<?xml version="1.0"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="https://script.spoken-tutorial.org/skins/common/feed.css?303"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="en">
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Indiantranslators2012</id>
		<title>Script | Spoken-Tutorial - User contributions [en]</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://script.spoken-tutorial.org/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Indiantranslators2012"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Special:Contributions/Indiantranslators2012"/>
		<updated>2026-04-30T07:17:16Z</updated>
		<subtitle>User contributions</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.23.17</generator>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Side-lying-hold-for-breastfeeding/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Side-lying-hold-for-breastfeeding/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Side-lying-hold-for-breastfeeding/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:16:15Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{|border=1  |&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |-  |00:01 | ବନ୍ଧୁଗଣ, କଡ଼ କରି ଶୋ‍ଇ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1 &lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, କଡ଼ କରି ଶୋ‍ଇ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଧରିବା ସକାଶେ ଥିବା କୌଶଳର ଏହି ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ପାଇଁ ଜଣେ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ସକାଶେ ସଠିକ୍ ଧରିବା କୌଶଳ ଚୟନ କରିବା ବିଷୟରେ ଆମେ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:13&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ କଡ଼ କରି ଶୋ‍ଇବା ପଦ୍ଧତିରେ କିପରି ଧରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:20&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା. ସାରା ପୃଥିବୀରେ ମା’ମାନେ ନିଜର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧରିବା ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‌ରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି,&lt;br /&gt;
ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ପାଇଁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସକାଶେ ସେଇଟି ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଧରିବାର କୌଶଳ, ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ଆରାମ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:45&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର ପାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:49&lt;br /&gt;
| ଧରିବା ପାଇଁ କଡ଼ କରି ଶୋ‍ଇବା ଭଳି ଗୋଟିଏ ନୂଆ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:54&lt;br /&gt;
| ମା’ ରାତିରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ମା’ଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ଵାରା ଯଦି ପ୍ରସବ କରାଯାଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:03&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ମା’ ଥକି ଯାଇଥାନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:06&lt;br /&gt;
| ନିଜର ଶିଶୁକୁ ଖୁଆଇବା ପୂର୍ବରୁ, ମା’ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ନିଜ ହାତକୁ ସାବୁନ୍ ଓ ପାଣିରେ ସଫା କରିବା ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ଶୁଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:14&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ଫୁଟା ଯାଇ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ପିଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:18&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ଦିନକୁ ହାରାହାରି 750 ରୁ 850 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ.&lt;br /&gt;
ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପିଉଥିବା ପାଣିର ପରିମାଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ, ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ସେଇଟିକୁ ଅନାବୃତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:35&lt;br /&gt;
| ସେ, ସ୍ତନ ଉପରେ ବ୍ରା କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍‍ର ଚାପ ପଡ଼ୁ ନାହିଁ ବୋଲି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:41&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ, ସେ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେହି କଡ଼କରି ଆରାମରେ ଶୋ‍ଇ ପଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:48&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ମୁଣ୍ଡ ତଳେ ଗୋଟିଏ ତକିଆ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଶୋ‍ଇବା ସମୟରେ ଗଡ଼ି ନଯିବା ପାଇଁ ନିଜର ଗୋଡ଼ ମଝିରେ ଗୋଟିଏ ତକିଆ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:57&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ନିଜର ଛୁଆକୁ ନିଜର ଡାହାଣ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଉଛନ୍ତି. ତେଣୁ ସେ ଡାହାଣ ପଟକୁ ମୁହଁ କରି ଶୋ‍ଇଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:06&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ, ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ବିଷୟରେ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:12&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ମା’ଙ୍କ କଡ଼ରେ ଏପରି ରଖନ୍ତୁ, ଯେପରି ତା’ର ପେଟ ମା’ଙ୍କ ଶରୀର ଦ୍ଵାରା ସାମାନ୍ୟ ଚାପି ହୋ‍ଇ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ପିଠିକୁ ନିଜେ ଶୋ‍ଇଥିବା ପାର୍ଶ୍ଵର ହାତ ସାହଯ୍ୟରେ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ଡାହାଣ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ତା’ର ପିଠିକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେଇଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|02:36&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ଲାଗି କରି ରଖିବା ପାଇଁ, ମା’ ତା’ର ପଛ ପଟେ ଗୋଟିଏ ତକିଆ ରଖିପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:42&lt;br /&gt;
| ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ଯେତେ କମ୍ ହେବ, ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ସେତେ ସହଜ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:49&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ- ମା’ କଦାପି ନିଜ ପିଠିକୁ ବଙ୍କା କରି ସ୍ତନକୁ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଆଣିବେ ନାହିଁ, ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁର ପେଟ ଏବଂ ମା’ଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ବଢ଼ିଯିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|03:06&lt;br /&gt;
| ସେ ସର୍ବଦା ନିଜର ପିଠିକୁ ସିଧା ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| ଦ୍ଵିତୀୟ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ କେଉଁ ଭଳି ଧରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:21&lt;br /&gt;
| ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥାଉ, ସେତେବେଳେ ଆମର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ରହିଥାନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:31&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ସମାନ ଦିଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:39&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ କ୍ଷୀର ଢୋକିବାରେ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:44&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ଧରି ରଖିବାର ତୃତୀୟ ସୋପାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|03:50&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ପିଠିକୁ ନିଜ ହାତ ଦ୍ଵାରା ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|03:54&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ୟଥା, ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ବହୁତ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:01&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ନାକ ଓ ଥୋଡ଼ିର ଅବସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:07&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ନାକ ନିପଲ୍ ସହିତ ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:13&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ତା’ର ଥୋଡ଼ି ଅଗକୁ ରହିବା ସହିତ ସ୍ତନର ଅତି ନିକଟରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:17&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲାଚିଂ ସମୟରେ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ବହୁତ ଭାଗ ଶିଶୁ ପାଟିରେ ରହିଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:25&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପିଇବା ପାଇଁ ନିମ୍ନ ମାଢ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:32&lt;br /&gt;
| ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ- ନିପଲ୍‍ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ ଆରିଓଲା ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:39&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଧରାଯାଇଛି, ସ୍ତନକୁ ଧରିରଖିବା ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:46&lt;br /&gt;
| ଖାଲିଥିବା ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ମା’ ସ୍ତନକୁ C ଆକାରର କପ୍ ଭଳି ଧରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|04:55&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ନିଜର ଡାହାଣ ସ୍ତନକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ବାମ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:05&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନକୁ ଧରିଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଶିଶୁର ଓଠ ସିଧାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:13&lt;br /&gt;
| କାହିଁକି? ଗୋଟିଏ ସରଳ ଉଦାହରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଲନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବୁଝିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:18&lt;br /&gt;
| ଆମେ ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଉ, ସେତେବେଳେ ଆମର ଓଠଗୁଡ଼ିକ ହରିଜଣ୍ଟାଲି ଖୋଲିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:25&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍ର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ତାକୁ ହରିଜଣ୍ଟାଲି ଧରିଥାଉ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:31&lt;br /&gt;
| ଏଠାରେ, ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଓଠର ସିଧାରେ ଅଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:37&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଆମେ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ଭର୍ଟିକାଲି ଧରିବା ତେବେ, ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇପାରିବା ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:44&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି, ଶିଶୁର ଓଠର ଅବସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ.&lt;br /&gt;
ଏଠାରେ ଓଠଗୁଡ଼ିକ ହରିଜଣ୍ଟାଲ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:51&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ମା’ଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଓ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ତନ ଉପରେ ହରିଜଣ୍ଟାଲି ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:59&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଭାଗ ପାଟିରେ ନେବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ସହଜ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:05&lt;br /&gt;
| ଏହା ସହିତ ଶିଶୁର ଓଠଠାରୁ ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ, ନିପଲ୍‍ଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:18&lt;br /&gt;
| ପୁନର୍ବାର, ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ, ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ଅତି ନିକଟରେ ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ସମୟରେ ପାଟିକୁ ବାଧା ଦେବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:28&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଆମେ ବହୁତ ଦୂରରେ ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ଆମ ପାଟିରେ ଧରି ରହିବା ଭଳି ଏହା ସଠିକ ଆକାରରେ ରହିବ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:34&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ସଠିକ ଦୂରତାରେ ଧରି ରଖିଥାଉ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି ଶିଶୁ ପାଇଁ, ଛବିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ନିପଲ୍‍ଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳି ଦୂରତା ହେଉଛି ସଠିକ୍ ଦୂରତା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:49&lt;br /&gt;
| ଏହି ଦୂରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ଯେ, ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ଶିଶୁ ପାଟିରେ ନେବା ସମୟରେ ମା’ଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବାଧା ଦେବେ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:58&lt;br /&gt;
| ମା’ କେବଳ ନିପଲ୍‍କୁ ଚାପିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ବହୁତ କମ୍ କ୍ଷୀର ବାହାରି ଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:05&lt;br /&gt;
| ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପାଇଁ ମା’ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନରେ ଥିବା ବଡ଼ କ୍ଷୀରର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାପନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|07:12&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ତନ ସଠିକ୍ ଆକାରରେ ରହିଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:19&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍ର ଉଦାହରଣକୁ ଫେରିଆସନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ସଠିକ ଭାବେ ଧରିବା ପରେ, ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ସର୍ବଦା ଏହାକୁ ଚାପି ଧରିଥାଉ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|07:32&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି, ମା’ କଡ଼ରୁ ସ୍ତନକୁ C ଆକାରରେ ଧରି ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ.&lt;br /&gt;
ସ୍ତନର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଟିରେ ନେବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:46&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜର ସ୍ତନକୁ କ‍ଇଁଚି ଆକାରରେ ଧରି ଚାପିବେ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:53&lt;br /&gt;
| କ‍ଇଁଚି ଆକାରରେ ଚାପିବା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ଚିମୁଟି ହେବ ଏବଂ ନିପଲ୍ ଫିଡିଂର କାରଣ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:00&lt;br /&gt;
| ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ଉପରେ ସମାନ ଭାବେ ଚାପ ପଡ଼ୁଥିବା ମଧ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:07&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ୟଥା, ନିପଲ୍ ଉପର କିମ୍ବା ତଳ ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋ‍ଇଯିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇପାରିବ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:19&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁକୁ କଡ଼ କରି ଶୋ‍ଇ ଧରିବା ପଦ୍ଧତିରେ ଧରାଯାଇଛି ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|08:27&lt;br /&gt;
| ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଭିଡିଓରେ ଶିଶୁର ସ୍ତନ ସହିତ ସଠିକ୍ ସଂଯୋଗ ହେବା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:34&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା କ୍ଷଣି, ମା’ ନିଜ ସ୍ତନରୁ ହାତ କାଢ଼ିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:41&lt;br /&gt;
| ସେ ଶିଶୁର ପିଠିକୁ ଧରିବା ଏବଂ ତାକୁ ନିଜର ନିକଟକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଏହି ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:49&lt;br /&gt;
| ମା’ ନିଜର ଅନ୍ୟ ହାତଟିକୁ ଶିଶୁର ପିଠିରୁ କାଢ଼ିଆଣି, ଏହା ଉପରେ 90 ଡିଗ୍ରୀରେ ଭରା ଦେଇ ଶୋ‍ଇବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:58&lt;br /&gt;
| ସେ ସେହି ବାହୁର କହୁଣୀକୁ ବଙ୍କା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ. ତା’ପରେ ସେ ସେହି ହାତକୁ ତକିଆ ତଳେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:04&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ସ୍ତନକୁ ବାମ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କାଢ଼ିଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:11&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପିଠିକୁ ଧରିବା ଏବଂ ତା’କୁ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ଲାଗି କରି ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜର ବାମ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:19&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପିଠିରୁ ସେ ନିଜର ଡାହାଣ ହାତକୁ କାଢ଼ିଦେଇଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:22&lt;br /&gt;
| ସେ ଏହାକୁ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ 90 ଡିଗ୍ରୀ କୋଣ କରି ରଖିଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:26&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ଡାହାଣ କହୁଣୀ ବଙ୍କା ହୋ‍ଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:29&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ତକିଆ ତଳେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:33&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ ସ୍ତନରୁ ଖୁଆଇସାରିବା ପରେ, ଯଦି ମା’ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହନ୍ତି ତେବେ, ତାଙ୍କୁ କଡ଼ ବଦଳାଇ ଶୋ‍ଇବାକୁ ପଡ଼ିବ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|09:43&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବା ପାଇଁ ବାମ କଡ଼କୁ ବୁଲି ଯାଇଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|09:50&lt;br /&gt;
| ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Powder-recipes-for-6-to-24-months-old-children/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Powder-recipes-for-6-to-24-months-old-children/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Powder-recipes-for-6-to-24-months-old-children/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:13:27Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {| border=1 | Time | Narration   |-  | 00:00 | ବନ୍ଧୁଗଣ, 6 ରୁ 24 ମାସର ଶିଶୁ ପାଇଁ ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡର ରେସି...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
| Time&lt;br /&gt;
| Narration &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:00&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, 6 ରୁ 24 ମାସର ଶିଶୁ ପାଇଁ ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡର ରେସିପି ଉପରେ ଥିବା ଏହି ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡର ରେସିପି, ଯେପରି - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:15&lt;br /&gt;
| ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:17&lt;br /&gt;
| ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:18&lt;br /&gt;
| ଚଣା ଓ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:20&lt;br /&gt;
| ବିନ୍‍ର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:22&lt;br /&gt;
| ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ରର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:24&lt;br /&gt;
| ସଜନା ପତ୍ରର ଗୁଣ୍ଡ କରିବା ବିଷୟରେ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:27&lt;br /&gt;
| ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଅଳ୍ପ ପରିଶ୍ରମରେ ଘରେ ତିଆରି କରାଯାଇପାରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:33&lt;br /&gt;
| ସେହି ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ତିଆରି କରାଯାଏ, ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:38&lt;br /&gt;
| ଏହି ପାଉଡର୍‍ଗୁଡ଼ିକରେ ପୌଷ୍ଟିକ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଥାଏ, ଯାହା ଶିଶୁର ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:44&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିକୁ 6 ମାସ ହେବା ପରେ ଏହି ଗୁଣ୍ଡ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:52&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ନୂଆ ଖାଦ୍ୟ ଶିଶୁକୁ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଲାଗି ଲାଗି 3 କିମ୍ବା 4 ଦିନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:00&lt;br /&gt;
| 3 କିମ୍ବା 4 ଦିନ ପରେ ଶିଶୁକୁ ଗୋଟିଏ ନୂଆ ଆହାର ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
| ଏହି ଦୁଇଟି ଖାଦ୍ୟକୁ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ କିନ୍ତୁ ଉଭୟକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଶିଶୁଠାରେ କୌଣସି ଆଲର୍ଜି, ଯେପରି ରାଶେସ୍ କିମ୍ବା ମୁହଁ ଏବଂ ଦେହ ଫୁଲିବା, ଇତ୍ୟାଦି ନଥିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:20&lt;br /&gt;
| ଆଲର୍ଜେନ୍ ଥିବା ଗୋଟିଏ ନୂଆ ଖାଦ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଶିଶୁକୁ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ଅଳ୍ପ ଆକାରରେ, ଯେପରି ଚାମୁଚର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| 10 ମିନିଟ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶିଶୁକୁ ଏହା ଖୁଆଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:35&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିକୁ ବର୍ଷେ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତା’ର ଖାଦ୍ୟରେ ଚିନି, ଲୁଣ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରକାରର ମସଲା ଦୟାକରି ମିଶାନ୍ତୁ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:44&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ଆମର ପ୍ରଥମ ରେସିପି ଆମିଲେଜ୍ ପାଉଡର୍‍ରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:49&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ଉପକାର ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଆଲୋଚନା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:53&lt;br /&gt;
| ଆମିଲେଜ୍ ଗୋଟିଏ ଏଞ୍ଜାଇମ୍ କିମ୍ବା ରାସାୟନିକ ଅଟେ, ଯାହା ଖାଦ୍ୟକୁ ହଜମ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:59&lt;br /&gt;
| ଏହା ଶିଶୁର ଶରୀରରେ ବହୁତ କମ୍ ମାତ୍ରାରେ ତିଆରି ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡ ଅତିରିକ୍ତ ଆମିଲେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ପୌଷ୍ଟିକତାର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟରୁ ଆହରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:12&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ଶିଶୁକୁ ଆମିଲେଜ୍‌ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟା କିମ୍ବା ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:18&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ଥିବା ରେସିପି ବିଷୟରେ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:22&lt;br /&gt;
| ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ ତିଆରି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି- ଅଧ କପ୍ ଗହମ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:27&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ମୁଗ ଡାଲି ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ମାଣ୍ଡିଆ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| ତିଆରି ପ୍ରଣାଳି: ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ପାଖାପାଖି 10 ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:39&lt;br /&gt;
| ବତୁରାଇବା ଦ୍ଵାରା ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଜଳୀୟ ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:42&lt;br /&gt;
| 10 ଘଣ୍ଟା ପରେ ସବୁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ କାଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଛଣାରେ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାଣି ନିଗିଡ଼ିଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟି କରି ସଫା ଓ ଶୁଖିଲା ସୂତା କପଡ଼ାରେ ବାନ୍ଧିକରି ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| ସେଗୁଡ଼ିକରୁ ଗଜା ବାହାରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେପରି ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‍ଗମ କୁହାଯାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‍ଗମ ପାଇଁ କିଛି ଜିନିଷ ବେଶୀ ସମୟ ନେଉଥିବା ବେଳେ କିଛି ଜିନିଷ ଅଳ୍ପ ସମୟ ନେଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମଣ୍ଡିଆ ବେଶୀ ସମୟ ନେଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:14&lt;br /&gt;
| ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‍ଗମ ହେବା ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦିନେ ଦୁଇ ଦିନ ପାଇଁ ଖରାରେ ଶୁଖାଇଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:19&lt;br /&gt;
| ଶୁଖିଯିବା ପରେ ସେସବୁକୁ ହାଲୁକା ନିଆଁରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଜନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:25&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଭାଜିବା ସମୟରେ ନିୟମିତ ଏପଟ ସେପଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:30&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସଫା ହାତରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଘଷି ବାହାରର ଚୋପାକୁ କାଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:36&lt;br /&gt;
| ଚୋପା କାଢ଼ିସାରିବା ପରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ମିଶାଇ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:41&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଗ୍ରାଇଣ୍ଡର୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେହି ମିଶ୍ରଣକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:45&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:48&lt;br /&gt;
| ଏହି ଆମିଲେଜ୍ ପାଉଡର୍‍କୁ ଗୋଟିଏ ଏୟାର୍ ଟାଇଟ୍ ଡବାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:52&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା ସମୟରେ ସେଥିରେ ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ ଚାମୁଚ ମିଶାଇପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:59&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଆମିଲେଜ୍ ପାଉଡର୍‍ର କ୍ଷୀରି ତିଆରି କରିପରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
| 1 ଚାମୁଚ ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ ପାଖାପାଖି 18 କ୍ୟାଲୋରି ଏବଂ  0.6 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:10&lt;br /&gt;
| 100 ଗ୍ରାମ ଆମିଲେଜ୍ ପାଉଡର୍ରୁ ପଖାପାଖି 360 କ୍ୟାଲୋରି ଏବଂ 12 ଗ୍ରାମ ପ୍ରୋଟିନ୍ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:17&lt;br /&gt;
| ଆମିଲେଜ୍ ପାଉଡର୍‍ର କିଛି ବିଶେଷତ୍ଵ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଏହା ଶିଶୁ ପାଇଁ ଦରକାରୀ ଖାଦ୍ୟ ଭବେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:23&lt;br /&gt;
| ଏହା ଖାଦ୍ୟର ବହଳତାକୁ କମ୍ କରିଥାଏ ଏବଂ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଅଧିକ ରୁଚିକର କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:28&lt;br /&gt;
| ଏହା ଖାଦ୍ୟର ଗରିଷ୍ଠତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ଏବଂ ଶିଶୁର ଖାଦ୍ୟରେ ଶକ୍ତିର ପରିମାଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଆମେ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ପାଉଡର୍‍ର ରେସିପି ବିଷୟରେ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:38&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡ ଦସ୍ତା, ତନ୍ତୁ, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଓ କ୍ୟାଲସିୟମ୍‍ରେ ଭରପୁର ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:44&lt;br /&gt;
|  ଏହି ପୋଷକଗୁଡ଼ିକ ହାଡ଼ର ବିକାଶ ଏବଂ ଶିଶୁର ଦୃଢ଼ତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡରେ ଭଲ ପରିମାଣର ଫ୍ୟାଟ୍ ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଯାହା ଶିଶୁର ମାନସିକ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:57&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ 3ଟି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଞ୍ଜି ହେଉଛି, ଅଧ କପ୍ ରାଶି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ଅଳସି ମଞ୍ଜି ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:05&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ କଖାରୁ ମଞ୍ଜି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:08&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଣାଳି: ଗୋଟି ଗୋଟିକରି ସବୁ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଖାନ୍ତୁ ଏବଂ ହାଲୁକା ଆଞ୍ଚରେ 4 ରୁ 5 ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଜି ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
| ଥଣ୍ଡା ହୋ‍ଇଗଲେ, ସେହି ସମସ୍ତ ଭଜା ଜିବିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:20&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡକୁ ଗିଟିଏ ଏୟାର୍‍ଟାଇଟ୍ ଡବାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:23&lt;br /&gt;
| ଖୁଆଇବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଗୁଣ୍ଡରୁ ଗୋଟିଏ ଚାମୁଚ ଶିଶୁର ଖାଦ୍ୟରେ ମିଶାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:29&lt;br /&gt;
| ଏହା ପାଖାପାଖି 30 କ୍ୟାଲୋରି ଓ 2.7 ଗ୍ରାମ ପୁଷ୍ଟିସାର ପ୍ରଦାନ କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
|  100 ଗ୍ରାମ ଗୁଣ୍ଡ ପାଖାପାଖି 600 କ୍ୟାଲୋରି ଓ  55 ଗ୍ରାମ ପୁଷ୍ଟିସାର ପ୍ରଦାନ କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:43&lt;br /&gt;
| ଆମର ପରବର୍ତ୍ତି ରେସିପି ହେଉଛି, ଚଣା ଓ ମଞ୍ଜିର ଗୁଣ୍ଡ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:47&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଖଣିଜ ପଦର୍ଥ, ଯେପରି ଦସ୍ତା, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍, ଲୌହ, ପ୍ରଭୃତି ରହିଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:53&lt;br /&gt;
| ଏହି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା ତିଆରିରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:57&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡ ଭଲ ଫ୍ୟାଟ୍‍ର ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଉତ୍ସ ଅଟେ, ଯାହା ଶିଶୁଙ୍କ ମାନସିକ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| ଚଣା ଓ ମଞ୍ଜିର ଗୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:08&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ଚିନା ବାଦାମ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:10&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ଶୁଖିଲା କଟା ନଡ଼ିଆ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:12&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ଅଳସି ମଞ୍ଜି ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:15&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ରାଶି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:18&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଣାଳି: ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ସମସ୍ତ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ହାଲୁକା ଆଞ୍ଚରେ 4 ରୁ 6 ମିନିଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଜି ଚଣା ଓ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଖାଇ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:26&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଗୋଟିଏ ପଥର ଶିଳ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ମିକ୍ସର୍ ଗ୍ରାଇଣ୍ଡର୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଭଜା ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ଗୋଟିଏ ଗୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡକୁ ଗୋଟିଏ ଏୟାର୍‍ଟାଇଟ୍ ଡବାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:36&lt;br /&gt;
| ଖୁଆଇବା ପୂର୍ବରୁ ଶିଶୁର ଖାଦ୍ୟରେ ଏହି ଗୁଣ୍ଡରୁ 1 ଚାମୁଚ ମିଶାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| ଏହା ପାଖାପାଖି 28 କ୍ୟାଲୋରି ଓ 0.9 ଗ୍ରାମ ପୁଷ୍ଟିସାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:48&lt;br /&gt;
| 100 ଗ୍ରାମ ଗୁଣ୍ଡ ପାଖାପାଖି 600 କ୍ୟାଲୋରି ଏବଂ 19 ଗ୍ରାମ୍ ପୁଷ୍ଟିସାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:56&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ବିନ୍‍ ଗୁଣ୍ଡର ରେସିପି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:59&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ପୋଟାସିୟମ୍, ପୁଷ୍ଟିସାର, ଫୋଲେଟ୍, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍, ପ୍ରଭୃତି ରହିଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:05&lt;br /&gt;
| ଏହି ପୋଷକ ତତ୍ଵଗୁଡ଼ିକ ଶିଶୁର ଅସ୍ଥିର ବିକାଶ ଏବଂ ଦୃଢ଼ତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:11&lt;br /&gt;
| ଏଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଶରୀରରେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:16&lt;br /&gt;
| ବିନ୍‍ର ଗୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: ଅଧ କପ୍ ମୁଗ ଡାଲି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:22&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ସବୁଜ ମଟର ଚଣା, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ଚଣା ଡାଲି ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:27&lt;br /&gt;
| ଅଧ କପ୍ ଝୁଡ଼ଙ୍ଗ ମଞ୍ଜି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:30&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଣଳି: ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ପାଣିରେ 10 ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯନ୍ତ ବତୁରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:35&lt;br /&gt;
| ବତୁରାଇବା ଦ୍ଵାରା ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳୀୟ ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
| 10 ଘଣ୍ଟା ପରେ ସବୁଗୁଡ଼ିକୁ କାଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:43&lt;br /&gt;
| ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଛଣାରେ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ସବୁ ପାଣି ନିଗିଡ଼ି ଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:47&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିନ୍‍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଗୋଟିଏ ସଫା ଓ ଶୁଖିଲା ସୂତା କପଡ଼ାରେ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:52&lt;br /&gt;
| ଗଜା ବାହାରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସେହିପରି ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:55&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଙ୍କୁରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:59&lt;br /&gt;
| ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ- ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚନା କରିଥିବା ଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ଅଙ୍କୁରଣ ସମୟ ଭିନ୍ନ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:06&lt;br /&gt;
| ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ସୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦିନେ ଦୁଇ ଦିନ ପାଇଁ ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:11&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ବିନ୍‍ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟମ ଆଞ୍ଚରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଜିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:17&lt;br /&gt;
| ଭାଜିବା ସମୟରେ ଇୟମିତ ଏପଟ ସେପଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:20&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ପୋଡ଼ିଯିବ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:24&lt;br /&gt;
| ଭାଜି ସାରିବା ପରେ, ବିନ୍‍ଗୁଡ଼ିକର ଚୋପାକୁ ସଫା ହାତରେ ଘଷି ଅଲଗା କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:30&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ବିନ୍‍ଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ଗୁଣ୍ଡ କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:34&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡକୁ ଗୋଟିଏ ଏୟାର୍‍ଟାଇଟ୍ ଡବାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:38&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧିବା ସମୟରେ ସେଥିରେ ଏହି ଗୁଣ୍ଡରୁ ଦୁଇ ଚାମୁଚ ମିଶାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:43&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡର ଦୁଇ ଚାମୁଚ ପାଖାପାଖି 33 କ୍ୟାଲୋରି ଏବଂ 1.8 ଗ୍ରାମ୍ ପୁଷ୍ଟିସାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:49&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡର 100 ଗ୍ରାମ ପାଖାପାଖି 250 କ୍ୟାଲୋରି ଏବଂ 15 ଗ୍ରାମ୍ ପୁଷ୍ଟିସାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:57&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଆମେ ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ର ଗୁଣ୍ଡର ରେସିପି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:00&lt;br /&gt;
| ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ରରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ତନ୍ତୁ, ଲୌହ, କ୍ୟାଲସିୟମ ଓ ଭିଟାମିନ୍ C ରହିଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:06&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମସ୍ତ ପୋଷକ ତତ୍ଵ ହଜମ କରିବା ଏବଂ ଦାନ୍ତର ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:12&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମସ୍ତ ଶରୀରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳିକୁ ଦୃଢ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:16&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡ କରିବା ପାଇଁ ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:19&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଣାଳି- ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ପାଣିରେ ଧୋ‍ଇ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:23&lt;br /&gt;
| ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଇରେ ଶୁଖାଇଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:26&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହିସ ଶୁଖିଲା ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଣ୍ଡକରି ଗୋଟିଏ ଏୟାର୍‍ଟାଇଟ୍ ଡବାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:33&lt;br /&gt;
| ଖୁଆଇବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଗୁଣ୍ଡକୁ ଏକ ଚାମୁଚର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଖାଦ୍ୟରେ ମିଶାନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:39&lt;br /&gt;
| ଏଥିରୁ ପାଖାପାଖି 9 ମିଲିଗ୍ରାମ୍ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:42&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡର 100 ଗ୍ରାମରୁ ପାଖାପାଖି 700 ମିଲିଗ୍ରାମ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:48&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ସଜନା ପତ୍ରର ଗୁଣ୍ଡ କିପରି କରାଯାଏ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:53&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡରୁ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍, ଲୌହ, ଭିଟାମିନ୍ C, ଭିଟାମିନ୍ A, ପୁଷ୍ଟିସାର ଓ ସଲଫର୍ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:01&lt;br /&gt;
| ଏହି ପୋଷକ ତତ୍ଵଗୁଡ଼ିକ ଶିଶୁର ମାଢ଼ି ବିକାଶ ଓ ସୁସ୍ଥ ଆଖି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:07&lt;br /&gt;
| ସେଗୁଡ଼ିକ ସଂକ୍ରମଣକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଶିଶୁର ଦୃଢ଼ତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସଜନା ପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:17&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଣାଳି: ପ୍ରଥମେ ସଜନା ପତ୍ରକୁ ସଫା ପାଣିରେ ଭଲ ଭାବେ ଧୋ‍ଇଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:22&lt;br /&gt;
| ଏହି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଇରେ ଶୁଖାଇଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|10:25&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ଶୁଖିଲା ପତ୍ରକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରିଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋ‍ଇଗଲା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:31&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡକୁ ଗୋଟିଏ ଏୟାର୍‍ଟାଇଟ୍ ଡବାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:33&lt;br /&gt;
| ଖୁଆଇବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଗୁଣ୍ଡର ଗୋଟିଏ ଚାମୁଚର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶିଶୁର ଖାଦ୍ୟରେ ମିଶାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:40&lt;br /&gt;
| ଏଥିରୁ ପାଖାପାଖି 5 ମିଲିଗ୍ରାମ୍ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:44&lt;br /&gt;
| ଏହି ଗୁଣ୍ଡର 100 ଗ୍ରାମ୍‍ରୁ ପାଖାପାଖି 350 ମିଲିଗ୍ରାମ୍ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:50&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ନିମ୍ନଲିଖିତ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖନ୍ତୁ: ଏହି ରେସିପିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ଋତୁକାଳୀନ ଚଣା, ମଞ୍ଜି ଓ ବିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:58&lt;br /&gt;
| ପ୍ରତ୍ୟେକ ମିଲ୍‍ରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ୍ଡ ମିଶିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:01&lt;br /&gt;
| ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ରନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରେ ଚଣା କିମ୍ବା ମଞ୍ଜି ଗୁଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ ଚାମୁଚ ମିଶାଯାଇପାରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:08&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟରେ ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ର କିମ୍ବା ସଜନା ପତ୍ର ଗୁଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ ଚାମୁଚର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମିଶାଇ ପାରିବେ କିମ୍ବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:14&lt;br /&gt;
| ଦୁଇ ଚାମୁଚ ବିନ୍‍ର ଗୁଣ୍ଡକୁ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମିଶାଇ ରାନ୍ଧିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:21&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଏହି ଟ୍ୟୂଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଥିବା ରେସିପିଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:26&lt;br /&gt;
| ବତୁରାଇବା, ଭାଜିବା ଓ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:28&lt;br /&gt;
| ଅଙ୍କୁରିତ କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:30&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମସ୍ତ ପଦ୍ଧତି ଫାଇଟିକ୍ ଏସିଡ୍‌ର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବ, ଯାହା ଖାଦ୍ୟରୁ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥକୁ ଅବଶୋଷଣ କରିବାରେ ବାଧା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:38&lt;br /&gt;
| ଖାଦ୍ୟରୁ ପୋଷକ ତତ୍ଵଗୁଡ଼ିକର ଅବଶୋଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:42&lt;br /&gt;
| ଆମେ 6 ରୁ 24 ମାସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡ ରେସିପି ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:51&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ୍ଡର ରେସିପି ବିଷୟରେ ଶିଖିଲେ, ଯେପରି: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:57&lt;br /&gt;
| ଆମିଲେଜ୍ ଗୁଣ୍ଡ, ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:00&lt;br /&gt;
| ଚଣା ଓ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:02&lt;br /&gt;
| ବିନ୍‍ଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ୍ଡ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:04&lt;br /&gt;
| ଭ୍ରେଷୁଙ୍ଗ ପତ୍ରର ଗୁଣ୍ଡ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:06&lt;br /&gt;
| ସଜନା ପତ୍ରର ଗୁଣ୍ଡ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:08&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:14&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ.&lt;br /&gt;
ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:25&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:32&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:36&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଓ Ms. Deepali Fargade, Nutritionist ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:46&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଆରତି ଆନ୍‍ବାଲାଗନ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରଜନି ସାୱନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Physical-methods-to-increase-the-amount-of-breastmilk/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Physical-methods-to-increase-the-amount-of-breastmilk/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Physical-methods-to-increase-the-amount-of-breastmilk/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:08:20Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {|border=1 | Time |Narration  |- |00:02 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ଶାରୀରିକ ଉପାୟରେ ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{|border=1&lt;br /&gt;
| Time&lt;br /&gt;
|Narration&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:02&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ଶାରୀରିକ ଉପାୟରେ ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ, ବିଭିନ୍ନ ଶାରୀରିକ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି କିପରି ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରିବ ଆମେ ଶିଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:17&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ ଉପାୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:20&lt;br /&gt;
| ଏହି ଉପାୟରେ ଶିଶୁ ଯେତେ ସମୟ ସମ୍ଭବ ହେବ ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମା’ଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଲାଗିକରି ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ ପଦ୍ଧତିକୁ ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:34&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଆମେ ଲେଟ୍ ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କିମ୍ବା କ୍ସିଟୋସିନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସକୁ କିପରି ଉନ୍ନତ କରାଯିବ ସେ ବିଷୟରେ ଶିଖିବା.&lt;br /&gt;
ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ କ’ଣ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:44&lt;br /&gt;
| ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ହର୍ମୋନ୍ ଯାହା, ଲେଟ୍ ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସକୁ ଷ୍ଟିମୁଲେଟ୍ କରିଥାଏ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା କ୍ଷଣି କ୍ଷୀର ବାହାରକୁ ଠେଲି ହୋ‍ଇ ଆସିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:54&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ କ୍ଷୀରକୁ ବାହାରକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ମା’ ଶାନ୍ତ ହୋ‍ଇ ବସିବେ ଏବଂ ତା’ପରେ ନିଜର ଶାନ୍ତ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:01&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜ ଶିଶୁର ଅଧୁଆ କପଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଙ୍ଘି ପାରିବେ ଏବଂ ଆଶ୍ଵସ୍ତିକର ସଙ୍ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:09&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀରକୁ ବାହରକୁ ଆଣିବାର ଅନ୍ୟ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – ଉଷୁମ୍ ପାଣି ସେକ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
| ପିଠିର ଉପର ଅଂଶରେ ଏବଂ ସ୍ତନର ମାଲିସ୍ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| ଉଷୁମ୍ ପାଣି ସେକ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:24&lt;br /&gt;
| ମା’ ଉଷୁମ୍ ପାଣିରେ ଗାଧୋ‍ଇବା ଉଚିତ୍ କିମ୍ବା ନିଜର ସ୍ତନ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଉଷୁମ୍ କପଡ଼ା ରଖିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| ଏହି ଉଭୟ ଉପାୟ, ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର କ୍ଷରଣ ଏବଂ କ୍ଷୀରକୁ ବାହାରକୁ ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:36&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ମାଲିସ୍ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:40&lt;br /&gt;
| ପିଠିର ଉପର ଅଂଶ ଓ ବେକରେ ମାଲିସ୍ କରିବା ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୀର ସହଜରେ କ୍ଷରଣ ହୋ‍ଇଥାଏ, ଯେହେତୁ ସମାନ ସ୍ନାୟୁ ପିଠିର ଉପର ଅଂଶ ଓ ସ୍ତନ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରହିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:49&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ତନକୁ ମାଲିସ୍ କରିବା ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୀରର ଧାରଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲିଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:53&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ସହଜରେ କ୍ଷରଣ ହେବା ଏବଂ ସ୍ତନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖାଲି ହୋ‍ଇଯିବା ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୀର ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:01&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପାୟ ହେଉଛି, ଶିଶୁକୁ ସଠିକତାର ସହ ଲାଚ୍ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| ଏହାକୁ କିପରି କରାଯାଏ ଚାଲନ୍ତୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:12&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ଉପର ଓଠରେ ନିପଲ୍‍କୁ ଘଷିବା.&lt;br /&gt;
ଏହା ଶିଶୁର ପାଟିକୁ ପୂରା ଖୋଲିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଲାଚ୍ ହେବା ସହିତ ଶିଶୁ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର ପାଇପାରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:27&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସପୋର୍ଟ କରୁଛନ୍ତି,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପେଟ ମା’ଙ୍କର ପେଟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଆବଶ୍ୟକ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:34&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:39&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ନାକ ମାଙ୍କର ନିପଲ୍ ସହିତ ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିଥିବ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:43&lt;br /&gt;
| ଥୋଡ଼ି ଆଗକୁ ରହିବା ସହିତ ମାଙ୍କର ସ୍ତନ ସହିତ ଚାପି ହୋ‍ଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଓଠ ମୋଡ଼ି ହୋ‍ଇ ବାହାରକୁ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ଯେ, ଲାଚିଂ ସମୟରେ ଶିଶୁ ନିମ୍ନ ଆରିଓଲାର ଅଧିକ ଭାଗ ପାଟିରେ ରହିଥିବ, ଉପର ଆରିଓଲା, ନିମ୍ନ ଆରିଓଲା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ନିପଲ୍ ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:05&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଶାରୀରିକ ଉପାୟକୁ ଦେଖିବା, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ତନ ଉପରେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| ଏହା କରିବା ପାଇଁ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ସ୍ତନକୁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଧରି ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେବା ଦ୍ଵାରା ଅଧିକ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:22&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଶୋଶିବା ସମୟରେ ଏହା ଅଧିକ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ସ୍ତନ ଉପରେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେବା ଉପାୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ଚମତ୍କାର କଥା ହେଉଛି ଯେ, ରାତି ସମୟରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ. କାହିଁକି ଚାଲନ୍ତୁ ବୁଝିବା?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:41&lt;br /&gt;
| ରାତି ସମୟରେ କ୍ଷୀରରେ ପ୍ରୋଲାକ୍‌ଟିନ୍ ହର୍ମୋନ୍‍ର ପରିମାଣ ଅଧିକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:46&lt;br /&gt;
| ରାତି ସମୟରେ ଶିଶୁ ଅଧିକ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଏହା କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯାହା ଶିଶୁର ଶାରୀରିକ ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି, ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାର ଅବଧି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:04&lt;br /&gt;
| 24 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁକୁ ଅତିକମ୍‍ରେ 10-12 ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଉଚିତ୍.&lt;br /&gt;
ଏବଂ ରାତି ସମୟରେ ଶିଶୁକୁ ଅତିକମ୍‍ରେ 2-3 ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଜରୁରୀ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:15&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ଭୋକିଲା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:17&lt;br /&gt;
| ଭୋକିଲା ହେବାର ପୂର୍ବ ସଂକେତଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଯେପରି ଶିଶୁ ନିଜର ହାତ ଓ ଗୋଡ଼କୁ ଚାଳନା କରିବା.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:24&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ସେହି ବସ୍ତୁ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ ବୁଲାଇବା ସହିତ ପାଟିକୁ ଖୋଲିଥାଏ, ଯାହା ତା’ର ଗାଲକୁ ଛୁଇଁଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:30&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଶିଶୁ କାନ୍ଦିବା ହେଉଛି ସ୍ତନ୍ୟପାନରେ ବିଳମ୍ବ ହେବାର ସଂକେତ. ତେଣୁ ପୂର୍ବ ସଂକେତ ଆଧାରରେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| ଲୁକାୟିତ ଥିବା କ୍ଷୀରର ନିଷ୍କାସନ ହେବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ ଅଟେ.&lt;br /&gt;
ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀର ହେଉଛି, ସ୍ତନର ପଛ ଭାଗରେ ଥିବା କ୍ଷୀର&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| ଏହା ଫ୍ୟାଟ୍‍ରୁ ତିଆରି ହୋ‍ଇଥାଏ. ଏହା ବହଳିଆ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:53&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ମା’ ଗୋଟିଏ ସ୍ତନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି ହେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:00&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପରେ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ନିଷ୍କାସନ କରିବା ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:06&lt;br /&gt;
| ନିଶ୍କାସନ ହେଉଛି, ମା’ ନିଜ ହାତରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:11&lt;br /&gt;
| ଏହା କରିବା ପାଇଁ, ମା’ ନିଜର ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଆରିଓଲାର ଧାରରେ ଏବଂ ସ୍ତନର ଚର୍ମ ଉପରେ ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:19&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଆରିଓଲାକୁ ଭିତର ଆଡ଼କୁ ଛାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାପ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ, ଚାପ ଦେବେ ଏବଂ ଛାଡ଼ିଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:26&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀର ଚୁସିପାରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କରାଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:31&lt;br /&gt;
| ଦୁଇଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ମଧ୍ୟରେ ମା’ କ୍ଷୀରକୁ କାଢ଼ିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:35&lt;br /&gt;
| ବାରମ୍ବାର କ୍ଷୀରକୁ କାଢ଼ିଦେବା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ନିମ୍ନଲିଖିତ କଥାକୁ ମନେରଖନ୍ତୁ: ଅପ୍ରାକୃତିକ ନିପଲ୍ ଏବଂ ଫର୍ମୁଲା କ୍ଷୀର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହା ମା’ର କ୍ଷୀରର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:50&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ଗାଈ କିମ୍ବା ଛେଳି କିମ୍ବା ଫର୍ମୁଲା କ୍ଷୀର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:54&lt;br /&gt;
| ବିପଲ୍ ଶିଲ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେହେତୁ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଏହା ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵର କାରଣ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:59&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଶିଶୁର ଭୋକିଲା ହେବାର ସଂକେତ ଦେଖିବା କ୍ଷଣି ତା’କୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:06&lt;br /&gt;
| ସ୍ଵସ୍ଥ୍ୟ କର୍ମୀମାନେ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ବିଷୟରେ ମା’ଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:12&lt;br /&gt;
| ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଶିଶୁର ଓଜନ 25 ରୁ 30 ଗ୍ରାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି କି ନାହିଁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଦୈନିକ ଶିଶୁର ଓଜନକୁ ମନିଟର୍ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:21&lt;br /&gt;
| ଶାରୀରିକ ଉପାୟରେ ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉପରେ ଥିବା ଏହି ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆମେ ଆସିଯାଇଛେ.&lt;br /&gt;
ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Nipple-conditions/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Nipple-conditions/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Nipple-conditions/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:07:05Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt; '''Time'''&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt; '''Narration'''&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥିବା ନିପଲ୍ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:11&lt;br /&gt;
| ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:15&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି, ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଥିବା ନିପଲ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:20&lt;br /&gt;
|ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍ ଫାଟି ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ବାହାରୁ ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
| ଏହି କାରଣରୁ ନିପଲ୍ କୁଣ୍ଡେଇ ହୁଏ ଓ ଶୁଖି ଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:30&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ନିପଲ୍‍ରେ ଘା ହେବା କିମ୍ବା ଫାଟିଯିବାର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:36&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:38&lt;br /&gt;
| ଫଙ୍ଗାଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ସଂକ୍ରମଣ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:41&lt;br /&gt;
| ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପରେ ସ୍ତନକୁ ସଫା କରିବା ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:45&lt;br /&gt;
| ଟଙ୍ଗ ଟାଇ ଥିବା ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:47&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ଘା ତଥା ଫାଟିବାର ମୁଖ୍ୟ ଓ ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:56&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଶିଶୁ ପାଟିର କଠିନ ସ୍ତର ସହିତ ନିପଲ୍ ଘଷି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:03&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ନିପଲ୍‍କୁ ଏହି କଠିନ ସ୍ତର ଓ ଜିଭ ମଧ୍ୟରେ ଚିମୁଟି ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:08&lt;br /&gt;
| ଏହି ଚିମୁଟିବା ସ୍ତନ୍ୟପାନକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ କରିଥାଏ ଏବଂ ପରିଣାମ ସ୍ଵରୂପ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:17&lt;br /&gt;
| ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ନ ହେବା ଦ୍ଵାରା ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ଘା କିମ୍ବା ସ୍ତନକୁ ଫାଟିବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:29&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆମେ ଏହି ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂର କୌଶଳ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିସାରିଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:37&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ସଠିକ୍ ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟିଥିବା ନିପଲ୍ ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
| ଯଦି ମା’ ସଠିକ୍ ଲାଚିଙ୍ଗ କୌଶଳକୁ ଜାରି ରଖନ୍ତି ତେବେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବା ବନ୍ଦ ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| ପରବର୍ତ୍ତି ହେଉଛି ଫଙ୍ଗାଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ସଂକ୍ରମଣ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:56&lt;br /&gt;
| ଯଦି ମା’ ଫଙ୍ଗାଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୋ‍ଇଥାନ୍ତି ତେବେ, ସେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ହେଉଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ତନକୁ ସଫା କରିବା କିଛି ମା’ଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଅଭ୍ୟାସ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ସୁଷ୍କ ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:13&lt;br /&gt;
| ତେଣୁକରି ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ଛାଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:16&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ ଗାଧୋ‍ଇବା ବେଳେ କେବଳ ଥରେ ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| ହେଲେ, ଥରେ ନିପଲ୍ ଫାଟିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ମା’ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପରେ ଏହାକୁ ସଫା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:28&lt;br /&gt;
