-
| 07:28
| फंक्शनच्या आतील एका अतिरिक्त ओळीखेरीज उरलेला कोड पूर्वीप्रमाणेच.

|-
|07:36
| '''function''' ब्लॉकच्या आत '''local''' '''space username equals to jack'''अशी ओळ आहे.

|-
| 07:41
| ह्यामुळे '''username''' ह्या लोकल व्हेरिएबलला नवी व्हॅल्यू मिळेल.

|-
| 07:48
| आता टर्मिनलवर जा.

|-
| 07:50
|फाईल कार्यान्वित करण्यायोग्य बनवू.

|-
| 07:52
|टाईप करा '''chmod''' '''space plus x space l_variable.sh'''

|-
| 08:00
|एंटर दाबा.

|-
| 08:02
|टाईप करा '''dot slash l_variable.sh'''

|-
| 08:07
|एंटर दाबा.

|-
|08:08
|आऊटपुट दाखवले जाईल.

|-
| 08:10
| '''function'''च्या बाहेर '''username''' '''sunita'''ही व्हॅल्यू घेईल.

|-
| 08:15
|तर '''function'''च्या आत '''username''' '''jack''' ही व्हॅल्यू घेईल.

|-
| 08:20
|कारण फंक्शनमधील '''username''' ह्या लोकल व्हेरिएबलला ही व्हॅल्यू दिलेली आहे.
|-
| 08:26
| आता कीबोर्डवरून युजर इनपुट कसा मिळवायचा ते पाहू.

|-
| 08:31
|कीबोर्डवरून इनपुट स्वीकारण्यासाठी '''read''' कमांड वापरली जाते.

|-
| 08:36
|ह्याचा उपयोग युजर डिफाईंड व्हेरिएबलला इनपुट व्हॅल्यू देण्यासाठी होतो.

|-
| 08:41
|'''read '''कमांडचा सिंटॅक्स असा आहे.

|-
| 08:44
|'''read space hyphen p space डबल कोटसमधे PROMPT '''

|-
| 08:50
|'''PROMPT''' ही केवळ स्ट्रिंग आहे जी युजर इनपुटची वाट बघते.

|-
| 08:55
|तुम्ही येथे स्वतःची स्ट्रिंग देखील वापरू शकता.

|-
| 08:58
| आता टर्मिनल वर जाऊ.

|-
| 09:00
|टाईप करा '''gedit''' '''space read.sh space & ''' (अँपरसँडचे चिन्ह)

|-
| 09:08
|एंटर दाबा.

|-
| 09:09
|दाखवलेला कोड तुमच्या ''' read.sh ''' ह्या फाईलमधे टाईप करा.

|-
| 09:14
| आता कोड समजून घेऊ.

|-
| 09:16
| ह्या उदाहरणात युजर कीबोर्डवरून इनपुट देईल.

|-
| 09:21
| ही '''bang''' लाईन आहे.

|-
| 09:23
| येथे '''-p '''मुळे नव्या ओळीवर न जाता प्रॉम्प्ट दाखवला जाईल आणि कीबोर्डद्वारे इनपुट घेतले जाईल.

|-
| 09:31
|युजर इनपुट '''username''' ह्या व्हेरिएबल मधे संचित केले जाईल.

|-
| 09:36
| '''echo '''कमांड मेसेज दाखवेल.

|-
| 09:38
|'''Hello''' आणि युजरने कीबोर्ड द्वारे दिलेले नाव.

|-
| 09:43
|प्रोग्रॅम कार्यान्वित करू.

|-
|09:45
| टर्मिनलवर परत जाऊ.

|-
| 09:49
|टाईप करा '''chmod''' '''space plus x space read.sh'''

|-
| 09:55
|एंटर दाबा.

|-
| 09:56
| टाईप करा '''dot slash read.sh'''आणि एंटर दाबा.

|-
| 10:01
| येथे '''Enter username: '''असे दाखवले जाईल.

|-
| 10:04
|'''ashwini''' टाईप करून एंटर दाबा.

|-
| 10:08
| ''' Hello ashwini''' असा मेसेज दाखवला जाईल.

|-
| 10:13
|'''ashwini'''ही इनपुट व्हॅल्यू '''username'''या युजर डिफाईंड व्हेरिएबलला दिली गेली.

|-
|10:20
|स्लाईडसवर परत जाऊ. थोडक्यात,

|-
| 10:23
| आपण शिकलो,

|-
| 10:26
|* '''सिस्टीम व्हेरिएबल्स '''

|-
| 10:27
|* '''युजर डिफाईंड व्हेरिएबल्स'''

|-
| 10:29
|* कीबोर्ड वरून युजर इनपुट स्वीकारणे.

|-
| 10:33
| असाईनमेंट म्हणून,

|-
|10:34
|पुढील सिस्टीम व्हेरिएबल्स मिळवण्यासाठी साधा '''Bash''' प्रोग्रॅम लिहा.

|-
| 10:38
|* '''pwd ''' आणि * '''logname'''

|-
| 10:41
| साधा '''Bash'''प्रोग्रॅम लिहा जो

|-
| 10:43
|* युजरला '''username''' विचारेल.

|-
| 10:46
|* जर युजरने 10 सेकंदात काहीही टाईप केले नाही तर तो प्रोग्रॅममधून बाहेर पडेल.

|-
| 10:51
|* {मदतः '''read -(Hyphen)t 10 -(Hyphen)p}'''

|-
| 10:56
| स्क्रीनवर दिसत असलेल्या लिंकवर उपलब्ध असलेला व्हिडिओ बघा.

|-
| 10:59
|ज्यामध्ये तुम्हाला प्रॉजेक्टचा सारांश मिळेल.

|-
| 11:02
|जर तुमच्याकडे चांगली Bandwidth नसेल तर आपण व्हिडिओ download करूनही पाहू शकता.
|-
| 11:07
| स्पोकन ट्युटोरियल प्रॉजेक्ट टीम, Spoken Tutorial च्या सहाय्याने कार्यशाळा चालविते. परीक्षा उत्तीर्ण होणा-या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्रही दिले जाते.

|-
| 11:16
|अधिक माहितीसाठी कृपया <nowiki>contact [at] spoken hyphen tutorial dot org वर लिहा.</nowiki>

|-
|11:23
| "स्पोकन ट्युटोरियल प्रॉजेक्ट" हे "टॉक टू टीचर" या प्रॉजेक्टचा भाग आहे.

|-
| 11:27
||यासाठी अर्थसहाय्य National Mission on Education through ICT, MHRD, Government of India यांच्याकडून मिळालेले आहे.

|-
| 11:34
|यासंबंधी माहिती पुढील साईटवर उपलब्ध आहे.http://spoken-tutorial.org\NMEICT-Intro

|-
| 11:40
| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून मी ------- आपला निरोप घेते 
|-
| 11:44
| सहभागासाठी धन्यवाद.

|}

@@ Line 642: / Line 642: @@
 |-
 | 11:40
-| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून मी ------- आपला निरोप घेते&nbsp;
+| ह्या ट्युटोरियलचे भाषांतर मनाली रानडे यांनी केले असून मी रंजना भांबळे आपला निरोप घेते&nbsp;
 |-
 | 11:44

BASH/C2/Basics-of-Shell-Scripting/Marathi - Revision history

Ranjana at 12:05, 4 December 2014

Manali: First Upload