| ସଫା କରି ସାରିବା ପରେ, ମା’ ନିଜର ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀରକୁ ଘା ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| ଯେହେତୁ ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀରରେ ସଂକ୍ରମଣକୁ ଭଲ କରିବା ଓ ରୋକିବା ପାଇଁ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:39&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ଶିଶୁର ପାଟିରୁ ନିପଲ୍ ଫଟା ଦେଇ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ବାଧକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| ପରବର୍ତ୍ତୀ ହେଉଛି ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ଥିବା ଶିଶୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ଜିଭ, ପାଟି ଭିତର ନିମ୍ନ ଅଂଶ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| ଏହା ବହୁତ ବିରଳ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| ସାଧାରଣତଃ ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ଥିବା ଶିଶୁ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ କରିଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:06&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁଠାରେ ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ଦେଖାଦିଏ ତେବେ, କେବଳ ସଠିକ ଲାଚିଂ ଯଥେଷ୍ଟ ହୋ‍ଇ ନ ଥାଏ, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:16&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ଏଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମା’ ସର୍ବଦା ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:22&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ଘା କିମ୍ବା ଫଟା ନିପଲ୍‍ର ଉପଚାର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଜଣେ ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍‍ରେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥାଏ ତେବେ, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ଓ ନିପଲ୍‍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କୁ ନିଜ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କିଛି କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପାଇଁ କୁହନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:42&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ନରମ ହୋ‍ଇଯିବ ଏବଂ ଶିଶୁ ସହଜରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇଯିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| ଏହା ବ୍ୟତିତ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମଣ, ନିପଲ୍ ଫିସର୍ ଓ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ ହେବାର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:55&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ଙ୍କୁ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ସହିତ ସଠିକତାର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:01&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହେବାର କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ମା’ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:13&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ସେ ସେହି ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିବେ ଯେଉଁଥିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା କମ୍ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:20&lt;br /&gt;
| ଯଦି ତଥାପି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ ତେବେ, ନିଜ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କ୍ଷୀରକୁ କାଢ଼ି ଶିଶୁକୁ ଗୋଟିଏ ଚାମଚ କିମ୍ବା କପ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ପିଆଇ ପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନରେ ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀରର କିଛି ବୁନ୍ଦା ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:42&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥିବା, ଏପରିକି ସୁସ୍ଥ ନିପଲ୍ ଉପରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଜିନିଷ ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ ନାହିଁ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| ସାବୁନ୍, ତେଲ, ଲୋଶନ୍, ବାମ୍ ଏବଂ ପର୍ଫ୍ୟୁମ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:54&lt;br /&gt;
| ଏଗୁଡ଼ିକରେ ପୋଡ଼ିବା କାରକ ଥାଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:57&lt;br /&gt;
| ଏହା ଜଣେ ମା’ଙ୍କର ଘା କିମ୍ବା ଫାଟିଥିବା ନିପଲ୍‍ର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ଖରାପ କରିଦେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| ପରିସ୍ଥିତି ବହୁତ ଖରାପ ହେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମା’ ଡାକ୍ତର କିମ୍ବା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:09&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍ରେ ଘା କିମ୍ବା ଫଟାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ପରେ ପରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:15&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଶିଶୁ ନିବିଡ଼ତାର ସହ ଲାଚ୍ ହୋ‍ଇଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
| ଆଲୋଚନା ହେବାକୁ ଥିବା ପରବର୍ତ୍ତି ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି, ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:28&lt;br /&gt;
| ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ଆରିଓଲା ସ୍ତରରୁ ଉପରକୁ ବାହାରି ନ ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:33&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ କି ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଭିତରକୁ ପଶିଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:38&lt;br /&gt;
| ମା’ମାନେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ ଯେ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ଗୋଟିଏ ବାଧକ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:48&lt;br /&gt;
| ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ହେବା ସମୟରୁ ଶିଶୁ ଆରିଓଲା ସହିତ ଲାଚ୍ ହୋ‍ଇଥାଏ, ନିପଲ୍ ସହିତ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମା’ ପ୍ରସବର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ସାହାଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:03&lt;br /&gt;
|ଏହି ସମୟରେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମା’ଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:08&lt;br /&gt;
|ଏହା ତାଙ୍କର ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସକୁ ବଢ଼ାଇବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମାଙ୍କର ଦାବି ହୋ‍ଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଧରିବା ସକାଶେ ଉତ୍ତମ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
| ଫୁଟବଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ଓ ସେମି-ରେକ୍ଲାଇନିଂ ପୋଜିଶନ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:26&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ବ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆଲୋଚନା ହୋ‍ଇଥିବା ଭଳି, ଯେକୌଣସି ଧରିବା କୌଶଳରେ ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି, ମା’ ସ୍ତନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଧାରଣ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:37&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁଠି ଶିଶୁର ଓଠ ଓ ମା’ଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ସମାନ ଦିଗରେ ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଭୁଲ ଲାଚିଂ ନିପଲ୍‍ରେ ଘା ହେବାର କାରଣ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:47&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବା ବଟଲ୍ କିମ୍ବା ନିପଲ୍ ଶିଲ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:52&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଦାବି ହୋ‍ଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍‍ ଥିବା ସ୍ତନରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା କଷ୍ଟକର ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ନିଜ ଶରୀରର ସ୍ପର୍ଶ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| ଏହା ମା’ଙ୍କ ଠାରେ ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ୍କୁ ଷ୍ଟିମୁଲେଟ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ସହଜରେ ବାହାରି ଆସିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:12&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ମନେରଖନ୍ତୁ, ଏହି ଅଧିକାଂଶ ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:19&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆମେ ଆସିଯାଇଛେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:26&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟିଥିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:31&lt;br /&gt;
| ଦାବି ହୋ‍ଇଥିବା ଏବଂ ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:34&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:47&lt;br /&gt;
|ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:52&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:59&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:04&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଏବଂ Dr. Taru Jindal, MS Obstetrics and Gynecology ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଆରତି ଆନ୍‍ବାଲାଗନ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରଜନି ସାୱନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Nipple-conditions/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Nipple-conditions/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Nipple-conditions/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:06:16Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{|border=1 | &amp;lt;center&amp;gt; '''Time'''&amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt; '''Narration'''&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt; '''Time'''&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt; '''Narration'''&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥିବା ନିପଲ୍ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:11&lt;br /&gt;
| ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:15&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି, ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଥିବା ନିପଲ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:20&lt;br /&gt;
|ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍ ଫାଟି ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ବାହାରୁ ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
| ଏହି କାରଣରୁ ନିପଲ୍ କୁଣ୍ଡେଇ ହୁଏ ଓ ଶୁଖି ଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:30&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ନିପଲ୍‍ରେ ଘା ହେବା କିମ୍ବା ଫାଟିଯିବାର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:36&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:38&lt;br /&gt;
| ଫଙ୍ଗାଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ସଂକ୍ରମଣ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:41&lt;br /&gt;
| ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପରେ ସ୍ତନକୁ ସଫା କରିବା ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:45&lt;br /&gt;
| ଟଙ୍ଗ ଟାଇ ଥିବା ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:47&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ଘା ତଥା ଫାଟିବାର ମୁଖ୍ୟ ଓ ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:56&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଶିଶୁ ପାଟିର କଠିନ ସ୍ତର ସହିତ ନିପଲ୍ ଘଷି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:03&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ନିପଲ୍‍କୁ ଏହି କଠିନ ସ୍ତର ଓ ଜିଭ ମଧ୍ୟରେ ଚିମୁଟି ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:08&lt;br /&gt;
| ଏହି ଚିମୁଟିବା ସ୍ତନ୍ୟପାନକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ କରିଥାଏ ଏବଂ ପରିଣାମ ସ୍ଵରୂପ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:17&lt;br /&gt;
| ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ନ ହେବା ଦ୍ଵାରା ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ଘା କିମ୍ବା ସ୍ତନକୁ ଫାଟିବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:29&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆମେ ଏହି ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂର କୌଶଳ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିସାରିଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:37&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ସଠିକ୍ ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟିଥିବା ନିପଲ୍ ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
| ଯଦି ମା’ ସଠିକ୍ ଲାଚିଙ୍ଗ କୌଶଳକୁ ଜାରି ରଖନ୍ତି ତେବେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବା ବନ୍ଦ ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| ପରବର୍ତ୍ତି ହେଉଛି ଫଙ୍ଗାଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ସଂକ୍ରମଣ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:56&lt;br /&gt;
| ଯଦି ମା’ ଫଙ୍ଗାଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୋ‍ଇଥାନ୍ତି ତେବେ, ସେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ହେଉଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ତନକୁ ସଫା କରିବା କିଛି ମା’ଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଅଭ୍ୟାସ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ସୁଷ୍କ ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:13&lt;br /&gt;
| ତେଣୁକରି ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ଛାଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:16&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ ଗାଧୋ‍ଇବା ବେଳେ କେବଳ ଥରେ ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| ହେଲେ, ଥରେ ନିପଲ୍ ଫାଟିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ମା’ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପରେ ଏହାକୁ ସଫା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:28&lt;br /&gt;
| ସଫା କରି ସାରିବା ପରେ, ମା’ ନିଜର ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀରକୁ ଘା ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| ଯେହେତୁ ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀରରେ ସଂକ୍ରମଣକୁ ଭଲ କରିବା ଓ ରୋକିବା ପାଇଁ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:39&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ଶିଶୁର ପାଟିରୁ ନିପଲ୍ ଫଟା ଦେଇ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ବାଧକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| ପରବର୍ତ୍ତୀ ହେଉଛି ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ଥିବା ଶିଶୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ଜିଭ, ପାଟି ଭିତର ନିମ୍ନ ଅଂଶ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| ଏହା ବହୁତ ବିରଳ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| ସାଧାରଣତଃ ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ଥିବା ଶିଶୁ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗ କରିଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:06&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁଠାରେ ଟଙ୍ଗ ଟାଏ ଦେଖାଦିଏ ତେବେ, କେବଳ ସଠିକ ଲାଚିଂ ଯଥେଷ୍ଟ ହୋ‍ଇ ନ ଥାଏ, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:16&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ଏଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମା’ ସର୍ବଦା ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:22&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ଘା କିମ୍ବା ଫଟା ନିପଲ୍‍ର ଉପଚାର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଜଣେ ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍‍ରେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥାଏ ତେବେ, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ଓ ନିପଲ୍‍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କୁ ନିଜ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କିଛି କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପାଇଁ କୁହନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:42&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ନରମ ହୋ‍ଇଯିବ ଏବଂ ଶିଶୁ ସହଜରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇଯିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| ଏହା ବ୍ୟତିତ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମଣ, ନିପଲ୍ ଫିସର୍ ଓ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ ହେବାର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:55&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ଙ୍କୁ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ସହିତ ସଠିକତାର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:01&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହେବାର କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ମା’ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:13&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ସେ ସେହି ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିବେ ଯେଉଁଥିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା କମ୍ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:20&lt;br /&gt;
| ଯଦି ତଥାପି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ ତେବେ, ନିଜ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କ୍ଷୀରକୁ କାଢ଼ି ଶିଶୁକୁ ଗୋଟିଏ ଚାମଚ କିମ୍ବା କପ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ପିଆଇ ପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନରେ ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ଷୀରର କିଛି ବୁନ୍ଦା ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:42&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଘା କିମ୍ବା ଫାଟି ଯାଇଥିବା, ଏପରିକି ସୁସ୍ଥ ନିପଲ୍ ଉପରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଜିନିଷ ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ ନାହିଁ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| ସାବୁନ୍, ତେଲ, ଲୋଶନ୍, ବାମ୍ ଏବଂ ପର୍ଫ୍ୟୁମ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:54&lt;br /&gt;
| ଏଗୁଡ଼ିକରେ ପୋଡ଼ିବା କାରକ ଥାଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:57&lt;br /&gt;
| ଏହା ଜଣେ ମା’ଙ୍କର ଘା କିମ୍ବା ଫାଟିଥିବା ନିପଲ୍‍ର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ଖରାପ କରିଦେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| ପରିସ୍ଥିତି ବହୁତ ଖରାପ ହେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମା’ ଡାକ୍ତର କିମ୍ବା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:09&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍ରେ ଘା କିମ୍ବା ଫଟାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ପରେ ପରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:15&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଶିଶୁ ନିବିଡ଼ତାର ସହ ଲାଚ୍ ହୋ‍ଇଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
| ଆଲୋଚନା ହେବାକୁ ଥିବା ପରବର୍ତ୍ତି ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି, ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:28&lt;br /&gt;
| ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ଆରିଓଲା ସ୍ତରରୁ ଉପରକୁ ବାହାରି ନ ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:33&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ କି ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଭିତରକୁ ପଶିଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:38&lt;br /&gt;
| ମା’ମାନେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ ଯେ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ଗୋଟିଏ ବାଧକ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:48&lt;br /&gt;
| ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ହେବା ସମୟରୁ ଶିଶୁ ଆରିଓଲା ସହିତ ଲାଚ୍ ହୋ‍ଇଥାଏ, ନିପଲ୍ ସହିତ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଦାବି ହୋ‍ଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମା’ ପ୍ରସବର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ସାହାଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:03&lt;br /&gt;
|ଏହି ସମୟରେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମା’ଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:08&lt;br /&gt;
|ଏହା ତାଙ୍କର ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସକୁ ବଢ଼ାଇବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମାଙ୍କର ଦାବି ହୋ‍ଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଧରିବା ସକାଶେ ଉତ୍ତମ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
| ଫୁଟବଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ଓ ସେମି-ରେକ୍ଲାଇନିଂ ପୋଜିଶନ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:26&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ବ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆଲୋଚନା ହୋ‍ଇଥିବା ଭଳି, ଯେକୌଣସି ଧରିବା କୌଶଳରେ ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି, ମା’ ସ୍ତନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଧାରଣ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:37&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁଠି ଶିଶୁର ଓଠ ଓ ମା’ଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ସମାନ ଦିଗରେ ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଭୁଲ ଲାଚିଂ ନିପଲ୍‍ରେ ଘା ହେବାର କାରଣ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:47&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବା ବଟଲ୍ କିମ୍ବା ନିପଲ୍ ଶିଲ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:52&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଦାବି ହୋ‍ଇଥିବା କିମ୍ବା ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍‍ ଥିବା ସ୍ତନରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା କଷ୍ଟକର ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ନିଜ ଶରୀରର ସ୍ପର୍ଶ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| ଏହା ମା’ଙ୍କ ଠାରେ ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ୍କୁ ଷ୍ଟିମୁଲେଟ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ସହଜରେ ବାହାରି ଆସିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:12&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ମନେରଖନ୍ତୁ, ଏହି ଅଧିକାଂଶ ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:19&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ନିପଲ୍ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆମେ ଆସିଯାଇଛେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:26&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଘା କିମ୍ବା ଫାଟିଥିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:31&lt;br /&gt;
| ଦାବି ହୋ‍ଇଥିବା ଏବଂ ଇନଭର୍ଟେଡ୍ ନିପଲ୍ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:34&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:47&lt;br /&gt;
|ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:52&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:59&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:04&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଏବଂ Dr. Taru Jindal, MS Obstetrics and Gynecology ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଆରତି ଆନ୍‍ବାଲାଗନ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରଜନି ସାୱନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Laid-back-hold-for-breastfeeding/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Laid-back-hold-for-breastfeeding/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Laid-back-hold-for-breastfeeding/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:04:51Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{|border=1 | &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇ ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:07&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା, ଜଣେ ମା’ ତା’ର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସକାଶେ ସଠିକ ଧରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ଚୟନ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:15&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇ ଧରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ କିପରି ଅନୁସରଣ କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:22&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ମା’ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:31&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତି ଗୋଟିଏ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ଜଣେ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଯେଉଁଥିରେ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:39&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:47&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ମା’ର ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:55&lt;br /&gt;
| ଧାରଣ କରିବାର ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇ ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:00&lt;br /&gt;
| ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇ ଧରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ସେତେବେଳେ ଅନୁସରଣ କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ, ଯେତେବେଳେ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ କିମ୍ବା କ୍ରାଡଲ୍ ପଦ୍ଧତିରେ ଧରି ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:10&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନର ଆକାର ବଡ଼ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:13&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ମା’ଙ୍କ ପିଠିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ମା’ ହାଲିଆ ହୋ‍ଇଯାଇଥାଆନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:19&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ନିଜର ହାତକୁ ସାବୁନ୍ ଓ ପାଣିରେ ଧୋ‍ଇବା ଉଚିତ୍.&lt;br /&gt;
ଏବଂ ହାତକୁ ଭଲ ଭାବେ ଶୁଖାଇବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:27&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ, ଫୁଟାଇ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:32&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ହାରାହାରି 750 ରୁ 850 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ.&lt;br /&gt;
ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପିଉଥିବା ପାଣିର ପରିମାଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:44&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତା’କୁ ଅନାବୃତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:50&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ସ୍ତନ ଉପରେ ଯେପରି ବ୍ରା କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍‍ର ଚାପ ନ ପଡ଼େ ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:55&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ ଚଟାନ କିମ୍ବା ଖଟ ଉପରେ ଆରାମ କରି ଚିତ୍ ହୋ‍ଇ ଶୋ‍ଇପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:01&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ବେକ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ପିଠିର ଉପର ଅଂଶକୁ ତକିଆ ଦ୍ଵାରା ଭଲ ଭାବେ ସପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:07&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ମା’ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟନ୍ତି, ଶିଶୁକୁ ସଠିକତାର ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:13&lt;br /&gt;
| ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେହି ପାର୍ଶ୍ଵର ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ଧରିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|02:20&lt;br /&gt;
| ସେ ଶିଶୁ ମୁଣ୍ଡର ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ଅନ୍ୟ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସାହାଯ୍ୟରେ ଧରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  02:27&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନରୁ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ସେ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ନିଜର ଡାହାଣ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  02:38&lt;br /&gt;
| ସେ ଶିଶୁ ମୁଣ୍ଡର ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ବାମ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍କୁ ଚାଲନ୍ତୁ ଦେଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:54&lt;br /&gt;
| ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଗୋଟିଏ କାନ ପଛପଟେ ଏବଂ ବାକି ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟ କାନର ପଛପଟେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:02&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ କିମ୍ବା ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ କାନ ତଳୁ ବେକ ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶିଶୁ ମୁଣ୍ଡର ପଛପଟେ ନିଜ ହାତ ଦ୍ଵାରା ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ.&lt;br /&gt;
ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁଟି କ୍ଷୀର ଖାଇବା ସମୟରେ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:20&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବେ, ତାହା ଶିଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:25&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ମା’ଙ୍କର ଶରୀର ଉପରେ ଏପରି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ଶିଶୁର ପେଟ ମାଙ୍କର ପେଟ ଉପରେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:32&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ମାଙ୍କର ସ୍ତନ ନିକଟରେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:38&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ଓ ମା’ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କମ୍ ଦୂରତା ରହିବା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ମାଙ୍କର ସ୍ତନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ସୁବିଧା ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:44&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ମଧ୍ୟ ସହଜ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:49&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି, କେଉଁ ଦିଗରେ ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ଧରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| ଆପଣ ନିସ୍ଚିତ ରୂପେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉ, ସେତେବେଳେ ଆମର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ରହିଥାଆନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:05&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ସମାନ ଦିଗରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:14&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ କ୍ଷୀର ଢୋକିବାରେ ସହଜ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ଶିଶୁକୁ ଯେକୌଣସି ଦିଗରେ ରଖାଯାଇପାରିବ, ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ ଶରୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମୁଖ ଅଂଶ ମା’ଙ୍କ ଶରୀରର ସମ୍ମୁଖ ଅଂଶରେ ରହିଥିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁଟି ସହଜରେ ସ୍ତନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:38&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁ ଶରୀରକୁ ପୋଜିଶନ୍ କରିବା ପାଇଁ ଥିବା ତୃତୀୟ ସୋପାନକୁ ଯିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:42&lt;br /&gt;
|ମା’ ତାଙ୍କ ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:47&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇ ରହିବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟିକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:54&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ନାକ ଓ ଥୋଡ଼ିର ପୋଜିଶନ୍‌କୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:59&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ନାକ ସ୍ତନର ନିପଲ୍ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଲାଇନ୍‍ରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:04&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତା’ର ଥୋଡ଼ି ଆଗକୁ ରହିବା ସହିତ ସ୍ତନର ଅତି ନିକଟରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:09&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ଅଧିକ ଭାଗ ଶିଶୁଟି ନେଇ ପାରୁଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପିଇବା ପାଇଁ ତଳ ମାଢ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  05:21&lt;br /&gt;
|ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ନିପଲ୍‍ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:27&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟିକୁ ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇବା ପଦ୍ଧତିରେ ଧାରଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ପାଇଁ ଲାଚ୍ ହେବା ସକାଶେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
| ଏହି ଧାରଣ କରିବା ପଦ୍ଧତିରେ, ଶିଶୁ ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ସହିତ ମନକୁ ମନ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
| ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଭିଡିଓରେ, ଶିଶୁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:49&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା କ୍ଷଣି, ମା’ ତାଙ୍କର ହାତକୁ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡରୁ କାଢ଼ିଦେଇପାରିବେ&lt;br /&gt;
ଏବଂ ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସପୋର୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ଉଭୟ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:02&lt;br /&gt;
| ଏହି ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ମା’ ଚିତ୍ ହୋ‍ଇ ଶୋ‍ଇବେ, ଆରାମଦାୟକ ଭାବେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବେ.&lt;br /&gt;
ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ, ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାର ପଦ୍ଧତିକୁ ଚୟନ କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:18&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ ପିଠିପଟେ ଶୋ‍ଇ ଧରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ କିପରି କରାଯାଏ, ସେ ବିଷୟରେ ଶିଖିଲେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:25&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:31&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ.&lt;br /&gt;
ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:44&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:51&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ଅଟେ. &lt;br /&gt;
ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ୍ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:03&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଶୀତଲ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତସ୍ନୀମ୍ ଶେଖ୍, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Kangaroo-Mother-Care/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Kangaroo-Mother-Care/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Kangaroo-Mother-Care/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:02:35Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;	 {|border=1  |&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- |00:00 | ବନ୍ଧୁଗଣ, କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ ଉପରେ ଥିବ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;	&lt;br /&gt;
{|border=1&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:00&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:05&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:08 &lt;br /&gt;
| କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ କ’ଣ? 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:10&lt;br /&gt;
| ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ, ଆବଶ୍ୟକତା ଓ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:13&lt;br /&gt;
| କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ କିପରି କରାଯାଏ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:17&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମେ ଚାଲନ୍ତୁ କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ର ପରିଚୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:22&lt;br /&gt;
| ନାମ ଅନୁସାରେ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:24&lt;br /&gt;
| ଏଥିରେ ମା’ଙ୍କ ଚର୍ମ ସହିତ ଶିଶୁର ଚର୍ମ ସ୍ପର୍ଶ କରିରଖିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାମିଲ ଅଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:29&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଏହା KMC ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:32&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବା କ୍ଷଣି KMC ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:39&lt;br /&gt;
| ଏହା ବିଶେଷ କରି ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅଳ୍ପ ଓଜନ ଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:44&lt;br /&gt;
| ଯାହାର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଓଜନ 2.5 କିଲୋଗ୍ରାମରୁ କମ୍ ଥିବ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:48&lt;br /&gt;
| ଯାହାକୁ ନିୟମିତ ଦେଖାଶୁଣା କରିବା ପାଇଁ କେହି ନଥିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:52&lt;br /&gt;
| ହେଲେ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ, ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଜନ୍ମିତ ଶିଶୁଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:59&lt;br /&gt;
| KMC ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଶାଖାକୁ ନେଇ ଗଠିତ: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:03 &lt;br /&gt;
| ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଓ ଲମ୍ବା ସମୟ ପାଇଁ ଚର୍ମ ସହିତ ଚର୍ମର ସ୍ପର୍ଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:09 &lt;br /&gt;
| ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ତନ୍ୟପାନ	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:13&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ସେହି ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା କରିବା 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:17 &lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ ଶାଖା ହେଉଛି ଚର୍ମ ସହିତ ଚର୍ମର ସ୍ପର୍ଶ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:21&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲେଟ୍ ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ଆରମ୍ଭ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:24 &lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:28 &lt;br /&gt;
| ଏହି ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଲେଟ୍ ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:34 &lt;br /&gt;
| ଦ୍ଵିତୀୟ ଶାଖାଟି ହେଉଛି ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ତନ୍ୟପାନ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:38 &lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ- &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:40 &lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ 6 ମାସ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:45 &lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ କଙ୍ଗାରୁ କେଆର୍ର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:50&lt;br /&gt;
| KMC ସମୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଶିଶୁ ଚର୍ମ ସହିତ ଚର୍ମର ସମ୍ପର୍କରେ ରହିବା ଦ୍ଵାରା, ଶିଶୁ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରାକୁ ଆଗଭଳି ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:57&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ମନେ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:01&lt;br /&gt;
| KMC ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:03&lt;br /&gt;
| ସଂକ୍ରମଣର ବାରମ୍ବାରତା ଏବଂ  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:05&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଙ୍କ ଠାରେ ଆପ୍‍ନିଆର ହାର ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:09&lt;br /&gt;
| ନିଶ୍ଵାସ ଓ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ମଧ୍ୟରେ ଲମ୍ବା ବ୍ୟବଧାନକୁ ଆପ୍‍ନିଆ କୁହାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:13&lt;br /&gt;
| ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତିତ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:15&lt;br /&gt;
| KMC ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ୍ୟପାନର ବାରମ୍ବାରତା ଓ ଅବଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ			&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:20&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଏହା ମା’ ଓ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହର ବନ୍ଧନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:26&lt;br /&gt;
| KMC ମଧ୍ୟ ଶିଶୁକୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:28&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ମାଧ୍ୟମ ଅପେକ୍ଷା ଓଜନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯେପରି - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:33&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ଉଷୁମ୍ ରଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:36&lt;br /&gt;
| ଯାହା ଶିଶୁ ଓ ମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-  &lt;br /&gt;
|02:40&lt;br /&gt;
| ଏହା ମା’ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟତା ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ ମଧ୍ୟ ଆଣିଦେଇଥାଏ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:45&lt;br /&gt;
| ଯେହେତୁ ସେ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଅଧିକ ଯତ୍ନ ନିଅନ୍ତି 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:49&lt;br /&gt;
| ମଜା କଥା ହେଉଛି, ମା’ଙ୍କ ବ୍ୟତିତ KMC ମଧ୍ୟ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:54&lt;br /&gt;
| ବାପା କିମ୍ବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:56&lt;br /&gt;
| ପରିବାର ଯେକୌଣସି ବୟସ୍କ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:58&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, KMC ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁସରଣ କରିବା ସକାଶେ ଥିବା ପରାମର୍ଶଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:04&lt;br /&gt;
| KMC ପ୍ରଦାତା ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ଥିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:09&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତାର ମୌଳିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବେ ଯେପରି - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:14&lt;br /&gt;
| ହାତ ଧୋ‍ଇବା,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:16&lt;br /&gt;
| ନୀତିଦିନ ଗାଧୋ‍ଇବା, ହାତ ନଖ କାଟିବା, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:18&lt;br /&gt;
| ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡାଇବା,  	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:20&lt;br /&gt;
| ଏବଂ କପଡ଼ା ସଫା ରଖିବା, ଇତ୍ୟାଦି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:22&lt;br /&gt;
| ସେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଗହଣା, ଘଣ୍ଟା ଓ ସୁତା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:26&lt;br /&gt;
| ଯେହେତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ବାଧକ ହୋ‍ଇପାରନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:31&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋ‍ଇପାରେ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:35&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, ପ୍ରଦାତା KMC ସମୟରେ ପିନ୍ଧିବା କପଡ଼ା ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଆଲୋଚନା କରିବା- &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:42&lt;br /&gt;
| କପଡ଼ାର ଆଗପଟ ଖୋଲା ଓ ହାଲୁକା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:46&lt;br /&gt;
| ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ସାଢ଼ି-ବ୍ଲାଉଜ୍ କିମ୍ବା ସାମ୍ନା ଖୋଲାଥିବା ଗାଉନ୍&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:51&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, KMC ପ୍ରଦାତା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ KMC ପ୍ରଦାନ ସମୟରେ ଏହି ସାମ୍ନା ଖୋଲାଥିବା ଗାଉନ୍ କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍ ପିନ୍ଧିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:58&lt;br /&gt;
| କଙ୍ଗାରୁ ବ୍ୟାଗ୍ କିମ୍ବା ବାଇଣ୍ଡର୍‍ଗୁଡ଼ିକୁ ବଜାରରୁ ମଧ୍ୟ କିଣି ପାରିବେ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:04&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଲମ୍ବା ସମୟ ପାଇଁ KMC ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଥାଏ ତେବେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଦରକାରୀ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:09&lt;br /&gt;
| ଅନୁରୂପେ ଭାବେ KMC ପ୍ରଦାତା ନରମ ସଫା ସୁତା କପଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:16&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ କି ଶିଶୁ KMC ସମୟରେ - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:19&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ଟୋପି ଓ ନ୍ୟାପି ପିନ୍ଧିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:22&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁ KMC ସମୟରେ ଝାଡ଼ା କିମ୍ବା ପରିସ୍ରା କରିଥାଏ ତେବେ - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:27&lt;br /&gt;
| ତାକୁ ଭଲ ଭାବେ ପରିଷ୍କାର ଓ ଶୁଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:30&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ କଙ୍ଗାରୁ କେଆର୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ବିସ୍ତାର ରୂପେ ଆଲୋଚନା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:36&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମେ, ମା’ ସିଧା ହୋ‍ଇ ଛିଡ଼ା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:40&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ କିମ୍ବା କୌଣସି ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିକ ପରେ ଗୋଟିଏ କରିବେ - 		 &lt;br /&gt;
			&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:48&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ନିମ୍ନ ଭାଗ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ସହିତ-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:51&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ମା’ଙ୍କର ଖୋଲା ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ଉପରକୁ କରିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରଖନ୍ତୁ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:56&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ଗୋଟିଏ ପଟକୁ ଢଳାଇ ଦିଅନ୍ତୁ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:00&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ପଛ ଆଡ଼କୁ ସାମାନ୍ୟ ମୋଡ଼ି ହୋ‍ଇଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:04&lt;br /&gt;
| ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁର ନାକ ପବନ ଆଡ଼କୁ ଖୋଲା ରହିବ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:08&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁ ଆଖିକୁ ଆଖି ମିଳାଇ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:14&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ନିତମ୍ବକୁ ସାମାନ୍ୟ ବାହାରକୁ ମୋଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:18&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ – ଶିଶୁର ବାହୁ ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ଉପରେ ଏବଂ			&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:23&lt;br /&gt;
| ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ତନ ତଳେ ଏବଂ 		&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:27&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ତଳିପେଟ ଛାତି ଉପରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:29&lt;br /&gt;
| କପଡ଼ାରେ ଗୁଡ଼ାଇବା ପୂର୍ବରୁ - &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:32&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ଗୋଟିଏ କମ୍ବଳ ଦ୍ଵାରା ଘୋଡ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯଦି ଶୀତ ହେଉଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:36&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ଓ ମା’ ଉଷୁମ୍ ରହିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:39&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁ ଓ ମା’ଙ୍କର ଛାତି ଓ ତଳିପେଟରେ କପଡ଼ା ଗୁଡ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:45&lt;br /&gt;
| ଗୁଡ଼ାଇବା ସମୟରେ - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:47&lt;br /&gt;
| କପଡ଼ାର କେନ୍ଦ୍ର ଶିଶୁ ଉପରେ ଯେପରି ରହିବ, ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:50&lt;br /&gt;
| ଏବଂ କପଡ଼ାର ଉଭୟ ପ୍ରାନ୍ତ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:53&lt;br /&gt;
| ମା’ଙ୍କର କାଖ ମଧ୍ୟଦେଇ	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:56&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ପିଠିରେ ଛନ୍ଦି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:59&lt;br /&gt;
| ଏହା ପରେ କପଡ଼ାର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣନ୍ତୁ 		&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:03&lt;br /&gt;
| କପଡ଼ାର ଏହି ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଶୁର ନିତମ୍ବ ତଳେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗଣ୍ଠି କରିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:09&lt;br /&gt;
| ଏହା ଆରାମଦାୟକ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବାରେ ସହାୟକ ହେବ	&lt;br /&gt;
					&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:14&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ଖସି ପଡ଼ିବାର ମଧ୍ୟ ଭୟ ନଥାଏ	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:17 	&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ- ଯେହେତୁ ମା’ ଆରାମରେ ଅଛନ୍ତି ତେଣୁ ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ କପଡ଼ା ଗୁଡ଼ାଇବା ଶିଖିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:24&lt;br /&gt;
| ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ KMC ସମୟରେ ନିଜକୁ ନିଜେ କପଡ଼ା ବାନ୍ଧିବାର କୌଶଳ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:32&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ମା’ଙ୍କର ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ ବୃଦ୍ଧି ହେବ ଏବଂ ସେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:37&lt;br /&gt;
| ଯଦି କପଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରିବା ମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ନହୁଏ ତେବେ, ସେ ଗୋଟିଏ ଷ୍ଟ୍ରେଚି ବ୍ୟାଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ 	&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:43&lt;br /&gt;
| ଏହା ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସହଜ ଓ ଆରାମଦାୟକ ଅଟେ	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:46&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ଷ୍ଟ୍ରେଚି ବ୍ୟାଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ, &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:49&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ କାନ ଉପରେ ବ୍ୟାଣ୍ଡର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଆଡଜଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:54&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ନିଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ନେବା ପାଇଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:57&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ପୂର୍ବେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ମା’ ଓ ଶିଶୁର ଆଖି ସହିତ ଆଖି ମିଳାଇବା ପାଇଁ 		&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:59&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ସାମନ୍ୟ ଢଳାଇ ଦିଅନ୍ତୁ 		&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:04&lt;br /&gt;
| ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା କପଡ଼ା କିମ୍ବା ଷ୍ଟ୍ରେଚି ବ୍ୟାଣ୍ଡ ବହୁତ ଟାଇଟ୍ କିମ୍ବା ବହୁତ ଢ଼ିଲା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ			&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:11&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦରେ ନିଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ନେବା ପାଇଁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ଆରାମଦାୟକ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ		&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:15&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, KMC ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁକୁ ଧରିବା ବେଳେ, ମା’ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ 			&lt;br /&gt;
			&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:20&lt;br /&gt;
| ଚାଲିବା, ଛିଡ଼ା ହେବା, ବସିବା କିମ୍ବା&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:23&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବେ &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:26&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଜଣେ ମା’ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାନ୍ତି ତେବେ,				&lt;br /&gt;
			&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:29&lt;br /&gt;
| ସେ କଙ୍ଗାରୁ କେଆର୍ ସମୟରେ ଆଉଜି ହୋ‍ଇ କିମ୍ବା ସାମାନ୍ୟ ଆଉଜି ହୋ‍ଇ ମଧ୍ୟ ଶୋ‍ଇ ପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:35&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ KMC ସମୟରେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା- 			&lt;br /&gt;
				&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:40&lt;br /&gt;
| ଗୁଡ଼ାଯାଇ ଥିବା କପଡ଼ାକୁ ସାମାନ୍ୟ ଢ଼ିଲା କରି ଏବଂ 			&lt;br /&gt;
			&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:43&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖି 			&lt;br /&gt;
			&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:46&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇପାରିବେ &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:50&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ହାତରେ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ି ପାରିବେ ଏବଂ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:54&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ଗୋଟିଏ କପ୍ କିମ୍ବା ଚାମୁଚ ସାହାଯ୍ୟରେ ଖୁଆଇ ପାରିବେ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:57&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଶିଶୁର ପ୍ରତିଦିନ 25ରୁ 30 ଗ୍ରାମ ଓଜନ ବଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ 				&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:03&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ମାସରେ ଶିଶୁର 900ରୁ 1,000 ଗ୍ରାମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:10&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ମା’ କିମ୍ବା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ, &lt;br /&gt;
			&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:13&lt;br /&gt;
| ରୁଟିନ୍ ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ଶିଶୁର ଓଜନକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:17&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଓଜନ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ ନଥାଏ ତେବେ, 			&lt;br /&gt;
						&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:21&lt;br /&gt;
| ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାର କୌଶଳକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ କିମ୍ବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:25&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ କେତେ ଥର ପରିସ୍ରା କରୁଛି ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:28&lt;br /&gt;
| ମା’ଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:32&lt;br /&gt;
| ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
		&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:39&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ, ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା କପଡ଼ାରୁ ଶିଶୁକୁ କିପରି କଢ଼ିବା ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
		&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:44&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥେମ ମା’ ସିଧା ହୋ‍ଇ ବସିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
				&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:48&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଗଣ୍ଠିକୁ ଗୋଟିଏ ହାତରେ ଖୋଲିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:53&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ନିତମ୍ବକୁ ଗୁଡ଼ାଯାଇ ଥିବା କପଡ଼ାର ବାହାରପଟୁ ଅନ୍ୟ ହତରେ ସପୋର୍ଟ ଦିଅନ୍ତୁ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:58&lt;br /&gt;
| ଏହା ପରେ, ସମାନ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ଗଣ୍ଠି ଖୋଲିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା, ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା କପଡ଼ାକୁ ଢିଲା କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:04&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ନିତମ୍ବ ତଳେ ଥିବା କପଡ଼ା ଉପରେ ଥିବା ହାତକୁ ଶିଫ୍ଟ କରନ୍ତୁ ଏବଂ 	&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:11&lt;br /&gt;
| କପଡ଼ାର ବାହାରୁ ଶିଶୁର ନିତମ୍ବକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:16&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁକୁ ଉପରକୁ ଟେକି, ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା କପଡ଼ାରୁ କାଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:21&lt;br /&gt;
| ଏହା ପରେ ମନେରଖନ୍ତୁ, ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ&lt;br /&gt;
				&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:26&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ କାନ ପଛପଟେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:28&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ କାନ ପଛପଟେ ରଖି ଧରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:30&lt;br /&gt;
| KMC ସମୟରେ,		&lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:32&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁ ସତର୍କ ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ରହେ ନାହିଁ ତେବେ, ମା’ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତର ଏବଂ &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:37&lt;br /&gt;
| ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:41&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁ ଯୋର୍ ଯୋର୍‍ରେ ନିଶ୍ଵାସ ନେଉଛି କିମ୍ବା ନିଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ମଧ୍ୟରେ ଲମ୍ବା ବ୍ୟବଧାନ ରହୁଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:46&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁର ଜିଭ କିମ୍ବା ଓଠ ନୀଳ ହୋଇଯାଉଛି &lt;br /&gt;
	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:50&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଯଦି ଶିଶୁର ପାଦ ଥଣ୍ଡା ଲାଗୁଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:53&lt;br /&gt;
| ଏହା ସହିତ ଆମେ କଙ୍ଗାରୁ ମଦର୍ କେଆର୍ ଉପରେ ଥିବା ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:58&lt;br /&gt;
| ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Hand-expression-of-breastmilk/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Hand-expression-of-breastmilk/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Hand-expression-of-breastmilk/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T18:00:10Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {|border=1 | &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- |00:01 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନର କ୍ଷୀରକୁ ହାତରେ କାଢ଼ିବା...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{|border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନର କ୍ଷୀରକୁ ହାତରେ କାଢ଼ିବା ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:06&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ, ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଦ୍ଵାରା ମିଳୁଥିବା ଉପକାରଗୁଡ଼ିକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:11&lt;br /&gt;
|ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କିପରି ସ୍ତନର କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବେ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:15&lt;br /&gt;
| ଜଣେ ମା’ କେତେ ଥର ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିପାରିବେ, ସେହି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:20&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପକାରୀ ହୋ‍ଇଥାଏ;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:25&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍ରେ ହୋ‍ଇଥିବା ଘା ଏବଂ ନିପଲ୍ ଚାରି ପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶର ଚର୍ମରେ ଦେଖା ଦେଉଥିବା ଶୁଷ୍କତାର ଚିକିତ୍ସା;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:31&lt;br /&gt;
| ଲାଚିଂ ସମୟରେ ଯଦି ମା’ଙ୍କର ଘା ହୋ‍ଇଥିବା ନିପଲ୍ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାଦୟକ ହେବା ସ୍ଥଳେ ଶିଶୁକୁ ଖୁଆଇବା ପାଇଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:38&lt;br /&gt;
| ମା’ଙ୍କ ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବଢ଼ାଇବା କିମ୍ବା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:42&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ ମା’ କାମକୁ ବାହାରି ଯିବେ, ସେତେବେଳେ ଶିଶୁ ପାଇଁ କ୍ଷୀର ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:49&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶକୁ ନରମ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବାରେ ସହଜ ହେବ;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:56&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଦେବା ପୂର୍ବରୁ, କ୍ଷୀର ଖାଉଥିବା ସ୍ତନରୁ ଶିଶୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୀର ଖାଇ ସାରିଛି କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:05&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ପାଇଁ ଅନୁରୂପ ପୌଷ୍ଟିକ ଆହାର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପାଣି କିମ୍ବା ଗାଈ କ୍ଷୀର ବ୍ୟତିତ ମା’ କ୍ଷୀର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:14&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଖାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ – ପ୍ରସବ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ହୋ‍ଇଥିବା ଶିଶୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:18&lt;br /&gt;
| ଅସୁସ୍ଥ ଥିବା ଶିଶୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:20&lt;br /&gt;
| ଦୁର୍ବଳ ମାଂସପେଶୀ ଥିବା ଶିଶୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:22&lt;br /&gt;
| ଗ୍ରହଣ ଖଣ୍ଡିଆ କିମ୍ବା/ଏବଂ ପ୍ୟାଲେଟ୍ ଥିବା ଶିଶୁମାନେ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:27&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ତନରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଲାଚ୍ ହେବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:32&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କିପରି କଢ଼ାଯାଏ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:37&lt;br /&gt;
| ହାତରେ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଭଲ ମାର୍ଗ ବୋଲି ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:44&lt;br /&gt;
| କାରଣ ଏହି ଉପାୟରେ ନିପଲ୍ ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶରେ ବେଶୀ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:51&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଏହି ଉପାୟ ପାଇଁ କୌଣସି ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ. ତେଣୁ ମା’ ଏହାକୁ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଓ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:00&lt;br /&gt;
| ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ହେଉଛି ଏପରି ଗୋଟିଏ କୌଶଳ, ଯାହାକୁ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସେଥିରେ ଉନ୍ନତି ଆସିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:08&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ନରମ ଥିବା ସମୟରେ ହାତରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:13&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ମା’ ଏହି କୌଶଳକୁ ପ୍ରସବର ଦିନେ କିମ୍ବା ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ଶିଖିଯିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:21&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ କ୍ଷୀର ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ମା’ ନିଜ ପାଖରେ ଗୋଟିଏ ଷ୍ଟିଲ୍ କିମ୍ବା କାଚ ପାତ୍ର ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| ଚ‍ଉଡ଼ା ମୁହଁ ଥିବା ଗୋଟିଏ କପ୍, ଗ୍ଲାସ୍, ଜଗ୍ କିମ୍ବା ଜାର୍ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:36&lt;br /&gt;
| ସେ ପାତ୍ରଟିକୁ ସାବୁନ୍ ଓ ପାଣିରେ ଧୋ‍ଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:41&lt;br /&gt;
| ଏହା ପରେ ସେ ପାତ୍ରକୁ ଫୁଟନ୍ତା ପାଣିରେ ରଖିବେ କିମ୍ବା ପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଫୁଟନ୍ତା ପାଣି ରଖି କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:52&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ ପାତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିବା ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦେବେ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ବ୍ୟବହାର ହେଉ ନ ଥିବା ସଫା କନାରେ ପୋଛି ଶୁଖାଇ ଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:02&lt;br /&gt;
| ପାତ୍ରକୁ କଦାପି ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା କପଡ଼ାରେ ଶୁଖାଇବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ରୋଷେଇ ଘରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା କପଡ଼ା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:10&lt;br /&gt;
| ସଫା ହୋ‍ଇଥିବା ପାତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିବା ପରେ, ପରବର୍ତ୍ତି କାମ ହେଉଛି ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀରକୁ ପାତ୍ରରେ କାଢ଼ିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:17&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ମା’ ରିଲାକ୍ସ ଅନୁଭବ କରିବା ସହିତ ନିଜର ଶିଶୁ ସହିତ ଆବେଗତାର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:26&lt;br /&gt;
| ମା’ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାମ କରିପାରିବେ:&lt;br /&gt;
ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଏବଂ ଏକାନ୍ତରେ କିମ୍ବା ଜଣେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ବସିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:34&lt;br /&gt;
| କିଛି ମା’ ଅନ୍ୟ ମା’ମାନଙ୍କ ଗ୍ରୁପ୍‍ରେ ସହଜରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିପାରିବେ, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ୁଥିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:41&lt;br /&gt;
| ନିଜ ସହିତ ସ୍ପର୍ଷ ହେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ନିଜର ଶିଶୁକୁ କୋଳରେ ଧରି ପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:46&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ସେ ନିଜର ଶିଶୁଜୁ ଦେଖିପାରିବେ କିମ୍ବା ତା’ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:53&lt;br /&gt;
| ବେଳେବେଳେ ଶିଶୁର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଫଟୋକୁ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ତା’ର କପଡ଼ା ଶୁଙ୍ଘିବା ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ କାମ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:00&lt;br /&gt;
| ସେ ଉଷୁମ୍ ମୃଦୁ ପାନୀୟ ପିଇପାରିବେ କିନ୍ତୁ ତାହା କଫି, ଗାଢ଼ ଚାହା, ଆଲକୋହଲ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଷ୍ଟିମୁଲାଣ୍ଟ ନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:12&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀରର କ୍ଷରଣକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଉଷୁମ୍ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:17&lt;br /&gt;
| ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଉଷୁମ୍ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଗରମ ପାଣିରେ ଭିଜା ହୋ‍ଇଥିବା କପଡ଼ାକୁ ନିଜର ସ୍ତନ ଉପରେ ରଖିପାରିବେ କିମ୍ବା ଉଷୁମ୍ ପାଣିରେ ଗାଧୋ‍ଇବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:28&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ନିପଲ୍‍କୁ ଏବଂ ତା’ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶକୁ ଆସ୍ତେ କରି ଟାଣି କିମ୍ବା ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ଵାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦଳି ଷ୍ଟିମୁଲେଟ୍ କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:38&lt;br /&gt;
| ସେ ଗୋଲ୍ ଗୋଲ୍ କରି ନିଜର ସ୍ତନକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ମାଲିସ୍ କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:44&lt;br /&gt;
| ମା’ ନିଜର ପିଠିକୁ ମାଲିସ୍ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଣକର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:47&lt;br /&gt;
| ନିଜର ପିଠି ମାଲିସ୍ ପାଇଁ ମା’ ତଳେ ଏବଂ ଆଗକୁ ଝୁଙ୍କି କରି ବସିବେ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:53&lt;br /&gt;
| ସାମ୍ନା ଟେବୁଲ ଉପରେ ନିଜର ବାହୁ ଦୁଇଟିକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଡ଼ିକରି ରଖିବେ ଏବଂ ସେହି ବାହୁ ଉପରେ ନିଜର ମୁଣ୍ଡକୁ ରଖିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:01&lt;br /&gt;
| ନିଜର ସ୍ତନ ଉପରୁ ଲୁଗା କାଢ଼ିଦେବେ ଏବଂ ଖୋଲା ଛାଡ଼ିଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:07&lt;br /&gt;
| ସାହାଯ୍ୟକାରୀ, ମା’ଙ୍କ ମେରୁଦଣ୍ଡର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ମାଲିସ୍ କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:12&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଆଗକୁ ବାହାରିବା ସହିତ ବନ୍ଦ ହୋ‍ଇଥିବା ମୁଠାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:17&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ସାହାଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତ ଭାବେ ଦାବି ଗୋଲ୍ ଗୋଲ୍ ଚାଳନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:25&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ମେରୁଦଣ୍ଡର ଉଭୟ ପଟେ ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ମାଲିସ୍ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଏହା ବେକଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାନ୍ଧର ଡେଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:34&lt;br /&gt;
| ସେ ଏହାକୁ ଦୁଇରୁ ତିନି ମିନିଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:38&lt;br /&gt;
| ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ କରିବାରେ ସାହଯ୍ୟ କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:43&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନରୁ ଏହି କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କିମ୍ବା ଲେଟ୍ ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କୁହାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:51&lt;br /&gt;
| ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ମା’ ନିଜର ହାତଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ଧୋ‍ଇବା ସହିତ ଶୁଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:59&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ ଆରାମ କରି ବସିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:04&lt;br /&gt;
| ସେ ସାମ୍ନାକୁ ସାମାନ୍ୟ ଝୁଙ୍କିକରି ବସିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:07&lt;br /&gt;
| ସେ କ୍ଷୀର ରଖିବା ପାତ୍ରକୁ ସ୍ତନ ପାଖରେ ଧରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:11&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ନିଜର ସ୍ତନକୁ କଡ଼ ଆଡ଼ୁ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସାହାଯ୍ୟରେ C ଆକାରରେ ଧରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:20&lt;br /&gt;
| ଯେକୌଣସି ସ୍ତନ ପାଇଁ ସେ ଯେକୌଣସି ହାତ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ହାତ ହାଲିଆ ହୋ‍ଇଗଲେ ସେ ଅନ୍ୟ ହାତ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:29&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନକୁ ଧରିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ସ୍ତନର ଉପରି ଭାଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:35&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ସ୍ତନର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:42&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ବୁଡା ଆଙ୍ଗୁଠି, ନିପଲ୍ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:48&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ନିପଲ୍, ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:54&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ନିପଲ୍ ଓ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ନିପଲ୍ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳିର ବ୍ୟବଧାନ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:04&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ନିପଲ୍‍ର ଅତି ନିକଟରେ ରୁହନ୍ତି ତେବେ କ୍ଷୀର ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷରଣ ହୋ‍ଇ ନପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:10&lt;br /&gt;
| ମା’ ସେତେବେଳେ ବହୁତ କ୍ଷୀର ବାହାର କରିପାରିବେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ନିପଲ୍‍ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ରଙ୍ଗ କ୍ଷେତ୍ର ତଳେ ଥିବା କ୍ଷୀର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଚପିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:19&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନକୁ ନିଜର ଡାହାଣ ହାତ ଦ୍ଵାରା ସଠିକତାର ସହ ଧରିଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:27&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ସାମାନ୍ୟ ଓ ଲଗାତାର ଚାପ ଦେଇ ସେ ସ୍ତନକୁ ଛାତି ଅଡ଼କୁ ଚାପ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:36&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ହାତକୁ ନକାଢ଼ି ନିଜର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ତନକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାପନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:44&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ତା’ପରେ ସ୍ତନ ଉପରେ ଚାପ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:48&lt;br /&gt;
| ମା’ ଏହି ତିନୋଟି ସୋପାନର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ -&lt;br /&gt;
ପଛକୁ ଚାପିବା, ଚାପିବା ଓ ଛାଡ଼ିଦେବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:56&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ ଛାତି ଆଡ଼କୁ ଚାପିବା ଗୋଟିଏ ଜରୁରୀ ସୋପାନ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:02&lt;br /&gt;
| କେବଳ ନିପଲ୍ ଆଡ଼କୁ ଚାପିବା ଦ୍ଵାରା ବହୁତ କମ୍ କ୍ଷୀର ମିଳିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:07&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସ୍ତନକୁ ପଛ ଆଡ଼କୁ ଚାପ ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଗହଳିଆ ସ୍ତନ ଟିସ୍ୟୁରେ ଥିବା କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:15&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ବେଶୀ ଭିତରକୁ ଚାପନ୍ତୁ ନାହିଁ କାରଣ ତାହ କ୍ଷୀରର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ କରିପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:23&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ ମା’ ହାତରେ ସ୍ତନର କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଥମେ ଅଳ୍ପ କିଛି ବୁନ୍ଦା କ୍ଷୀର ବାହାରିପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:30&lt;br /&gt;
| ଲେଟ୍ ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ କ୍ଷୀର ବାହାରିବା ଆରମ୍ଭ ହୋ‍ଇଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:36&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ କିଛି ଚେଷ୍ଟାରେ କ୍ଷୀର ବାହାରିବା କିମ୍ବା ଧୀର ଧୀରେ ବାହାରିବା ସାଧାରଣ କଥା ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:42&lt;br /&gt;
| ପରେ ସ୍ତନ୍ୟପନ କରାଇବା ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୀର ଧାର ଧାର ହୋ‍ଇ ବାହାରିପାରେ, ହାତରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଗୋଟିଏ କଳା ଅଟେ, ଯାହା ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ଵାରା ସମ୍ଭବ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:53&lt;br /&gt;
| କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍, ଜନ୍ମ ପରର ପ୍ରଥମ କ୍ଷୀର ଯାହା ବୁନ୍ଦା ଆକାରରେ କ୍ଷରଣ ହୋ‍ଇପାରେ କିନ୍ତୁ ନବଜାତ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:01&lt;br /&gt;
| ବହଳିଆ, ହଳଦିଅ କ୍ଷୀରରେ ଶିଶୁ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ରହିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:08&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀରର କ୍ଷରଣ ମନ୍ଥର ହୋ‍ଇ ବୁନ୍ଦାରେ ପରିଣତ ନହୋ‍ଇଛି ମା’ ସେତେବେଳ ଯାଏଁ ଏହି ତିନୋଟି ସୋପାନର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:16&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସ୍ତନର ଅନ୍ୟ ଭାଗରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗ ଭଳି ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:23&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର କେଉଁ ଅଂଶରେ କ୍ଷୀର ଅଛି ସେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ଏବଂ ସେହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଚାପ ଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:30&lt;br /&gt;
| ସେ ଗୋଟିଏ ସ୍ତନରୁ ଅତିକମ୍‍ରେ 3ରୁ 5 ମିନିଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବେ, କ୍ଷୀରର କ୍ଷରଣ ମନ୍ଥର ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:38&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ ପୂର୍ବଭଳି ଅନ୍ୟ ସ୍ତନର ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:45&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ତା’ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ସେ ପୁନର୍ବାର ଉଭୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:51&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନଗୁଡ଼ିକରୁ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପାଇଁ 20ରୁ 30 ମିନିଟ ସମୟ ଲାଗିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:57&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ କିଛି ଦିନ ଏହା କରିବା ପାଇଁ ବେଶୀ ସମୟ ଲାଗିପାରେ ଏବଂ ଅଳ୍ପ କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟ ବାହାରିପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:07&lt;br /&gt;
| ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:12&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ସ୍ତନରୁ ହାତରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଦ୍ଵାରା କିଛି କଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ. ଯଦି କଷ୍ଟ ହେଉଛି ତେବେ କରିବା କୌଶଳରେ କିଛି ଭୁଲ ଅଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:21&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର ଟିସ୍ୟୁଗୁଡ଼ିକ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଟନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:24&lt;br /&gt;
| ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଚର୍ମ ଉପରୁ ନିପଲ୍ ଆଡ଼କୁ ଘଷନ୍ତୁ, ଖସାନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଠେଲନ୍ତୁ ନାହିଁ. ଏହା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନରେ ଘା ହୋ‍ଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:36&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶର ଚର୍ମକୁ ଟାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଭିଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:42&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍କୁ ଚିମୁଟନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଟାଣନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:46&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍‍କୁ ଚାପିବା କିମ୍ବା ଟାଣିବା ଦ୍ଵାରା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କ୍ଷୀର ବାହାରିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:51&lt;br /&gt;
| ଏହା କେବଳ ଶିଶୁ ନିପଲ୍‍କୁ ଚୁସିବା ସହିତ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:57&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର କାଢ଼ିସାରିବା ପରେ ମା’ ପାତ୍ରଟିକୁ ଗୋଟିଏ ସଫା କପଡ଼ା କିମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଦ୍ଵାରା ଘୋଡ଼ାଇଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:04&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ପରବର୍ତ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସେ କ୍ଷୀରକୁ ଗୋଟିଏ ସୁରକ୍ଷୀତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:09&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀରକୁ ସୁରକ୍ଷୀତ ଭାବେ ରଖିବା ଏବଂ ସେହି କ୍ଷୀରକୁ ଶିଶୁକୁ ଖୁଆଇବା ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:19&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, ମା’ କେତେ ଥର କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:24&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବଢ଼ାଇବା ଓ ପୂର୍ବବତ୍ ରଖିବା କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ଓଜନ ବା ଅସୁସ୍ଥ ନବଜାତକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଅଟେ, ତେବେ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:35&lt;br /&gt;
| ସେ ପ୍ରସବ ପରେ ତତକ୍ଷାଣାତ୍ ଯଥା ସମ୍ଭବ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:40&lt;br /&gt;
| ସେ ପ୍ରଥମେ କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍‍ର କେବଳ କିଛି ବୁନ୍ଦା କାଢ଼ିପାରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:45&lt;br /&gt;
| ଏହା ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:48&lt;br /&gt;
| ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସବ ପରେ ଶିଶୁ କ୍ଷୀର ଚୁସିବା ସହିତ ସମାନ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:54&lt;br /&gt;
| ମା’ ଯେତେ ସମ୍ଭବ ଏବଂ ଯେତେଥର ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବେ, ସେତେ ଥର କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:02&lt;br /&gt;
| ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି 2ରୁ 3 ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବଧାନରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:08&lt;br /&gt;
| ଯଦି କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ମଧ୍ୟରେ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋ‍ଇପାରିବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:16&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ କିଛି ସପ୍ତାହ ପରେ ଏହାର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ହେଉଥିବା ମନେହୁଏ:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:25&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇସାରିବା ପରେ ପ୍ରତି 1ରୁ 2 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସେ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:33&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁ 3 ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଶୋ‍ଇବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ତେବେ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିନେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:43&lt;br /&gt;
| ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀରେ କ୍ଷୀର ବାହାରି ଯିବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଯଦି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହୁଏ ତେବେ, ମା’ ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ କେବଳ ସେତିକି କାଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:53&lt;br /&gt;
| ଯଦି ନିପଲ୍‍ର ଚର୍ମକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥାଏ ତେବେ, ମା’ ନିପଲ୍ ଉପରେ ଘଷିବା ପାଇଁ କିଛି ବୁନ୍ଦା କ୍ଷୀର କାଢ଼ନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:02&lt;br /&gt;
| ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଧୋ‍ଇବା ପରେ କିମ୍ବା ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପରେ କରିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:07&lt;br /&gt;
| ମା’ କାମରେ ବାହାରେ ରହିବା ସମୟରେ ଶିଶୁ ପାଇଁ କ୍ଷୀର ରଖିବା ଯଦି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହୁଏ ତେବେ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:14&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବା କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିବା ପାଇଁ ମା’ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀରେ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିନେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:20&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ମା’ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ଦେବା ପାଇଁ ତାକୁ କ୍ୟାରର୍ ପାଖରେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:29&lt;br /&gt;
| ଏହା କରିବା ପାଇଁ ସେ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବେ ଯଦି ତାଙ୍କର ଫ୍ରୀଜ୍ ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:34&lt;br /&gt;
| ସେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିପାରିବେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:39&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ମା’ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:44&lt;br /&gt;
| ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଖୁଆଇବା ପାଇଁ ମା’ ପାଖାପାଖି 60 ରୁ 90 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ଛାଡ଼ିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:51&lt;br /&gt;
| ମା’ ବାହାରେ ଥିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ଦିଆଯାଇପାରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|13:57&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଯେତେ ଥର ଆପଣ ହାତରେ କାଢ଼ିବେ, କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ସେତେ ସହଜ ହେବ ଏବଂ ସେତେ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|14:07&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ମା’ଙ୍କ ଠାରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|14:11&lt;br /&gt;
| ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Football-hold-for-breastfeeding/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Football-hold-for-breastfeeding/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Football-hold-for-breastfeeding/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:58:48Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 | Time | Narration  |-  |00:01 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ଫୁଟବଲ୍ ଧରିବା ଉପାୟରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଉପ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
| Time&lt;br /&gt;
| Narration&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ଫୁଟବଲ୍ ଧରିବା ଉପାୟରେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଉପାୟ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:06&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା: ଜଣେ ମା’ ତା’ର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସକାଶେ ସଠିକ ଧରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ଚୟନ କରିବା, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:15&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ ଫୁଟବଲ୍ ଧରିବା ଉପାୟକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|00:23&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ମା’ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:31&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତି ଗୋଟିଏ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ଜଣେ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଯେଉଁଥିରେ - &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:41&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:48&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ମା’ର ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:56&lt;br /&gt;
| ଧାରଣ କରିବାର ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଫୁଟବଲ୍ ନାମକ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:01&lt;br /&gt;
| ଫୁଟବଲ୍ ଧାରଣ ପଦ୍ଧତି ବେଶେଷକରି ସେହି ମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ଦରକାରୀ ହୋ‍ଇଥାଏ, ଯାହାଙ୍କର ଅପରେସନ୍ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସବ ହୋ‍ଇଥାଏ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:08&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର ଆକାର ବଡ଼ ହୋ‍ଇଥାଏ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:10&lt;br /&gt;
| ଯିଏ ଛୋଟ ଶିଶୁ କିମ୍ବା ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସବ କରିଥାଆନ୍ତି କିମ୍ବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:14&lt;br /&gt;
| ଯାଆଁଳା ଶିଶୁ ପ୍ରସବ କରିଥାଆନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:15&lt;br /&gt;
| ସର୍ବଦା ମନେରଖନ୍ତୁ: ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ମା’ ନିଜର ହାତକୁ ସଠିକତାର ସହ ସଫା କରିବା ସହିତ ଶୁଖାଇବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:22&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ, ଫୁଟାଇ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:27&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ହାରାହାରି 750 ରୁ 850 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ବାହାରି ଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:34&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପିଉଥିବା ପାଣିର ପରିମାଣକୁ ବଢ଼ାଇବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:38&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ମା’ଙ୍କର ପୋଜିଶନ୍ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
| ମା’ ଚଟାଣ କିମ୍ବା ଖଟ ଉପରେ ଗୋଡ଼କୁ ଛନ୍ଦି ବସିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:48&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଚୌକିରେ ବସିବା ସହିତ ପାଦକୁ ଚଟାଣରେ ସାମାନ୍ୟ ଭାବେ ରଖିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଚୌକି ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାଦ ଚଟାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ପହଞ୍ଚେ ତେବେ, ସେ ନିଜର ପାଦକୁ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଷ୍ଟୁଲ୍ କିମ୍ବା ତକିଆ ଉପରେ ରଖିପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:02&lt;br /&gt;
| ବସିବା ସମୟରେ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପିଠି ସିଧା ରହିଛି ବୋଲି ସେ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ୍, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|02:09&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଆରାମ ଅବସ୍ଥାର ରହିଥିବ, ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ବଙ୍କା ନ ଥିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:13&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଏହି ଆରାମଦାୟକ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 |- &lt;br /&gt;
|02:19&lt;br /&gt;
| ମା’ ସେହି ସ୍ତନ କଡ଼ରେ 3 ରୁ 4ଟି ତକିଆ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଥିରୁ ସେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:26&lt;br /&gt;
| ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ତକିଆ ଅନ୍ୟ ତକିଆଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏବଂ ମା’ଙ୍କର ଜଙ୍ଘ ଉପରେ କୋଣାକାର ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତା’କୁ କାଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ସ୍ତନ ଉପରେ ଯେପରି ବ୍ରା କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍‍ର ଚାପ ନ ପଡ଼େ ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:45&lt;br /&gt;
| ଆରାମରେ ବସିବା ପରେ ଶିଶୁକୁ ମା’ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:49&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ପିଠିକୁ ତକିଆଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:53&lt;br /&gt;
| ସେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ସେହି ସମାନ ପାର୍ଶ୍ଵର ହାତ ଦ୍ଵାରା ଧରି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁ ପାର୍ଶ୍ଵର ସ୍ତନରୁ ସେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମା’ଙ୍କର ସେହି ସମାନ କାଖ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁ ହାତଟି ତକିଆ ଉପରେ ରହିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| ମା’ ସେହି ସମାନ ହାତ ଏବଂ ନିଜ ଶିଶୁର ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ତକିଆ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:13&lt;br /&gt;
| ଛବିରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମା’ ନିଜର ଶୁଶୁକୁ ନିଜର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:18&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ଶିଶୁର ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମା’ଙ୍କର ଡାହାଣପଟ କାଖ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:23&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜ ଡାହାଣ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଶୁ ମୁଣ୍ଡର ତଳ ଅଂଶକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:31&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜର ପିଠିକୁ ବଙ୍କା କରି ସ୍ତନକୁ ଶିଶୁ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ସେ ଅସହଜ ଅନୁଭବ କରିବେ ଏବଂ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାର କାରଣ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|03:42&lt;br /&gt;
| ସେ ସର୍ବଦା ନିଜର ପିଠିକୁ ସିଧା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ସ୍ତନ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇ ଧରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:48&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଆମେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ମାଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍କୁ ଦେଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଶିଶୁର ଗୋଟିଏ କାନ ପଛପଟେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ କାନ ପଛପଟେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ କିମ୍ବା ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ କାନ ତଳୁ ବେକ ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
|ତାଙ୍କର କଚଟି ଶିଶୁର କାନ୍ଧର ପଛ ହାଡ଼ ମଝିରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:13&lt;br /&gt;
|ସେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ପଛପଟେ ନିଜ ହାତ ଦ୍ଵାରା ଚାପ ପକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ. ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁଟି କ୍ଷୀର ଖାଇବା ସମୟରେ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:23&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବେ, ତାହା ଶିଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିର ମୁହଁ ମା’ଙ୍କ ମୁହଁ ସମ୍ମୁଖରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:31&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ଶରୀର ମା’ଙ୍କ ଶରୀରରେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପି ହୋ‍ଇରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:36&lt;br /&gt;
|ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ଯେତେ କମ୍ ହେବ, ଶିଶୁଟିକୁ ସ୍ତନ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସେତିକି ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ନିବିଡ଼ତାର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:47&lt;br /&gt;
|ଦ୍ଵିତୀୟ କଥା ହେଉଛି ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ସିଧା କରି ରଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:51&lt;br /&gt;
|ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁ, ସେତେବେଳେ ଆମର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରୁହନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:57&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:06&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁଟିକୁ କ୍ଷୀର ଢୋଲିବାରେ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ତୃତୀୟ କଥା ହେଉଛି, ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କେଉଁ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
|ମା’ ତାଙ୍କ ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇ ରହିବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟିକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:30&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ନାକ ଓ ଥୋଡ଼ିର ପୋଜିଶନ୍‌କୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ନାକ ସ୍ତନର ନିପଲ୍ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଲାଇନ୍‍ରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:39&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତା’ର ଥୋଡ଼ି ଆଗକୁ ରହିବା ସହିତ ସ୍ତନର ଅତି ନିକଟରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:44&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ଅଧିକ ଭାଗ ଶିଶୁଟି ନେଇ ପାରୁଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋ‍ଇଥାଏ. ଏବଂ ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପିଇବା ପାଇଁ ତଳ ମାଢ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:55&lt;br /&gt;
|ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ନିପଲ୍‍ର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:00&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିଛି, ଚାଲନ୍ତୁ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:07&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସ୍ତନକୁ କଡ଼ରୁ C ପରି କପ୍ ଆକାରରେ ଧରି ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:15&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜର ବାମ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|06:21&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ମା’ଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନର ନିପଲ୍‍କୁ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟାର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:30&lt;br /&gt;
|ମା’ ଏହି ଘଣ୍ଟାର 12ଟା ବାଜିଥିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ନିଜ ବାମ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:35&lt;br /&gt;
|ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବାମ ତର୍ଜନି ଓ ମଧ୍ୟମା ଆଙ୍ଗୁଠି 6ଟା ବାଜିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
|ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଶିଶୁର ଓଠ ରହିଥିବା ଦିଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:47&lt;br /&gt;
|କାହିଁକି? ଗୋଟିଏ ସରଳ ଉଦାହରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବୁଝିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:52&lt;br /&gt;
|ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଆମର ଓଠ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଖୋଲିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:58&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗରର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଧରି ରଖୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:03&lt;br /&gt;
|ଏଠାରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଓଠ ରହିଥିବା ଦିଗରେ ରଖାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:10&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ଭର୍ଟିକାଲି ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇପାରିବା ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|07:16&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି ଶିଶୁର ଓଠର କିପରି ଅଛି ଦେଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
|ଏଠାରେ ଓଠଗୁଡ଼ିକ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ସ୍ତନ ଉପରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ରହିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:32&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ନିମ୍ନ ଆରିଓଲାର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ନେବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:39&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ଓଠ ରହିଥିବା ଦିଗରେ ରହିବା ବ୍ୟତିତ, ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ନିପଲ୍‍ଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:50&lt;br /&gt;
|ପୁନର୍ବାର, ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ଖୁବ୍ ନିକଟରୁ ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ସମୟରେ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ପାଟିକୁ ବାଧା ଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:00&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ବହୁତ ଦୂରରୁ ଧରିବା ତେବେ, ଆମ ପାଟି ମଧ୍ୟରେ ଫିଟ୍ ହେବା ପାଇଁ ଏହା ସଠିକ୍ ଆକାରରେ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:07&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ସଠିକ ଦୂରତାରେ ଧରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:13&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ଏହି ଛବିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ଶିଶୁ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଦୂରତା ହେଉଛି, ନିପଲ୍‍ଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠିର ଦୂରତା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|08:21&lt;br /&gt;
|ଏହି ଦୂରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ଯେ, ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ନେବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ପାଟିକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|08:31&lt;br /&gt;
|ମା’ କେବଳ ନିପଲ୍‍ରେ ଚାପ ଦେବେ ନାହିଁ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଖୁବ୍ କମ୍ କ୍ଷୀର ବାହାରିଥାଏ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:36&lt;br /&gt;
|ଅଧିକ କ୍ଷୀର ବାହାରିବା ପାଇଁ ମା’ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନରେ ବୃହତ ଅଂଶରେ ଥିବା କ୍ଷୀର ଧାରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ଦେବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:42&lt;br /&gt;
| ଏବଂ, ଶିଶୁଟି ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ତନର ଆକାର ସଠିକ୍ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|08:50&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ- ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ସ୍ତନର ଉପର ଭାଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:55&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଛବିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ତାଙ୍କର 2ଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ସ୍ତନର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|09:01&lt;br /&gt;
|ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଉଦାହରଣକୁ ଫେରିଆସନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:06&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଧରିବା ପରେ, ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେଇଥାଉ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:12&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ମା’ ସ୍ତନକୁ କଡ଼ରୁ C ଆକାରରେ ଧରି ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ବେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:18&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ପିଲାକୁ ସ୍ତନର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ଧରିବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:23&lt;br /&gt;
|କିନ୍ତୁ ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଗୋଟିଏ କ‍ଇଁଚି ଆକାରରେ ଧରି ଚାପ ଦେବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:30&lt;br /&gt;
|କ‍ଇଁଚି ଆକାରର ଚାପ ସ୍ତନକୁ ପିଞ୍ଚ କରିବ ଏବଂ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗର କାରଣ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:36&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ଉପରେ ସମାନ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:43&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ନିପଲ୍ ଉପରକୁ କିମ୍ବା ତଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋ‍ଇଯିବ ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଭଲ ଆଟଚ୍‍ମେଣ୍ଟ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:51&lt;br /&gt;
| ବେଳେ ବେଳେ ମା’ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ବିଭିନ୍ନ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ଧରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରିଥାଆନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:56&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ଶିଶୁଟି ମା’ଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:00&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିର ମୁଣ୍ଡକୁ କଡ଼ରୁ ସ୍ତନ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ନିମ୍ନ ଆଡ଼ୁ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:07&lt;br /&gt;
| ଏଠାରେ ଶିଶୁଟିର ଓଠଗୁଡ଼ିକ ଭର୍ଟିକାଲ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ଅଛି. ତେଣୁ, ମା’ ସ୍ତନକୁ U ଆକାରରେ ଧରିବା ପାଇଁ ନିଜର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଭର୍ଟିକାଲି ଏହା ଉପରେ ରଖିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:17&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଯେକୌଣସି ସ୍ତନ୍ୟପାନର ପୋଜିଶନ୍ ପାଇଁ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖୁଥିବା ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଶିଶୁର ଓଠର ଦିଗରେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:28&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟିକୁ ଫୁଟବଲ ଧରିବା ଉପାୟରେ ଧାରଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ଲାଚ୍ ହେବା ସକାଶେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:34&lt;br /&gt;
| ଲାଚିଂର ସଠିକ୍ କୌଶଳକୁ ଏହି ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:41&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ଥରେ ସଠିକତାର ସହ ଲାଚ୍ ହେବା ପରେ ଏବଂ ଯଦି ସ୍ତନ ଅତ୍ୟଧିକ ବଡ଼ ଓ ଓଜନିଆ ହୋ‍ଇ ନ ଥାଏ ତେବେ ମା’ ସ୍ତନକୁ ହାତରୁ କାଢ଼ି ଦେବା ସହିତ ସେହି ହାତଟିକୁ ଫ୍ରୀ ଛାଡ଼ିଦେବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:53&lt;br /&gt;
|ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:57&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ସଠିକ ଧରିବା ପଦ୍ଧତି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:04&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ ଫୁଟବଲ୍ ଧରିବା ଉପାୟକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଶିଖିଲେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:12&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:18&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:26&lt;br /&gt;
|ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:30&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:38&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:44&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ୍ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:50&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଶୀତଲ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତସ୍ନୀମ୍ ଶେଖ୍, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Cross-cradle-hold/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Cross-cradle-hold/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Cross-cradle-hold/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:56:49Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border = 1 |  ''' Time '''  |  '''Narration'''  |- |00:01 |ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border = 1&lt;br /&gt;
|  ''' Time ''' &lt;br /&gt;
|  '''Narration''' &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:01&lt;br /&gt;
|ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:07&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା – ଜଣେ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଧରିବାର ସଠିକ୍ ପଦ୍ଧତିର ଚୟନ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:16&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:20&lt;br /&gt;
| କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ପାଇଁ ଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:24&lt;br /&gt;
|ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:26&lt;br /&gt;
|ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ମା’ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଧରି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:32&lt;br /&gt;
| ମା’ ଓ ତା’ଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଧରି ରଖିବାର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଉପାୟ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ଆରାମ ଅନୁଭବ କରିବେ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:43	&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁଟି ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ଆଡ଼କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହେଉଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:48&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କ୍ଷୀର ପିଇପାରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:51&lt;br /&gt;
|ଚାଲନ୍ତୁ, ଏହି ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରୁ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ନାମକ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:56&lt;br /&gt;
|ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରେ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଅଟେ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁର ଶରୀର ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଥାଏ,&lt;br /&gt;
ସ୍ତନକୁ ସପୋର୍ଟ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଭଲ ଭାବେ ଧରି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:06&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ମା’ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ନିଜର ହାତକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଧୋ‍ଇ, ଶୁଖାଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:12&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ଫୁଟା ଯାଇଥିବା ଥଣ୍ଡା ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:16&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ଦିନରେ ହରାହାରି 750 ରୁ 850 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:24&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ, ସେମାନଙ୍କର ଦୈନିକ ପାଣି ପିଇବା ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:29&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ, ଚାଲନ୍ତୁ ମା’ଙ୍କର ପୋଜିଶନ୍ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:33&lt;br /&gt;
|ମା’ ଚଟାଣରେ କିମ୍ବା ଶେଯ ଉପରେ ଚକା ପକାଇ ବସିବା ଉଚିତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:38&lt;br /&gt;
|କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଚୌକିରେ ଗୋଡ଼କୁ ସିଧାକରି ବସିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:43&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଚୌକିର ଉଚ୍ଚତା ଅଧିକ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ପାଦ ଚଟାଣରେ ନ ଲାଗିବା ସ୍ଥଳେ, ଚଟାଣରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଷ୍ଟୁଲ୍ କିମ୍ବା ତକିଆ ରଖି ତାଉପରେ ପାଦ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:54&lt;br /&gt;
|ବସିବା ସମୟରେ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ସିଧା ହୋ‍ଇ ବସନ୍ତୁ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:03&lt;br /&gt;
|ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ, ଉଠିକରି କିମ୍ବା ବଙ୍କା ହୋ‍ଇ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:08&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ଏହିପରି ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:13&lt;br /&gt;
|ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ ଶିଶୁକୁ ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେଇଟିକୁ କାଢ଼ିଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:19&lt;br /&gt;
|ନିଜର ବ୍ରା କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍‍ର ଚାପ ଯେପରି ସ୍ତନ ଉପରେ ନପଡ଼େ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:26&lt;br /&gt;
|ଆରାମରେ ବସିବା ପରେ, ଶିଶୁଟିକୁ ମା’ ପାଖକୁ ଆଣନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:31&lt;br /&gt;
|ମା’ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସ୍ତନର ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ଵର ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:39&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମା’ଙ୍କର ସମାନ ହାତର ବାହୁ ତଳେ ଛନ୍ଦି ହୋ‍ଇ ରହିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:45&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଉଛନ୍ତି. ତେଣୁ ଶିଶୁର ଗୋଡ଼ ବାମ ହାତର ବାହୁ ତଳେ ଛନ୍ଦି ହୋ‍ଇରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:57&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁ ମୁଣ୍ଡର ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜ ବାମ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:05&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଶିଶୁଟିକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ମା’ ଅତିରିକ୍ତ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ତେବେ, ସେ ଶିଶୁର ପଛ ପଟେ ନିଜର କୋଳ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ତକିଆ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:15&lt;br /&gt;
|ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜ ପିଠିକୁ ବଙ୍କାକରି ସ୍ତନକୁ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଆଣିବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:21&lt;br /&gt;
|ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟଦାୟକ ହେବ ଏବଂ ପିଠିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:26&lt;br /&gt;
|ସେ ସର୍ବଦା ନିଜର ପିଠିକୁ ସିଧାକରି ରଖିବେ ଏବଂ ନିଜର ସ୍ତନ ପ୍ରତି ଶିଶୁକୁ ଢଳେଇକରି ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:33&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ, ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‌କୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:39&lt;br /&gt;
|ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଶିଶୁର ଗୋଟିଏ କାନ ତଳେ ଓ ବାକି ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ କାନ ତଳେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:46&lt;br /&gt;
|ସେ କଦାପି ନିଜର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ କିମ୍ବା ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଶିଶୁର କାନ ତଳୁ କାଢ଼ିନେଇ ବେକରେ ରଖିବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:52&lt;br /&gt;
|ତାଙ୍କର କଚଟି ଶିଶୁର କାନ୍ଧର ପଛ ହାଡ଼ ମଝିରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:56&lt;br /&gt;
|ସେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ପଛପଟେ ନିଜ ହାତ ଦ୍ଵାରା ଚାପ ପକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:04&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁଟି କ୍ଷୀର ଖାଇବା ସମୟରେ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:08&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ପୋଜିସନ୍‍ରେ ରଖିବେ, ତାହା ଶିଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:15&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ପେଟ ମା’ଙ୍କ ଶରୀରରେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପି ହୋ‍ଇରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:20&lt;br /&gt;
|ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ଯେତେ କମ୍ ହେବ, ଶିଶୁଟିକୁ ସ୍ତନ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ସେତିକି ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:26&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଯୋଡ଼ିହେବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:32&lt;br /&gt;
|ଦ୍ଵିତୀୟ କଥା ହେଉଛି ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ସିଧା କରି ରଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:37&lt;br /&gt;
|ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁ, ଆମର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରୁହନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:43&lt;br /&gt;
|କିନ୍ତୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ, ବେଳେ ବେଳେ ଅନେକ ମା’ମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ କଡ଼କୁ ଢଳିଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:50&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁଟି କ୍ଷୀର ଖାଇବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:55&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:01&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ କ୍ଷୀର ଢୋକିବା ପାଇଁ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:05&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ତୃତୀୟ କଥା ହେଉଛି, ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କେଉଁ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:10&lt;br /&gt;
|ମା’ ତାଙ୍କ ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:14&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇ ରହିବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟିକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:22&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ନାକ ଓ ଥୋଡ଼ିର ପୋଜିଶନ୍‌କୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:28&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ନାକ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଲାଇନ୍‍ରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:33&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତା’ର ଥୋଡ଼ି ଆଗକୁ ରହିବା ସହିତ ସ୍ତନର ଅତି ନିକଟରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:38&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ଅଧିକ ଭାଗ ଶିଶୁଟି ନେଇ ପାରୁଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:45&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପିଇବା ପାଇଁ ତଳ ମାଢ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:51&lt;br /&gt;
|ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:57&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିଛି, ଚାଲନ୍ତୁ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:04&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସ୍ତନକୁ ତଳଆଡ଼ୁ U ପରି କପ୍ ଆକାରରେ ଧରି ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:12&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜର ଡାହାଣ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:19&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ମା’ଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟାର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:31&lt;br /&gt;
|ମା’ ଏହି ଘଣ୍ଟାରେ 9ଟା ବାଜିଥିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ନିଜ ଡାହାଣ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:38&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ତର୍ଜନି ଓ ମଧ୍ୟମା ଆଙ୍ଗୁଠି 3ଟା ବାଜିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:46&lt;br /&gt;
|ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ହୋ‍ଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
କାହିଁକି?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:51&lt;br /&gt;
|ଗୋଟିଏ ସରଳ ଉଦାହରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବୁଝିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:56&lt;br /&gt;
|ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଆମର ପାଟି ଓ ଓଠ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଖୋଲିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:02&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗରର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଧରି ରଖୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:08&lt;br /&gt;
|ଏଠାରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର କରି ରଖାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:12&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ଭର୍ଟିକାଲି ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇପାରିବା ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:19&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି ଶିଶୁର ଓଠର ଡାଇରେକ୍ସନ୍‍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:25&lt;br /&gt;
|ଏଠାରେ ଓଠଗୁଡ଼ିକ ଭର୍ଟିକାଲି ଅଛନ୍ତି. ତେଣୁ, ସ୍ତନ ଉପରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭର୍ଟିକାଲି ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:34&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଆରିଓଲାର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ନେବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:39&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ରହିବା ବ୍ୟତିତ, ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:50&lt;br /&gt;
|ପୁନର୍ବାର, ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ଖୁବ୍ ନିକଟରୁ ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ସମୟରେ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ପାଟିକୁ ବାଧା ଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:00&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ବହୁତ ଦୂରରୁ ଧରିବା ତେବେ, ଆମ ପାଟି ମଧ୍ୟରେ ଫିଟ୍ ହେବା ପାଇଁ ଏହା ସଠିକ୍ ଆକାରରେ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:07&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ସଠିକ ଦୂରତାରେ ଧରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:12&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ଏହି ଛବିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ଶିଶୁ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଦୂରତା ହେଉଛି, ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠିର ଦୂରତା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:20&lt;br /&gt;
|ଏହି ଦୂରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ଯେ, ଆରିଓଲାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଟିରେ ନେବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ପାଟିକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବାଧା ଦେବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:29&lt;br /&gt;
|ମା’ କେବଳ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚାପ ଦେବେ ନାହିଁ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଖୁବ୍ କମ୍ କ୍ଷୀର ବାହାରିଥାଏ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:35&lt;br /&gt;
|ଅଧିକ କ୍ଷୀର ବାହାରିବା ପାଇଁ ମା’ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନରେ ବୃହତ ଅଂଶରେ ଥିବା କ୍ଷୀର ଧାରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ଦେବେ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:42&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ସ୍ତନର ଆକାର ସଠିକ୍ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:49&lt;br /&gt;
|ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ସେହି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ନାକ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:59&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ସେହି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ଓଠ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:09&lt;br /&gt;
|ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଉଦାହରଣକୁ ଫେରିଆସନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:13&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଧରିବା ପରେ, ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେଇଥାଉ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:21&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ମା’ ସ୍ତନକୁ ତଳପଟୁ U ଆକାରରେ ଧରି ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ବେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:28&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ଧରିବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:34&lt;br /&gt;
|କିନ୍ତୁ ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଗୋଟିଏ V ଆକାରରେ ଚାପିବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:39&lt;br /&gt;
|V ଆକାରର ଚାପ ସ୍ତନକୁ ପିଞ୍ଚ କରିବ ଏବଂ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗର କାରଣ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:45&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ଉପରେ ସମାନ ଚାପ ଦିଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:52&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗ ବାମକୁ କିମ୍ବା ଡାହାଣକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋ‍ଇଯିବ ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଭଲ ଆଟଚ୍‍ମେଣ୍ଟ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:00&lt;br /&gt;
|ମନେରଖନ୍ତୁ, କଦାପି ସ୍ତନକୁ କଡ଼ରୁ ଠେଲି ଶିଶୁର ମୁହଁ ପାଖକୁ ଆଣନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:08&lt;br /&gt;
|ସର୍ବଦା ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:12&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡରେ ରହିଛି ଏବଂ ଶିଶୁଟି ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:18&lt;br /&gt;
|ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରିବାର ସଠିକ୍ କୌଶଳ ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:24&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁଟିକୁ ଥରେ ସଠିକତାର ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ରଖିଲେ ଏବଂ ଯଦି ସ୍ତନ ଅଧିକ ଓଜନ ନ ହୋ‍ଇଥାଏ ତେବେ ମା’ ସ୍ତନକୁ ହାତରୁ ଛାଡିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ ହାତକୁ ଶିଶୁର ପିଠି ପଟେ ରଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:40&lt;br /&gt;
|ଏହି ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ମା’ ନିଜର ଉଭୟ ବାହୁକୁ ଶରୀରର ବହୁତ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:46&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:50&lt;br /&gt;
|ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:54&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିଲେ, ଜଣେ ମା’ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଧରିବାର ସଠିକ୍ ପଦ୍ଧତି ଚୟନ କରିବା,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:03&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ପାଇଁ ଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:09&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:15&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:23&lt;br /&gt;
|ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:28&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:34&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:39&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:45&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଶୀତଲ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତସ୍ନୀମ୍ ଶେଖ୍, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Cradle-Hold-for-Breastfeeding/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Cradle-Hold-for-Breastfeeding/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Cradle-Hold-for-Breastfeeding/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:52:59Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ କ୍ରେଡଲ୍ ହୋଲ୍‌ଡ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:06&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:09&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ମା’ ଶିଶୁକୁ ସଠିକ୍ ରୂପେ ଧରିବାର କୌଶଳକୁ ଚୟନ କରିବା,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:15&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:18&lt;br /&gt;
| କ୍ରେଡଲ୍ ହୋଲ୍‌ଡ କିପରି କରାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:22&lt;br /&gt;
|ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା.&lt;br /&gt;
ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ମା’ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଧରି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତି.&lt;br /&gt;
ପୂର୍ବ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‌ରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି -&lt;br /&gt;
ମା’ ଓ ତା’ଙ୍କର ପିଲାକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଧରି ରଖିବାର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଉପାୟ ହେଉଛି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:39&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ମା’ ଓ ପିଲା ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ଆରାମ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:45	&lt;br /&gt;
| ପିଲାଟି ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:50&lt;br /&gt;
| ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କ୍ଷୀର ପିଇପାରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:54&lt;br /&gt;
|ଚାଲନ୍ତୁ, ଏହି ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରୁ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ନାମକ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:59&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ମା’ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ନିଜର ହାତକୁ ସାବୁନ୍ ଓ ପାଣିରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଧୋ‍ଇବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:05&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ଶୁଖାଇବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:10&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ଫୁଟା ଯାଇଥିବା ଥଣ୍ଡା ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:15&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ଦିନରେ ହରାହାରି 750 ରୁ 850 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:22&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ, ସେମାନଙ୍କର ଦୈନିକ ପାଣି ପିଇବା ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:27&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ, ଚାଲନ୍ତୁ ମା’ଙ୍କର ପୋଜିଶନ୍ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:31&lt;br /&gt;
|ମା’ ଚଟାଣରେ କିମ୍ବା ଶେଯ ଉପରେ ଚକା ପକାଇ ବସିବା ଉଚିତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:36&lt;br /&gt;
|କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଚୌକିରେ ଗୋଡ଼କୁ ସିଧାକରି ବସିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:41&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଚୌକିର ଉଚ୍ଚତା ଅଧିକ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ପାଦ ଚଟାଣରେ ନ ଲାଗିବା ସ୍ଥଳେ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:47&lt;br /&gt;
| ଚଟାଣରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଷ୍ଟୁଲ୍ କିମ୍ବା ତକିଆ ରଖି ତାଉପରେ ପାଦ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:53&lt;br /&gt;
|ବସିବା ସମୟରେ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ସିଧା ହୋ‍ଇ ବସନ୍ତୁ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:00&lt;br /&gt;
|ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ, ଉଠିକରି କିମ୍ବା ବଙ୍କା ହୋ‍ଇ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:05&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ସେ ଏହିପରି ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:12&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ ପିଲାକୁ ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେଇଟିକୁ କାଢ଼ିଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:18&lt;br /&gt;
|ନିଜର ବ୍ରା କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍‍ର ଚାପ ଯେପରି ସ୍ତନ ଉପରେ ନପଡ଼େ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:25&lt;br /&gt;
|ଆରାମରେ ବସିବା ପରେ, ପିଲାଟିକୁ ମା’ ପାଖକୁ ଆଣନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:29&lt;br /&gt;
|ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ସେହି କଡ଼ର ହାତରେ ସେ ଶିଶୁକୁ ଧରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:37&lt;br /&gt;
| ସେହି ହାତର ବଙ୍କା ହୋ‍ଇଥିବା କହୁଣୀ ଅଂଶରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:44&lt;br /&gt;
|ସେହି ସମାନ ବାହୁରେ ମା’ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ପଛଭାଗକୁ ଧରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:51&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଉଛନ୍ତି.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:56&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ପଛଭାଗକୁ ଧରିଛନ୍ତି ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:04&lt;br /&gt;
| ଡାହାଣ ହାତର ବଙ୍କା ହୋ‍ଇଥିବା କହୁଣିରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:10&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଶିଶୁଟିକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ମା’ ଅତିରିକ୍ତ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ତେବେ, ସେ ଶିଶୁର ପଛ ପଟେ ନିଜର କୋଳ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ତକିଆ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:19&lt;br /&gt;
|ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜ ପିଠିକୁ ବଙ୍କାକରି ସ୍ତନକୁ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଆଣିବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:25&lt;br /&gt;
|ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟଦାୟକ ହେବ ଏବଂ ପିଠିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:30&lt;br /&gt;
|ସେ ସର୍ବଦା ନିଜର ପିଠିକୁ ସିଧାକରି ରଖିବେ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ପାଖକୁ ଆଣିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:36&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ଶରୀରରକୁ ସଠିକ୍ ପୋଜିସନ୍‌ରେ ରଖିବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:42&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପେଟ ଉପରେ ମା’ଙ୍କ ଶରୀରର ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ପଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:47&lt;br /&gt;
| ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ଯେତେ କମ୍ ହେବ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ସେତେ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:54&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଯୋଡ଼ିହେବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:00&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି, ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସେ କିପରି ଧରିରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:08&lt;br /&gt;
| ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବେ ଯେ, ଆମେ ଖାଇବା ସମୟରେ ଆମର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ସମାନ ଦିଗରେ ରହିଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:16&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ଅନେକ ମା’ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ କଡ଼କୁ ଢ଼ଳି କରି ରଖିଥିବା ଦେଖାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:23&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିପାରେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:28&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:35&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ କ୍ଷୀର ଢୋକିବା ପାଇଁ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:41&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ତୃତୀୟ କଥା ହେଉଛି, ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କେଉଁ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:46&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ପଛ ଭାଗକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:51&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇ ରହିବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟିକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:58&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ନାକ ଓ ଥୋଡ଼ିର ପୋଜିଶନ୍‌କୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:03&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ନାକ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଲାଇନ୍‍ରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:07&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତା’ର ଥୋଡ଼ି ଆଗକୁ ରହିବା ସହିତ ସ୍ତନର ଅତି ନିକଟରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:13&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ଅଧିକ ଭାଗ ଶିଶୁଟି ନେଇ ପାରୁଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:19&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପିଇବା ପାଇଁ ତଳ ମାଢ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:26&lt;br /&gt;
|ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:32&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିଛି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:35&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:39&lt;br /&gt;
| ଖାଲି ଥିବା ଅନ୍ୟ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ମା’ ସ୍ତନକୁ ତଳଆଡ଼ୁ U ପରି କପ୍ ଆକାରରେ ଧରି ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:48&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜର ବାମ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:55&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ମା’ଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟାର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:04&lt;br /&gt;
|ମା’ ଏହି ଘଣ୍ଟାରେ 3ଟା ବାଜିଥିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ନିଜ ବାମ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:10&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ତର୍ଜନି ଓ ମଧ୍ୟମା ଆଙ୍ଗୁଠି 9ଟା ବାଜିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:18&lt;br /&gt;
|ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ହୋ‍ଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
କାହିଁକି?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:25&lt;br /&gt;
|ଗୋଟିଏ ସରଳ ଉଦାହରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବୁଝିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:30&lt;br /&gt;
|ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଆମର ଓଠ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଖୋଲିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:35&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗରର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଧରି ରଖୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:40&lt;br /&gt;
|ଏଠାରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର କରି ରଖାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:46&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ଭର୍ଟିକାଲି ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇପାରିବା ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:53&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି ଶିଶୁର ଓଠର ଡାଇରେକ୍ସନ୍‍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
ଏଠାରେ ଓଠଗୁଡ଼ିକ ଭର୍ଟିକାଲି ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:00&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ସ୍ତନ ଉପରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭର୍ଟିକାଲି ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:06&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଆରିଓଲାର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ନେବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:13&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ରହିବା ବ୍ୟତିତ, ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:23&lt;br /&gt;
|ପୁନର୍ବାର, ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ଖୁବ୍ ନିକଟରୁ ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ସମୟରେ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ପାଟିକୁ ବାଧା ଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:34&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ବହୁତ ଦୂରରୁ ଧରିବା ତେବେ, ଆମ ପାଟି ମଧ୍ୟରେ ଫିଟ୍ ହେବା ପାଇଁ ଏହା ସଠିକ୍ ଆକାରରେ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:41&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ସଠିକ ଦୂରତାରେ ଧରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:47&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ଏହି ଛବିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ଶିଶୁ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଦୂରତା ହେଉଛି, ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠିର ଦୂରତା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:55&lt;br /&gt;
|ଏହି ଦୂରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ଯେ, ଆରିଓଲାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଟିରେ ନେବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ପାଟିକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବାଧା ଦେବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:05&lt;br /&gt;
|ମା’ କେବଳ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚାପ ଦେବେ ନାହିଁ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଖୁବ୍ କମ୍ କ୍ଷୀର ବାହାରିଥାଏ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:11&lt;br /&gt;
|ଅଧିକ କ୍ଷୀର ବାହାରିବା ପାଇଁ ମା’ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନରେ ବୃହତ ଅଂଶରେ ଥିବା କ୍ଷୀର ଧାରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ଦେବେ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:17&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ସ୍ତନର ଆକାର ସଠିକ୍ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:23&lt;br /&gt;
|ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ସେହି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ଓଠ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:30&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ସେହି ସ୍ତନର କଡ଼ରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ନାକ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:36&lt;br /&gt;
|ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଉଦାହରଣକୁ ଫେରିଆସନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:41&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଧରିବା ପରେ, ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେଇଥାଉ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:48&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ମା’ ସ୍ତନକୁ ତଳପଟୁ U ଆକାରରେ ଧରି ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ବେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:54&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଆରିଓଲାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ଧରିବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:01&lt;br /&gt;
|କିନ୍ତୁ ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଗୋଟିଏ V ଆକାରରେ ଚାପିବେ ଦେବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:07&lt;br /&gt;
|V ଆକାରର ଚାପ ସ୍ତନକୁ ପିଞ୍ଚ କରିବ ଏବଂ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗର କାରଣ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:14&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ଉପରେ ସମାନ ଚାପ ଦିଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:21&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗ ବାମକୁ କିମ୍ବା ଡାହାଣକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋ‍ଇଯିବ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:27&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ସ୍ତନ ସହିତ ଲାଗି ରହିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:32&lt;br /&gt;
|ମନେରଖନ୍ତୁ, କଦାପି ସ୍ତନକୁ କଡ଼ରୁ ଠେଲି ଶିଶୁର ମୁହଁ ପାଖକୁ ଆଣନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:39&lt;br /&gt;
|ସର୍ବଦା ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:43&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡରେ ରହିଛି ଏବଂ ଶିଶୁଟି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:49&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ ସହିତ ଶିଶୁର ସଠିକ ଆଟାଚ୍‌ମେଣ୍ଟକୁ ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:58&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁକୁ ସଠିକତାର ସହ ଧରିଲେ ଏବଂ ଯଦି ସ୍ତନ ଅଧିକ ଓଜନ ନ ହୋ‍ଇଥାଏ ତେବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:05&lt;br /&gt;
| ମା’ ସ୍ତନକୁ ହାତରୁ ଛାଡିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:09&lt;br /&gt;
| ସପୋର୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ ହାତକୁ ଶିଶୁର ପିଠି ତଳେ ରଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:14&lt;br /&gt;
|ଏହି ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ମା’ ନିଜର ଉଭୟ ବାହୁକୁ ଶରୀରର ବହୁତ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:21&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:26&lt;br /&gt;
|ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:29&lt;br /&gt;
| ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Cradle-Hold-for-Breastfeeding/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Cradle-Hold-for-Breastfeeding/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Cradle-Hold-for-Breastfeeding/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:51:57Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{|border=1  |&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- |00:01 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ କ୍ରେଡଲ୍ ହୋଲ୍...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:01&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ କ୍ରେଡଲ୍ ହୋଲ୍‌ଡ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:06&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:09&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ମା’ ଶିଶୁକୁ ସଠିକ୍ ରୂପେ ଧରିବାର କୌଶଳକୁ ଚୟନ କରିବା,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:15&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତୀକରଣ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:18&lt;br /&gt;
| କ୍ରେଡଲ୍ ହୋଲ୍‌ଡ କିପରି କରାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:22&lt;br /&gt;
|ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା.&lt;br /&gt;
ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ମା’ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଧରି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତି.&lt;br /&gt;
ପୂର୍ବ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‌ରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି -&lt;br /&gt;
ମା’ ଓ ତା’ଙ୍କର ପିଲାକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଧରି ରଖିବାର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଉପାୟ ହେଉଛି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:39&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ମା’ ଓ ପିଲା ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ଆରାମ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:45&lt;br /&gt;
|	&lt;br /&gt;
| ପିଲାଟି ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:50&lt;br /&gt;
| ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କ୍ଷୀର ପିଇପାରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:54&lt;br /&gt;
|ଚାଲନ୍ତୁ, ଏହି ଧରିବା ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରୁ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ନାମକ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:59&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ମା’ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ନିଜର ହାତକୁ ସାବୁନ୍ ଓ ପାଣିରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଧୋ‍ଇବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:05&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ଶୁଖାଇବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:10&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ଫୁଟା ଯାଇଥିବା ଥଣ୍ଡା ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:15&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ଙ୍କର ଦିନରେ ହରାହାରି 750 ରୁ 850 ମିଲିଲିଟର୍ କ୍ଷୀର ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:22&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ, ସେମାନଙ୍କର ଦୈନିକ ପାଣି ପିଇବା ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:27&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ, ଚାଲନ୍ତୁ ମା’ଙ୍କର ପୋଜିଶନ୍ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:31&lt;br /&gt;
|ମା’ ଚଟାଣରେ କିମ୍ବା ଶେଯ ଉପରେ ଚକା ପକାଇ ବସିବା ଉଚିତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:36&lt;br /&gt;
|କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଚୌକିରେ ଗୋଡ଼କୁ ସିଧାକରି ବସିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:41&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଚୌକିର ଉଚ୍ଚତା ଅଧିକ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ପାଦ ଚଟାଣରେ ନ ଲାଗିବା ସ୍ଥଳେ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:47&lt;br /&gt;
| ଚଟାଣରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଷ୍ଟୁଲ୍ କିମ୍ବା ତକିଆ ରଖି ତାଉପରେ ପାଦ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:53&lt;br /&gt;
|ବସିବା ସମୟରେ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ସିଧା ହୋ‍ଇ ବସନ୍ତୁ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:00&lt;br /&gt;
|ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ, ଉଠିକରି କିମ୍ବା ବଙ୍କା ହୋ‍ଇ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:05&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ସେ ଏହିପରି ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:12&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ ପିଲାକୁ ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେଇଟିକୁ କାଢ଼ିଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:18&lt;br /&gt;
|ନିଜର ବ୍ରା କିମ୍ବା ବ୍ଲାଉଜ୍‍ର ଚାପ ଯେପରି ସ୍ତନ ଉପରେ ନପଡ଼େ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:25&lt;br /&gt;
|ଆରାମରେ ବସିବା ପରେ, ପିଲାଟିକୁ ମା’ ପାଖକୁ ଆଣନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:29&lt;br /&gt;
|ମା’ ଯେଉଁ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ସେହି କଡ଼ର ହାତରେ ସେ ଶିଶୁକୁ ଧରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:37&lt;br /&gt;
| ସେହି ହାତର ବଙ୍କା ହୋ‍ଇଥିବା କହୁଣୀ ଅଂଶରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଆରାମଦାୟକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:44&lt;br /&gt;
|ସେହି ସମାନ ବାହୁରେ ମା’ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ପଛଭାଗକୁ ଧରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:51&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଉଛନ୍ତି.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:56&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ପଛଭାଗକୁ ଧରିଛନ୍ତି ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:04&lt;br /&gt;
| ଡାହାଣ ହାତର ବଙ୍କା ହୋ‍ଇଥିବା କହୁଣିରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:10&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଶିଶୁଟିକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ମା’ ଅତିରିକ୍ତ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ତେବେ, ସେ ଶିଶୁର ପଛ ପଟେ ନିଜର କୋଳ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ତକିଆ ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:19&lt;br /&gt;
|ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜ ପିଠିକୁ ବଙ୍କାକରି ସ୍ତନକୁ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଆଣିବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:25&lt;br /&gt;
|ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟଦାୟକ ହେବ ଏବଂ ପିଠିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:30&lt;br /&gt;
|ସେ ସର୍ବଦା ନିଜର ପିଠିକୁ ସିଧାକରି ରଖିବେ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ପାଖକୁ ଆଣିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:36&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁର ଶରୀରରକୁ ସଠିକ୍ ପୋଜିସନ୍‌ରେ ରଖିବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:42&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପେଟ ଉପରେ ମା’ଙ୍କ ଶରୀରର ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ପଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:47&lt;br /&gt;
| ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ଯେତେ କମ୍ ହେବ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ସେତେ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:54&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଯୋଡ଼ିହେବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:00&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି, ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ସେ କିପରି ଧରିରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:08&lt;br /&gt;
| ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବେ ଯେ, ଆମେ ଖାଇବା ସମୟରେ ଆମର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ସମାନ ଦିଗରେ ରହିଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:16&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ଅନେକ ମା’ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ କଡ଼କୁ ଢ଼ଳି କରି ରଖିଥିବା ଦେଖାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:23&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିପାରେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:28&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ଶରୀର ସର୍ବଦା ଗୋଟିଏ ସରଳରେଖାରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:35&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ କ୍ଷୀର ଢୋକିବା ପାଇଁ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:41&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ତୃତୀୟ କଥା ହେଉଛି, ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ କେଉଁ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:46&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ ପଛ ଭାଗକୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:51&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋ‍ଇ ରହିବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟିକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:58&lt;br /&gt;
|ତା’ପରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର ନାକ ଓ ଥୋଡ଼ିର ପୋଜିଶନ୍‌କୁ ଦେଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:03&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ନାକ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଲାଇନ୍‍ରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:07&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତା’ର ଥୋଡ଼ି ଆଗକୁ ରହିବା ସହିତ ସ୍ତନର ଅତି ନିକଟରେ ରହିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:13&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଲାଚିଙ୍ଗ ସମୟରେ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶର ଅଧିକ ଭାଗ ଶିଶୁଟି ନେଇ ପାରୁଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:19&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ପିଇବା ପାଇଁ ତଳ ମାଢ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:26&lt;br /&gt;
|ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:32&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିଛି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:35&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:39&lt;br /&gt;
| ଖାଲି ଥିବା ଅନ୍ୟ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ମା’ ସ୍ତନକୁ ତଳଆଡ଼ୁ U ପରି କପ୍ ଆକାରରେ ଧରି ରଖିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:48&lt;br /&gt;
|ଏହି ଛବିରେ ଥିବା ମା’ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନକୁ ଧରି ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜର ବାମ ହାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:55&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍କୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ମା’ଙ୍କର ଡାହାଣପଟ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟାର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:04&lt;br /&gt;
|ମା’ ଏହି ଘଣ୍ଟାରେ 3ଟା ବାଜିଥିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ନିଜ ବାମ ହାତର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:10&lt;br /&gt;
| ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ତର୍ଜନି ଓ ମଧ୍ୟମା ଆଙ୍ଗୁଠି 9ଟା ବାଜିବା ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରହିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:18&lt;br /&gt;
|ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ହୋ‍ଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
କାହିଁକି?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:25&lt;br /&gt;
|ଗୋଟିଏ ସରଳ ଉଦାହରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବୁଝିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:30&lt;br /&gt;
|ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଆମର ଓଠ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଖୋଲିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:35&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗରର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ହରିଯଣ୍ଟାଲି ଧରି ରଖୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:40&lt;br /&gt;
|ଏଠାରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର କରି ରଖାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:46&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ଭର୍ଟିକାଲି ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ଆମେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇପାରିବା ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:53&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି ଶିଶୁର ଓଠର ଡାଇରେକ୍ସନ୍‍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
ଏଠାରେ ଓଠଗୁଡ଼ିକ ଭର୍ଟିକାଲି ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:00&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ସ୍ତନ ଉପରେ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭର୍ଟିକାଲି ରହିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:06&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଆରିଓଲାର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ନେବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:13&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ରହିବା ବ୍ୟତିତ, ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:23&lt;br /&gt;
|ପୁନର୍ବାର, ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଇବା ସମୟରେ ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ଖୁବ୍ ନିକଟରୁ ଧରି ରଖିବା ତେବେ, ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ସମୟରେ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ପାଟିକୁ ବାଧା ଦେବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:34&lt;br /&gt;
|ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ବହୁତ ଦୂରରୁ ଧରିବା ତେବେ, ଆମ ପାଟି ମଧ୍ୟରେ ଫିଟ୍ ହେବା ପାଇଁ ଏହା ସଠିକ୍ ଆକାରରେ ରହିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:41&lt;br /&gt;
|ତେଣୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ଏହାକୁ ସଠିକ ଦୂରତାରେ ଧରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:47&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ଏହି ଛବିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ଶିଶୁ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଦୂରତା ହେଉଛି, ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠିର ଦୂରତା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:55&lt;br /&gt;
|ଏହି ଦୂରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ଯେ, ଆରିଓଲାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଟିରେ ନେବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ପାଟିକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ବାଧା ଦେବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:05&lt;br /&gt;
|ମା’ କେବଳ ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚାପ ଦେବେ ନାହିଁ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଖୁବ୍ କମ୍ କ୍ଷୀର ବାହାରିଥାଏ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:11&lt;br /&gt;
|ଅଧିକ କ୍ଷୀର ବାହାରିବା ପାଇଁ ମା’ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନରେ ବୃହତ ଅଂଶରେ ଥିବା କ୍ଷୀର ଧାରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ଦେବେ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:17&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ସ୍ତନର ଆକାର ସଠିକ୍ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:23&lt;br /&gt;
|ମା’ଙ୍କର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ସେହି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗଠାରୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦୂରରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ଓଠ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:30&lt;br /&gt;
|ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ସେହି ସ୍ତନର କଡ଼ରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିଶୁର ନାକ ରହିଥିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:36&lt;br /&gt;
|ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଉଦାହରଣକୁ ଫେରିଆସନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:41&lt;br /&gt;
| ବଡ଼ା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଧରିବା ପରେ, ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ନେବା ପାଇଁ ଆମେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦେଇଥାଉ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:48&lt;br /&gt;
|ସେହିପରି, ମା’ ସ୍ତନକୁ ତଳପଟୁ U ଆକାରରେ ଧରି ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ବେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:54&lt;br /&gt;
|ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ଆରିଓଲାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ପାଟିରେ ଧରିବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:01&lt;br /&gt;
|କିନ୍ତୁ ମନେରଖନ୍ତୁ, ମା’ କଦାପି ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଗୋଟିଏ V ଆକାରରେ ଚାପିବେ ଦେବେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:07&lt;br /&gt;
|V ଆକାରର ଚାପ ସ୍ତନକୁ ପିଞ୍ଚ କରିବ ଏବଂ ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗର କାରଣ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:14&lt;br /&gt;
|ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନ ଉପରେ ସମାନ ଚାପ ଦିଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:21&lt;br /&gt;
|ଅନ୍ୟଥା, ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗ ବାମକୁ କିମ୍ବା ଡାହାଣକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋ‍ଇଯିବ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:27&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ସ୍ତନ ସହିତ ଲାଗି ରହିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:32&lt;br /&gt;
|ମନେରଖନ୍ତୁ, କଦାପି ସ୍ତନକୁ କଡ଼ରୁ ଠେଲି ଶିଶୁର ମୁହଁ ପାଖକୁ ଆଣନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:39&lt;br /&gt;
|ସର୍ବଦା ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:43&lt;br /&gt;
|ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡରେ ରହିଛି ଏବଂ ଶିଶୁଟି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:49&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ ସହିତ ଶିଶୁର ସଠିକ ଆଟାଚ୍‌ମେଣ୍ଟକୁ ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:58&lt;br /&gt;
|ଶିଶୁକୁ ସଠିକତାର ସହ ଧରିଲେ ଏବଂ ଯଦି ସ୍ତନ ଅଧିକ ଓଜନ ନ ହୋ‍ଇଥାଏ ତେବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:05&lt;br /&gt;
| ମା’ ସ୍ତନକୁ ହାତରୁ ଛାଡିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:09&lt;br /&gt;
| ସପୋର୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ ହାତକୁ ଶିଶୁର ପିଠି ତଳେ ରଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:14&lt;br /&gt;
|ଏହି ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ମା’ ନିଜର ଉଭୟ ବାହୁକୁ ଶରୀରର ବହୁତ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:21&lt;br /&gt;
|ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:26&lt;br /&gt;
|ଏହା ସହିତ ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:29&lt;br /&gt;
| ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Breastfeeding-latching/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Breastfeeding-latching/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Breastfeeding-latching/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:50:02Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {| border =1  | &amp;lt;center&amp;gt;''' Time '''&amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt;'''Narration'''&amp;lt;/center&amp;gt;  |-  |  00:02 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ବ୍ରେଷ୍ଟଫିଡିଂ ଲାଚିଂ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{| border =1 &lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;''' Time '''&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;'''Narration'''&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  00:02&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ବ୍ରେଷ୍ଟଫିଡିଂ ଲାଚିଂ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  00:07&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ, ସ୍ତନ ସହିତ ଶିଶୁ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:20&lt;br /&gt;
| ଆମେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଉତ୍ତମ ରୂପେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ସହିତ ଶିଶୁର ପାଟି ସଠିକ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ନ ହେଲେ, କେବଳ ନିପଲ୍ ଫିଡିଂ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  00:36&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ଅତି କମ୍ କ୍ଷୀର ପାନ କରିପାରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  00:40&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ କି, ସ୍ତନର ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଭାଗ ସହିତ ଶିଶୁର ନିବିଡ଼ ସଂଯୋଗ ଦ୍ଵାରା ସେ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣର କ୍ଷୀର ପାନ କରିପାରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆରିଓଲା ହେଉଛି ନିପଲ୍ ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:56&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା. ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ମା’ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶୈଳୀରେ ଧରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
|  ସମାନ ସିରିଜ୍‍ର ଅନ୍ୟ ଭିଡିଓଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ଧରିବା ଶୈଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:11&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:16&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଉତ୍ତମ ଲାଚିଂ ଓ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ସଠିକ୍ ପୋଜିଶନ୍‍ରେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:24&lt;br /&gt;
| ଏହି ଛବିରେ ମା’ ଶିଶୁକୁ କ୍ରସ୍ କ୍ରାଡଲ୍ ହୋଲ୍ଡ ଶୈଳୀରେ ଧରିଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:31&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁଟି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ପାଇଁ ଲାଚ୍ ହେବା ସକାଶେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:35&lt;br /&gt;
| ଲାଚିଂ ପୂର୍ବରୁ, ହାଇ ମାରିବା ଭଳି ଶିଶୁଟି ନିଜର ପାଟିକୁ ମେଲା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:42&lt;br /&gt;
| କାହିଁକି? ଏହାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଜଣେ ବୟସ୍କ ଲୋକ ବଡା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍ ଖାଉଥିବା ଦେଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:49&lt;br /&gt;
| ବଡା ପାଓ କିମ୍ବା ବର୍ଗର୍‍ର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଖାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ଆମର ପାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲିଦେଇଥାଉ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  01:56&lt;br /&gt;
| ସେହିପରି ପାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲିବା ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅଂଶ ପାଟିରେ ନେବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟିକୁ ସୁବିଧା ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  02:04&lt;br /&gt;
| ନିଜର ପାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଶିଶୁକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ନିଜର ପାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନ ଖୋଲିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମା’ ନିଜର ନିପଲ୍‍କୁ ଶିଶୁର ଉପର ଓଠରେ ଘଷିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  02:16&lt;br /&gt;
| ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରଖନ୍ତୁ. ବେଳେ ବେଳେ ଶିଶୁ ନିଜର ପାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲିବା ପାଇଁ କିଛି ସେକେଣ୍ଡରୁ 2 ମିନିଟ୍ ସମୟ ଲାଗିପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  02:25&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଯେକୌଣସି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପୋଜିଶନ୍ ପାଇଁ ସ୍ତନକୁ ଧରିଥିବା ମା’ଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଶିଶୁର ଓଠ ସହିତ ସମାନ୍ତର ହୋ‍ଇରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:36&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ ଶିଶୁଟି ନିଜର ପାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲିବ, ସେତେବେଳେ ତା’ର ନିମ୍ନ ଓଠ ଆରିଓଲାର ତଳ ଭାଗରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:43&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ନିପଲ୍‍ଟି ତା’ର ପାଟିର ଉପର ଆଡ଼କୁ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ମଧ୍ୟ ଭାଗକୁ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|   02:50&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ମା’ ଶିଶୁର ପାଟିରେ ସ୍ତନକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| ସେ ପ୍ରଥମେ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ବାହାରକୁ ବଙ୍କା କରି ତା’ର ଥୋଡ଼ିକୁ ସ୍ତନରେ ଚାପ ଦେବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:02&lt;br /&gt;
|  ମା’ ନିଜର ପିଠିକୁ କଦାପି ବଙ୍କା କରିବା କିମ୍ବା ଶିଶୁର ପାଟି ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଠେଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିର କାନ୍ଧକୁ ପଛପଟୁ ସାମାନ୍ୟ ଭାବେ ଠେଲି ତା’କୁ ସ୍ତନ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:15&lt;br /&gt;
| ଲାଚିଂ ପଦ୍ଧତିର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ମା’ଙ୍କ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନ ଅଂଶ ଶିଶୁର ପାଟି ଭିତରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:25&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପାଟିରେ ନିପଲ୍ ଗୋଟିଏ ସୁବିଧାଜନକ ସ୍ଥାନରେ ରହିବା ପାଇଁ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:31&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ନିଜର ନିମ୍ନ ଓଠ ନିକଟରେ ଥିବା ଆରିଓଲାର ଅଂଶକୁ ତା’ର ଜିଭ ସାହାଯ୍ୟରେ ଚାପ ଦେବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  03:37&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ବହୁ ପରିମାଣର କ୍ଷୀରର ଧାର ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ବହୁତ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:42&lt;br /&gt;
| ପରବର୍ତ୍ତି ସୋପାନ ହେଉଛି, ଶିଶୁଟି ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇଛି କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:48&lt;br /&gt;
| ନିବିଡ଼ ସଂଯୋଗକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ, ମା’ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସଂକେତଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:54&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିର ପାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲା ଅଛି, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  03:57&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ନିମ୍ନ ଓଠ ବ୍ୟତିତ ଉପର ଓଠ ନିକଟରେ ଆରିଓଲାର ଅଧିକ ଅଂଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ନିମ୍ନ ଥୋଡ଼ି ମା’ଙ୍କର ସ୍ତନ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇରହିଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  04:11&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ଢୋକିବା ବେଳେ ଶିଶୁଟିର ମାଢ଼ି ପୃଥକ ଭାବେ ତଳକୁ ହେଉଥିବା ଦେଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 |- &lt;br /&gt;
|   04:16&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁଟିର ନିମ୍ନ ଓଠ ବାହାର ଆଡ଼କୁ ମୋଡ଼ି ହୋ‍ଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  04:22&lt;br /&gt;
| ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଠିକ ଭାବେ ସ୍ତନ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇଥିବା ଶିଶୁ ଠାରେ ଏହା ଲୁଚି ଯାଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  04:28&lt;br /&gt;
| ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିଶୁର ନିମ୍ନ ଓଠ ନିକଟରେ ଥିବା ସ୍ତନରେ ସାମାନ୍ୟ ଚାପ ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଶିଶୁର ନିମ୍ନ ଓଠ ବାହାର ଆଡ଼କୁ ମୋଡ଼ି ହୋ‍ଇଛି କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁଟିର ନାକକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତୁ. ଯଦି ଶିଶୁର ନାକ ମା’ର ସ୍ତନରେ ଚାପି ହୋ‍ଇ ରହିଥାଏ ତେବେ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ବାହାର ଆଡ଼କୁ ସାମାନ୍ୟ ବଙ୍କା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁର ଓଠ ସ୍ତନ ସହିତ ଚାପି ହୋ‍ଇ ରହିବ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:58&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁର ନାକ ଓ କପାଳ ସ୍ତନଠାରୁ ଦୂରେଇଯିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:04&lt;br /&gt;
| ଏହା କରିବା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ, ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:09&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁକୁ ସ୍ତନଠାରୁ ଦୂରକୁ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:13&lt;br /&gt;
| ଏହା ନିପଲ୍ ଫିଡିଂର କାରଣ ହୋ‍ଇପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  05:16&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ହେବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:21&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜ ନିପଲ୍‍ରେ ଚିମୁଟା, ଟାଣିହେବା କିମ୍ବା ଘର୍ଷଣ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:27&lt;br /&gt;
| ଯଦି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମା’ଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୁଏ ତେବେ, ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁଟି ଠିକ୍ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|   05:35&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ଦୁର୍ବଳ ସଂଯୋଗର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପାଟି ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ନିପଲ୍‍କୁ ରଖିବା ପାଇଁ ଅନେକ ମା’ ସେମାନଙ୍କର ଆରିଓଲାକୁ ଚିମୁଟି ଥାଆନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:48&lt;br /&gt;
| ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିଶୁଟିର ପାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲି ନ ଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  05:52&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ କେବଳ ନିପଲ୍ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
| ଏଠାରେ ଶିଶୁର ଉପର ଓ ନିମ୍ନ ଓଠ ନିକଟରେ ଆରିଓଲାର ସମାନ ଅଂଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିର ଓଠ ସ୍ତନଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:07&lt;br /&gt;
| ନିୟମିତ ରୂପେ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୀର ପିଇବାର ଡାଞ୍ଚା ଶିଶୁଠାରେ ରହିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  06:14&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ପିଇବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ଗାଲରେ ଡିମ୍ପଲ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  06:17&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ଢୋକିବା ସମୟରେ ତା’ର ମାଢ଼ି ପୃଥକ ରୂପେ ତଳକୁ ଗତି କରେନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  06:23&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ନିପଲ୍ ଚିମୁଟି ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ଶିଶୁ ପାଟିର କଠିନ ଅଂଶ ଦ୍ଵାରା ଚାପି ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  06:31&lt;br /&gt;
| ଏହା ମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ନିପଲ୍‍ରେ କ୍ଷତ ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  06:37&lt;br /&gt;
| ନିପଲ୍ ଫିଡିଂ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ ଆରିଓଲାର ନିମ୍ନରେ ଥିବା ଅନେକ କ୍ଷୀର ଧାରରୁ କ୍ଷୀର ପାଇପାରିବ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:45&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ଶିଶୁଟି ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର ପାଇପାରେ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁଟି କେବଳ ନିପଲ୍‍ରୁ ଫିଡିଂ କରିଥାଏ ତେବେ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:54&lt;br /&gt;
| ମା’ ନିଜର ସଫା କାଣି ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଶିଶୁ ପାଟିର କୋଣ ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:59&lt;br /&gt;
| ସେ ନିଜର ନିପଲ୍‍ରେ ଶିଶୁର ଟାଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ରିଲିଜ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତମ ଲାଚ୍‍କୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଶିଶୁକୁ ସମାନ ସ୍ତନରେ ପୁନର୍ବାର ସଂଯୁକ୍ତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:11&lt;br /&gt;
| ସଠିକତାର ସହ ଲାଚିଂ କରିବା ପରେ ଶିଶୁ ଉଭୟ ସମ୍ମୁଖ ଓ ପଶ୍ଚାତ ଭାଗର କ୍ଷୀର ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ପାଉଥିବା ମା’ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:19&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥିବା ସମ୍ମୁଖ ଭାଗର କ୍ଷୀର ସାମାନ୍ୟ ପାଣିଆ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
| ଏହା ପାଣି ଓ ପ୍ରୋଟିନ୍‍ରୁ ତିଆରି ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|   07:29&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସବଳ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଜରୁରୀ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:36&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର ପଛ ଭାଗରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥିବା ପଶ୍ଚାତ କ୍ଷୀର ସାମାନ୍ୟ ବହଳିଆ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:42&lt;br /&gt;
| ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଫ୍ୟାଟ୍‍ରୁ ତିଆରି ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:46&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ମାନସିକ ବିକାଶ ଏବଂ ଓଜନ ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଜରୁରୀ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:53&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ଉଭୟ ସମ୍ମୁଖ ଓ ପଶ୍ଚାତ କ୍ଷୀର ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ମା’ ଗୋଟିଏ ସ୍ତନରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫିଡ୍ କରିବା ପରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  08:05&lt;br /&gt;
| ସେ ଶିଶୁକୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ତନରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫିଡ୍ କରାଇଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ମା’ ନିଜ ହାତ ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ବାହାର କରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  08:15&lt;br /&gt;
| ଯଦି ପତଳା ପାଣିଆ କ୍ଷୀର ସ୍ତନରୁ ବାହାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  08:19&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଚାପିବା ଦ୍ଵାରା ଯଦି ଭଲ ମୋଟା ପଶ୍ଚାତ କ୍ଷୀର ବାହାରେ ତେବେ,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  08:24&lt;br /&gt;
| ମା’ ସମାନ ସ୍ତନରେ ନିଜ ଶିଶୁକୁ ପୁନର୍ବାର ସଂଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|   08:29&lt;br /&gt;
| ହାତରେ ଚାପିବା ଦ୍ଵାରା ଯେତେବେଳେ ମୋଟା ପଶ୍ଚାତ କ୍ଷୀର ହ୍ରାସ ପାଇ କିଛି ବୁନ୍ଦା ରହିଯାଇଥାଏ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:35&lt;br /&gt;
| ସେତେବେଳେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମା’ ସେହି ସ୍ତନରୁ ଶିଶୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କ୍ଷୀର ପାନ କରାଇସାରିଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  08:41&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ ଖୁଆଇବା ପୂର୍ବରୁ, ମା’ ଶିଶୁକୁ ହାକୁଡ଼ି ମାରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ସକାଶେ ତା’କୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇବା ଉଚିତ୍, ତା’ପରେ ଶିଶୁର ଶରୀରକୁ ଆଗକୁ ସାମାନ୍ୟ ବଙ୍କା କରି ଶିଶୁର ମାଢ଼ିକୁ ନିଜ ହାତରେ କପ୍ ଆକାରରେ ଧରିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|09:00&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ 2 ରୁ 3 ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ହାକୁଡ଼ି ମାରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  09:04&lt;br /&gt;
| ଯଦି ପରବର୍ତ୍ତି 5 ମିନିଟ୍‍ରେ ହାକୁଡ଼ି ହୁଏ ନାହିଁ ତେବେ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  09:08&lt;br /&gt;
| ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ, ସ୍ତନ ସହିତ ଶିଶୁର ସଂଯୋଗ ବହୁତ ଭଲ ଥିଲା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:14&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ କ୍ଷୀର ପାନ କରିବା ସମୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ପବନ ଗ୍ରହଣ କରି ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  09:21&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ମା’ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇ ପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  09:26&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁର ପେଟ ପୁରିଯାଇଥାଏ ତେବେ, ସେ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନରୁ ଖୁଆଇବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋ‍ଇ ନ ପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:32&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ମା’ ସର୍ବଦା ଶିଶୁକୁ ଖୁଆଇବା ପାଇଁ  ଉଭୟ ସ୍ତନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:39&lt;br /&gt;
| ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ସେ ଶିଶୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  09:45&lt;br /&gt;
| ଯଦି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁଟି ଶୋ‍ଇପଡ଼େ ତେବେ, ମା’ ଶିଶୁ ପାଦର ତଳ ଅଂଶରେ ସାମାନ୍ୟ ଆଘାତ କରି ତା’କୁ ଉଠାଇଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:55&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଶିଶୁର ପିଠିରେ ସାମାନ୍ୟ କୁତୁକୁତୁ କରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:59&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ହାକୁଡ଼ି ପାଇଁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁକୁ ବସାଇବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  10:04&lt;br /&gt;
| ସଠିକ କୌଶଳ ସହିତ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାର ଅବଧି ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
| 24 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମା’ ନିଜର ଶିଶୁକୁ ଅତିକମ୍‍ରେ 12ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:17&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁଥିରେ ସେ ରାତି ସମୟରେ ଅତିକମ୍‍ରେ 2 ରୁ 3 ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  10:24&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ, ମା’ ଶିଶୁ ଭୋକିଲା ହେବାର ସଂକେତଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବା ଦରକାର, ଯେପରି, ଏପଟ ସେପଟ ହେବା, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:32&lt;br /&gt;
| ପାଟିକୁ ଖୋଲିବା, ମୁଣ୍ଡ ଘୂରାଇବା, ନିଜର ହାତକୁ ପାଟି ପାଖକୁ ନେବା, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  10:37&lt;br /&gt;
| ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଚୁସିବା ଏବଂ ଭିଡ଼ି ମୋଡ଼ି ହେବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:42&lt;br /&gt;
| ଯଦି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ପାଇଁ ଶିଶୁଟି କାନ୍ଦିବା ଆରମ୍ଭ କରେ ତେବେ, ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ବହୁତ ବିଳମ୍ବ ହୋ‍ଇଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:49&lt;br /&gt;
| ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ - 2 ସପ୍ତାହ, 6 ସପ୍ତାହ ଏବଂ 3 ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁର ଶରୀର କ୍ଷିପ୍ର ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:59&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଅଧିକ କ୍ଷୀର ଆବଶ୍ୟକ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:05&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁକୁ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଯାଏ ତେବେ, ମା’ର ସ୍ତନରେ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:12&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ଏହି କ୍ଷିପ୍ର ବୃଦ୍ଧି ସମୟରେ ମା’ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  11:19&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ ଶିଶୁ ଜୀବନ କାଳର ପ୍ରଥମ 6 ମାସ ପାଇଁ ମା’ କ୍ଷୀର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପୋଷକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  11:30&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସଂଯୋଗ ସଫଳ ସ୍ତନ୍ୟପାନର ଚାବିକାଠି ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:36&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଆମେ ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:41&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ସଂଯୋଗ କରାଇବା ସକାଶେ ସଠିକ୍ ଲାଚିଂ କୌଶଳ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ଅବଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 11:54&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  12:02&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:15&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  12:22&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ. ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 12:34&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଶୀତଲ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତସ୍ନୀମ୍ ଶେଖ୍, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Breast-crawl/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Breast-crawl/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Breast-crawl/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:48:04Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {| border = 1 |  ''' Time '''  |  '''Narration'''   |-  | 00:00 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{| border = 1&lt;br /&gt;
|  ''' Time ''' &lt;br /&gt;
|  '''Narration''' &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:00&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:05&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ଶିଖିବା: ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍ କ’ଣ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:10 &lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍ ପାଇଁ ଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:13&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ଵ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:18&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ, ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ କ’ଣ ଜାଣିବା? &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:23&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ସମୟରୁ ହିଁ ପ୍ରାକୃତିକ ରୂପେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ଜାଣିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:28&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସବର ଠିକ୍ ପରେ, ଶିଶୁକୁ ମା’ର ଶୁନ୍ୟଥିବା ତଳିପେଟ ଉପରେ ରଖିବା ଦ୍ଵାରା ସେ ମା’ର ସ୍ତନକୁ ଖୋଜିପାରେ ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ କୁହାଯାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:46&lt;br /&gt;
| ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେବା କଥା ଯେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଜନ୍ମିତ ତଥା ସୁସ୍ଥ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇପାରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସବ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:58&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ପରେ ଭଲ ଭାବେ କାନ୍ଦି ଥାଆନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:03&lt;br /&gt;
| ଜନ୍ମ ସମୟରେ କମ୍ ଓଜନ ଥିବା ଅସୁସ୍ଥ ଶିଶୁମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ ନାହିଁ ଯେହେତୁ ସେମାନଙ୍କ ଠାରେ ଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇ ଥାଏ ଯେପରି ଶ୍ଵାସରୁଦ୍ଧ ହୋ‍ଇଯିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:15&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଶିଖିବା ଏବଂ ତା’ପରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ଵ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:22&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରସବ କୋଠରୀର ତାପମାତ୍ରା ପାଖାପାଖି 26 ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ରହିଥିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|01:29 &lt;br /&gt;
| ତା’ପର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି, ମା’ର ଶୁନ୍ୟଥିବା ତଳିପେଟ ଉପରେ ଶିଶୁକୁ ରଖି ସଫା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:35&lt;br /&gt;
| ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଫା କରିବେ, କେବଳ ହାତଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ସଫା ଓ ଶୁଖିଲା କପଡ଼ା ଦ୍ଵାରା ସଫା କରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:42&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ ଶିଶୁର ହାତଗୁଡ଼ିକ ଓଦା ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:46&lt;br /&gt;
| ସଫା କରିବା ସମୟରେ ଶିଶୁର ତ୍ଵଚା ଉପରେ ଥିବା ସୁରକ୍ଷାତ୍ମକ ଧଳା ଆବରଣକୁ କଦାପି କାଢ଼ିବେ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:53&lt;br /&gt;
| ଏହା ଶିଶୁକୁ ଥଣ୍ଡା ଜଳବାୟୁରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:56&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ସଫା କରିସାରିବା ପରେ ଓଦା କପଡ଼ାକୁ କାଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:01&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁକୁ ଶୁଖାଇସାରିବା ପରେ, ଧାଇ ଫୁଲ ନାଡ଼ରେ ହେଉଥିବା ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| ଏଥିରେ ସ୍ପନ୍ଦନ ବନ୍ଦ ହୋ‍ଇଗଲେ, ସେ ଫୁଲ ନାଡ଼ଟିକୁ କାଟିଦେବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:13&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁକୁ ନିଜ ମା’ର ଖିଲିଥିବା ତଳିପେଟ ଉପରେ ପୁଣି ଏପରି ଭାବରେ କରନ୍ତୁ ଯେପରି ଶିଶୁର ପେଟ, ମା’ର ପେଟକୁ ଛୁଇଁବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:22&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ, ମା’ର ସଫା ହୋ‍ଇ ନ ଥିବା ସ୍ତନଯୁଗଳ ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:26&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁର ପାଟି ତା’ର ମା’ର ସ୍ତନ ତଳେ ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଶୁଟି ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:37&lt;br /&gt;
| ଯେହେତୁ ଗୋଟିଏ ନବଜାତ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଗୋଟିଏ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଅଟେ ତେଣୁ, ସେ ସହଜରେ ମା’ର ସ୍ତନ ଆଡ଼କୁ ସହଜରେ ଗୁରୁଣ୍ଡି କରି ଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 02:46 &lt;br /&gt;
| ପରବର୍ତ୍ତି କାମ ହେଉଛି, ମା’ ଓ ଶିଶୁକୁ ଉଷୁମ୍ ରଖିବା ପାଇଁ ଉଭୟଙ୍କୁ ଏକାଠି ଗୋଟିଏ ଶୁଖିଲା କପଡ଼ା ଦ୍ଵାରା ଘୋଡ଼ାଇ ଦେବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:54&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିକୁ ଗୋଟିଏ ଟୋପି ପିନ୍ଧାନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:57&lt;br /&gt;
| ଦୟାକରି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ଆମେ ପରବର୍ତ୍ତି ଛବିଗୁଡ଼ିକରେ ଟୋପି ଓ କପଡ଼ାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିନାହୁଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:04&lt;br /&gt;
| ଯାହା ଦ୍ଵାରା ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ସମୟରେ ଶିଶୁର ଅବସ୍ଥିତିକୁ ସଠିକତାର ସହ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:10&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିକୁ ଗୋଟିଏ କପଡ଼ା ଦ୍ଵାରା ଘୋଡ଼ାଇ ଦେବା ପରେ, ମା’ ନିଜ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ତାକୁ ପଛପଟୁ ସପୋର୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ କୁହନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:18&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଶୁର କ୍ଷମତାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଚନା କରିବା ଯାହା ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:24&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସବ ପରେ ଶିଶୁଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ଜାଣିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:29&lt;br /&gt;
| ତା’ର ସଫା ହୋ‍ଇ ନ ଥିବା ହାତର ଗନ୍ଧ, ତାକୁ ଲାଳ ଗଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:35&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟିର ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋ‍ଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ମା’ର ମୁହଁ ଓ ଆରିଓଲାକୁ ଦେଖିପାରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:43&lt;br /&gt;
| ଆରିଓଲା ହେଉଛି ସ୍ତନର ଅଗ୍ରଭାଗର ଚାରିପଟେ ଥିବା ଗାଢ଼ କଳା ଅଂଶ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| ପରିଣାମ ସ୍ଵରୂପ, ଶିଶୁଟି ନିଜର ହାତ ଓ ଗୋଡ଼କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଗତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ. ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ମା’ର ସ୍ତନ ଆଡ଼କୁ ଗୁରୁଣ୍ଡି କରି ଗତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:57&lt;br /&gt;
| ହେଲେ, କିଛି ଶିଶୁ ତୁରନ୍ତ ଗୁରୁଣ୍ଡିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ କେତେକଙ୍କୁ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:04&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଶିଶୁଟି ପ୍ରଥମେ ସ୍ତନକୁ ନିଜ ହାତରେ ଜାବୁଡ଼ି ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:12&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମୟରେ ସେ ପ୍ରଥମ କରି ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଆରମ୍ଭ ନ କରିବା ପାର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମା’ ଓ ଶିଶୁକୁ ସେମାନଙ୍କ କାମରେ ବାଧା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:20&lt;br /&gt;
| ଉଭୟ ଧାଇ ଓ ମା’କୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ସକାଶେ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁକୁ ମା’ର ସ୍ତନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପାଖାପାଖି 30-60 ମିନିଟ୍ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:35&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁଟି ନିଜର ମୁଖକୁ ପୂରାପୂରି ଖୋଲିବା ସହିତ ମା’ର ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:45&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସରିବା ପରେ ଶିଶୁଟିକୁ ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟା କିମ୍ବା କିଛି ଅଧିକ ସମୟ ପୂର୍ବାବସ୍ଥାରେ ରଖନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 04:52&lt;br /&gt;
| ଏହା କରିବା ଦ୍ଵାରା ମା’ ଓ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷଣ ବୃଦ୍ଧି ହୋ‍ଇଥାଏ  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:58&lt;br /&gt;
| ହେଲେ, ଯଦି ମା’ କୌଣସି ଔଷଧ ସେବନ କରି ଥାଆନ୍ତି ତେବେ, ଦୟାକରି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:05&lt;br /&gt;
| ବେଳେ ବେଳେ ପ୍ରସବ ପରେ ଏପରି ହୋ‍ଇଥାଏ ଯେ, ପ୍ରସବ ପରେ ମା’ଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କୋଠରୀରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ କୋଠରୀକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|05:13&lt;br /&gt;
| ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମା’ଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ କୋଠରୀକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା ପରେ, ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ତୁରନ୍ତ ଶିଶୁକୁ ମା’ର ତଳିପେଟରେ ରଖି ମା’ ଓ ଶିଶୁର ଚର୍ମ ସହିତ ଚର୍ମର ସ୍ପର୍ଶ କରାନ୍ତୁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:29&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ଅପରେସନ୍ ଦ୍ଵାରା ଜନ୍ମ ହୋ‍ଇଥିବା ଶିଶୁମାନଙ୍କର ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:35&lt;br /&gt;
| ଏହା କରିବା ପାଇଁ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମା’ମାନଙ୍କର ତଳିପେଟ ବ୍ୟତିତ ଛାତି ଉପରେ ରଖାଯିବା ଉଚିତ୍ ଯେପରି ଶିଶୁର ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମା’ର ମୁଣ୍ଡ ଦିଗରେ ରହିବ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47&lt;br /&gt;
| ଛାତି ଓ ପେଟ ମା’ର କାନ୍ଧ ଉପରେ ଏବଂ ପାଟି ସ୍ତନ ଉପରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:54&lt;br /&gt;
| ଅପରେଶନ୍ ଥିଏଟର୍‍ରେ ଶିଶୁଟି ଯେତେ ସମୟ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିପାରିବ ସେତେ ସମୟ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 05:59&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ ପ୍ରସବର ତୁରନ୍ତ ପରେ ନବଜାତକ ପାଇଁ ଥିବା ଯେକୌଣସି ଯତ୍ନ ମଧ୍ୟରୁ ଚର୍ମ ସହିତ ଚର୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ହେବା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ହିଁ ନବଜାତ ପାଇଁ ଥିବା ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତି ଯତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:17&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ନବଜାତ ଶିଶୁ ପାଇଁ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ଵ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:23&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌, ଶିଶୁକୁ ମା’ର ପ୍ରଥମ କ୍ଷୀର ଖାଇବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ, ଯାହାକୁ କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍ କୁହାଯାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:29&lt;br /&gt;
| ଏହା ସାମାନ୍ୟ ହଳଦିଆ ଓ ବହଳିଆ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ପ୍ରସବ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ପରେ କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍‌ର ପରିମାଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 06:43&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁ ପ୍ରଥମ ଦିନରେ 5 ମିଲିଲିଟର୍ ପାନ କରିଥାଏ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:47&lt;br /&gt;
| ଦ୍ଵିତୀୟ ଦିନରେ 10 ମିଲିଲିଟର୍, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| ତୃତୀୟ ଦିନରେ 25 ମିଲିଲିଟର୍, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:53&lt;br /&gt;
| ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ 40 ମିଲିଲିଟର୍ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ 55 ମିଲିଲିଟର୍, ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତନରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ପାନ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:05&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ନବଜାତ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:09&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ଶିଶୁଟିକୁ କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍ ବ୍ୟତିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:15&lt;br /&gt;
| କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍‌କୁ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଟିକାକରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ସଂକ୍ରମଣ ପ୍ରତିହତକାରୀ ପ୍ରୋଟିନ୍‍କୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ ଯାହା ଗୋଟିଏ ଶିଶୁର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:27&lt;br /&gt;
| ପ୍ରସବ ପରେ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରଥମ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:33&lt;br /&gt;
| କୋଲଷ୍ଟ୍ରମ୍, ଶିଶୁର ରକ୍ତରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍‌ର ସ୍ତରକୁ କମ୍ ହେବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:37&lt;br /&gt;
| ଗୋଟିଏ ଶିଶୁର ଶରୀରରେ ଅନ୍ୟ ଶାରୀରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:42&lt;br /&gt;
| ଏହା ମାନସିକ ବିକାଶରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|07:46&lt;br /&gt;
| ଏହା ଶିଶୁକୁ ତା’ର ପ୍ରଥମ ମଳତ୍ୟାଗରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 07:50&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମା’ ସହିତ ଚର୍ମ ସହିତ ଚର୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ହେଉଥିବାରୁ ଶିଶୁଟି ଉଷୁମ୍ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|07:57&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ନିଜ ମା’ର ସ୍ତନ ସହିତ ନିବିଡ଼ତାର ସହ ଲାଗିରହିବା ନିଜକୁ ନିଜେ ଶିଖିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:04&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ଦ୍ଵାରା ମା’ଙ୍କର ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଶିଶୁଟିକୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୋ‍ଇଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:08&lt;br /&gt;
| ଏହି ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଗୁଡ଼ିକ ଶିଶୁଟିର ଗଳା ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:13&lt;br /&gt;
| ପରିଶେଷରେ ଏହା ଶିଶୁର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:18&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁକୁ ସ୍ନେହ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ଏବଂ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|08:29&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ଦ୍ଵାରା ମା’ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:34&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ଗୋଡ଼ ଚାଳନା କରିବା ଦ୍ଵାରା ମା’ଙ୍କର ଗର୍ଭାଶୟ ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିଥାଏ. ଏହି ଚାପ ୟୁଟେରାଇନ୍ ସଂକୁଚନ ଏବଂ ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା ନିଶ୍କାସନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:45&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଦ୍ଵାରା ମା’ଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍‌ର ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:51&lt;br /&gt;
| ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍‌ର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଦ୍ଵାରା ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା ନିଷ୍କାସନରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 08:56&lt;br /&gt;
| ଅତଏବ, ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ରକ୍ତହୀନତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ଏବଂ ମା’ମାନଙ୍କ ଠାରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଆନେମିଆକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:03&lt;br /&gt;
| ଆନେମିଆ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ହେବାକୁ ଲାଗିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:08&lt;br /&gt;
| ଏହା ହେବା ଦ୍ଵାରା ମା’ମାନେ ହାଲିଆ ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:13&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ, ଉଭୟ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପାଇଁ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:21&lt;br /&gt;
| ଏହା ସହିତ ଆମେ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:26&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‌ରେ ଆମେ ଶିଖିଲେ: ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ କ’ଣ, &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:30&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ ପାଇଁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜାଣିବା ଏବଂ ବ୍ରେଷ୍ଟ କ୍ରଲ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ଵ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:37&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:43&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:49&lt;br /&gt;
|ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 09:54&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:01&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ. ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଆର୍ଥି ଆନବାଲାଗନ୍ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରଜନି ସାୱନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Breast-conditions/Oriya</id>
		<title>Health-and-Nutrition/C2/Breast-conditions/Oriya</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Health-and-Nutrition/C2/Breast-conditions/Oriya"/>
				<updated>2019-07-19T17:45:13Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{|border=1 | &amp;lt;center&amp;gt; '''Time''' &amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt; '''Narration''' &amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:00 | ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{|border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt; '''Time''' &amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt; '''Narration''' &amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:00&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଧୁଗଣ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ମାନଙ୍କର ସ୍ତନର ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍କୁ ସ୍ଵାଗତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ବ୍ରେଷ୍ଟ ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଓ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ବିଷୟରେ ଶିଖିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:13&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ବ୍ରେଷ୍ଟ ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:17&lt;br /&gt;
| ସାଧାରଣତଃ ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ପ୍ରସବର 3 ରୁ 5 ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:23&lt;br /&gt;
| ଏହା ଏକା ସମୟରେ ଉଭୟ ସ୍ତନରେ ଦେଖାଦେଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:28&lt;br /&gt;
| ମା’ ସ୍ତନର ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଓ ସ୍ତନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:33&lt;br /&gt;
| ତେଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ସ୍ତନର ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଓ ସ୍ତନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
| ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ତନ କଠିନ ହେବା ସହିତ, ଫୁଲି ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଭାବେ କ୍ଷୀର ଭର୍ତ୍ତି ହୋ‍ଇରହିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:46&lt;br /&gt;
| ଏହା ଚମକଦାର୍ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଉପରି ଭାଗରେ ଶିରାଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 00:52&lt;br /&gt;
| ମା’ଙ୍କୁ 24 ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଜର ହୋ‍ଇଥିଲେ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଲାଚିଂ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:01&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ କି ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:04&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋ‍ଇଥିବା ସ୍ତନ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଚମକଦାର୍ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:10&lt;br /&gt;
| ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋ‍ଇଥିବା ସ୍ତନ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ତନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଜର ହୁଏ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:17&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ମାନଙ୍କ ଠାରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ସ୍ତନ ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:23&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଦେଇପାରେ -  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:27&lt;br /&gt;
| ଯଦି ମା’ ପ୍ରସବର ଠିକ୍ ପରେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇ ନ ଥିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:32&lt;br /&gt;
| ମା’ ଶିଶୁକୁ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉ ନ ଥିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:36&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ସମୟରେ ଶିଶୁ ମା’ ସହିତ ସଠିକତାର ସହ ଲାଚ୍ ହୋ‍ଇ ନ ଥିବ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
| 01:42&lt;br /&gt;
| ମା’ ହଠାତ୍ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:47&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଏନଗର୍ଗମେଣ୍ଟର କିପରି ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରିବ, ଚାଲନ୍ତୁ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମେ ମା’ଙ୍କୁ ସଫା ପାଣିରେ ନିଜର ହାତକୁ ଧୋ‍ଇବା ପାଇଁ କୁହନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:56&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଶିଶୁକୁ ମା’ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେ ତା’କୁ ଶୁଙ୍ଘିବା ସହିତ ଛୁଇଁ ପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଶିଶୁଟି ଅଧିକ ଚଞ୍ଚଳ ଥାଏ ତେବେ, ମା’ ତା’ର ଟାୱେଲ୍‍କୁ ଶୁଙ୍ଘି ପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| ତାହା କରିସାରିବା ପରେ ମା’ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:12&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ନିଜର ସ୍ତନ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଉଷୁମ୍ କପଡ଼ା 5 ରୁ 10 ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖିବେ କିମ୍ବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:18&lt;br /&gt;
| ମା’ ଉଷୁମ୍ ପାଣିରେ ଗାଧୋ‍ଇ ମଧ୍ୟ ପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୀର ସ୍ତନରୁ ସହଜରେ ବାହାରି ଆସିପାରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| ତାହା କରିସାରିବା ପରେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ମା’ଙ୍କୁ ଆରାମ କରିବା ପାଇଁ କହିବେ କାରଣ ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ରହିଲେ ଲେଟ୍-ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ଏବଂ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:33&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର ବାହାରିବ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:36&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ କିମ୍ବା ପରିବାରର ଅନ୍ୟ କେହି ସଦସ୍ୟ ମା’ଙ୍କର ବେକ ଏବଂ ପିଠିର ଉପର ଅଂଶରେ ମାଲିସ୍ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:43&lt;br /&gt;
| ଏହI ଦ୍ଵାରା ସ୍ତନର କ୍ଷୀର ବାହାରିବାରେ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| ଯେହେତୁ, ପିଠିର ଉପର ଭାଗ ଓ ସ୍ତନରେ ସମାନ ସ୍ନାୟୁ ରହିଛି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:52&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ ନିଜର ସ୍ତନକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୃତ୍ତାକାର ଗତିରେ ମାଲିସ୍ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:57&lt;br /&gt;
| ମାଲିସ୍ କରିବା ଦ୍ଵାରା ତା’ଙ୍କୁ ଆରାମ ମିଳିବ ଏବଂ ଲେଟ୍-ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ସକ୍ରିୟ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:03&lt;br /&gt;
| ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ କ୍ଷରଣ ହେବାରେ ସାହଯ୍ୟ କରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
| ଏହାକୁ ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କିମ୍ବା ଲେଟ୍-ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କୁହାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ ଗୋଟିଏ ହର୍ମୋନ୍ ଅଟେ, ଯାହା କ୍ଷୀରକୁ ବାହାରକୁ ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ଆରିଓଲାକୁ ନରମ କରିବା ପାଇଁ ମା’ଙ୍କୁ କିଛି ପରିମାଣର କ୍ଷୀର ହାତରେ କାଢ଼ିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:23&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ ସହିତ ସଠିକତାର ସହ ଲାଚ୍ ହେବାରେ ସହଜ ହେବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ିବା ସମୟରେ, ମା’ ଆରିଓଲାର ଚାରିପଟେ ଚାପ ପକାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33&lt;br /&gt;
| କ୍ଷୀର କାଢ଼ି ସାରିବା ପରେ ମା’ ଶିଶୁର ପାଟିରେ ଆରିଓଲାକୁ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:43&lt;br /&gt;
| ଉଭୟ ପଟରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:46&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ମା’ ସ୍ତନ ଉପରେ ଥଣ୍ଡା ଓ ଓଦା କପଡ଼ାକୁ 5- 10 ମିନିଟ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ କିମ୍ବା,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:54&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ ଉପରେ ମା’ ଥଣ୍ଡା ବନ୍ଧାକୋବି ପତ୍ରକୁ ରଖିପାରିବେ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:58&lt;br /&gt;
| ସେ ଏହି ବନ୍ଧାକୋବି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଫ୍ରୀଜ୍ କିମ୍ବା ମାଟି ପାତ୍ର ଭିତରେ ସାଇତି ରଖିପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:04&lt;br /&gt;
| ଏହା ସ୍ତନର କଠିନତା ଓ ଏଡେମାକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମା’ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:13&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆମେ ସ୍ତନର ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟକୁ କିପରି ରୋକିପାରିବା ତାହା ଚାଲନ୍ତୁ ଶିଖିବା &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:17&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମେ, ଶିଶୁ ଭୋକିଲା ଅଛି ବୋଲି ଦେଉଥିବା ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଛାଟିପିଟି ହେବା,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:25&lt;br /&gt;
| ଯେଉଁଥିରେ ରୁଟିଙ୍ଗ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ବୃଦ୍ଧି ହୋ‍ଇଥାଏ-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:28&lt;br /&gt;
| ରୁଟିଙ୍ଗ ରିଫ୍ଲେକ୍ସରେ ଶିଶୁ ସେହି ବସ୍ତୁ ଆଡ଼କୁ ନିଜର ମୁଣ୍ଡକୁ ବୁଲାଇଥାଏ ଯାହା ତା’ର ଗାଲ କିମ୍ବା ପାଟିକୁ ଛୁଇଁଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:36&lt;br /&gt;
| ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁଚୁମିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| ଶେଷରେ ଶିଶୁଟି କାନ୍ଦିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:43&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ ଶିଶୁର ଭୋକିଲା ହେବାର ସଂକେତ ଦେଖିବେ ତତକ୍ଷଣାତ୍ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତୁ ଏବଂ ଶିଶୁଟି କାନ୍ଦିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| ଶିଶୁଟି ଭଲ ଭାବରେ ଲାଚ୍ ହୋ‍ଇଥିବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରୁଛି ବୋଲି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:55&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ସ୍ତନକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ସ୍ତନଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲା ରଖନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:02&lt;br /&gt;
| ତା’ପରେ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତନର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:08&lt;br /&gt;
| ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ତନର ଗୋଟିଏ ଭାଗ ଲାଲ ହୋ‍ଇଯିବା ସହ ଫୁଲି ଯାଇଥାଏ ଓ ଟାଣ ହୋ‍ଇଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:14&lt;br /&gt;
| ମା’ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ ଜର ହେବା ସହ ଅସୁସ୍ଥ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:18&lt;br /&gt;
| ଅନେକ ମା’ ପ୍ରଥମ 6 ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ଦ୍ଵାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥାନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:27&lt;br /&gt;
| ବେଳେବେଳେ ସ୍ତନର ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଓ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:31&lt;br /&gt;
| ହେଲେ,ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନକୁ ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ଉଭୟ ସ୍ତନକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:37&lt;br /&gt;
| ଯେତେବେଳେ କି ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ସ୍ତନର କିଛି ଅଂଶକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଥାଏ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ତନରେ ଦେଖାଦେଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:44&lt;br /&gt;
| ଏନ୍‍ଗର୍ଗ ହୋ‍ଇଥିବା ସ୍ତନ କିମ୍ବା ଧାରଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ ହେବା ଯୋଗୁଁ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ଦେଖା ଦେ‍ଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:51&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ, ଯଦି ବନ୍ଦ ହୋ‍ଇଥିବା ଧାରଗୁଡ଼ିକର ଚିକିତ୍ସା କରା ନ ଯାଏ ତେବେ, କିପରି ତାହା ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ରେ ପରିଣତ ହୋ‍ଇଯାଏ, ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:59&lt;br /&gt;
| ଧାର ବନ୍ଦ ହେବା ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ତନର ସେହି ଭାଗରୁ କ୍ଷୀର କାଢ଼ି ହୋ‍ଇ ନ ଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| ସାଧାରଣତଃ ଏହି ଧାର ହେଉଛି ସ୍ତନର ସେହି ଭାଗ, ଯେଉଁଠାରେ ବହଳିଆ କ୍ଷୀର ଅଟକି ରହି ଯାଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ବିଣ୍ଡା ସୃଷ୍ଟି ହୋ‍ଇଥାଏ. ଏହି ବିଣ୍ଡା ଟାଣ ହୋ‍ଇଥାଏ ଏବଂ ଅନେକ ସମୟରେ ସେହି ବିଣ୍ଡା ଉପରର ଚମଡ଼ା ଲାଲ ହେବା ସହିତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:20&lt;br /&gt;
| ବନ୍ଦ ହୋ‍ଇଥିବା ଧାର ଓ ସ୍ତନର ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହୋ‍ଇପାରେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:24&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର କିଛି ଅଂଶରେ ଯେତେବେଳେ କ୍ଷୀର, ଅବରୋଧିତ ଧାର ଏବଂ ସ୍ତନ ଏନ୍‍ଗର୍ଗମେଣ୍ଟ କାରଣରୁ ରହିଯାଇଥାଏ, ଏହାକୁ ଷ୍ଟାସିସ୍ କୁହାଯାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:32&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଷ୍ଟାସିସ୍‍କୁ କଢ଼ା ନ ଯାଏ ତେବେ ଏହା ସ୍ତନ ଟିସ୍ୟୁଗୁଡ଼ିକରେ ଜ୍ଵଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ. ଏହାକୁ ନନ୍-ଇନ୍‍ଇଫେକ୍ଟିଭ୍ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ କୁହାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସ୍ତନ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୋ‍ଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ସଂକ୍ରମିତ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ କୁହାଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:51&lt;br /&gt;
| ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ସହଜରେ ଫିସର୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:56&lt;br /&gt;
| ଯଦି ସ୍ତନରେ ଫିସର୍ ଥାଏ ତେବେ, ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ର ଚିକିତ୍ସା ନ ହୋ‍ଇ ରହିଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|07:06&lt;br /&gt;
| ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ, ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ର ଚିକିତ୍ସା କରା ନ ଗଲେ ତାହା ସ୍ତନ ଆବ୍‍ସେସ୍‍ରେ ପରିଣତ ହୋ‍ଇଯାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:11&lt;br /&gt;
| ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲନ୍ତୁ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:15&lt;br /&gt;
| ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ହେବାର ପ୍ରଥମ ଓ ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ ନ କରାଇବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
| ଯଦି ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ ଜଣେ କର୍ମଜୀବି ମହିଳା ହୋ‍ଇଥାନ୍ତି ତେବେ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା କଷ୍ଟକର ହୋ‍ଇପଡ଼େ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:27&lt;br /&gt;
| ମା’ କିମ୍ବା ଶିଶୁର ଅସୁସ୍ଥତା ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବାରେ ବାଧକ ହେବାର  ଅନ୍ୟ କାରଣ ହୋ‍ଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:33&lt;br /&gt;
| ଦ୍ଵିତୀୟ ହେଉଛି ନିପଲ୍ ଫିଡ଼ିଙ୍ଗ. ନିପଲ୍ ଫିଡିଙ୍ଗରେ ଶିଶୁଟି ସ୍ତନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି କରିପାରେ ନାହିଁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
| ତୃତୀୟଟି ହେଉଛି ଅଧିକ କ୍ଷୀର ହେବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:43&lt;br /&gt;
| ଚତୁର୍ଥଟି ହେଉଛି ଶୀଘ୍ର ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଛଡ଼ାଇ ଦେବା ଏବଂ ଶିଶୁ ମା’ କ୍ଷୀର ବ୍ୟତିତ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:50&lt;br /&gt;
| ପଞ୍ଚମଟି ହେଉଛି ଟାଇଟ୍ କପଡ଼ା- ଯଦି ମା’ ଟାଇଟ୍ କପଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ବିଶେଷକରି ରାତିରେ ମା’ ଟାଇଟ୍ ବ୍ରା ପିନ୍ଧିବା ଦ୍ଵାରା ଏହା ସ୍ତନ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇଥାଏ ଏବଂ କ୍ଷୀରର ଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ କରିପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| ଷଷ୍ଠ ହେଉଛି ମାନସିକ ଚାପ – ଯଦି ମା’ ମାନସିକ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ତେବେ, ଏହା ଲେଟ୍-ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:12&lt;br /&gt;
| ସପ୍ତମ ହେଉଛି ନିପଲ୍ ଫିସର୍- ବ୍ୟକ୍ଟେରିଆକୁ ସ୍ତନ ଟିସ୍ୟୁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତା ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ହୋ‍ଇପାରେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:22&lt;br /&gt;
| ଚାଲନ୍ତୁ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍ର ଚିକିତ୍ସା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:26&lt;br /&gt;
| ପ୍ରଥମେ କାରଣ ଖୋଜି ବାହାର କରନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:31&lt;br /&gt;
| ମା’ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଊଷୁମ୍ ସେକ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:35&lt;br /&gt;
| କିମ୍ବା ଉଷୁମ୍ ପାଣିରେ ଗାଧୋ‍ଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:37&lt;br /&gt;
| ସେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋ‍ଇଥିବା ସ୍ତନରୁ କ୍ଷୀର ଖୁଆଇବା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:42&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଏହା ଦ୍ଵାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗେ କିମ୍ବା ଲେଟ୍-ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ତେବେ, ପ୍ରଭାବିତ ହୋ‍ଇ ନ ଥିବା ସ୍ତନରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:50&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:55&lt;br /&gt;
| ଯଦି ନିପଲ୍ କିମ୍ବା ଆରିଓଲାର ଉପରଭାଗରେ ଘା ହୋ‍ଇ ନ ଥାଏ ତେବେ, ମା’ ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ତନରୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇପାରିବେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:04&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ଯେତେବେଳେ ମା’ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ହୋ‍ଇଥିବା ସ୍ତନରୁ ଶିଶୁକୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:09&lt;br /&gt;
| ସେତେବେଳେ ସେ ଶିଶୁଠାରେ ସଂକ୍ରମଣର ସଂକେତକୁ ନିରିକ୍ଷଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେହେତୁ ଶିଶୁ ସଂକ୍ରମଣ ହେବାର ବିପଦ ରହିଥାଏ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:17&lt;br /&gt;
| କାରଣ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ସ୍ତନରେ ଅନେକ କ୍ଷତିକାରକ ବ୍ୟକ୍ଟେରିଆ ରହିଥିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:24&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନକୁ ମାଲିସ୍ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଭଲ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:28&lt;br /&gt;
| ଏହା ହାଲୁକା ମାଲିସ୍ ହେବା ଦରକାର, ଯାହା ପ୍ରଭାବିତ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ନିପଲ୍ ଆଡ଼କୁ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:34&lt;br /&gt;
| ଏବଂ ମା’ ଯଥେଷ୍ଟ ଆରାମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:37&lt;br /&gt;
| ଯଦି ଲକ୍ଷଣ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହୁଏ ତେବେ, ଡାକ୍ତରଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:40&lt;br /&gt;
| ବ୍ରେଷ୍ଟ ଆବ୍‌ସେସ୍‌ରେ, ଆବସେସ୍ ଓ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଅପରେଶନ୍ ଦ୍ଵାରା କାଢ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:47&lt;br /&gt;
| ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତିତ ମା’ ନିଜର ଶରୀରରକୁ ଆରାମ୍ ଦେବା ଏବଂ ଗଭୀର ନିଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ନେବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଯତ୍ନଶୀଳ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:55&lt;br /&gt;
| ମୃଦୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବା ଏବଂ ନିଜର ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଲେଟ୍-ଡାଉନ୍ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ ଆରମ୍ଭ ହେବାରେ ସହଜ ହୋ‍ଇଥାଏ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:04&lt;br /&gt;
| ମନେରଖନ୍ତୁ, ମାଷ୍ଟିଟିସ୍‍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସଠିକ ଲାଚିଙ୍ଗ ହେବା ଜରୁରୀ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:09&lt;br /&gt;
| ଏହା ଦ୍ଵାରା ଧାର ଅବରୋଧ ହେବ ନାହିଁ ଏବଂ ଶିଶୁ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷୀର ପାନ କରିପାରିବ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:14&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନର ଏହି ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ, ଶିଶୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:24&lt;br /&gt;
| ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମା’ମାନଙ୍କର ସ୍ତନର ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ସମାପ୍ତିକୁ ଆମେ ଆସିଯାଇଛେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:31&lt;br /&gt;
| ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ରେ ଆମେ ବ୍ରେଷ୍ଟ ଏନ୍‌ଗର୍ଗମେଣ୍ଟ ଓ ମାଷ୍ଟିଟିସ୍ ବିଷୟରେ ଶିଖିଲେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:37&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:43&lt;br /&gt;
| ସ୍ପୋକନ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର NMEICT, MHRD ଦ୍ଵାରା ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ.&lt;br /&gt;
ଏହି ମିସନ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ବିବରଣୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:56&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ କୃତଜ୍ଞତା ପୂର୍ବକ WHEELS Global Foundation ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:03&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ମା’ ଓ ଶିଶୁ ପୋଷଣ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଅଟେ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:07&lt;br /&gt;
|ଏହି ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍‍ର ଡୋମେନ ସମୀକ୍ଷକ ଭାବେ Dr. Rupal Dalal, MD Pediatrics ଏବଂ Dr. Taru Jindal, MS Obstetrics and Gynecology ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:20&lt;br /&gt;
|ଆଇଆଇଟି ବମ୍ବେ ତରଫରୁ ଆନିମେଟର୍ ଆରତି ଆନ୍‍ବାଲାଗନ୍ ଯୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରଜନି ସାୱନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦୟ ନେଉଛୁ. ଆମ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋ‍ଇଥିବାରୁ, ଧନ୍ୟବାଦ&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Underwater-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Underwater-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Underwater-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-11-07T08:37:47Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 | &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 | '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Underwater- animation”''' के इस...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Underwater- animation”''' के इस '''Spoken Tutorial''' में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:05&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में हम '''Synfig''' में इमेज को एनीमेट करना सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:12&lt;br /&gt;
| हम सीखेंगे- &lt;br /&gt;
'''png''' और '''svg''' इंपोर्ट करना &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:16&lt;br /&gt;
| '''distortion''' का उपयोग करके इमेज को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Noise Gradient''' जोड़ना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:22&lt;br /&gt;
|  और '''random animation''' के लिए '''Random''' ऑप्शन का प्रयोग करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
| उपरोक्त का उपयोग करके, हम एक underwater animation बनाना सीखेंगें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:32&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Ubuntu Linux''' 14.04 OS और  '''Synfig''' '''studio '''version 1.0.2 का&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:43&lt;br /&gt;
| हम '''Synfig interface''' में हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:46&lt;br /&gt;
| मैंने अपनी '''Synfig''' फ़ाइल को '''Underwater-animation''' के नाम पर सेव किया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
आप भी ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:54&lt;br /&gt;
| अब आइए हमारा underwater animation बनाना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| इस underwater animation के लिए, हमें एक बैकग्राउंड, कुछ bubbles और कुछ water plants की आवश्यकता होगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:06&lt;br /&gt;
| हमें कुछ जीवों जैसे- मछली, मेढ़क, केकड़े आदि की आवश्यकता होगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:13&lt;br /&gt;
| यह एनीमेशन बनाने के लिए, मैं उन इमेज का प्रयोग कर रही हूँ, जो मैंने पहले से बना रखी हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:19&lt;br /&gt;
| अभ्यास के लिए, शिक्षार्थी इस ट्यूटोरियल के '''Code Files''' लिंक में दी गई इमेज का प्रयोग कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:26&lt;br /&gt;
| बैकग्राउंड, ऑक्टोपस, water plant, Bubble, मछली की इमेजयाँ '''png''' प्रारूप में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:32&lt;br /&gt;
| मेढ़क और केकड़े '''svg''' इमेज के रूप में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:36&lt;br /&gt;
| आइए इन ''' png''' इमेज को एक-एक करके हमारे underwater animation के लिए इंपोर्ट करना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:43&lt;br /&gt;
| इसके लिए, '''File''' पर जाएँ और '''Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:47&lt;br /&gt;
|  '''Desktop''' पर क्लिक करें और '''Underwater animation''' पर डबल क्लिक करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
और '''background.png.''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:54&lt;br /&gt;
| फिर '''Import''' पर क्लिक करें। हमें इमेज '''canvas''' पर मिल जाती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:00&lt;br /&gt;
| इसी तरह, दिखाए गए अनुसार Water plant, मछली-1, मछली-2 ऑक्टोपस, मेढ़क, केकड़े, Bubble को इंपोर्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:10&lt;br /&gt;
| आपको '''Layers panel''' में ऐसी एक सूची दिखाई देनी चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
| प्रत्येक ग्राफ़िक जैसे पौधे, मछली-1 आदि का एक अलग ग्रुप बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
क्रमशः इंपोर्ट की गई लेयरों को सेलेक्ट करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| '''Layer''' पर राइट क्लिक करें। '''Group layer''' सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| आइए अब दिखाए गए अनुसार इसे '''group layers''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:37&lt;br /&gt;
| '''Canvas''' पर वापस आएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
सभी इमेज को स्केल करें और underwater scene को दिखाए गए अनुसार व्यवस्थित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| कभी कभी '''svg''' फ़ाइल को इंपोर्ट करते समय, यह '''synfig''' में त्रुटि प्रदर्शित कर सकता है। जैसा कि आप यहाँ देख सकते हैं कि मेढ़क की आँखे ग़ायब हैं, तो मैं इसे दोबारा बनाऊँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| हम अब '''Time track panel''' पर जाएँगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Time cursor ''' को '''start frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
| '''Turn on animate editing mode icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:10&lt;br /&gt;
| '''Layers panel''' पर जाएँ।'''Fish-1 group layer''' को बढ़ाने के लिए त्रिभुज पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:16&lt;br /&gt;
| '''Fish-1 layer. png''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Go to'''New layer''' पर जाएँ, फिर '''Distortion''' सेलेक्ट करें और '''Twirl''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26&lt;br /&gt;
| अब हम मछली के पूँछ वाले हिस्से को एनीमेट करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''canvas''' पर वापस जाएँ। दिखाए गए अनुसार '''Twirl effect''' लागू करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:34&lt;br /&gt;
| '''Twirl''' को समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:36&lt;br /&gt;
| अब, कर्सर को 10वें फ़्रेम पर ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''canvas''' पर वापस जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:44&lt;br /&gt;
| '''Twirl''' इफ़ेक्ट, '''Twirl''' दिखाए गए अनुसार हैंडल घुमाकर लागू किया जा सकता है, जो नीली डॉट के रूप में प्रदर्शित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:52&lt;br /&gt;
| हम देखते हैं कि '''Rotation '''value''' ''' -50.60 डिग्री है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| '''cursor''' को एक-एक करके 18वें और 24वें '''frames''' पर ले जाएँ और इन्हीं चरणों को दोहराएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
| '''rotations''' की मात्रा को बदलकर क्रमशः, 32 degrees और -5 degrees करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:10&lt;br /&gt;
| इसी तरह, मैं मछली के ऊपरी और निचले पंखों को एनीमेट करने के लिए, दो बार '''twirl''' इफ़ेक्ट दूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:24&lt;br /&gt;
| एनीमेशन को अंत तक दोहराने के लिए, हमें एक '''Time Loop''' की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:29&lt;br /&gt;
| इसके लिए, '''Fish group '''layer'''''' की सबसे ऊपरी लेयर पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
अब '''New layer''', फिर '''Other''' पर जाएँ और '''Time Loop''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:40&lt;br /&gt;
| अब  '''Layers panel''' पर जाएँ और '''Fish layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:44&lt;br /&gt;
| ''' ''' '''Time track panel ''' पर जाएँ और ''' ''' '''cursor''' को शून्यवें फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
फ़िश को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:53&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और '''Cursor''' को 100वें फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
फ़िश को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| इसी तरह, हम '''Fish-2''' एनीमेट करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:11&lt;br /&gt;
| आइए आगे बढ़ने से पहले हमारी फ़ाइल को सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:15&lt;br /&gt;
| अब आइए केकड़े के पंजों को एनीमेट करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Layers panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:20&lt;br /&gt;
| '''Crab group''' लेयर को बढ़ाने के लिए त्रिभुज पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:24&lt;br /&gt;
| यहाँ, मुझे केकड़े के विभिन्न भागों को अलग-अलग ग्रुप करने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:35&lt;br /&gt;
| फिर '''Claw-1''' का पहला भाग चुनें और इस पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
| '''New layer''' पर और फिर '''Transform''' पर जाएँ और ''' Rotate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47&lt;br /&gt;
| rotate handle को दिखाए गए अनुसार समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:50&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और कर्सर को 10वें '''frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:55&lt;br /&gt;
| अब '''Parameters panel''' पर जाएँ और '''Rotate amount ''' को बदलकर '''18 '''degrees'''''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:02&lt;br /&gt;
| फिर, '''Layers panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Claw-1''' का दूसरा भाग सेलेक्ट करें और इस पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
| '''New layer''' पर और फिर '''Transform''' पर जाएँ और ''' Rotate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''rotate handle''' को दिखाए गए अनुसार समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:17&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और '''Cursor''' को 10वें फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ और '''rotate Amount ''' को बदलकर -7 degrees कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:28&lt;br /&gt;
| इसी तरह, '''Claw-2''' को एनीमेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:35&lt;br /&gt;
| फिर, हम केकड़े की आँखों को एनीमेट करेंगें। '''Layers panel '''पर जाएँ और ''' Eye group layer''' को खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''using Ctrl key''' आँख की पुतलियों के काले हिस्से को सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:51&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और '''cursor ''' को 9वें '''frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
अब '''Canvas''' पर जाएँ और दोनों पुतलियों''' '''के काले हिस्सों को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:07&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Time track panel''' पर जाएँ और कर्सर को 18वें '''frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:12&lt;br /&gt;
| अब  '''Canvas''' पर जाएँ और दोनों पुतलियों''' '''के काले हिस्सों को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
एनीमेशन को अंत तक दोहराने के लिए '''Time loop''' लगाएँ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:26&lt;br /&gt;
| आगे बढ़ने से पहले आइए एक बार पुनः फ़ाइल सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:32&lt;br /&gt;
| फिर हम मेढ़क के मुँह और जीभ को एनीमेट करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ऐसा करने के लिए, पहले '''Layers panel''' पर जाएँ और ''' Frog group layer''' खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:44&lt;br /&gt;
| मुँह और जीभ की लेयरों को सेलेक्ट करें और उन्हें एक साथ ग्रुप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:50&lt;br /&gt;
| आइए इस ग्रुप का नाम बदलकर ''' Mouth and tongue''' करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:55&lt;br /&gt;
| Go to''' Layers panel ''' पर जाएँ और मेढ़क के मुँह को सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:00&lt;br /&gt;
| फिर, '''Time track panel''' पर जाएँ और कर्सर को 23वें '''frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
लेयर के '''nodes''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:11&lt;br /&gt;
| '''Layers panel''' पर जाएँ और इस बार, मेढ़क की जीभ सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:18&lt;br /&gt;
| अब, '''Time track panel''' पर जाएँ और कर्सर को 23वें '''frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:25&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ और vertices ग्रुप के त्रिभुजाकार आइकॉन पर क्लिक करके vertices ग्रुप को खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:32&lt;br /&gt;
| vertex 1 का नंबर सेलेक्ट करें और इस पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:37&lt;br /&gt;
| '''Mark active point as off''' ऑप्शन पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
उसी '''keyframe''' पर '''Vertex''' नंबर 2 से 12 के लिए ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:52&lt;br /&gt;
| '''Layers panel''' पर जाएँ और '''Water plant''' png लेयर पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:58&lt;br /&gt;
| ''' New layer''' पर, फिर ''' Distortion''' पर जाएँ और '''Twirl''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:04&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और कर्सर को 13वें फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:09&lt;br /&gt;
| ''' Parameters panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Twirl''' की '''Rotation '''value को बदलकर 23 डिग्री करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:15&lt;br /&gt;
| अब 25वें फ्रेम पर जाएं। यहां '''Twirl''' का '''Rotation ''' value बदलकर -9 डिग्री करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:23&lt;br /&gt;
| एक बार पुनः फ़ाइल को सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:27&lt;br /&gt;
| फिर हम ऑक्टोपस को एनीमेट करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Octopus group layer''' सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:32&lt;br /&gt;
| Go to '''Canvas''' पर जाएँ और '''Octopus ''' को दिखाए गए अनुसार '''keyframes '''0''', '''75, 135 और 185 पर ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:46&lt;br /&gt;
| '''Layers panel '''पर जाएँ और '''Octopus png layer''' सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
उस लेयर पर राइट-क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:53&lt;br /&gt;
| अब '''New Layer''' पर और फिर '''Distortion ''' पर जाएँ  और  '''Stretch''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:59&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और '''cursor''' को 138 '''frame''' पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''canvas''' पर वापस आएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:06&lt;br /&gt;
| ऑक्टोपस इमेज पर '''stretch''' इफ़ेक्ट प्रदान करने के लिए नारंगी डॉट को यहाँ दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
| इसी तरह, '''cursor''' को 145, 150, 160, 168, 172 पर रखें और '''stretch''' के नारंगी डॉट को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:30&lt;br /&gt;
| फिर, '''Bubble layer''' सेलेक्ट करें। इस पर राइट-क्लिक करें और ''' New Layer''' और फिर '''Transform''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Translate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:41&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ और '''Origin''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
फिर '''Convert''' पर जाएँ और '''Random''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:49&lt;br /&gt;
| लेयर पैनल पर जाएँ। ''' Bubble''' '''layer''' सेलेक्ट करें और '''Duplicate layer''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:55&lt;br /&gt;
| इसे 3 बार और दोहराएँ और bubbles को दिखाए गए अनुसार व्यवस्थित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:05&lt;br /&gt;
| Layers panel पर जाएँ। सबसे ऊपरी लेयर को सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
इस पर राइट-क्लिक करें और '''New layer ''' पर और फिर '''Gradient''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Noise Gradient''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:19&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ। '''Amount ''' को बदलकर 0.5 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:23&lt;br /&gt;
| '''Blend method''' को बदलकर '''Multiply''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
और दिखाए गए अनुसार ''' ''''''Size '''को 60 से बदलकर 300''' pixel ''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:34&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और ''' cursor''' को 200वें फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:39&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ। '''Random Noise Seeds''' की value बढ़ाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:46&lt;br /&gt;
| अंत में, फ़ाइल को सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:49&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ और '''Render''' पर क्लिक करें। ''' Render setting window''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Choose''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:56&lt;br /&gt;
| ''' '''extension''' को बदलकर avi''' करें। Go to '''Target ''' ड्रॉप-डाउन मेन्यू पर जाएँ और '''ffmpeg''' सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:05&lt;br /&gt;
| '''End time''' पर क्लिक करें और इसे बदलकर 200 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
और '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|12:16&lt;br /&gt;
| एनीमेशन देखने के लिए, '''Desktop''' पर जाएँ। ''' Underwater-animation. avi''' को सेलेक्ट करें। इस पर डबल-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:24&lt;br /&gt;
| इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:30&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में हमने '''Synfig''' में '''Underwater ''' एनीमेशन के बारे में सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:38&lt;br /&gt;
| हमने png और svg इंपोर्ट करना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:42&lt;br /&gt;
|  '''twirl, stretch''' जैसे  '''Distortions''' ऑप्शनों का उपयोग करके एनीमेट करना &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Noise Gradient''' जोड़ना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:49&lt;br /&gt;
|  '''random animation''' के लिए '''Random''' ऑप्शन का उपयोग करना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:53&lt;br /&gt;
| यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है। '''Code files''' लिंक में दी गई simple design shape फ़ाइल खोजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
इस फ़ाइल को इंपोर्ट करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
twirl इफ़ेक्ट का प्रयोग करके एनीमेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:05&lt;br /&gt;
| आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट इस तरह दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:09&lt;br /&gt;
| इस लिंक पर मौजूद वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कृपया इसे देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:14&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:21&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:24&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:30&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनुवादित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल टीम के साथ मैं शीतल आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Create-a-star-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C2/Create-a-star-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Create-a-star-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-11-05T16:08:06Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {| border=1 |&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 | '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Star animation'''” के इस '''Spok...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Star animation'''” के इस '''Spoken Tutorial''' में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे:&lt;br /&gt;
ग्रेडिएंट कलर एनीमेशन,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:12&lt;br /&gt;
| ग्रुप लेयर एवं स्टार एनीमेशन&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:16&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूं:&lt;br /&gt;
'''Ubuntu Linux''' 14.04 OS,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:22&lt;br /&gt;
|  '''Synfig version''' 1.0.2 का।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
| आइए '''Synfig''' खोलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:28&lt;br /&gt;
| मेरे पास मेरे ''' Documents''' फोल्डर में एक ब्रांच की इमेज है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:33&lt;br /&gt;
| यह इमेज '''Code files''' नामक लिंक में आपको दी गई है। आइए इसे '''import''' करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:38&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ। '''Import''' पर क्लिक करें। ब्रांच की इमेज चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:44&lt;br /&gt;
| ''' Layers panel''' पर जाएँ। ''' Branch  layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:48&lt;br /&gt;
| अब ''' handle''' प्रकट होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:51&lt;br /&gt;
| नारंगी रंग के डॉट पर क्लिक करें और दिखाए गए अनुसार इमेज को '''resize''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:55&lt;br /&gt;
| नारंगी रंग के डॉट पर क्लिक करें और इसे '''canvas''' के निचले हिस्से में ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:00&lt;br /&gt;
| अब हमारी फ़ाइल को '''save''' करते हैं। ''' File''' पर जाएँ। '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
मैं फाइल को '''Desktop''' में सेव करूंगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:08&lt;br /&gt;
| डिफ़ॉल्ट नाम बदल कर '''Rocket hyphen animation''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:15&lt;br /&gt;
| फिर, आइए कुछ स्टार बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:18&lt;br /&gt;
| अब ''' Tool box''' पर जाएँ। '''Star tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:22&lt;br /&gt;
| ब्रांच के ऊपर '''canvas''' के ख़ाली हिस्से में 10 स्टार बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:31&lt;br /&gt;
| '''Layers panel''' पर जाएं। ''' shift''' कुंजी दबाकर सभी स्टार '''layers''' को सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:37&lt;br /&gt;
| अब उन्हें ग्रुप करने के लिए नीचे मौजूद '''group icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:41&lt;br /&gt;
| ग्रुप लेयर का नाम बदलकर ''' Stars''' कर दें। ''' Stars group layer''' को डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:49&lt;br /&gt;
| फिर, आइए एक ग्रेडिएंट बैकग्राउंड बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
''' Tool box''' पर जाएँ। ''' Gradient tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:56&lt;br /&gt;
| '''Tool options panel''' में, जाँच करें कि ''' Create a linear gradient''' विकल्प सेलेक्ट किया गया है या नहीं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| '''canvas''' के ऊपर '''mouse''' क्लिक करें और इसे नीचे तक खींचे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| देखें '''canvas''' पर एक ब्लैक एंड व्हाइट '''gradient''' दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Gradient value''' पर डबल क्लिक करें। एक डायलॉग बॉक्स खुलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| देखें वहाँ नीचे बॉक्स के प्रत्येक सिरे पर 2 '''Color stop icons''' हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:27&lt;br /&gt;
| ये आइकॉन ग्रेडिएंट के 2 रंगों को प्रदर्शित करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:31&lt;br /&gt;
| बायाँ '''Color stop icon''', '''default''' रूप से सेलेक्ट किया गया है। रंग को बदलकर हल्का नीला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
| फिर, दायाँ '''Color stop icon''' चुनें। रंग को बदलकर सफ़ेद कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
डायलॉग बॉक्स को बंद कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
| '''canvas''' में होने वाले रंग परिवर्तन को देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| '''Animation panel''' में, ''' Turn on Animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| 25&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ। '''keyframes panel''' में एक ''' keyframe''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Gradient parameter''' मान पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| बाईं ओर के रंग को बदलकर काला और दाईं ओर के रंग को गहरा नीला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:15&lt;br /&gt;
| देखें कि '''Time track panel''' में '''waypoints''' बन गए हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:20&lt;br /&gt;
| ''' canvas''' में होने वाले रंग परिवर्तन को देखने के लिए ''' Time cursor''' को शून्य से 25&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम तक खींचे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:28&lt;br /&gt;
| हमारी फाइल को '''save'''  करने के लिए '''Ctrl '''and '''S ''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:32&lt;br /&gt;
| हमें ग्रेडिएंट बैकग्राउंड को नीचे खिसकाने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:36&lt;br /&gt;
| तो, '''Layers panel''' पर जाएं। '''Lower layer''' बटन पर दो बार क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:41&lt;br /&gt;
| फिर आइए स्टार के अल्फ़ा मानों को एनीमेट करते हैं। तो, '''Stars group layer''' को सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:48&lt;br /&gt;
| शून्यवें फ़्रेम पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:51&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Amount parameter''' के मान पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| इसका मान बदलकर शून्य कर दें। '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:00&lt;br /&gt;
| देखें कि स्टार अब दिखाई नहीं दे रहे हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:04&lt;br /&gt;
| 25&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ। '''Amount parameter''' मान को पुनः बदलकर 0 कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:10&lt;br /&gt;
| 40&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ। '''Keyframes panel''' में, एक नया '''keyframe''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:17&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Amount parameter''' का मान बदलकर 1 कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:23&lt;br /&gt;
| 55&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ। '''Keyframes panel''' में, 25&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम को सेलेक्ट करें। '''Duplicate icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| फिर 70&amp;lt;sup&amp;gt;वें &amp;lt;/sup&amp;gt; पर जाएँ। ''' Keyframes panel''' में, 40&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम को सेलेक्ट करें।'''Duplicate icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
| हमारी फाइल को '''save'''  करने के लिए '''Ctrl '''and '''S ''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:45&lt;br /&gt;
| अंत में अब हम एनीमेशन को रेंडर करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ। '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:53&lt;br /&gt;
| '''extension''' को बदलकर '''avi''' करें।  '''Target''' को बदलकर '''ffmpeg''' करें।&lt;br /&gt;
'''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| अब आइए '''Desktop''' पर जाते हैं और '''Firefox web browser''' का उपयोग करके एनीमेशन चलाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
| इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:15&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा : ग्रेडिएंट कलर एनीमेशन बनाना, लेयर को ग्रुप करना और स्टार एनीमेशन बनाना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:24&lt;br /&gt;
| यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है। सूर्योदय का एनीमेशन बनाएँ। इसकी इमेज आपको '''Code files''' लिंक में दी गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:33&lt;br /&gt;
| आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट इस तरह दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:37&lt;br /&gt;
| इस लिंक पर मौजूद वीडियो '''Spoken Tutorial''' प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:45&lt;br /&gt;
| हम '''Spoken Tutorials''' का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं। कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:52&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:02&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनुवादित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Rocket-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Rocket-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Rocket-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-11-01T19:02:24Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border = 1 | &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:00 |  '''Synfig''' का उपयोग करके '''“Rocket animation” ''' के इस...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border = 1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:00&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का उपयोग करके '''“Rocket animation” ''' के इस '''Spoken Tutorial''' में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
फायर इफेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:11&lt;br /&gt;
|  कट आउट इफेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:13&lt;br /&gt;
|  स्लोप एवं ऑफसेट पैरामीटर तथा फेदर इफेक्ट बदलना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:19&lt;br /&gt;
| हम उपरोक्त सभी का उपयोग करके '''rocket animation''' बनाना भी सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Ubuntu Linux''' 14.04 '''OS''',&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Synfig''' version 1.0.2 का।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:34&lt;br /&gt;
| आइए '''Synfig''' खोलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:36&lt;br /&gt;
|  मेरे पास मेरे ''' Documents''' फोल्डर में एक रॉकेट की इमेज है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
|  मैंने यह इमेज '''Inkscape''' में बनाई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:43&lt;br /&gt;
|  आइए इमेज को '''import'''  करते हैं। '''File''' पर जाएँ। '''Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:49&lt;br /&gt;
| '''Rocket''' इमेज चुनें। '''Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:53&lt;br /&gt;
| '''rocket''' इमेज को ग्रुप करें। '''group layer'''  का नाम '''Rocket''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
|  हैंडल पर मौजूद ऑरेंज डॉट का उपयोग करके, इमेज के आकार को दिखाए गए अनुसार घटाया जा सकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:06&lt;br /&gt;
|  हमारी फाइल को '''save'''  करने के लिए '''Ctrl '''and '''S ''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:11&lt;br /&gt;
|  मैं फाइल को '''Desktop''' में सेव करूंगी। फाइल का नाम बदल कर '''Rocket hyphen animation''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| '''Save''' पर क्लिक करें। अब, फ़ायर बनाते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:23&lt;br /&gt;
| '''Fill color''' को बदलकर काला और '''Outline color''' को बदलकर सफेद रंग चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:31&lt;br /&gt;
| '''Layers panel''' पर जाएं। '''Rocket group''' लेयर पर राइट क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:36&lt;br /&gt;
| '''New layer''' चुनें, '''Gradient''' पर और उसके बाद '''Noise Gradient''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
| '''canvas''' पर एक ब्लैक एंड व्हाइट '''noise gradient''' बन जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:47&lt;br /&gt;
| '''Tool box''' पर जाएँ। '''Gradient tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:52&lt;br /&gt;
| '''Tool options''' में, '''create a linear gradient''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:57&lt;br /&gt;
| अब, '''canvas''' को क्लिक करके ऊपर से नीचे ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:02&lt;br /&gt;
| देखें कि '''canvas''' पर ब्लैक एंड व्हाइट '''linear gradient''' बना दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| '''Transform tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
लेयर का नाम बदलकर '''BW-Gradient''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:16&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Blend method''' को बदलकर '''Subtract''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:22&lt;br /&gt;
| '''Rectangle tool''' चुनें। पूरे '''canvas''' को कवर करता हुआ एक आयात बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| '''Transform tool''' पर क्लिक करें और '''layer''' का नाम बदलकर '''Orange''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:35&lt;br /&gt;
| अब, आइए आयत का रंग बदलकर गहरा orange कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:40&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Color parameter''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:45&lt;br /&gt;
| '''RGB''' मानों को बदलकर क्रमशः 100, 55 और 10 करें।&lt;br /&gt;
डायलॉग बॉक्स को बंद करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:56&lt;br /&gt;
| पुनः '''Parameters panel''' में, '''Blend method''' को बदलकर '''Color''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| '''Noise gradient''' लेयर को ग्रुप करें। नाम बदलकर '''Moving-base''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:10&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Origin''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:14&lt;br /&gt;
| ''' Convert''' पर और फिर '''Linear''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:19&lt;br /&gt;
| '''Origin''' की ड्रॉप डाउन लिस्ट पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:22&lt;br /&gt;
| '''Slope''' मानों को बदलकर ''' 0''' और  '''-100''' और '''Offset''' मानों को बदलकर क्रमशः '''0''' और '''100''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:32&lt;br /&gt;
| अब फ़ायर इफ़ेक्ट बन गया है।&lt;br /&gt;
प्रभाव की जाँच करने के लिए '''Play''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:38&lt;br /&gt;
| फिर, रॉकेट के आकार के अनुसार प्रभाव को कट करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:43&lt;br /&gt;
| अब '''Rocket layer''' के अलावा सभी लेयरों को ग्रुप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| नाम बदलकर '''Fire''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl ''' और '''S ''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:54&lt;br /&gt;
| '''Tool box''' पर जाएँ, '''Cutout tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:58&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार फ़ायर इफ़ेक्ट को कट करें। देखें कि ग्रुप लेयर का नाम बदलकर '''Fire cut''' हो गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| '''Transform tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
| '''handle''' पर मौजूद ऑरेंज डॉट का प्रयोग करके फ़ायर के आकार को कम करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:14&lt;br /&gt;
| इस लेयर को '''Rocket layer''' के नीचे ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
| ड्रॉप डाउन सूची पर क्लिक करें। '''Mask layer''' चुनें। अब हम '''nodes''' को समायोजित कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Feather parameter''' को बदलकर '''25''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:33&lt;br /&gt;
| देखें कि फ़ायर पर फ़ेदर इफ़ेक्ट लग चुका है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:38&lt;br /&gt;
| अब हम फ़ायर को एनीमेट करेंगें।'''Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:44&lt;br /&gt;
| '''3&amp;lt;sup&amp;gt;rd&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ।''' '''Keyframes panel''' में एक '''keyframe''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| फ़ायर के '''nodes''' को दिखाए गए अनुसार समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:56&lt;br /&gt;
| अब 6&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ। '''Keyframes panel''' में, '''zeroeth frame''' को डुप्लीकेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| फिर, हम इस फ़ायर एनीमेशन को लूप करेंगे। अतः, '''Fire cut group layer''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
| '''New layer''' पर, फिर '''Other''' पर और '''Time loop''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:17&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में, '''Duration parameter''' को बदलकर '''12''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:24&lt;br /&gt;
| '''Only for Positive Duration''' के चेकबॉक्स पर निशान लगाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
एनीमेशन की जाँच करने के लिए '''Play''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:33&lt;br /&gt;
| फिर, आइए रॉकेट को एनीमेट करें। फिर, सभी '''layers''' को ग्रुप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:39&lt;br /&gt;
| '''Group layer''' का नाम बदलकर '''Rocket''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:42&lt;br /&gt;
| '''zeroth frame''' पर जाएँ। रॉकेट को दिखाए गए अनुसार '''canvas ''' के निचले हिस्से में ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:48&lt;br /&gt;
| अब, 100&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर जाएँ। रॉकेट को '''canvas''' के ऊपरी हिस्से में ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:55&lt;br /&gt;
| अब '''rocket animation''' पूर्ण हो गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:58&lt;br /&gt;
| अब एक बैकग्राउंड इमेज जोड़ते हैं, जो मैंने '''Inkscape''' में बनाई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:03&lt;br /&gt;
| मैंने इस इमेज को '''Documents''' फ़ोल्डर में सेव किया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:06&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ। '''Import''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| इस लेयर को '''Rocket group layer''' के नीचे ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:15&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:18&lt;br /&gt;
| अंत में हम एनीमेशन को रेंडर करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''File''' पर जाएँ। '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:25&lt;br /&gt;
| मैं आउटपुट को '''Desktop''' में सेव करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''extension''' को बदलकर '''avi''' और  '''Target''' को बदलकर '''ffmpeg''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:34&lt;br /&gt;
| अब '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:37&lt;br /&gt;
| अब हम अपने एनीमेशन को चलाकर देखेंगे। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Desktop''' पर जाएँ। '''output file''' पर राइट क्लिक करें और अपने एनीमेशन को '''play''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:45&lt;br /&gt;
| हमारा रॉकेट एनीमेशन ऐसा दिखता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:48&lt;br /&gt;
| इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:53&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा,&lt;br /&gt;
'''Fire''' इफ़ेक्ट बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:58&lt;br /&gt;
|  '''Cut out''' इफ़ेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''slope''' एवं '''offset''' पैरामीटर बदलना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Feather''' इफ़ेक्ट बनाना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:02&lt;br /&gt;
| हमने रॉकेट एनीमेशन बनाना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:05&lt;br /&gt;
| यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है - वुड फ़ायर का एनीमेशन बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:10&lt;br /&gt;
|  वुड की इमेज आपको '''Code files''' लिंक में प्रदान की गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:14&lt;br /&gt;
| आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट इस तरह दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:18&lt;br /&gt;
| यह वीडियो '''Spoken Tutorial''' प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:23&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है और ऑनलाइन परीक्षण पास करने पर प्रमाण पत्र देती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:32&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:35&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:45&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Plant-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Plant-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Plant-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-10-02T19:15:29Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 || '''Time''' || '''Narration'''  |- | 00:00 | '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Create a Plant animation”''' के इस स्पोक...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:00&lt;br /&gt;
| '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Create a Plant animation”''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:05&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम '''Synfig''' में आकृतियों को एनीमेट करने के बारे में जानेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:11&lt;br /&gt;
| हम सीखेंगे- आकृतियाँ एवं ग्रुप लेयर बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:15&lt;br /&gt;
| '''Insert item''' का उपयोग करके एक ''' '''vertex''' ''' जोड़ना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:18&lt;br /&gt;
| Split tangent विकल्प &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:21&lt;br /&gt;
| active point को off option के रूप में चिन्हित करना और&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| आकृतियों को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
| यहाँ हम एक '''Plant animation''' बनायेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:29&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:31&lt;br /&gt;
| '''Ubuntu Linux''' 14.04 OS&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:35&lt;br /&gt;
| '''Synfig''' वर्जन 1.0.2&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:39&lt;br /&gt;
| आइए '''synfig''' खोलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:41&lt;br /&gt;
| '''Dash home''' पर जाएँ और '''Synfig''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:45&lt;br /&gt;
| आप '''logo''' पर क्लिक करके भी '''Synfig''' खोल सकते हैं। '&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| अब आइए '''Plant animation''' बनाना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:54&lt;br /&gt;
| हमें पहले '''Synfig''' में ग्राफिक्स बनाना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| हम एक फूलदार पौधा बनायेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:02&lt;br /&gt;
| आइए हमारी '''Synfig''' फाइल को सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ और '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:08&lt;br /&gt;
| वह फ़ोल्डर चुनें, जिसमें सेव किया जाना है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:11&lt;br /&gt;
| फ़ाइल नाम में '''Plant-animation''' टाइप करें और ''' Save''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
| कोई भी अन्य आकृति बनाने से पहले एक सफेद बैकग्राउंड लेयर बनाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:21&lt;br /&gt;
| लेयर का नाम बदलकर '''Background''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:26&lt;br /&gt;
| '''toolbox''' पर जाएँ। '''Spline tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| सुनिश्चित करें कि केवल &amp;quot;'''Create Region Layer'''&amp;quot; चुनी गई हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:35&lt;br /&gt;
| ''' toolbox''' में, भरे जाने वाले रंग के रूप में हरा रंग सेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:38&lt;br /&gt;
| अब, यहां दिखाए गए अनुसार '''Spline''' टूल की मदद से एक त्रिभुज बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
| हमें 3 शीर्ष बनाने के बाद इस आकृति को बंद कर देना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:49&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, पहले शीर्ष पर राइट-क्लिक करें और '&amp;quot;Loop Spline''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:55&lt;br /&gt;
| इससे एक हरे रंग की त्रिभुजाकार आकृति बन जाएगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:57&lt;br /&gt;
| एक चक्रीय त्रिभुज बनाने के लिए, हमें tangent handles को थोड़ा सा ट्वीक करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| ''' Transform tool''' पर क्लिक करें फिर प्रत्येक शीर्ष पर राइट-क्लिक करें'''।'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| '''Split tangents''' चुनें ताकि प्रत्येक शीर्ष के tangent handles को अलग-अलग खिसकाया जा सके।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:18&lt;br /&gt;
| '''Layers''' पैनल देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:20&lt;br /&gt;
| एक नई लेयर बन गई है। इसे '''Stem''' नाम देते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| अब हम स्टेम की आकृति को एनीमेट करना सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:34&lt;br /&gt;
| ''' Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
| '''Stem''' लेयर पर क्लिक करके आकृति चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:42&lt;br /&gt;
| सुनिश्चित करें कि कैनवास के शीर्ष पर मौजूद '''Toggle tangent handles''' विकल्प '''ON''' हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| फिर, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 24वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:57&lt;br /&gt;
| ''' Transform tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:00&lt;br /&gt;
|  स्टेम के सभी शीर्ष पर क्लिक करें और इसे दिखाए गए अनुसार '''canvas''' पर ऊपर की तरफ़ खींचें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:06&lt;br /&gt;
|  आप ज़ूम इन और ज़ूम आउट करने के लिए क्रमशः + और – चिन्ह का उपयोग कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:13&lt;br /&gt;
| फिर, रुलर पर जाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार कैनवास पर पांच Guidelines खींचें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:24&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:29&lt;br /&gt;
| '''Toolbar''' पर, '''Transform tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:32&lt;br /&gt;
| '''canvas''' पर, आकृति पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:36&lt;br /&gt;
| फिर '''Insert item and keep shape''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:40&lt;br /&gt;
| '''Guidelines''' पर 10 और शीर्ष खींचें, जैसे यहाँ किया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:45&lt;br /&gt;
| '''Insert item and keep shape''' पर क्लिक करके ऐसा करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:49&lt;br /&gt;
| अब, प्रत्येक शीर्ष पर राइट-क्लिक करें'''।'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:53&lt;br /&gt;
| ''' Split tangents''' चुनें ताकि प्रत्येक शीर्ष के tangent handles को अलग-अलग खिसकाया जा सके।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:00&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 23वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| ''' parameter panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:08&lt;br /&gt;
| ग्रुप खोलने के लिए '''Vertices ''' के त्रिभुजाकार आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:13&lt;br /&gt;
| नए जोड़े गए Vertices देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:15&lt;br /&gt;
| हमें 23वें फ्रेम पर उन्हें निष्क्रिय करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
| नए जोड़े गए शीर्षों पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:22&lt;br /&gt;
| '''Mark active point as off''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:26&lt;br /&gt;
| सभी नए जोड़े गए शीर्षों के लिए भी ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:43&lt;br /&gt;
| एक बार फिर, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 30वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:49&lt;br /&gt;
| '''canvas''' पर वापस आएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार, पत्तियों के शुरुआती हिस्से बनाने के लिए शीर्षों को खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:57&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 37वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:04&lt;br /&gt;
| '''canvas''' पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:06&lt;br /&gt;
| पत्तियाँ बनाने के लिए शीर्षों को इस तरह खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:11&lt;br /&gt;
| केवल नए जोड़े गए शीर्षों के लिए '''active point as off''' पर निशान लगाना याद रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:18&lt;br /&gt;
| ''' Time track panel''' पर वापस जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:20&lt;br /&gt;
| '''Time cursor''' को 45वें फ्रेम पर रखें और शीर्ष को यहां दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:30&lt;br /&gt;
| इसी तरह, हम '''Stem ''' लेयर में ही दो और पत्तियाँ जोड़ेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:35&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 80वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
| कली के चारों ओर हरे रंग की पंखुड़ियाँ बनाने के लिए, स्टेम के '''vertices''' को खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:53&lt;br /&gt;
|  एक बार फिर, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 90वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:59&lt;br /&gt;
| फिर '''Keyframes''' पर जाएँ और एक नया ''' keyframe''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:02&lt;br /&gt;
| अब, '''Spline''' टूल पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:05&lt;br /&gt;
| सुनिश्चित करें कि केवल &amp;quot;'''Create Region Layer'''&amp;quot; चुनी गई हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| '''toolbox''' में, भरे जाने वाले रंग के रूप में गुलाबी रंग सेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:14&lt;br /&gt;
| फिर दिखाए गए अनुसार '''Spline''' टूल की मदद से एक कली बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:19&lt;br /&gt;
| 3 शीर्ष बनाने के बाद इस आकृति को बंद करना याद रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:25&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, पहले शीर्ष पर राइट-क्लिक करें और '&amp;quot;Loop Spline''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:31&lt;br /&gt;
| ध्यान दें कि फॉर्म की ट्रेसिंग अब बंद हो चुकी है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:36&lt;br /&gt;
| '''vertices''' को समायोजित करें और कली की आकृति बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
|  लेयर का नाम बदलकर '''Bud''' करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:43&lt;br /&gt;
| ''' Bud ''' लेयर को '''Stem ''' लेयर के नीचे रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:47&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 99वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:54&lt;br /&gt;
| यहां किए गए अनुसार, कली के '''top vertex''' को खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:58&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:03&lt;br /&gt;
| अब, '''Layers panel''' पर जाएं और '''Stem''' लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:07&lt;br /&gt;
| इसके बाद, '''canvas''' पर वापस आएं और स्टेम की आकृति पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:13&lt;br /&gt;
| '''Insert item and keep shape''' पर क्लिक करके एक शीर्ष जोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:18&lt;br /&gt;
| इसी तरह, हमें 4 शीर्ष और जोड़ने होंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:22&lt;br /&gt;
| Time cursor को 98वें फ्रेम पर रखें और इन शीर्षों के लिए '''active point off''' पर निशान लगाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:33&lt;br /&gt;
| शीर्षों को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ, ताकि हमें इस तरह की आकृति मिल जाए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:41&lt;br /&gt;
| फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:45&lt;br /&gt;
| अपने काम को बार बार सेव करते रहना अच्छी आदत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:49&lt;br /&gt;
| जैसे जैसे हम आगे बढ़ते हैं, मैं स्पष्ट रूप से इसका उल्लेख नहीं करूंगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:54&lt;br /&gt;
| कृपया नियमित समयांतराल पर ऐसा करते रहें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:58&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 100वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| '''Layers''' पैनल पर जाएं और '''Bud''' लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:06&lt;br /&gt;
| दो बार '''Duplicate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:10&lt;br /&gt;
| लेयरों को '''petal_1''' और '''petal_2''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:19&lt;br /&gt;
| '''Time cursor''' को 108वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:22&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार, पंखुड़ियों के नोड्स को खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:26&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 115वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:34&lt;br /&gt;
| '''Layers''' पैनल पर जाएं और दोनों लेयर - '''petal_1''' और '''petal_2''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:40&lt;br /&gt;
| '''Duplicate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:43&lt;br /&gt;
| नई लेयरों को '''petal_3''' और '''petal_4''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:47&lt;br /&gt;
| आइए ''' Time track panel''' पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:52&lt;br /&gt;
| '''Time cursor''' को 120वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:56&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार, तीसरी और चौथी पंखुड़ियों के '''vertices''' को खिसकाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:03&lt;br /&gt;
|  '''Layers''' पैनल पर जाएं और दोनों लेयर - '''petal_3''' और '''petal_4''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:10&lt;br /&gt;
| '''Duplicate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:12&lt;br /&gt;
| नई लेयरों को '''petal_5''' और '''petal_6''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:17&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर वापस जाएँ और '''Time cursor''' को 140वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:23&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार, पाँचवीं और छठवीं पंखुड़ियों के '''vertices''' को खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:33&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Time track panel''' पर जाएं और '''Time cursor''' को 108वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:42&lt;br /&gt;
|  फिर '''Toolbar''' पर जाएँ और '''Transform tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:46&lt;br /&gt;
| ड्राइंग के स्टेम पार्ट को चुनें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:48&lt;br /&gt;
| और कली की हरी पंखुड़ियों के शीर्षों को यहां दिखाए गए अनुसार खिसकायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:55&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर वापस जाएं और '''Time cursor''' को 128वें फ्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:01&lt;br /&gt;
| और कली की हरी पंखुड़ियों के '''vertices''' को यहां दिखाए गए अनुसार खिसकायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:13&lt;br /&gt;
| कर्सर को 0वें फ्रेम पर रखें। ''' Bud ''' लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:17&lt;br /&gt;
| '''Parameter panel''' पर जाएँ। '''Amount ''' को बदलकर 0 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:20&lt;br /&gt;
| '''petals''' लेयरों के लिए भी ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:34&lt;br /&gt;
| आइए 89वें फ़्रेम के लिए भी यही करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:46&lt;br /&gt;
| ''' Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:51&lt;br /&gt;
| '''canvas''' के निचले हिस्से पर मौजूद ''' Seek to begin''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:55&lt;br /&gt;
| ''' Play''' आइकॉन पर क्लिक करके एनीमेशन चलाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:58&lt;br /&gt;
| अब आइए '''background''' लेयर में एक '''gradient''' जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:02&lt;br /&gt;
| '''Background ''' लेयर चुनें। '''gradient''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:06&lt;br /&gt;
| gradient को दिखाए गए अनुसार Background पर ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:11&lt;br /&gt;
| '''outline colour''' को भूरा और ''' fill colour''' को नीला सेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:15&lt;br /&gt;
| आइए अब '''Synfig''' फ़ाइल को सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:18&lt;br /&gt;
| अब हम पूर्वावलोकन देखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:21&lt;br /&gt;
| ''' File''' पर जाएँ और फिर '''Preview''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:25&lt;br /&gt;
| ''' Quality''' को 0.5 और ''' Frame per second''' को '''24''' सेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:30&lt;br /&gt;
| '''Preview''' बटन पर क्लिक करें और फिर '''Play''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:35&lt;br /&gt;
| हम स्क्रीन पर एनीमेशन का पूर्वावलोकन देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:40&lt;br /&gt;
| ''' Preview''' विंडो बंद करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:42&lt;br /&gt;
| अब आइए एनीमेशन को रेंडर करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:46&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, '''File''' पर क्लिक करें और फिर '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:51&lt;br /&gt;
| ''' Choose''' पर क्लिक करें और '''Save render as''' विंडो खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:56&lt;br /&gt;
| उस लोकेशन पर क्लिक करें, जहां आप रेंडर की गई फ़ाइल को सहेजना चाहते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:00&lt;br /&gt;
| नाम बदलकर ''' plant-animation.avi''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:05&lt;br /&gt;
| ''' Target''' ड्रॉप डाउन मेन्यू पर क्लिक करें और एक्सटेंशन के रूप में '''ffmpeg''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:10&lt;br /&gt;
| फिर, ''' Time''' टैब पर क्लिक करें और '''End time''' को बदलकर 150 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:16&lt;br /&gt;
| फिर ''' Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:21&lt;br /&gt;
| आइए हमारे एनीमेशन को चलाकर देखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:24&lt;br /&gt;
| '''Desktop''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:27&lt;br /&gt;
| वह फ़ोल्डर खोलें, जिसमें हमने अपनी फाइल सेव की थी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:31&lt;br /&gt;
| अब '''plant-animation. avi''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:35&lt;br /&gt;
| राइट-क्लिक करें और '''Firefox ''' वेब ब्राउजर का प्रयोग करके एनीमेशन चलाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:48&lt;br /&gt;
| इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:51&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:53&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में हमने '''Synfig''' में plant को एनीमेट करना सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:58&lt;br /&gt;
| हमने यह भी सीखा -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:00&lt;br /&gt;
| '''Spline ''' टूल की मदद से आकृतियाँ बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:03&lt;br /&gt;
| '''Insert item''' का उपयोग करके एक vertex जोड़ना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:07&lt;br /&gt;
| Split tangent विकल्प&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:09&lt;br /&gt;
| active point को off option के रूप में चिन्हित करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:13&lt;br /&gt;
| आकृतियों को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:15&lt;br /&gt;
| यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:17&lt;br /&gt;
| विभिन्न रंगों से भरे लंबे बालों वाला सरल कार्टून चेहरा बनाएं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:22&lt;br /&gt;
| और बालों को एनीमेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:26&lt;br /&gt;
| आपका पूर्ण असाइनमेंट इस तरह दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:29&lt;br /&gt;
| एनीमेटेड लंबे बाल युक्त कार्टून चेहरा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:33&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित लिंक पर मौजूद वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:37&lt;br /&gt;
| कृपया इसे देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:40&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं। और प्रमाण पत्र देते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:45&lt;br /&gt;
| कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:47&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:51&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:58&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे की स्पोकन ट्यूटोरियल टीम से मैं शीतल जोशी आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/E-card-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C2/E-card-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/E-card-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-09-27T13:25:18Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 ||  Time ||  Narration  |- | 00:01 |  ''' Synfig''' का उपयोग करके “'''E-card animation”''' के इस स्पोकन ट्यू...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
||  Time&lt;br /&gt;
||  Narration&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  ''' Synfig''' का उपयोग करके “'''E-card animation”''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:05&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम कुछ '''png''' छवियों का उपयोग करके '''E-card animation''' बनाना सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:11&lt;br /&gt;
| यहाँ, हम सीखेंगे -  '''png''' फ़ॉर्मैट में छवियों को इम्पोर्ट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:16&lt;br /&gt;
| छवियों को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:18&lt;br /&gt;
| टेक्स्ट का एनीमेशन करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:20&lt;br /&gt;
| एनीमेशन का पूर्वावलोकन करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:22&lt;br /&gt;
| एनीमेशन को '''avi ''' फ़ॉर्मैट में रेंडर करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:25&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल के लिए मैं उपयोग कर रही हूँ - '''Ubuntu Linux''' 14.04 OS&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:32&lt;br /&gt;
| '''Synfig''' version 1.0.2&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:35&lt;br /&gt;
|  आइए ''' Synfig''' खोलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:38&lt;br /&gt;
| '''Dash home ''' पर जाएँ और '''Synfig''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:42&lt;br /&gt;
|  आप लोगो पर क्लिक करके भी '''Synfig ''' खोल सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:47&lt;br /&gt;
| अब आइए ई-कार्ड एनीमेशन बनाना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:52&lt;br /&gt;
| सबसे पहले हमें अपनी '''Synfig''' फाइल को सेव करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56 &lt;br /&gt;
| ''' File''' पर जाएँ और '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:59&lt;br /&gt;
| जिस फ़ोल्डर में सेव करना है, उसका चयन करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:02&lt;br /&gt;
| फ़ाइल नाम में '''E-card-animation''' टाइप करें और '''Save''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:07 &lt;br /&gt;
|  सर्वप्रथम हम '''Toolbox''' पर जायेंगे और '''Rectangle''' टूल पर क्लिक करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:12&lt;br /&gt;
|  फिर दिखाए गए अनुसार, प्रदर्शन के रूप में '''canvas''' पर एक आयत बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:17&lt;br /&gt;
|  हम सेटिंग्स को बदलेंगें ताकि इम्पोर्ट की गई छवि '''canvas''' के अंदर फिट हो जाए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:23 &lt;br /&gt;
|  ऐसा करने के लिए, '''Edit''' पर जाएं। '''Preferences''' पर और फिर '''Misc''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:30&lt;br /&gt;
|  '''Scaling new imported image to fix canvas''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:35&lt;br /&gt;
| अब, '''Ok''' पर क्लिक करें। यह विकल्प छवियों को इस तरह इम्पोर्ट करेगा कि वे '''canvas''' के भीतर फिट हो जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:44&lt;br /&gt;
|  कृपया ध्यान दें : हमें '''png''' फ़ॉर्मैट वाली छवियों को इम्पोर्ट करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:49&lt;br /&gt;
| ऐसा इसलिए होता है क्योंकि '''jpg/jpeg''' जैसे अन्य फ़ॉर्मैट '''Synfig canvas''' पर अलग तरह से व्यवहार करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:58&lt;br /&gt;
| इसके अलावा रेंडरिंग के बाद भी, '''png''' छवियों का उपयोग किए जाने पर आउटपुट की गुणवत्ता बेहतर होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
|  आइए '''Synfig ''' इंटरफ़ेस पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| ''' File''' पर जाएँ और''' Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:12&lt;br /&gt;
| मैंने आवश्यक छवियाँ, my '''Documents''' फ़ोल्डर के अंदर '''E-card-animation folder''' में सेव कर रखी हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:20&lt;br /&gt;
| ये छवियां इस वेबपेज पर '''Code files''' लिंक में भी प्रदान की गई हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:26&lt;br /&gt;
| कृपया “'''Code files'''” लिंक खोजें और इन छवियों को अपनी मशीन पर सेव कर लें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:31&lt;br /&gt;
|  अब, मेरे साथ साथ अभ्यास करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:34 &lt;br /&gt;
| '''Bg''' छवि चुनें और ''' Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:37&lt;br /&gt;
| हमें '''Bg''' छवि, '''canvas''' पर प्राप्त हो जाती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:41&lt;br /&gt;
|  छवि का आकार बदलने के लिए, सर्वप्रथम नारंगी बिंदु या नारंगी डक को होल्ड करें, और '''Bg''' छवि को '''canvas''' पर फ़िट करने के लिए माउस को दिखाए गए अनुसार अंदर या बाहर खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:55&lt;br /&gt;
|  अब, फ़ोल्डर में '''Cake''' छवि चुनें और ''' Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
| हमें हमारे '''canvas''' पर '''Cake''' की छवि मिल जाती है। इसी तरह, अन्य सभी छवियों को भी इम्पोर्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| ध्यान दें, हमारे पास तीन लेयर ''' -''' '''Cake''',''' Flowers''' और '''Balloons''' हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:14&lt;br /&gt;
| आइए अब इन छवियों का आकार बदलते हैं। '''Layers panel''' पर जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:19&lt;br /&gt;
| सबसे पहले '''Cake'''layer'''''' चुनें। देखें कि चयन करने पर, '''canvas''' पर रिसाइज़ हैंडल दिखाई देने लगता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:27&lt;br /&gt;
|  नारंगी बिंदु पर क्लिक करें और '''Cake''' छवि का आकार बदलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:32&lt;br /&gt;
|  इसी प्रक्रिया को दोहराएं और अन्य दो छवियों का भी आकार बदलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:38&lt;br /&gt;
|  अब, छवियों को खिसकाएँ और उन्हें दिखाए गए अनुसार '''canvas''' के बाहर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:45&lt;br /&gt;
|  फिर '''Animation panel''' पर जाएँ। ''' Turn on animate editing mode icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:52&lt;br /&gt;
| ''' Time cursor''' को 30&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:56&lt;br /&gt;
| ''' Cake ''' लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:58&lt;br /&gt;
| '''Cake ''' छवि को दिखाए गए अनुसार '''canvas''' के नीचे बाईं ओर खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:05&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Balloons '''layer'''''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:08&lt;br /&gt;
| ''' Time cursor''' को 30&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:11&lt;br /&gt;
| '''Keyframes panel''' पर जाएँ और '''Add a keyframe''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:16&lt;br /&gt;
|  अब, ''' Time cursor''' को 30&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:21&lt;br /&gt;
| '''Keyframes panel ''' पर जाएँ और '''Add a keyframe''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:27&lt;br /&gt;
| '''Balloons ''' छवि को ''' canvas''' के मध्य में बायीं ओर खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:31&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Time cursor''' को 60&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:36&lt;br /&gt;
| '''Keyframes panel''' पर जाएँ और '''Add a keyframe''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:41&lt;br /&gt;
| '''Flowers ''' छवि को '''canvas''' के निचले दाएँ हिस्से में ले जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:47&lt;br /&gt;
|  फिर, हम इस एनीमेशन के साथ एक टेक्स्ट की पंक्ति जोड़ेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:52&lt;br /&gt;
| इससे पहले, मैं एनीमेशन बंद कर देती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:57 &lt;br /&gt;
|  ऐसा करने के लिए, '''Turn off animate editing mode '''आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:02&lt;br /&gt;
|  आइए टेक्स्ट जोड़ते हैं। चूंकि डिफ़ॉल्ट '''Fill colour ''' सफेद है, इसलिए टेक्स्ट, सफेद बैकग्राउंड पर दिखाई नहीं देगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:12&lt;br /&gt;
|  इसलिए, मैं इसका रंग बदलकर काला कर दूंगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
|  अब, ''' Toolbox''' पर जाएँ और ''' Text Tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:20&lt;br /&gt;
| फिर ''' canvas''' पर कहीं भी क्लिक करें।' 'हमें ''' Input text''' डायलाग बॉक्स मिल जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:27&lt;br /&gt;
|  यहाँ, हम टेक्स्ट ''' “Happy Birthday”''' टाइप करेंगें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:32&lt;br /&gt;
| '''Ok''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:36&lt;br /&gt;
| ध्यान दें कि अब हम '''canvas''' पर टेक्स्ट देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:40&lt;br /&gt;
|  अब, '''Layers ''' पैनल पर जाएं और '''text layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:45&lt;br /&gt;
| फिर '''Parameters panel''' पर जाएँ और '''Size''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:51&lt;br /&gt;
| इसका मान बदलकर 80 पिक्सेल करें और फिर '''colour ''' मान को बदलकर बैंगनी करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:57&lt;br /&gt;
|  ''' Toolbox ''' पर जाएँ और ''' Text Tool''' पर क्लिक करें। एक बार पुनः '''canvas''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:04&lt;br /&gt;
| हमें एक और '''Input text''' डायलाग बॉक्स मिल जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:09&lt;br /&gt;
|  इस टेक्स्ट बॉक्स में, ''' “Have a wonderful, happy, healthy birthday now and forever”''' टाइप करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:21&lt;br /&gt;
| और फिर ''' Ok''' पर क्लिक करें। अब हम यह टेक्स्ट '''canvas'''पर भी देख सकते हैं'''।'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:27&lt;br /&gt;
|  ''' Parameters panel''' पर जाएँ और '''Size''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:32&lt;br /&gt;
| इसका मान बदलकर 30 पिक्सेल करें और फिर '''colour ''' को बदलकर काला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:38&lt;br /&gt;
| अब, आइए '''Layers panel''' पर जाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:41&lt;br /&gt;
| पहली '''text layer ''' पर क्लिक करें और उस'''layer''' का नाम बदलकर '''Happy Birthday''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:48&lt;br /&gt;
| इसी तरह, अन्य '''text layer''' पर क्लिक करें और' '''layer''' का नाम बदलकर '''Now and Forever''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:56&lt;br /&gt;
|  लेयरों को उचित नाम देना एक अच्छी आदत है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:01&lt;br /&gt;
| इससे हमें भविष्य में उन्हें आसानी से ढूंढने में मदद मिलेगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:06&lt;br /&gt;
|  अब, दिखाए गए अनुसार '''text layers''' को '''canvas''' के बाहर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:13&lt;br /&gt;
|  '''Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:18&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Layers panel''' पर जाएँ। '''Happy Birthday''' लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:24&lt;br /&gt;
| अब, '''Time cursor''' को 72वें फ़्रेम पर रखें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    07:29&lt;br /&gt;
|  '''Keyframes panel ''' पर जाएँ और '''Add a keyframe''' पर क्लिक करें। टेक्स्ट को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    07:37&lt;br /&gt;
|  फिर '''Layers panel ''' पर जाएँ और ''' Now and forever''' लेयर चुनें।''' '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    07:44&lt;br /&gt;
| फिर '''Time cursor''' को 90&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:48 &lt;br /&gt;
| एक बार पुनः '''Keyframes panel ''' पर जाएँ और '''Add a keyframe''' पर क्लिक करें'''.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    07:55&lt;br /&gt;
| अब ''' canvas''' पर जाएँ और टेक्स्ट '''Now and forever''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:02&lt;br /&gt;
|  अब हमारी '''Synfig''' फ़ाइल को सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:05&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ और '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:09&lt;br /&gt;
|  आइए अब पूर्वावलोकन देखते हैं। ''' File''' पर जाएँ और फिर ''' Preview''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:15&lt;br /&gt;
| '''quality''' को 0.5 पर और '''FPS''' को 24 पर सेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:24&lt;br /&gt;
|  '''Preview''' बटन पर क्लिक करें। फिर '''Play''' button बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:29&lt;br /&gt;
| हम स्क्रीन पर एनीमेशन का पूर्वावलोकन देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:33&lt;br /&gt;
|  '''Preview''' विंडो को बंद करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:35&lt;br /&gt;
| अंत में, आइए एनीमेशन को रेंडर करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:38&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, '''File''' पर और फिर '''Render''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:43&lt;br /&gt;
| '''Render setting''' विंडो पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:46&lt;br /&gt;
| ''' Choose''' पर क्लिक करें। ''' Save render as''' विंडो खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:50&lt;br /&gt;
|  '''Document''' पर क्लिक करें। '''E-card-animation folder''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:55&lt;br /&gt;
| इसका नाम बदलकर '''E-card-animation.avi''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:00&lt;br /&gt;
|  '''Target''' ड्रॉप डाउन मेन्यू पर क्लिक करें। एक्सटेंशन के रूप में '''ffmpeg''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:06&lt;br /&gt;
|  '''Time''' टैब पर क्लिक करें और '''End time''' को बदलकर 110 कर दें। फिर '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:20&lt;br /&gt;
|  आइए एनीमेशन को चलाकर देखते हैं। '''Document''' में जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:24&lt;br /&gt;
| '''E- card-animation folder''' पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:26&lt;br /&gt;
| '''E- card-animation.avi''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:30&lt;br /&gt;
| राइट-क्लिक करें और '''Firefox ''' वेब ब्राउजर का प्रयोग करके एनीमेशन चलाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:39&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:44&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में हमने ''' E-card''' एनीमेशन बनाना सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:50&lt;br /&gt;
| हमने छवियों को इम्पोर्ट करना भी सीखा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:54&lt;br /&gt;
| छवियों को एनीमेट करना। टेक्स्ट एनीमेशन करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:57&lt;br /&gt;
| एनीमेशन का पूर्वावलोकन करना और एनीमेशन को '''.avi''' फ़ॉर्मैट में रेंडर करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:04&lt;br /&gt;
|  यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है। '''Flower''' नामक छवि खोजें, जो '''Code files''' लिंक में प्रदान की गई है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:11&lt;br /&gt;
| Flower छवियों का उपयोग करके, एक ऐसा ही एनीमेशन बनाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:16&lt;br /&gt;
|  निम्नलिखित लिंक पर मौजूद वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:23&lt;br /&gt;
| हम '''Spoken Tutorials''' का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं। और प्रमाण पत्र देते हैं। कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|10:31&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:35&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:42&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे की स्पोकन ट्यूटोरियल टीम से मैं शीतल जोशी आपसे विदा लेती हूँ। जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Draw-a-Toy-train/Hindi</id>
		<title>Synfig/C2/Draw-a-Toy-train/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Draw-a-Toy-train/Hindi"/>
				<updated>2018-09-25T13:10:42Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 || '''Time''' || '''Narration'''  |- |  00:01 |  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Draw a''' '''Toy train'''” के इस स्पोक...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Draw a''' '''Toy train'''” के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:06&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:09&lt;br /&gt;
| मूल आकृतियाँ बनाना, आकृतियों में रंग भरना, ऑब्जेक्ट्स को ग्रुप एवं डुप्लिकेट करना तथा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:14&lt;br /&gt;
| '''Guideline''' का उपयोग करके आकृतियों को संरेखित करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:17&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:20&lt;br /&gt;
| '''Ubuntu Linux ''' 14.04 OS &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| '''Synfig version ''' 1.0.2&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| आइए '''Synfig''' खोलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:29&lt;br /&gt;
|  सबसे पहले, हम टॉय ट्रेन के डिब्बे बनाएँगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:33&lt;br /&gt;
| इसके लिए, '''Rectangle tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:36&lt;br /&gt;
| '''Tool options''' में, जाँच करें कि ''' Create a region layer''' को चुना गया है या नहीं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:42&lt;br /&gt;
| अब, '''canvas''' पर एक आयत बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:46&lt;br /&gt;
| लेयर का नाम बदलकर '''Part-1''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएं और रंग को बदलकर '''green''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:56&lt;br /&gt;
| अब '''Transform tool ''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:58&lt;br /&gt;
| फिर आकृति को डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:02&lt;br /&gt;
| '''canvas''' पर कोई भी आकृति बनाने के बाद इस चरण को करना याद रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:07&lt;br /&gt;
| आइए हमारी फ़ाइल को सेव करते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:09&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ। '''Save as''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:13&lt;br /&gt;
| फ़ाइल का नाम बदलकर '''Toy-Train-animation''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:18&lt;br /&gt;
| इसे अपने '''Desktop''' में सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:21&lt;br /&gt;
|  अब, एक बार फिर '''Rectangle tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:26&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार पिछले आयत के केंद्र में एक आयत बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:32&lt;br /&gt;
| यह ट्रेन की खिड़की होगी। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:35&lt;br /&gt;
| आइए इस लेयर का नाम बदलकर '''Window''' करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:41&lt;br /&gt;
|  आइए, '''Polygon tool''' पर क्लिक करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
| '''Tool options''' में, जाँच करें कि ''' Create a region layer''' को चुना गया है या नहीं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:50&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार आयत के ऊपर एक समलंब चतुर्भुज बनाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:54&lt;br /&gt;
| समलंब चतुर्भुज को बंद करने के लिए आरंभ बिंदु पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:59&lt;br /&gt;
| इस लेयर का नाम बदलकर '''Part-2''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:03&lt;br /&gt;
| मैं इसका रंग बदलकर लाल करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:07&lt;br /&gt;
| अब, '''Transform tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:10&lt;br /&gt;
| '''Layers panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:12&lt;br /&gt;
| सभी लेयर चुनें और उन्हें ग्रुप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:15&lt;br /&gt;
| ग्रुप लेयर का नाम बदलकर '''Compartment-3''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:20&lt;br /&gt;
| '''handle''' के नारंगी बिंदु का उपयोग करके लेयर का आकार बदलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| '''handle''' के हरे बिंदु का उपयोग करके इसे '''canvas''' के बाईं ओर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| '''Ctrl ''' और '''S''' कुंजी दबाकर फ़ाइल सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:35&lt;br /&gt;
| इसके बाद आइए ट्रेन का पहिया बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
| कोई भी आकृति बनाने के बाद उसे डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करना याद रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:44&lt;br /&gt;
| '''Circle tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:46&lt;br /&gt;
|  '''Tool options में, Create a region layer''' चुना जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:50&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार एक वृत्त बनाएँ और इसके रंग को बदलकर गहरा नीला कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:56&lt;br /&gt;
| अब '''Star tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:59&lt;br /&gt;
| '''Tool options में, Create a star layer''' चुना जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:05&lt;br /&gt;
| कर्सर को वृत्त के केंद्र में रखें और एक तारा बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:09&lt;br /&gt;
| अब '''Transform tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| देखें वहाँ 1 '''handle''' और 2 बिंदु हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:16&lt;br /&gt;
| आकृति की स्थिति बदलने के लिए हैंडल के हरे बिंदु पर क्लिक करके उसे ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:22&lt;br /&gt;
| रोटेशन के लिए '''handle''' में मौजूद नीले बिंदु का प्रयोग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26&lt;br /&gt;
|  मध्य में स्थित हरा बिंदु तारा आकृति के बाहरी किनारे को समायोजित करने की अनुमति देता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:31&lt;br /&gt;
| अंतिम बिंदु आकार बदलने के लिए प्रयोग किया जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:34&lt;br /&gt;
| तारा और वृत्त, दोनों लेयरों को चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| उन्हें ग्रुप करें और फिर नाम बदलकर '''Wheel-1''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:41&lt;br /&gt;
| इस ग्रुप लेयर का आकार बदलें और इसे डिब्बे के नीचे रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| अब '''Wheel-1 group layer''' को डुप्लीकेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| इसका नाम बदलकर '''Wheel-2 ''' करें और डिब्बे के दूसरे सिरे पर ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| अब सभी ग्रुप लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:59&lt;br /&gt;
| उन्हें पुनः ग्रुप करें और '''Compartment-3''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:04&lt;br /&gt;
| अब '''Duplicate''' आइकॉन पर दो बार क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:08&lt;br /&gt;
| डुप्लिकेट की गई ग्रुप लेयरों को क्रमशः ''''Compartment-2 और Compartment-1''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:17&lt;br /&gt;
| '''Compartment-2''' ग्रुप लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:20&lt;br /&gt;
| '''Shift key''' का उपयोग करके '''handle''' के मध्य हरे बिंदु को ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:24&lt;br /&gt;
| '''Compartment-1''' ग्रुप लेयर के लिए भी ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:30&lt;br /&gt;
| '''Ctrl ''' और '''S ''' कुंजी दबाकर फ़ाइल सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
| इसके बाद, आइए इंजन बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:36&lt;br /&gt;
| '''Canvas''' के बाहर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| '''Circle tool ''' चुनें और दिखाए गए अनुसार एक वृत्त बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:43&lt;br /&gt;
| इस लेयर को '''Engine-part-1''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:47&lt;br /&gt;
| इसका रंग बदलकर गुलाबी करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| फिर '''Rectangle tool ''' पर क्लिक करें और वृत्त के ऊपरी हिस्से पर इसे आधा ढकते हुए एक आयात बनाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:59&lt;br /&gt;
| इस लेयर को '''Engine-part-2 ''' नाम दें और इसका रंग बदलकर पीला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:06&lt;br /&gt;
| इस आयत के ऊपर एक और आयत बनाएं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
| इस लेयर को '''Engine-part-3 ''' नाम दें और इसका रंग बदलकर हरा करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:17&lt;br /&gt;
| उसी rectangle tool का उपयोग करके, दिखाए गए अनुसार खिड़की बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
| इस लेयर को '''Engine-window''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:26&lt;br /&gt;
| इंजन की सभी लेयर चुनें और उन्हें ग्रुप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:29&lt;br /&gt;
| फिर इसे '''Engine''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:32&lt;br /&gt;
| '''Ctrl ''' और '''S''' कुंजी दबाकर फ़ाइल सहेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:37&lt;br /&gt;
| डिब्बे की ड्रॉप डाउन सूची में से किसी एक पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
| '''Wheel-1 ''' और ''' Wheel-2''' दोनों ग्रुप लेयरों को चुनें और कॉपी करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:45&lt;br /&gt;
| '''Engine group layer''' में पेस्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:49&lt;br /&gt;
| '''Shift key''' का उपयोग करके इन पहियों को इंजन के नीचे ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:54&lt;br /&gt;
|  अब, शीर्ष रुलर से एक '''guideline''' ड्रैग करें और इसे डिब्बों के नीचे रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:03&lt;br /&gt;
| यह '''guideline''' डिब्बों और इंजन को एक पंक्ति में संरेखित करने में हमारी मदद करेगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:10&lt;br /&gt;
| फिर, '''Engine''' को '''Compartment-1''' के नज़दीक लाएँ और संरेखित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:16&lt;br /&gt;
| फिर सभी डिब्बे लिंक करने के लिए एक आयत खींचे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:20&lt;br /&gt;
| लेयर को '''Belt '''नाम दें और इसका रंग बदलकर काला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:27&lt;br /&gt;
| '''Belt layer''' को '''Layers''' सूची के निचले हिस्से में ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:31&lt;br /&gt;
| अंत में, आइए पटरी बनाते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| '''Rectangle tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:36&lt;br /&gt;
| यहाँ दिखाए गए अनुसार, पहिए के नीचे एक आयत बनाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| लेयर का नाम बदलकर '''Rail ''' करें और इसका रंग बदलकर '''black''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:47&lt;br /&gt;
| अब ट्रेन की ड्रॉइंग पूर्ण हो गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| अंत में, '''Ctrl + S''' दबाकर फ़ाइल को पुनः सेव करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:56&lt;br /&gt;
| इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
|  मूल आकृतियाँ बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:06&lt;br /&gt;
| आकृतियों में रंग भरना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:08&lt;br /&gt;
| ऑब्जेक्ट्स को ग्रुप एवं डुप्लिकेट करना तथा &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:10&lt;br /&gt;
| '''Guideline''' का उपयोग करके आकृतियों को संरेखित करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:13&lt;br /&gt;
| यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:14&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में बताए गए अनुसार '''Synfig ''' में एक बस बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:20&lt;br /&gt;
| आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट ऐसा दिखाई देना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| यह वीडियो '''Spoken Tutorial''' प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:28&lt;br /&gt;
| कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:30&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम स्पोकन कार्यशालाएं आयोजित करती है और ऑनलाइन परीक्षण पास करने पर प्रमाण पत्र देती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:36&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:39&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:43&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:48&lt;br /&gt;
| इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:53&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल एनीमेशन टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Cutout-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Cutout-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Cutout-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-09-25T08:22:14Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border = 1 |  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- |   00:01 |  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Cutout animation”''' के इ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border = 1&lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Cutout animation”''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:05&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम एक इमेज को '''Import''' करना सीखेंगे&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:10&lt;br /&gt;
| उस इमेज पर '''Cutout tool ''' का उपयोग करना और कटआउट आकारों को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:15&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल के लिए मैं उपयोग कर रही हूँ - '''Ubuntu Linux''' 14.04 OS, '''Synfig''' वर्जन 1.0.2&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   00:26&lt;br /&gt;
|  हम '''Synfig interface''' में हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   00:29&lt;br /&gt;
|  आइए सबसे पहले हमारी '''Synfig ''' फाइल को सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:34&lt;br /&gt;
| ''' File''' पर जाएँ और '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:37&lt;br /&gt;
| मैं लोकेशन के रूप में '''Desktop''' चुनूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:41&lt;br /&gt;
| फिर '''Name''' पर क्लिक करें और इसे बदलकर '''Cutout-animation''' कर दें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:46&lt;br /&gt;
| अब आइए कटआउट एनीमेशन बनाना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:50&lt;br /&gt;
|  हमें '''Synfig''' में इमेज इम्पोर्ट करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:53&lt;br /&gt;
|  इसके लिए, '''File ''' पर जाएँ और '''Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:53&lt;br /&gt;
|  '''Please select a file window''' खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:01&lt;br /&gt;
| और '''Painting.png''' चुनें, फिर ''' Import''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:08&lt;br /&gt;
| हमें '''canvas''' पर इमेज मिल जाती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:11 &lt;br /&gt;
|  इसी तरह, ''' Paint.png''' फ़ाइल को भी इम्पोर्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:16&lt;br /&gt;
|  हमें '''Paint ''' और ''' Painting''' नामक दो लेयर मिल जाती हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:21&lt;br /&gt;
| इमेज को दिखाए गए अनुसार स्केल एवं समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:26&lt;br /&gt;
|  हमें इस एनीमेशन के लिए '''painting''' लेयर की पांच प्रतियों की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:30&lt;br /&gt;
| अतः '''layer''' चुनें और ''' Duplicate layer''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:35&lt;br /&gt;
|  इसे 4 बार और दोहराएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:39&lt;br /&gt;
| अब हमारे पास पहली '''Painting layer''' और इसकी चार प्रतियां हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:45&lt;br /&gt;
|  '''layers''' के नाम बदलकर &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Girl's head''',&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:49&lt;br /&gt;
|  '''Girl's upper body and bucket''', &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Girl’s legs, '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:53&lt;br /&gt;
|  '''Boy’s hand, '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Boy’s body''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:57&lt;br /&gt;
|  '''Show/Hide''' बॉक्स पर लगा निशान हटाकर '''layers off''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:02&lt;br /&gt;
|  '''Girl's upper body and bucket layer''' चुनें और उस '''layer''' को '''on ''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:07&lt;br /&gt;
|  '''Toolbox''' पर जाएँ। '''Cutout tool''' पर क्लिक करें और दिखाए गए अनुसार एक आउटलाइन खींचकर इस '''layer''' को '''mask''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:17&lt;br /&gt;
|  हम '''mask''' के नोड्स को खिसकाकर '''mask''' को समायोजित कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:23&lt;br /&gt;
|  एक-एक-करके '''layers on''' करें और इसी तरह अन्य '''layers '''को मास्क करने के किए '''Cutout tool ''' का उपयोग करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:32&lt;br /&gt;
|  '''Cutout tool''' की मदद से, हम इम्पोर्ट की गई इमेज पर '''mask''' करने के लिए फ्रीहैंड चयन कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:40&lt;br /&gt;
|  इसी तरह '''paint.png layer ''' को भी '''mask''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:46&lt;br /&gt;
|  अब फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl '''और''' S ''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:52&lt;br /&gt;
|  '''Layers panel''' पर जाएँ और '''layer- Boy's hand''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:57&lt;br /&gt;
|  इस '''layer''' की '''Mask layer''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
|  ''' New layer ''' पर जाएँ और फिर ''' Transform''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:04&lt;br /&gt;
| अब '''Rotate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
|  rotate हैंडल को दिखाए गए अनुसार समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:11&lt;br /&gt;
| ''' Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:16&lt;br /&gt;
|  कर्सर को 30वें फ्रेम पर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:21&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' पर जाएँ और ''' Amount''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:25&lt;br /&gt;
| इसका मान 0 से बदलकर -25 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:30&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Layers panel''' पर जाएँ और ''' Girl's upper body and bucket layer''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    03:37&lt;br /&gt;
|  '''Girl's upper body and bucket layer''' की '''Mask layer''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    03:42&lt;br /&gt;
| ''' New layer ''' पर और फिर '''Transform''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:47&lt;br /&gt;
|  '''Rotate ''' चुनें और rotate हैंडल को दिखाए गए अनुसार समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:53&lt;br /&gt;
|  '''Cursor''' को 70वें फ्रेम पर ले जाएं और '''Amount ''' के मान को 0 से बदलकर -6.14 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:02&lt;br /&gt;
|  '''Layers panel ''' पर जाएँ और ''' Girl's head layer''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:07&lt;br /&gt;
|  '''Girl's head layer''' के '''Mask layer ''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:10&lt;br /&gt;
| ''' New layer ''' पर जाएँ और फिर '''Transform''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:14&lt;br /&gt;
|  अब '''Rotate ''' पर क्लिक करें और rotate हैंडल को दिखाए गए अनुसार समायोजित करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:20&lt;br /&gt;
|  '''Cursor''' को 70वें फ्रेम पर ले जाएं और '''Parameters panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:26&lt;br /&gt;
| '''Amount ''' का मान 0 से बदलकर -20 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:34&lt;br /&gt;
|  हमें '''layers''' को निम्नलिखित के रूप में पुनर्व्यवस्थित करने की आवश्यकता होती है-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Boy’s hand''',&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Boy's body''',&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Girl’s head''',&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Girl's upper body and bucket''', &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Girl’s legs'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
|  अब '''Layers panel ''' पर जाएँ और '''paint layer''' के ''' Mask ''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:48&lt;br /&gt;
|  '''Cursor''' को 0&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर ले जाएँ और फिर '''canvas''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:56&lt;br /&gt;
| '''mask nodes''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:59&lt;br /&gt;
|  '''Cursor ''' को 30&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें और '''canvas''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:04&lt;br /&gt;
| '''mask nodes''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:08&lt;br /&gt;
| ''' Turn on animate editing mode ''' आइकॉन पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:12&lt;br /&gt;
| फिर '''canvas''' के निचले हिस्से में '''Seek to begin ''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:17&lt;br /&gt;
| अब ''' Play''' बटन पर क्लिक करने एनीमेशन चलाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|05:22&lt;br /&gt;
| '''background layer''' के लिए '''canvas''' पर एक आयत बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:26&lt;br /&gt;
|  फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl '''और''' S ''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:31&lt;br /&gt;
|  फिर, ''' File ''' पर जाएँ और ''' Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
|  '''Render setting window''' पर जाएँ।  '''Target ''' ड्रॉप डाउन मेन्यू पर क्लिक करें और एक्सटेंशन के रूप में '''ffmpeg''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:45&lt;br /&gt;
|  '''End time''' पर क्लिक करें और इसे बदलकर 70 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:49&lt;br /&gt;
|  '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:52&lt;br /&gt;
|  '''Desktop''' पर जाएँ। '''Cutout-animation folder''' पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:56&lt;br /&gt;
| '''Cutout-animation.avi''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:00&lt;br /&gt;
| राइट-क्लिक करें और '''Firefox ''' वेब ब्राउजर का प्रयोग करके एनीमेशन चलाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:07&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:12&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में हमने '''Synfig''' में Cutout animation के बारे में सीखा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:19&lt;br /&gt;
| हमें सीखा : '''Cutout tool''' का उपयोग करना और ‘’’cutouts ‘’’ को एनीमेट करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:24&lt;br /&gt;
|  यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:28&lt;br /&gt;
| भारत के झंडे की इमेज खोजें, जो '''Code files ''' लिंक में प्रदान की गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:33&lt;br /&gt;
| '''Cutout tool''' का उपयोग करके पहिए वाले हिस्से को कट करें और पहिए को घुमाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:38&lt;br /&gt;
|  आपका पूर्ण असाइनमेंट इस तरह दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:42&lt;br /&gt;
|  निम्नलिखित लिंक पर मौजूद वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:49&lt;br /&gt;
|  हम '''Spoken Tutorials''' का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं। और प्रमाण पत्र देते हैं। कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:56&lt;br /&gt;
|  कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:59&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:05&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे की स्पोकन ट्यूटोरियल टीम से मैं शीतल जोशी आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Animate-a-Toy-train/Hindi</id>
		<title>Synfig/C2/Animate-a-Toy-train/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Animate-a-Toy-train/Hindi"/>
				<updated>2018-09-23T18:19:28Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 ||  Time ||  Narration  |- | 00:01 |  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Animate a toy train” ''' के इस स्पोकन ट्य...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
||  Time&lt;br /&gt;
||  Narration&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Animate a toy train” ''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में हम उस टॉय ट्रेन को एनीमेट करना सीखेंगे, जिसे हमने पहले बनाया था।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:12&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल के लिए मैं उपयोग कर रही हूँ &lt;br /&gt;
'''Ubuntu Linux''' 14.04 OS&lt;br /&gt;
'''Synfig''' वर्जन 1.0.2&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:21 &lt;br /&gt;
|  हमारी '''Train Synfig''' फाइल खोलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:25&lt;br /&gt;
|  कृपया अपनी '''Train Synfig''' फाइल को खोलें, जिसे आपने अपने सिस्टम पर सेव किया था।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:29&lt;br /&gt;
|  आइए एनीमेशन शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:31&lt;br /&gt;
|  '''Engine group layer''' की ड्रॉप डाउन सूची पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:36 &lt;br /&gt;
| किसी भी '''Wheel group layer''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:39&lt;br /&gt;
| '''Star ''' लेयर चुनें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:41&lt;br /&gt;
|  पुनः राइट-क्लिक करें और ''' New layer ''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:45&lt;br /&gt;
| फिर '''Transform ''' पर और उसके बाद ''' Rotate''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:50 &lt;br /&gt;
|  अब पहिए पर '''Rotate effect''' लागू कर दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:54&lt;br /&gt;
| एंकर पॉइंट को पहिए के केंद्र में ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:58 &lt;br /&gt;
|  '''Animation panel''' में, '''Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
|  '''Current frame''' बॉक्स में 24 टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:09&lt;br /&gt;
|  '''Parameters panel''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:11&lt;br /&gt;
|  '''Amount parameter ''' के मान पर डबल-क्लिक करें और मान को बदलकर 360 कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:18&lt;br /&gt;
| ध्यान दें कि '''Time track panel''' पर  '''waypoints''' बन गए हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:23&lt;br /&gt;
|  2 '''waypoints ''' के बीच '''Time cursor''' पर क्लिक करके ड्रैग करें और पहिए के घूमने की जाँच करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:29&lt;br /&gt;
|  '''Ctrl + S''' दबाकर फ़ाइल सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:33 &lt;br /&gt;
|  आइए अब इस rotation इफ़ेक्ट के लिए टाइम लूप बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:37&lt;br /&gt;
| '''Rotate effect layer''' पर राइट-क्लिक करें और ''' New layer''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:42 &lt;br /&gt;
|  फिर '''Other ''' पर और उसके बाद ''' Time Loop''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:48&lt;br /&gt;
|  '''Parameters panel''' में, '''Only For Positive Duration''' के चेकबॉक्स पर निशान लगाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:55 &lt;br /&gt;
|  फिर, आइए हम सभी पहियों पर '''Rotate &amp;amp; Time Loop''' इफ़ेक्ट लगाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:00&lt;br /&gt;
|  इसके लिए, '''Shift key ''' का उपयोग करके दोनों इफ़ेक्ट लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:05&lt;br /&gt;
| और लेयरों को कॉपी करने के लिए ''' Ctrl '''और''' C ''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:09&lt;br /&gt;
|  अब, '''Wheel-1 group folder ''' पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:13&lt;br /&gt;
| लेयरों को पेस्ट करने के लिए '''Ctrl '''और''' V''' कुंजी दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:17 &lt;br /&gt;
|  सभी पहियों के लिए यही प्रक्रिया दोहराएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:24&lt;br /&gt;
| अब टॉय ट्रेन के सभी पहियों पर रोटेशन इफ़ेक्ट लगा दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:29 &lt;br /&gt;
|  '''Ctrl + S''' दबाकर फ़ाइल को एक बार पुनः सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:34&lt;br /&gt;
|  आइए अब ट्रेन को एनीमेट करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:37  &lt;br /&gt;
|  '''Rail''' के अलावा सभी ग्रुप लेयर चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:41&lt;br /&gt;
| उन्हें एक साथ ग्रुप करें और ग्रुप लेयर को '''Train''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:47&lt;br /&gt;
|  सुनिश्चित करें कि '''Time cursor''' शून्य फ्रेम में है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:52 &lt;br /&gt;
|  शिफ़्ट कुंजी का उपयोग करके, ट्रेन को दायीं ओर '''canvas''' से बाहर ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:57&lt;br /&gt;
| '''Time cursor ''' को 100वें फ्रेम पर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:01&lt;br /&gt;
| '''Shift key''' का उपयोग करके, ट्रेन को बायीं ओर '''canvas''' से बाहर ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07 &lt;br /&gt;
|  '''Turn off animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:11&lt;br /&gt;
| '''Ctrl + S''' दबाकर फ़ाइल सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:15  &lt;br /&gt;
|  आइए अब एनीमेशन को रेंडर करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:18&lt;br /&gt;
| इसके लिए, '''File ''' पर जाएं और '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:22&lt;br /&gt;
|  '''File name ''' फ़ील्ड में, एक्सटेंशन को बदलकर '''avi ''' और ''' Target''' को बदलकर ''' ffmpeg''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:31 &lt;br /&gt;
|  quality को 9 तक बढ़ाएं और '''Render''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:36&lt;br /&gt;
|  अब '''Desktop ''' पर जाएं। ''' avi''' फ़ाइल पर राइट क्लिक करें और ''' Firefox web browser''' का उपयोग करके चलाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:43 &lt;br /&gt;
|  अब हम टॉय ट्रेन एनीमेशन देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:47&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में हमने एक ''Toy train''' को एनीमेट करना सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
|  यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है- इस ट्यूटोरियल में दिखाए गए चरणों का पालन करते हुए पूर्व असाइनमेंट में बनाई गई बस को एनीमेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
|  आपका पूर्ण असाइनमेंट इस तरह दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:09&lt;br /&gt;
|  यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:15&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है और ऑनलाइन परीक्षण पास करने पर प्रमाण पत्र देती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:22&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:24&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:29&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:35&lt;br /&gt;
| इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:39&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Basic-bone-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Basic-bone-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Basic-bone-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-09-23T18:07:41Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot; {| border = 1 |  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 |  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Basic bone animation”''' के...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{| border = 1&lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Basic bone animation”''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:07&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम '''Synfig''' में '''Skeleton ''' का उपयोग करके एक कैरेक्टर को एनीमेट करना सीखेंगे। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:13&lt;br /&gt;
| हम bones जोड़ना भी सीखेंगे&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:17&lt;br /&gt;
| शरीर में bones जोड़ना, और bones को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:22 &lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए मैं उपयोग कर रही हूँ '''Ubuntu Linux''' 14.04 OS&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:31&lt;br /&gt;
| '''Synfig '''वर्जन 1.0.2&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:36&lt;br /&gt;
|  अब आइए शुरू करते हैं। हम '''Synfig''' में हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:40&lt;br /&gt;
|  मैं '''Synfig-character ''' फाइल खोलूंगी, जो मेरी मशीन पर सेव है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:47&lt;br /&gt;
| यह फ़ाइल आपको '''Code Files ''' लिंक में मिल जाएगी। कृपया इसे डाउनलोड करके उपयोग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:57&lt;br /&gt;
|  सुनिश्चित करें कि शरीर के सभी हिस्से अलग-अलग लेयर में हों।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:02&lt;br /&gt;
| अब हम '''Skeleton''' का उपयोग करके निश्चित जोड़ों के साथ शरीर के ऊपरी भाग को रिग करना सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:11&lt;br /&gt;
|  इससे पहले हमें ग्रुप बनाने होंगें। उदाहरण के लिए - बायाँ हाथ, बाईं ऊपरी भुजा, बाईं निचली भुजा और बाईं हथेली को मिलाकर बनाया जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:25&lt;br /&gt;
| इसके लिए हमें इन तीन लेयरों को ग्रुप करने और इसे '''L-hand''' नाम देने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:32&lt;br /&gt;
|  इसी प्रकार, अन्य लेयरों को ग्रुप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:36&lt;br /&gt;
| इन '''group layers''' को यहाँ दिखाए गए अनुसार '''L-hand''', '''R-hand,''' '''Head''',''' Neck''', और '''Trunk''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:46&lt;br /&gt;
|  आइए '''Save As ''' विकल्प का उपयोग करके इस फाइल को सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:50&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएं और '''Save As''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:54&lt;br /&gt;
|  अपनी पसंदीदा लोकेशन चुनें और फिर फ़ाइल के नाम में '''Basic hyphen bone hyphen animation''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:03&lt;br /&gt;
|  फिर '''Save''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:06&lt;br /&gt;
|  '''Layers panel''' पर जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:10&lt;br /&gt;
| इन सभी ग्रुप की गई '''layers''' का एक और समूह बनाएं और इसे '''Character''' नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:17&lt;br /&gt;
|  अब, त्रिभुजाकार आकृति पर क्लिक करके '''Character''' समूह को खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:23&lt;br /&gt;
| '''Character layer''' की शीर्ष लेयर पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:27&lt;br /&gt;
| '''New layer''', फिर '''Other''' पर जाएं और '''Skeleton''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:33&lt;br /&gt;
| हमें '''canvas''' पर एक '''bone''' मिल जाती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:37&lt;br /&gt;
|  '''Transform tool ''' पर क्लिक करें और '''bone''' का हरा बिंदु चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:42&lt;br /&gt;
| माउस को दबाकर ड्रैग करें और bone को कैरेक्टर के '''Trunk''' भाग में ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:49&lt;br /&gt;
| अब '''bone''' को दिखाए गए अनुसार रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:53 &lt;br /&gt;
| फिर, '''bone''' की लंबाई समायोजित करने के लिए '''bone''' के '''orange''' बिंदु का उपयोग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:00 &lt;br /&gt;
| इसके बाद, '''bone''' के नारंगी बिंदु पर राइट-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:04 &lt;br /&gt;
| और फिर '''Create child bone''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:10 &lt;br /&gt;
|  पूर्व में बताए गए अनुसार, '''Trunk''' के ऊपरी भाग में '''child bone''' की लंबाई समायोजित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
|  इसी तरह, गर्दन, सिर और हाथों के लिए '''bones ''' को जोड़ें और समायोजित करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:41&lt;br /&gt;
| अब '''Skeleton layer''' को शरीर के अंदर रख दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:45&lt;br /&gt;
| फिर, हम bones को शरीर के प्रत्येक हिस्से से जोड़ेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:50&lt;br /&gt;
|  इसके लिए, '''Layers panel''' पर जाएं। '''R-upper-arm layer''' पर राइट-क्लिक करें और फिर '''Select all child layers''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:00&lt;br /&gt;
|  '''canvas''' पर जाएं। '''Shift''' कुंजी का उपयोग करके, दाईं ऊपरी भुजा के सभी नोड्स चुनने के लिए माउस को दबाकर ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:11&lt;br /&gt;
|  '''Ctrl ''' कुंजी दबाएं और फिर '''Skeleton layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:18&lt;br /&gt;
| '''R-upper-arm''' की '''bone''' के किसी भी '''node''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:23&lt;br /&gt;
| ''' Link to bone''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:28&lt;br /&gt;
|  इसी तरह, हमें '''Link to bone ''' का उपयोग करके शरीर के हर हिस्से को इसके संगत '''bone''' से लिंक करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
|  शरीर के हर हिस्से को '''Skeleton''' से जोड़ा जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:56&lt;br /&gt;
| इसके बाद ही हम '''bones''' का उपयोग करके शरीर के सभी हिस्सों को एनीमेट कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:02&lt;br /&gt;
|  फ़ाइल को सेव करने के लिए '''Ctrl''' और '''S''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:06&lt;br /&gt;
|  आइए अब एनीमेट करना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:09&lt;br /&gt;
| '''Layers panel ''' पर जाएं और ''' Skeleton layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:13&lt;br /&gt;
|  '''animate editing mode''' आइकॉन को ''' on ''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:16&lt;br /&gt;
|  ''' Time track panel ''' पर जाएँ और ''' cursor ''' को 20&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:22&lt;br /&gt;
|  विभिन्न रंगीन बिंदुओं का निरीक्षण करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:25&lt;br /&gt;
|  नीला बिंदु रोटेशन के लिए है। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:27&lt;br /&gt;
| नारंगी बिंदु स्केलिंग के लिए है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:30&lt;br /&gt;
| और हरा बिंदु '''Skeleton''' में विस्थापन के लिए है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:35&lt;br /&gt;
|  आइए '''canvas ''' पर चलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:38&lt;br /&gt;
| ''' bone''' का नीला बिंदु चुनें, जो दाएं हाथ के निचली भुजा वाले हिस्से में है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:44&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार नीले बिंदु को स्थानांतरित करके निचली भुजा '''bone''' को खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:49&lt;br /&gt;
|  '''Time track panel ''' पर जाएँ और ''' cursor '''को 32&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
|  '''Canvas ''' पर वापस जाएं और निचली भुजा '''bone''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:02&lt;br /&gt;
|  पुनः '''Time track panel ''' पर जाएँ और ''' cursor '''को 48&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:09&lt;br /&gt;
| '''Canvas ''' पर वापस जाएं और निचली भुजा '''bone''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:15&lt;br /&gt;
|  फिर, उसी फ्रेम पर हथेली '''bone''' का नीला बिंदु चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:21&lt;br /&gt;
| फिर, हथेली '''bone''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:25&lt;br /&gt;
| एक बार पुनः '''Time track panel''' पर जाएँ और ''' cursor ''' को 63&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:34&lt;br /&gt;
|  '''Canvas ''' पर वापस जाएं और निचली भुजा '''bone''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:40&lt;br /&gt;
|  हम '''L-hand ''' को इसी तरह एनीमेट करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:43&lt;br /&gt;
| '''Canvas ''' पर वापस जाएं और बाएँ हाथ की निचली भुजा bone का नीला बिंदु चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| '''Time track panel''' पर जाएँ और ''' cursor ''' को 20&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ़्रेम पर रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:56&lt;br /&gt;
| '''Canvas ''' पर वापस जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:59&lt;br /&gt;
| नीले बिंदु को ड्रैग करें और बाएँ हाथ की निचली भुजा '''bone''' को दिखाए गए अनुसार खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:06&lt;br /&gt;
|  अंत में, '''Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:11&lt;br /&gt;
| '''canvas''' के निचले हिस्से में '''Seek to begin''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:15&lt;br /&gt;
| '''Play''' बटन पर क्लिक करके एनीमेशन चलाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:28 &lt;br /&gt;
|  एक बार पुनः, फ़ाइल को सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:31 &lt;br /&gt;
|  आइए अब पूर्वावलोकन करके देखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:36&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएं और फिर '''Preview''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
| '''Quality''' को 0.5 और '''Frame per second''' में 24 सेट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:45&lt;br /&gt;
|  '''Preview''' बटन पर क्लिक करें और फिर '''Play''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:51&lt;br /&gt;
|  हम स्क्रीन पर एनीमेशन का पूर्वावलोकन देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:56&lt;br /&gt;
| आइए ''' Preview ''' विंडो बंद करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:58 &lt;br /&gt;
| अब आइए एनीमेशन को रेंडर करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:02 &lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, '''File''' पर और फिर '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:08&lt;br /&gt;
| '''Render setting''' विंडो पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:10&lt;br /&gt;
| '''Choose''' पर क्लिक करें और '''Save render as''' विंडो खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:15&lt;br /&gt;
| फ़ाइल सेव करने के लिए लोकेशन चुनें। मैंने '''Desktop''' चुना है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:21&lt;br /&gt;
| फ़ाइल का नाम बदलकर '''Basic hyphen bone hyphen animation dot avi''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:27&lt;br /&gt;
|  '''Target''' ड्रॉप-डाउन मेनू पर क्लिक करें और एक्सटेंशन के रूप में ''' ffmpeg''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:35&lt;br /&gt;
|  ''' Time ''' टैब पर क्लिक करें और ''' End time ''' को बदलकर 70 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:40&lt;br /&gt;
| अंत में, '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:45&lt;br /&gt;
|  अब हमारे एनीमेशन को चलाकर देखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:48&lt;br /&gt;
|  '''Desktop ''' पर जाएँ और ''' Basic-bone-animation. avi''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:56&lt;br /&gt;
| राइट-क्लिक करें और ''' Firefox ''' वेब ब्राउज़र का उपयोग करके एनीमेशन चलाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:03&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है। आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:10&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में, हमने '''Synfig''' में साधारण '''bone ''' एनीमेशन के बारे में सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:16&lt;br /&gt;
| हमने bones जोड़ना, '''bones ''' को शरीर में जोड़ना और '''bones ''' को एनिमेट करना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:24&lt;br /&gt;
| यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:26&lt;br /&gt;
|  '''Code files''' लिंक में आपको प्रदान की गई Synfig फ़ाइल खोलें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:31&lt;br /&gt;
| bones जोड़ें और हाथ को एनीमेट करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:35&lt;br /&gt;
|  आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट ऐसा दिखाई देना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:40&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित लिंक पर मौजूद वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:47&lt;br /&gt;
|  हम स्पोकन ट्यूटोरियल्स का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं। और प्रमाण पत्र देते हैं। कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:55 &lt;br /&gt;
|  कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फ़ोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:59&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:06&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल टीम के साथ मैं शीतल आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Logo-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Logo-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Logo-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-09-23T08:22:50Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border =1 &lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का प्रयोग करके “'''Logo animation” ''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगें - मिरर ऑब्जेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:10&lt;br /&gt;
| लोगो को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:12&lt;br /&gt;
| '''Spherize effect''' बनाना &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:15&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ - '''Ubuntu Linux''' 14.04 OS, '''Synfig''' वर्जन 1.0.2।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:26&lt;br /&gt;
| आइये '''Synfig''' खोलते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:28&lt;br /&gt;
|  '''canvas''' पर जाएँ। '''Properties''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:31&lt;br /&gt;
| ''' Image''' में, ''' Width ''' को बदल कर ''' 1920 ''' तथा ''' Height ''' को ''' 1080''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:40&lt;br /&gt;
|  '''Other''' पर क्लिक करें। ''' Locks and Links''' में सभी चेकबॉक्स पर निशान लगाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:47&lt;br /&gt;
|  '''Apply ''' पर क्लिक करें और '''OK''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:49&lt;br /&gt;
|  आइए सर्वप्रथम एक बैकग्राउंड बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:52&lt;br /&gt;
|  '''Spline tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:55&lt;br /&gt;
| ''' Layer Type '''में''' Tool options''' के '''अंतर्गत''', Create a region layer विकल्प चुना जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:01 &lt;br /&gt;
|  दिखाए गए अनुसार '''canvas''' के आधे हिस्से को कवर करता हुआ समकोण त्रिभुज बनाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:07 &lt;br /&gt;
|  पहले नोड पर राइट क्लिक करके होल्ड करें। कॉंटेक्स्ट मेनू खुलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:12&lt;br /&gt;
|  पुनः राइट-क्लिक करें और '''Loop Spline''' चुनें। अब लूप पूर्ण हो गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20 &lt;br /&gt;
|  फिर, '''Transform tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:23&lt;br /&gt;
|  हमें डिफ़ॉल्ट रंग भरा हुआ त्रिभुज मिलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
|  आइए अब '''Ctrl + S keys''' दबाकर फाइल सेव करते हैं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:32&lt;br /&gt;
| मैं डिफ़ॉल्ट नाम को बदल कर '''Logo-animation''' करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:37&lt;br /&gt;
| और इस फाइल को '''Desktop''' पर सेव करूँगी। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:40&lt;br /&gt;
| आप अपनी इच्छानुसार कोई भी नाम दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:44&lt;br /&gt;
|  फिर, हम इस त्रिभुज का रंग बदलेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:47&lt;br /&gt;
|  ऐसा करने के लिए, ''' Parameters panel ''' में ''' Color parameter''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:52&lt;br /&gt;
|  अब रंग को बदल कर हरा करें और लेयर का नाम बदल कर '''Triangle-1''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:01&lt;br /&gt;
|  लेयर की प्रतिलिपि बनाएँ और नाम बदल कर ''' Triangle-2''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:06&lt;br /&gt;
|  फिर रंग को बदल कर पीला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:10&lt;br /&gt;
|  अब '''Tool box''' में जाएँ और '''Mirror tool''' चुनें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:14&lt;br /&gt;
|  माउस को क्लिक और ड्रैग करके '''Triangle-2''' के सभी नोड चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:19&lt;br /&gt;
|  देखें कि '''Tool options''' में '''Vertical''' अक्ष चयनित की गई है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:25&lt;br /&gt;
| अब त्रिभुज के ऊपरी बाएँ नोड पर क्लिक करें।  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:29&lt;br /&gt;
| इसे दिखाए गए अनुसार ऊर्ध्वाधर दिशा में फ्लिप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:33&lt;br /&gt;
|  एक बार फिर, '''Tool options'''  में अक्ष को बदल कर '''Horizontal''' कर देते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
|  अब, त्रिभुज के निचले बाएँ नोड पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:41&lt;br /&gt;
| इसे दिखाए गए अनुसार क्षैतिज दिशा में फ्लिप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:46&lt;br /&gt;
|  '''Ctrl+S keys''' दबा कर फाइल सेव करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:50&lt;br /&gt;
| जैसे जैसे हम आगे बढ़ेंगे, मैं बार-बार यह नहीं कहूंगी। लेकिन कृपया नियमित अंतराल पर ऐसा करते रहें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:57&lt;br /&gt;
|  फिर, आइए इन दोनों त्रिभुजों को एनीमेट करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
|  '''Transform tool''' चुनें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:02&lt;br /&gt;
|  '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:06&lt;br /&gt;
|  '''current frame''' बॉक्स में 20 टाइप करें और '''Enter''' दबाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:11&lt;br /&gt;
|  '''Keyframes panel''' में, एक ''' keyframe ''' जोड़ें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:15 &lt;br /&gt;
|  शून्य फ्रेम पर वापस आएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17 &lt;br /&gt;
|  दिखाए गए अनुसार पीले त्रिभुज के हरे बिंदु पर क्लिक करें और इसे '''कैनवास''' के बाहर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:25 &lt;br /&gt;
|  हरे त्रिभुज के लिए भी ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:28&lt;br /&gt;
|  '''Turn off animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:32 &lt;br /&gt;
|  एनीमेशन की जाँच करने के लिए '''Time cursor''' को शून्य और 20&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम के बीच ले जाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:39&lt;br /&gt;
|  फिर, आइए '''Spoken Tutorial logo''' लोगो इम्पोर्ट करते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:42&lt;br /&gt;
|  मैंने लोगो ''' Documents ''' फोल्डर में रखा है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:46&lt;br /&gt;
| यह लोगो फाइल आपको इस ट्यूटोरियल के साथ दिए गए '''Code files''' लिंक में मिल जाएगी।&lt;br /&gt;
कृपया इसे डाउनलोड करके प्रयोग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:55&lt;br /&gt;
|  ''' File''' पर जाएँ और '''Import''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:59&lt;br /&gt;
| चूंकि मैं लेयर को '''Rotate effect ''' देना चाहती हूं, इसलिए हम पहले '''logo layer''' को समूहबद्ध करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:05&lt;br /&gt;
|  '''Group layer''' का नाम बदल कर '''ST'''-'''Logo''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:09&lt;br /&gt;
| '''handle''' में मौजूद नारंगी बिंदु का प्रयोग करके लोगो का आकार घटाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:14&lt;br /&gt;
| अब '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:18&lt;br /&gt;
| शून्य फ्रेम पर जाएँ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:20&lt;br /&gt;
| फिर ''' ST-Logo group layer ''' की ड्रॉप-डाउन सूची में क्लिक करें और ''' logo.png layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
|  '''Parameters panel '''में ''' Alpha amount ''' को बदल कर शून्य कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:33&lt;br /&gt;
|  फिर '''logo''' में रोटेशन इफ़ेक्ट लगाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:37 &lt;br /&gt;
| इसके लिए, सर्वप्रथम ''' logo.png layer''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
|  फिर ''' New layer, Transform ''' पर और अंत में ''' Rotate''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:47&lt;br /&gt;
|  अब 50&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
| '''Keyframes panel''' में, एक '''keyframe''' जोड़ें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:54&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में रोटेशन अमाउंट को बदल कर 360 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:00&lt;br /&gt;
|  पुनः '''logo.png layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:04&lt;br /&gt;
|  अब 60&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:06&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार, '''logo ''' को थोड़ा ऊपर खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:10&lt;br /&gt;
|  '''Turn off animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:14&lt;br /&gt;
|  '''logo''' को डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:18 &lt;br /&gt;
| फिर आइए कुछ टेक्स्ट टाइप करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:21&lt;br /&gt;
| तो, '''Text tool ''' पर क्लिक करें और '''canvas''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:25&lt;br /&gt;
|  एक टेक्स्ट बॉक्स प्रकट होता है। यहाँ मैं '''Spoken Tutorial ''' टाइप करके ''' Ok''' पर क्लिक करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:34&lt;br /&gt;
|  '''Parameters panel''' में, टेक्स्ट का रंग बदल कर काला और आकार बदल कर 100 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:43&lt;br /&gt;
| मैं '''layer''' का नाम बदल कर '''Spoken Tutorial''' करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47 &lt;br /&gt;
|  '''Transform tool''' पर क्लिक करें और टेक्स्ट के हरे बिंदु को चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:53&lt;br /&gt;
| टेक्स्ट को दिखाए गए अनुसार नीचे की तरफ़ '''canvas ''' से बाहर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:59&lt;br /&gt;
| '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:02&lt;br /&gt;
|  अब 70&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएं और टेक्स्ट को ऊपर खिसकाकर लोगो के नीचे रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
|  एक बार पुनः, '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:14&lt;br /&gt;
|  '''Spoken tutorial layer ''' को समूहबद्ध करें और समूह का नाम बदल कर '''ST-Text''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:21&lt;br /&gt;
|  '''ST-Text group layer''' की ड्रॉप-डाउन सूची पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:25&lt;br /&gt;
|  '''Spoken Tutorial layer''' पर राइट क्लिक करें और फिर '''New layer''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:30&lt;br /&gt;
| अब '''Distortions ''' पर और फिर '''Spherize''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:35&lt;br /&gt;
|  '''Spherize effect''' के मध्य हरे बिंदु पर क्लिक करें और टेक्स्ट के आरंभ बिंदु तक ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:42&lt;br /&gt;
| इफ़ेक्ट को बड़ा करने के लिए बाएँ हरे बिंदु पर क्लिक करें और ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:47&lt;br /&gt;
| एक बार पुनः '''Turn on animate editing mode''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:51&lt;br /&gt;
|  इस बार 100&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएँ और इफ़ेक्ट को '''canvas''' के बाहर ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:57&lt;br /&gt;
|  अब '''Turn off animate editing mode''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:02&lt;br /&gt;
| अंत में, हम अपने '''logo animation''' को रेंडर करेंगे। उससे पहले, फाइल सेव कर लें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:08&lt;br /&gt;
|  अब '''File''' पर जाएँ और '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:11&lt;br /&gt;
| '''Extension''' को बदल कर '''avi''' करें।  '''Target''' को बदल कर '''ffmpeg''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:18&lt;br /&gt;
| ''' Quality ''' को बढ़ा कर ''' 9 ''' करें, और ''' Render ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
|  अब अपनी फाइल को चेक करते हैं। '''Desktop''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:28&lt;br /&gt;
| आउटपुट पर राइट क्लिक करें और '''Firefox web browser''' का उपयोग करके प्ले करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:34 &lt;br /&gt;
| हमारा लोगो एनीमेशन ऐसा दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:38&lt;br /&gt;
| आप अपनी रचनात्मकता का उपयोग कर सकते हैं और अन्य विधि से भी बना सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:43&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:47&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा - एक मिरर ऑब्जेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:53&lt;br /&gt;
|  लोगो एनीमेट करना, '''Spherize ''' इफ़ेक्ट बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:57&lt;br /&gt;
|  यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है। '''Synfig logo''' का प्रयोग करके एक लोगो एनीमेशन बनाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| लोगो आपको '''Code files''' लिंक में मिल जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:08 &lt;br /&gt;
|  आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट ऐसा दिखाई देना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:12 &lt;br /&gt;
|  निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
कृपया इसे देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:18&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:21&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है और प्रमाण पत्र देती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:26&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:30&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा समर्थित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:36&lt;br /&gt;
| इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:41&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इ. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से एनीमेशन टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद। &lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Logo-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C3/Logo-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C3/Logo-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-09-19T17:43:02Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border =1  |  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; |  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 |  '''Synfig''' का प्रयोग करके “'''Logo animation” ''' के इ...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border =1 &lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|  &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का प्रयोग करके “'''Logo animation” ''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगें - छोटे ऑब्जेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:10&lt;br /&gt;
| लोगो को एनीमेट करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:12&lt;br /&gt;
| '''Spherize effect''' बनाना &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:15&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ - '''Ubuntu Linux''' 14.04 OS, '''Synfig''' वर्जन 1.0.2।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:26&lt;br /&gt;
| आइये '''Synfig''' खोलते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:28&lt;br /&gt;
|  '''canvas''' पर जाएँ। '''Properties''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:31&lt;br /&gt;
| ''' Image''' में, ''' Width ''' को बदल कर ''' 1920 ''' तथा ''' Height ''' को ''' 1080''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:40&lt;br /&gt;
|  '''Other''' पर क्लिक करें। ''' Locks and Links''' में सभी चेकबॉक्स पर निशान लगाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:47&lt;br /&gt;
|  '''Apply ''' पर क्लिक करें और '''OK''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:49&lt;br /&gt;
|  आइए सर्वप्रथम एक बैकग्राउंड बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:52&lt;br /&gt;
|  '''Spline tool''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:55&lt;br /&gt;
| ''' Layer Type '''में''' Tool options''' के '''अंतर्गत''', Create a region layer''' विकल्प चुना जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:01 &lt;br /&gt;
|  दिखाए गए अनुसार '''canvas''' के आधे हिस्से को कवर करता हुआ समकोण त्रिभुज बनाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:07 &lt;br /&gt;
|  पहले नोड पर राइट क्लिक करके होल्ड करें। कॉंटेक्स्ट मेनू खुलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:12&lt;br /&gt;
|  पुनः राइट-क्लिक करें और '''Loop Spline''' चुनें। अब लूप पूर्ण हो गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20 &lt;br /&gt;
|  फिर, '''Transform tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:23&lt;br /&gt;
|  हमें डिफ़ॉल्ट रंग भरा हुआ त्रिभुज मिलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
|  आइए अब '''Ctrl + S keys''' दबाकर फाइल सहेजते हैं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:32&lt;br /&gt;
| मैं डिफ़ॉल्ट नाम को बदल कर '''Logo-animation''' करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:37&lt;br /&gt;
| और इस फाइल को '''Desktop''' पर सहेजूँगी। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:40&lt;br /&gt;
| आप अपनी इच्छानुसार कोई भी नाम दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:44&lt;br /&gt;
|  फिर, हम इस त्रिभुज का रंग बदलेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:47&lt;br /&gt;
|  ऐसा करने के लिए, ''' Parameters panel ''' में ''' Color parameter''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:52&lt;br /&gt;
|  अब रंग को बदल कर हरा करें और लेयर का नाम बदल कर '''Triangle-1''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:01&lt;br /&gt;
|  लेयर की प्रतिलिपि बनाएँ और नाम बदल कर ''' Triangle-2''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:06&lt;br /&gt;
|  फिर रंग को बदल कर पीला करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:10&lt;br /&gt;
|  अब '''Tool box''' में जाएँ और '''Mirror tool''' चुनें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:14&lt;br /&gt;
|  माउस को क्लिक और ड्रैग करके '''Triangle-2''' के सभी नोड चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:19&lt;br /&gt;
|  देखें कि '''Tool options में Vertical''' अक्ष चयनित की गई है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:25&lt;br /&gt;
| अब त्रिभुज के ऊपरी बाएँ नोड पर क्लिक करें।  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:29&lt;br /&gt;
| इसे दिखाए गए अनुसार ऊर्ध्वाधर दिशा में फ्लिप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:33&lt;br /&gt;
|  एक बार फिर, '''Tool options'''  में अक्ष को बदल कर '''Horizontal''' कर देते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
|  अब, त्रिभुज के निचले बाएँ नोड पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:41&lt;br /&gt;
| इसे दिखाए गए अनुसार क्षैतिज दिशा में फ्लिप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:46&lt;br /&gt;
|  '''Ctrl+S keys''' दबा कर फाइल सहेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:50&lt;br /&gt;
| जैसे जैसे हम आगे बढ़ेंगे, मैं बार-बार यह नहीं कहूंगी। लेकिन कृपया नियमित अंतराल पर ऐसा करते रहें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:57&lt;br /&gt;
|  फिर, आइए इन दोनों त्रिभुजों को एनीमेट करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
|  '''Transform tool''' चुनें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:02&lt;br /&gt;
|  '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:06&lt;br /&gt;
|  '''current frame''' बॉक्स में 20 टाइप करें और '''Enter''' दबाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:11&lt;br /&gt;
|  '''Keyframes panel''' में, एक ''' keyframe ''' जोड़ें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:15 &lt;br /&gt;
|  शून्य फ्रेम पर वापस आएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17 &lt;br /&gt;
|  दिखाए गए अनुसार पीले त्रिभुज के हरे बिंदु पर क्लिक करें और इसे '''कैनवास''' के बाहर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:25 &lt;br /&gt;
|  हरे त्रिभुज के लिए भी ऐसा ही करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:28&lt;br /&gt;
|  '''Turn off animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:32 &lt;br /&gt;
|  एनीमेशन की जाँच करने के लिए '''Time cursor''' को शून्य वें और 20&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम के बीच ले जाएँ। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:39&lt;br /&gt;
|  फिर, आइए '''Spoken Tutorial logo''' लोगो इम्पोर्ट करते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:42&lt;br /&gt;
|  मैंने लोगो ''' Documents ''' फोल्डर में रखा है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:46&lt;br /&gt;
| यह लोगो फाइल आपको इस ट्यूटोरियल के साथ दिए गए '''Code files''' लिंक में मिल जाएगी।&lt;br /&gt;
कृपया इसे डाउनलोड करके प्रयोग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:55&lt;br /&gt;
|  ''' File''' पर जाएँ और '''Import''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:59&lt;br /&gt;
| चूंकि मैं लेयर को '''Rotate effect ''' देना चाहती हूं, इसलिए हम पहले '''logo layer''' को समूहबद्ध करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:05&lt;br /&gt;
|  '''Group layer''' का नाम बदल कर '''ST'''-'''Logo''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:09&lt;br /&gt;
| '''handle''' में मौजूद नारंगी बिंदु का प्रयोग करके लोगो का आकार घटाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:14&lt;br /&gt;
| अब '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:18&lt;br /&gt;
| शून्य फ्रेम पर जाएँ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:20&lt;br /&gt;
| फिर ''' ST-Logo group layer ''' की ड्रॉप-डाउन सूची में क्लिक करें और ''' logo.png layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
|  '''Parameters panel '''में ''' Alpha amount ''' को बदल कर शून्य कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:33&lt;br /&gt;
|  फिर '''logo''' में रोटेशन इफ़ेक्ट लगाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:37 &lt;br /&gt;
| इसके लिए, सर्वप्रथम ''' logo.png layer''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
|  फिर ''' New layer, Transform ''' पर और अंत में ''' Rotate''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:47&lt;br /&gt;
|  अब 50&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
| '''Keyframes panel''' में, एक '''keyframe''' जोड़ें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:54&lt;br /&gt;
| '''Parameters panel''' में रोटेशन अमाउंट को बदल कर 360 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:00&lt;br /&gt;
|  पुनः '''logo.png layer''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:04&lt;br /&gt;
|  अब 60&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:06&lt;br /&gt;
| दिखाए गए अनुसार, '''logo ''' को थोड़ा ऊपर खिसकाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:10&lt;br /&gt;
|  '''Turn off animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:14&lt;br /&gt;
|  '''logo''' को डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:18 &lt;br /&gt;
| फिर आइए कुछ टेक्स्ट टाइप करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:21&lt;br /&gt;
| तो, '''Text tool ''' पर क्लिक करें और '''canvas''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:25&lt;br /&gt;
|  एक टेक्स्ट बॉक्स प्रकट होता है। यहाँ मैं '''Spoken Tutorial ''' टाइप करके ''' Ok''' पर क्लिक करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:34&lt;br /&gt;
|  '''Parameters panel''' में, टेक्स्ट का रंग बदल कर काला और आकार बदल कर 100 करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:43&lt;br /&gt;
| मैं '''layer''' का नाम बदल कर '''Spoken Tutorial''' करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47 &lt;br /&gt;
|  '''Transform tool''' पर क्लिक करें और टेक्स्ट के हरे बिंदु को चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:53&lt;br /&gt;
| टेक्स्ट को दिखाए गए अनुसार नीचे की तरफ़ '''canvas ''' से बाहर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:59&lt;br /&gt;
| '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:02&lt;br /&gt;
|  अब 70&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएं और टेक्स्ट को ऊपर खिसकाकर लोगो के नीचे रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
|  एक बार पुनः, '''Turn on animate editing mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:14&lt;br /&gt;
|  '''Spoken tutorial layer ''' को समूहबद्ध करें और समूह का नाम बदल कर '''ST-Text''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:21&lt;br /&gt;
|  '''ST-Text group layer''' की ड्रॉप-डाउन सूची पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:25&lt;br /&gt;
|  '''Spoken Tutorial layer''' पर राइट क्लिक करें और फिर '''New layer''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:30&lt;br /&gt;
| अब '''Distortions ''' पर और फिर '''Spherize''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:35&lt;br /&gt;
|  '''Spherize effect''' के मध्य हरे बिंदु पर क्लिक करें और टेक्स्ट के आरंभ बिंदु तक ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:42&lt;br /&gt;
| इफ़ेक्ट को बड़ा करने के लिए बाएँ हरे बिंदु पर क्लिक करें और ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:47&lt;br /&gt;
| एक बार पुनः '''Turn on animate editing mode''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:51&lt;br /&gt;
|  इस बार 100&amp;lt;sup&amp;gt;वें&amp;lt;/sup&amp;gt; फ्रेम पर जाएँ और इफ़ेक्ट को '''canvas''' के बाहर ले जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:57&lt;br /&gt;
|  अब '''Turn off animate editing mode''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:02&lt;br /&gt;
| अंत में, हम अपने '''logo animation''' को रेंडर करेंगे। उससे पहले, फाइल सहेज लें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:08&lt;br /&gt;
|  अब '''File''' पर जाएँ और '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:11&lt;br /&gt;
| '''Extension''' को बदल कर '''avi'''करें।  '''Target''' को बदल कर '''ffmpeg''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:18&lt;br /&gt;
| ''' Quality ''' को बढ़ा कर ''' 9 ''' करें, और ''' Render ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
|  अब अपनी फाइल को चेक करते हैं। '''Desktop''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:28&lt;br /&gt;
| आउटपुट पर राइट क्लिक करें और '''Firefox web browser''' का उपयोग करके प्ले करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:34 &lt;br /&gt;
| हमारा लोगो एनीमेशन ऐसा दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:38&lt;br /&gt;
| आप अपनी रचनात्मकता का उपयोग कर सकते हैं और अन्य विधि से भी बना सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:43&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:47&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा - एक सूक्ष्म ऑब्जेक्ट बनाना,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:53&lt;br /&gt;
|  लोगो एनीमेट करना, '''Spherize ''' इफ़ेक्ट बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:57&lt;br /&gt;
|  यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है। '''Synfig logo''' का प्रयोग करके एक लोगो एनीमेशन बनाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| लोगो आपको '''Code files''' लिंक में मिल जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:08 &lt;br /&gt;
|  आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट ऐसा दिखाई देना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:12 &lt;br /&gt;
|  निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
कृपया इसे देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|08:18&lt;br /&gt;
| कृपया अपने समयबद्ध प्रश्न इस फोरम में भेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:21&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है और प्रमाण पत्र देती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:26&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:30&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा समर्थित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:36&lt;br /&gt;
| इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:41&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इ. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से एनीमेशन टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद। &lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Bouncing-ball-animation/Hindi</id>
		<title>Synfig/C2/Bouncing-ball-animation/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/Synfig/C2/Bouncing-ball-animation/Hindi"/>
				<updated>2018-09-18T11:24:54Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 ||  Time ||  Narration  |- | 00:01 |  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Bouncing Ball animation”''' के इस स्पोकन ट्...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
||  Time&lt;br /&gt;
||  Narration&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' का उपयोग करके “'''Bouncing Ball animation”''' के इस स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:06&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम '''Synfig''' के इंटरफ़ेस के बारे में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:12&lt;br /&gt;
|हम मूल आकृतियाँ बनाना और रंग भरना भी सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:16&lt;br /&gt;
| '''keyframes''' और '''waypoints''' जोड़ना &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:19&lt;br /&gt;
| '''squash effect''' के साथ बॉल '''animation''' बनाना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:22&lt;br /&gt;
| आउटपुट को '''gif ''' प्रारूप में रेंडर करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए मैं उपयोग कर रही हूँ &lt;br /&gt;
'''Ubuntu Linux''' 14.04 OS, &lt;br /&gt;
'''Synfig '''वर्जन 1.0.2 का।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:37&lt;br /&gt;
|  '''Dash home''' पर जाएँ और '''Synfig''' टाइप करें &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
|  आप '''logo''' पर क्लिक करके भी '''Synfig''' खोल सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:44&lt;br /&gt;
|  यह '''Synfig''' का इंटरफ़ेस है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:46&lt;br /&gt;
|  '''Menu bar''' शीर्ष पर स्थित है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
|  '''Standard toolbar'''  '''Menu bar''' के नीचे स्थित है। यहाँ हमें कुछ शार्टकट और '''handles''' ऑप्शन मिलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:58&lt;br /&gt;
|  इसके बाद क्षैतिज एवं ऊर्ध्वाधर '''rulers''' मिलते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:02&lt;br /&gt;
|  '''Tool box''' इंटरफ़ेस के बाईं ओर स्थित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:06&lt;br /&gt;
|  '''Tool box''' के एकदम नीचे, दो बॉक्स हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:10&lt;br /&gt;
| ऊपरी बॉक्स काले रंग का है और टूल टिप इसे '''Outline color''' कहती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
| निचला बॉक्स सफ़ेद रंग का है और टूल टिप इसे '''Fill color''' कहती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:21&lt;br /&gt;
|  मध्य में, '''canvas''' है। जहाँ हम अपना '''animation''' बनायेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:27&lt;br /&gt;
|  '''canvas''' के नीचे, '''Animation panel''' है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| यहाँ, हम '''animation''' से संबंधित बटन देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:35&lt;br /&gt;
|  इंटरफ़ेस के नीचे बाईं तरफ़ '''Parameters panel''' है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:39&lt;br /&gt;
| जैसे ही हम '''canvas''' पर कोई ऑब्जेक्ट बनायेंगे, '''Parameters''' दिखाई देने लगेंगे। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:43&lt;br /&gt;
|  इसके आगे '''Keyframes panel''' है। यहाँ हम '''keyframes''' जोड़ेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:49&lt;br /&gt;
|  इस पैनल के दाईं ओर, हम '''Time track panel''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:54&lt;br /&gt;
| यहाँ हम '''animation''' के '''waypoints''' और '''key frame''' के संकेत देखेंगे। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:01&lt;br /&gt;
| जैसे ही हम '''canvas''' पर कोई '''animation''' बनायेंगे, '''Waypoints''' दिखाए देने लगेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
|  इंटरफेस के नीचे दाईं तरफ़, '''Layers panel''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:10&lt;br /&gt;
|  '''Layers panel''' के ऊपर, हम '''Tool options panel''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
|  और इस पैनल के ऊपर, आप '''Canvas browser''' देख सकते हैं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:19&lt;br /&gt;
| '''Palette editor'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| '''Navigator''' और   '''Info panels'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
|  जैसे-जैसे हम आगे बढ़ेंगे, हम इन सभी का उपयोग करने के अभ्यसत होते जाएँगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:28&lt;br /&gt;
|  आइए अब, हम अपना पहला '''animation''' शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:31&lt;br /&gt;
|  सबसे पहले, हम बैकग्राउंड बनायेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:34&lt;br /&gt;
| '''Tool box''' पर जाएँ। '''Rectangle tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:37&lt;br /&gt;
|  '''Tool options panel''' में हुए परिवर्तन पर ध्यान दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:41&lt;br /&gt;
|  '''Layer Type''' के अंदर, हम बहुत सारे आइकॉन देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:44&lt;br /&gt;
| '''Create a region layer '''icon'''''' चुनें। इस डेमो के लिए, हम अन्य सेटिंग्स को वैसा ही छोड़ देंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:51&lt;br /&gt;
|  अब '''canvas''' के 3/4 हिस्से को कवर करते हुए एक आयत बनाएं, जैसा दिखाया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:57&lt;br /&gt;
|  कृपया ध्यान दें कि डिफ़ॉल्ट रूप से भरा हुआ रंग सफेद है, जिसका अर्थ है कि यदि हम '''canvas''' के बाहर चित्र बनाते हैं, तो वस्तु को खोजना मुश्किल होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:07&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि '''Layers Panel''' में एक '''layer''' बनाई गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:11&lt;br /&gt;
|'''Synfig ''' इसे डिफ़ॉल्ट रूप से एक नाम देता है। यहां यह “'''Rectangle060Region”''' है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:18&lt;br /&gt;
|  '''layers''' को सार्थक नाम देना हमेशा एक अच्छी आदत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:21&lt;br /&gt;
| इससे हमें '''layers''' की लंबी सूची में से किसी विशेष ऑब्जेक्ट को ढूँढने में मदद मिलती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:28&lt;br /&gt;
| जब हम जटिल '''animations''' बनायेंगे तो आप इसकी और अधिक सराहना करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:32&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' इंटरफेस पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:35&lt;br /&gt;
|  मैं इस डिफ़ॉल्ट '''layer ''' का नाम बदलकर '''Sky''' कर दूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:39&lt;br /&gt;
|  तो, नाम पर क्लिक करें, '''Sky''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:43&lt;br /&gt;
|  '''layer''' का नाम अब '''sky''' है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:46&lt;br /&gt;
|  कृपया ध्यान दें कि कर्सर अत्यंत संवेदनशील है। इसलिए, पिछली क्रिया के दोहराव को रोकने के लिए यादृच्छिक रूप से क्लिक करने से बचें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:55&lt;br /&gt;
|  आयत के लिए पैरामीटर '''Parameters panel''' में बनाए गए हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:00&lt;br /&gt;
|  '''Color parameter''' खोजें और '''Value ''' कॉलम पर डबल-क्लिक करें। तुरंत, एक डायलॉग बॉक्स खुलेगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:08&lt;br /&gt;
|  '''RGB scrollers''' को ड्रैग करके रंग को नीले रंग में बदलें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:13&lt;br /&gt;
|  अब, इस डायलॉग बॉक्स को बंद कर दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:15&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Transform tool''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
| फिर '''Sky layer''' को डी-सेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:24&lt;br /&gt;
|  अब पुनः '''Rectangle tool''' सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:26&lt;br /&gt;
| '''canvas''' के निचले हिस्से में एक और आयत बनाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:31&lt;br /&gt;
| पूर्व में दिखाए गए अनुसार लेयर का नाम बदलकर '''Ground ''' कर दें और रंग को हरे रंग में बदल दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:40&lt;br /&gt;
|  '''Transform tool''' सेलेक्ट करें और '''layer''' को डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:46&lt;br /&gt;
|  इसके बाद, हम एक बॉल ड्रा करते हैं। '''Toolbox''' में, '''Circle tool''' पर क्लिक करें। ''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:52&lt;br /&gt;
|  '''Layer Type के अंदर, Create a region layer''' सेलेक्ट किया जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:57&lt;br /&gt;
|  '''canvas''' के शीर्ष भाग पर क्लिक करें और एक सर्कल बनाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:01&lt;br /&gt;
|  पूर्व में दिखाए गए अनुसार '''Layers panel''' में लेयर का नाम बदल कर '''Ball''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:07&lt;br /&gt;
|  रंग को बदल कर लाल करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:11&lt;br /&gt;
|  आइए अब बॉल को एनिमेट करना शुरू करें। '''Transform tool''' सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
|  '''Animation panel''' में, '''Turn on animate editing mode''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
|  स्क्रीन पर दिखाई दे रहा लाल आयताकार बॉर्डर यह दर्शाता है कि हम '''Animation mode''' में हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:29&lt;br /&gt;
|  '''current frame''' बॉक्स पर 9 दर्ज करें। '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Keyframes panel''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
| यहां, नया '''keyframe''' जोड़ने के लिए, हरे प्लस साइन आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:41&lt;br /&gt;
|  '''canvas''' पर बॉल सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:44&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें, बॉल के केंद्र में एक हरा बिंदु मौजूद है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47&lt;br /&gt;
|  बॉल को '''canvas''' के निचले हिस्से में ले जाने के लिए इस हरे बिंदु को ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:52&lt;br /&gt;
| बॉल को दिखाए गए अनुसार ग्राउंड से थोड़ा ऊपर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:55&lt;br /&gt;
|  ड्रैग करते समय सीधे मार्ग पर चलने के लिए '''shift key''' का प्रयोग करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:59&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें,  '''Time track panel''' पर  '''waypoints''' बन गए हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
|  Let’s go to the 11th frame. Once again, add a new '''keyframe, '''as shown earlier'''.'''&lt;br /&gt;
आइए 11 वें फ्रेम पर चलते हैं। एक बार फिर, पूर्व में दिखाए गए अनुसार एक नया '''keyframe''' जोड़ें'''।'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:12&lt;br /&gt;
| बॉल को थोड़ा नीचे लाएँ, जैसे कि बॉल जमीन को छूती हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:16&lt;br /&gt;
|  बॉल के चारों ओर नारंगी और पीले बिन्दुओं पर ध्यान दें। इन्हें '''handles''' कहा जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
|  स्क्वैश प्रभाव देने के लिए, दिखाए गए अनुसार '''handles''' में मौजूद नारंगी बिंदुओं का प्रयोग करके बॉल के आकार को बदलें। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:31&lt;br /&gt;
|  '''Time cursor''' को 13वें फ्रेम पर ले जाएं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:36&lt;br /&gt;
|  '''Keyframes panel''' पर 9वाँ फ्रेम चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:39&lt;br /&gt;
| नीचे '''Duplicate''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:43&lt;br /&gt;
|  '''Time cursor''' को 24वें फ्रेम पर ले जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
|  '''Keyframes panel''' पर शून्य फ्रेम चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
|Again click on the '''Duplicate''' icon at the bottom.&lt;br /&gt;
पुनः नीचे '''Duplicate''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:53&lt;br /&gt;
|  शून्य फ्रेम पर जाएं। बॉल को डीसेलेक्ट करने के लिए '''canvas''' के बाहर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:59&lt;br /&gt;
|  हमारे द्वारा बनाए गए '''animation''' को देखने के लिए '''Play''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| अब '''Pause''' बटन पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:07&lt;br /&gt;
| अंत में, हम फ़ाइल को सेव करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:09&lt;br /&gt;
| Go to '''File''' and click on '''Save. '''I will save in '''Desktop.'''&lt;br /&gt;
'''File''' पर जाएं और '''Save''' पर क्लिक करें। मैं '''Desktop''' में सेव करूँगी।''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:14&lt;br /&gt;
|  '''Synfig''' फाइल को एक डिफ़ॉल्ट नाम देता है, जैसा कि आप यहां देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:18&lt;br /&gt;
|  मैं इस नाम को बदल कर '''Bouncing-ball''' कर दूंगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:22&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि उपलब्ध '''Synfig''' फाइल एक्सटेंशन '''dot sifz, dot sif, dot sfg''' हैं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:31&lt;br /&gt;
|  मैं '''dot sifz ''' फ़ॉर्मैट चुनूँगी।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:34&lt;br /&gt;
|  '''Save''' पर क्लिक करें। अब आइए एनीमेशन रेंडर करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:39&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जाएँ और '''Render''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:42&lt;br /&gt;
|  '''Render settings''' डायलॉग बॉक्स खुलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:45&lt;br /&gt;
|  अपनी पसंद के अनुसार, '''.gif''' एक्सटेंशन के साथ एक उपयुक्त फ़ाइल नाम दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:50&lt;br /&gt;
|  सहेजने का स्थान चुनने के लिए '''Choose''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:54&lt;br /&gt;
| मैं '''Desktop ''' चुनुँगी और फिर '''OK''' पर क्लिक करूँगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:57&lt;br /&gt;
|  '''Target''' ड्राप डाउन मेनू पर क्लिक करें और '''Magick++''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
|  प्लस साइन पर क्लिक करके '''Quality''' को अधिकतम यानी 9 तक बढ़ाएं। यह मान कभी भी 3 से नीचे नहीं होना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:11 &lt;br /&gt;
|  '''Image''' सेटिंग्स को न छोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
|  '''Time''' टैब पर क्लिक करें। यहां, '''frame rate''' 24 एफपीएस होना चाहिए। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:20&lt;br /&gt;
| यह झटकारहित प्रवाही '''animation''' देगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:24&lt;br /&gt;
| '''End Time''' को बदल कर 24 कर दें, क्योंकि हमारा '''animation''' 24वें सेकंड में समाप्त हो जाता है। '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:31&lt;br /&gt;
| अंत में, नीचे मौजूद '''Render''' बटन पर क्लिक करें। आउटपुट को रेंडर करने में कुछ सेकंड लग सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:38&lt;br /&gt;
|  Now, let me go to the '''Desktop,''' which is where I saved my '''.gif''' file.&lt;br /&gt;
अब, मैं '''Desktop''' पर जाती हूँ, जहां मैंने अपनी '''.gif''' फ़ाइल को सेव किया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:44&lt;br /&gt;
|  हम '''Firefox ''' या किसी भी वेब ब्राउजर का प्रयोग करके '''animation''' चला सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:48&lt;br /&gt;
| कृपया ध्यान दें कि आपको यह '''animation''' प्ले करने के लिए '''internet connection ''' की जरूरत नहीं है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:54&lt;br /&gt;
|  इसके साथ ही यह ट्यूटोरियल समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:57&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:59&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने '''Synfig''' के इंटरफ़ेस के बारे में सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:03&lt;br /&gt;
|हमने मूल आकृतियाँ बनाना और रंग भरना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:07&lt;br /&gt;
|'''keyframes '''और '''waypoints''' जोड़ना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:10&lt;br /&gt;
| '''squash effect''' के साथ बॉल '''animation''' बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:13&lt;br /&gt;
| आउटपुट को '''gif ''' फ़ॉर्मैट में रेंडर करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:16&lt;br /&gt;
|  यहां आपके लिए एक असाइनमेंट है। एक ढालदार मार्ग में एक बॉल '''animation''' बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:23&lt;br /&gt;
|  आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट ऐसा दिखाई देना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:27&lt;br /&gt;
|  यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे देखें और डाउनलोड करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:33&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम स्पोकन ट्यूटोरियल्स का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करती है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:38&lt;br /&gt;
| ऑनलाइन परीक्षण पास करने पर प्रमाण पत्र देती है। अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:44&lt;br /&gt;
|  यदि इस स्पोकन ट्यूटोरियल से संबंधित आपके कोई प्रश्न है? तो कृपया इस साइट पर जाएं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:49&lt;br /&gt;
| वह मिनट और सेकेंड चुनें, जहां आप प्रश्न पूछना चाहते हैं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:52&lt;br /&gt;
| अपने प्रश्न के बारे में संक्षेप में बताएँ। हमारी टीम में से कोई उनके जवाब देगा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:58&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल फोरम, इस ट्यूटोरियल पर आधारित विशिष्ट प्रश्नों के लिए है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:02&lt;br /&gt;
|कृपया असंबंधित एवं सामान्य प्रश्न पोस्ट न करें। इससे अव्यवस्था को कम करने में मदद मिलेगी&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:08&lt;br /&gt;
| कम अव्यवस्था के साथ, हम इन चर्चाओं को निर्देशन सामग्री के रूप में प्रयोग कर सकते हैं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:13&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:23&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इ. अमित कुमार द्वारा अनूदित है, आईआईटी बॉम्बे से स्पोकन ट्यूटोरियल टीम के साथ मैं आरती आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Banking-and-General-Ledger/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Banking-and-General-Ledger/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Banking-and-General-Ledger/Hindi"/>
				<updated>2018-02-21T16:32:48Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक : ''' Banking and General Ledger in Front Accounting'''  '''लेखक: शीतल प्रभु'''  '''की...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक : ''' Banking and General Ledger in Front Accounting'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''लेखक: शीतल प्रभु'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: GL Classes, Groups, Accounts, Journal Entry, Balance sheet, void a transaction'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:01&lt;br /&gt;
|   ''' Banking and General Ledger in Front Accounting'''के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:07&lt;br /&gt;
|    इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:10&lt;br /&gt;
|   सामान्य बहीखाता वर्ग&lt;br /&gt;
  सामान्य बहीखाता समूह&lt;br /&gt;
  सामान्य बहीखाता बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:16&lt;br /&gt;
|    इसके अलावा, हम सीखेंगे :&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:17 &lt;br /&gt;
|   एक '''Journal Entry''' पास करना&lt;br /&gt;
 See the reflection in '''Balance sheet '''  में रेफ्लेक्शन देखना एवं&lt;br /&gt;
 '''void a transaction''' करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:25&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं प्रयोग कर रहा हूं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:28&lt;br /&gt;
| '''Ubuntu Linux ''' OS  वर्जन 14.04&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:32&lt;br /&gt;
|  '''FrontAccounting ''' वर्जन 2.3.24&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:36&lt;br /&gt;
|   इस ट्यूटोरियल का अभ्यास करने के लिए, आपको निम्नलिखित से परिचित होना चाहिए:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:39&lt;br /&gt;
| बुक कीपिंग के सिद्धांत&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:42&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' में एक '''Organisation/Company''' बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:46&lt;br /&gt;
|  यदि ऐसा नहीं है, तो संबंधित '''FrontAccounting''' ट्यूटोरियल के लिए, कृपया हमारी वेबसाइट पर आएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:52 &lt;br /&gt;
|   '''FrontAccounting interface''' खोलकर शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56 &lt;br /&gt;
|   ब्राउज़र पर क्लिक करें, ''' localhost/account ''' टाइप करें और ''' Enter'''  दबाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:04&lt;br /&gt;
|   ''' login'''  पेज खुल जाता है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:06&lt;br /&gt;
| याद करें कि इंस्टॉलेशन के दौरान, हमने '''admin'''  उपयोगकर्ता बनाया था।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:11&lt;br /&gt;
|   अतः, यहां उपयोगकर्ता के नाम में '''admin'''  और पासवर्ड टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:16&lt;br /&gt;
|  फिर ''' Login'''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:19&lt;br /&gt;
|  ''' FrontAccounting'''  विंडो खुल जाती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:22&lt;br /&gt;
| '''Banking and General Ledger'''  टैब पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:25&lt;br /&gt;
|  हम इस टाइप के अंतर्गत विभिन्न विकल्प देख सकते हैं, जैसे:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:29&lt;br /&gt;
| * '''Payments'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-https://internet.iitb.ac.in/logout.php&lt;br /&gt;
| 01:31&lt;br /&gt;
|  '''Deposits'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:33&lt;br /&gt;
| '''Journal Entry'''  आदि।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:36&lt;br /&gt;
|    कोई भी लेनदेन शुरू करने से पहले, हमें '''Charts of Accounts''' सेट करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:41&lt;br /&gt;
|   फ्रंट एकाउंटिंग में '''Charts of Accounts'''  को '''Type, Class, Group''' और '''Account''' द्वारा परिभाषित किया जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:49&lt;br /&gt;
|  सभी '''transactions '''  एक ''' Account''',''' Group''',''' Classes''' पर चार्ज किए जाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:54&lt;br /&gt;
| इनका उपयोग ''' reporting purposes''' के लिए '''transactions''' को समूहबद्ध करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:59&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting'''इंटरफ़ेस पर वापस आएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:02&lt;br /&gt;
|  हम '''Maintenance''' बार के अंतर्गत निम्न विकल्प देख सकते हैं जैसे :&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
| इस '''tab''' में &lt;br /&gt;
'''GL Accounts'''&lt;br /&gt;
'''GL Account Groups'''&lt;br /&gt;
'''GL Account Classes'''.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:12&lt;br /&gt;
|  हम इन विकल्पों को सेट करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:15&lt;br /&gt;
|  '''FrontAccounting''' में,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:16&lt;br /&gt;
| '''Account''' एक '''Group''' से संबंधित होता है और&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:18&lt;br /&gt;
| '''Group''' '''Class''' से संबंधित होता है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:21&lt;br /&gt;
| यह '''Balance''' '''Sheet''' और '''Profit and Loss A/c''' स्टेटमेंट को प्रस्तुत करने के तरीक़े पर निर्भर करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
|   यहाँ, '''GL Accounts Classes''' प्रारंभिक स्टेज है, जिसे पहले सेट करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:34&lt;br /&gt;
|  आइए '''GL Accounts Classes''' देखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:37&lt;br /&gt;
| यहाँ, डिफ़ॉल्ट रूप से '''Class Type''' और '''Class Name''' को निम्न रूप में परिभाषित किया गया है:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:41&lt;br /&gt;
| # '''Assets'''&lt;br /&gt;
# '''Liabilities'''&lt;br /&gt;
# '''Income'''&lt;br /&gt;
# '''Expense'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:46&lt;br /&gt;
| इसके अलावा, आप देख सकते हैं कि प्रत्येक '''Class Type''' के लिए '''Class ID''' सेट है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:51&lt;br /&gt;
| आपको  '''Account Groups''' सेट करने से पहले इस '''class''' को सेट करने की आवश्यकता होगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| मैं '''दिखाऊँगा''' कि यह कैसे करना है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:58 &lt;br /&gt;
|  यहाँ, आपको एक '''Class ID''' जोड़ने की आवश्यकता होती है, जो पहले से वहाँ नहीं है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:03 &lt;br /&gt;
| इसलिए, मैं नई '''Class ID''' के रूप में ''' 5 ''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| '''Class Name''' फ़ील्ड में, एक नया '''Class Name''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:11&lt;br /&gt;
| मैं नाम में '''Equity''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:15&lt;br /&gt;
|  '''Class Type''' ड्रॉप-डाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:18&lt;br /&gt;
|  आप डिफॉल्ट सूची देख सकते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:20&lt;br /&gt;
| '''Assets'''&lt;br /&gt;
 '''Liabilities'''&lt;br /&gt;
 '''Equity'''&lt;br /&gt;
 '''Income'''&lt;br /&gt;
 '''Cost of Goods Sold'''&lt;br /&gt;
 '''Expense'''&lt;br /&gt;
https://internet.iitb.ac.in/logout.php&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' '''Balance''' '''Sheet''' में प्रदर्शित करने के लिए इस '''Class''' '''Type''' का अनुपालन करती हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:32 &lt;br /&gt;
|  '''Class Type''' के रूप में '''Equity''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:35&lt;br /&gt;
| '''Add new'''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:38&lt;br /&gt;
|  हम एक संदेश प्रकट होता हुआ देख सकते हैं और यह कहता है-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:41&lt;br /&gt;
| ''''New account class has been added''''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:44&lt;br /&gt;
|  यहां, आप देख सकते हैं कि नया '''Class “Equity”''' तीसरी पंक्ति में जोड़ दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:51&lt;br /&gt;
|  इसका कारण यह है, डिफॉल्ट '''Class Type में,''' '''Equity'''  तृतीय पदानुक्रम स्तर पर है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:57&lt;br /&gt;
| तो,जब भी आप नया '''Class''' जोड़ते हैं,, यह '''Class''' '''Type''' का डिफाल्ट स्थान ले लेती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
|  अब, आइए देखते हैं कि '''GL Groups''' कैसे जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| '''Banking and General Ledger'''  टैब पर जाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:10&lt;br /&gt;
|  ''' GL Account Groups''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:13&lt;br /&gt;
|   हम डिफाल्ट '''Group Name''' देख सकते हैं, जो '''Class''' के अंदर '''GL Account Groups'''  को दिखाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
|  आप '''Class''' के अनुसार सेट की गई '''Group ID''' भी देख सकते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:25&lt;br /&gt;
|  एक अद्वितीय '''Class''' '''ID'''  प्रत्येक '''Group''' '''Name''' में जोड़ी जानी है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:29&lt;br /&gt;
|  '''Group ID '''field''' में,  मैं नई ''' Group ID '''  के रूप में '''12''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:34 &lt;br /&gt;
|  '''Name''' फील्ड में,'''  मैं ''' Group Name'''  के रूप में ''' Fixed Assets ''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:39&lt;br /&gt;
|  यहां,  मैं इस फील्ड में '''None''' रखूंगा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:42&lt;br /&gt;
|  ऐसा इसलिए है, क्योंकि '''Group Name “Fixed Assets” ''' किसी भी ऐसे '''subgroup''' से संबंधित नहीं है, जो पहले ही उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| '''Class ''' ड्रॉप-डाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:52&lt;br /&gt;
| '''Charts of Accounts के अनुसार, Fixed Assets ''' '''class''' of '''Assets''' के अंतर्गत आता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:59&lt;br /&gt;
|  यहां,  मैं '''Class''' के रूप में  '''Assets''' चुनूंगा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| इन परिवर्तनों को सहेजने के लिए, '''Add new ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:08&lt;br /&gt;
| हम एक त्रुटि संदेश देख सकते हैं, जो बताता है - &lt;br /&gt;
'''“This account Group ID is already in use”.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:15&lt;br /&gt;
| इसका अर्थ है कि '''Account Group ID 12'''  दोबारा आ रहा है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:20&lt;br /&gt;
|  अब,  आइए एक दूसरा नंबर डालते हैं, जो अद्वितीय है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:24&lt;br /&gt;
|    मैं '''Group ID''' के रूप में ''' 13''' टाइप करता हूं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:28&lt;br /&gt;
| '''Add new'''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:31&lt;br /&gt;
|   इस बार हम एक संदेश देख सकते हैं जो दिखाता है -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:34&lt;br /&gt;
| '''“New account type has been added.”'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:37&lt;br /&gt;
|   नया '''Group Name''' '''class “Assets”''' में '''randomly''' जुड़ गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:42&lt;br /&gt;
|   इसी तरह, आप अपना ख़ुद का '''Group Name''' जोड़ सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:46&lt;br /&gt;
|   अब, आइए देखते हैं कि '''GL Accounts''' कैसे जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:50&lt;br /&gt;
| '''Banking and General Ledger'''  टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:53&lt;br /&gt;
|  '''GL Accounts''' पर क्लिक करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
|   यहां भी,  आपको एक अद्वितीय '''code''' टाइप करने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:00&lt;br /&gt;
| '''Account Code''' फील्ड में,  मैं कोड के रूप में '''1100''' टाइप करूंगा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:07&lt;br /&gt;
|  '''Account Name''' फील्ड पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:09&lt;br /&gt;
|  मैं '''Account Name'''  के रूप में '''“Land and Building”''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:13&lt;br /&gt;
|  आप अपनी पसंद का कोई भी नाम दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:16&lt;br /&gt;
|  '''Account Group''' ड्रॉप-डाउन बॉक्स में,  मैं '''Account Group'''  के रूप में '''Fixed Assets''' चुनूंगा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:23&lt;br /&gt;
| '''Account''' '''Name''', '''Land &amp;amp; Building''' को '''Charts of Accounts''' के अनुसार '''Group Fixed Assets''' के अंदर आना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:30&lt;br /&gt;
| तो यहां, '''Account status ''' ड्रॉप डाउन मेनू पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:34&lt;br /&gt;
| '''status'''  के रूप में ''' Active''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:37&lt;br /&gt;
| फिर '''Add Account''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:41&lt;br /&gt;
|  हम यह संदेश देख सकते हैं -&lt;br /&gt;
'''‘New account has been added’.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:45&lt;br /&gt;
|  अब, '''New account ''' ड्रॉप-डाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:49&lt;br /&gt;
|  आप यहां नया जोड़ा गया '''Account''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:52&lt;br /&gt;
|  प्रत्येक संगठन का अपना खुद का '''account codes''' का सेट होगा,  जैसा कि यहां दिखाया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:57&lt;br /&gt;
| इसी तरह, ऊपर दिखाए गए चरणों का पालन करके, आप अपना खुद का '''GL Account''' बना सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:03&lt;br /&gt;
|   यहां  ट्यूटोरियल को रोक दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:05&lt;br /&gt;
|    और यह असाइनमेंट करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:08&lt;br /&gt;
|   यहां ऊपर दिखाए गए अनुसार  एक '''GL Account Group'''  और '''GL Accounts'''  बनाएं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:14&lt;br /&gt;
|   परिवर्तनों को सहेजें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:16&lt;br /&gt;
|  अब,  हम अपनी '''Company''' के लिए '''Charts of Accounts'''  सेट अप कर लिया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:21&lt;br /&gt;
|   इसके बाद,  एक '''Journal Entry''' पास करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:24&lt;br /&gt;
| '''Commenced business with a capital of Rs. 50,000'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:29&lt;br /&gt;
|  यह है '''Entry'''  है&lt;br /&gt;
 '''Cash A/c Dr. 50,000'''&lt;br /&gt;
*'''To Capital A/c 50,000'''&lt;br /&gt;
('''Capital introduced in the business''' के रूप में)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:40  &lt;br /&gt;
| '''Banking and General Ledger'''  टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:43&lt;br /&gt;
|   और फिर '''Journal Entry''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:46&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Date field''' के '''Calendar icon''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:50&lt;br /&gt;
| आप देख सकते हैं कि रिपोर्ट '''date''' '''today''' की ही सेट है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:53&lt;br /&gt;
|  हम यहां '''transaction''' के लिए '''reference number''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:57&lt;br /&gt;
|  '''Account Description''' ड्रॉप-डाउन बॉक्स पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:01&lt;br /&gt;
| यहां,  मैं '''Cash''' विकल्प चुनूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:05&lt;br /&gt;
|  फिर, '''Debit''' टेक्स्ट बॉक्स पर क्लिक करें और '''amount'''  के रूप में ''' 50,000''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:11&lt;br /&gt;
|  '''Debit''' एंट्री सहेजने के लिए, ''' Add Item ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:16&lt;br /&gt;
|   फिर, '''Account Description'''  ड्रॉप-डाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:21&lt;br /&gt;
|  इस बार,  मैं '''Capital''' विकल्प चुन चुनूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:25 &lt;br /&gt;
|  फिर, '''Credit'''  टेक्स्ट बॉक्स पर क्लिक करें और '''amount'''  के रूप में ''' 50,000''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    08:31&lt;br /&gt;
|  ''' Credit entry ''' को  '''save''' करने के लिए, ''' Add item button''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:35&lt;br /&gt;
|  अब, इस '''Journal Entry'''का विवरण देखने के लिए, '''Memo'''  फील्ड पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:40&lt;br /&gt;
|    यहां,  टेक्स्ट -''' Being capital introduced in the business''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:45&lt;br /&gt;
| फिर एंट्री को सहेजने के लिए '''Process Journal Entry'''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:50&lt;br /&gt;
|  आप शीर्ष पर यह संदेश देख सकते हैं, जो हरे रंग में दिखाई देता है -&lt;br /&gt;
'''“Journal Entry has been entered &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:57&lt;br /&gt;
|    आप '''options''' भी देख सकते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:59&lt;br /&gt;
| '''View this Journal Entry'''&lt;br /&gt;
 '''Enter New Journal Entry'''&lt;br /&gt;
 '''Add an Attachment and'''&lt;br /&gt;
 '''Back'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:06&lt;br /&gt;
|   आइए इस पर क्लिक करके '''View this Journal Entry'''  विकल्प के बारे में जानते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:11&lt;br /&gt;
|  तुरंत,  मौजूदा '''General Ledger Transaction details''' दिखाते हुए एक नई पॉप अप विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:18&lt;br /&gt;
|   हम यहां एक विकल्प - '''Print''' एवं '''Close''' भी देख सकते हैं.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:23&lt;br /&gt;
|  इस विकल्प का चयन करके,  हम भविष्य के संदर्भ के लिए इस '''transaction'''का एक प्रिंटआउट प्राप्त कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:30 &lt;br /&gt;
|    इस विंडो को बंद करने का '''option'''  यहां दाईं ओर निचले हिस्से में है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:34 &lt;br /&gt;
|  मैं इसे चुनूंगा और इस '''window''' को बंद कर दूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:38&lt;br /&gt;
|   अब, '''Enter New Journal Entry'''  विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:42&lt;br /&gt;
|  हम देख सकते हैं कि अगले नए  '''transaction''' के लिए तुरंत एक नया पेज खुलता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:48&lt;br /&gt;
|   वापस जाने के लिए '''Back'''  विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:51&lt;br /&gt;
|   अब, '''Add an Attachment'''  विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:55&lt;br /&gt;
|   हम निम्न ''' fields''' देख सकते हैं:&lt;br /&gt;
 '''Transaction'''&lt;br /&gt;
 '''Description''' और&lt;br /&gt;
 '''Attached file'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:01&lt;br /&gt;
| '''Attached file ''' विकल्प का प्रयोग पास की गई '''Journal entry'''  से संबंधित किसी भी दस्तावेज को जोड़ने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:08  &lt;br /&gt;
|  आइए एक नमूना वाउचर जोड़ते हैं, जो मैंने पहले ही बना लिया है और मेरे कंप्यूटर पर संग्रहित किया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:14  &lt;br /&gt;
|  आपकी सुविधा के लिए, यह फाइल इस वीडियो के नीचे '''Code file ''' लिंक में दी गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:20  &lt;br /&gt;
|  कृपया इस लिंक पर क्लिक करके इस फाइल को अपने कंप्यूटर पर सुरक्षित कर लें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    10:24&lt;br /&gt;
|   '''Browse'''  बटन पर क्लिक करें और  वह फोल्डर खोजें, जिसमें दस्तावेज को संग्रहित किया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   10:29&lt;br /&gt;
|    मैं अपने '''Desktop'''  फोल्डर से '''Sample-Voucher.odt file ''' चुनूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:36&lt;br /&gt;
|   अब आप यहां फाइल अटैचमेंट देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:40 &lt;br /&gt;
|  फिर '''Add new''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:43 &lt;br /&gt;
| एक संदेश प्रकट होता है जो बताता है:&lt;br /&gt;
'''Attachment has been inserted.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   10:48&lt;br /&gt;
|   इसके अलावा, आप देख सकते हैं कि अपलोड की गई फाइल तालिका में जुड़ गई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:53&lt;br /&gt;
|   अब,  आइए '''Balance Sheet''' में इस '''Journal Entry'''  का प्रतिबिंब देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   10:58&lt;br /&gt;
|   ऐसा करने के लिए, '''Banking and General Ledger '''  टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:02&lt;br /&gt;
|   शेर '''Balance Sheet Drilldown'''  विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    11:06&lt;br /&gt;
|    हम देख सकते हैं '''transaction''' यहां प्रतिबिंबित होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:09&lt;br /&gt;
| '''Current Assets ''' '''50,000 (fifty thousand)''' का '''balance'''  प्रदर्शित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:12&lt;br /&gt;
|   यह '''transaction''' '''50000 (fifty thousand)'''  की शेष राशि प्रदर्शित करते हुए '''Liabilities''' में भी प्रतिबिंबित होता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:18&lt;br /&gt;
|   चूँकि हमने केवल एक '''Journal Entry''' बनाई है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:21&lt;br /&gt;
|  हमें प्रदर्शित सूची में केवल एक एंट्री दिखाई देती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:24&lt;br /&gt;
|  भविष्य में, जब हमारे पास बहुत सी '''journal''' '''entries''' होंगी, प्रदर्शित सूची लंबी होगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:30&lt;br /&gt;
|  आइए अब देखते हैं कि '''Void a transaction''' कैसे करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:34 &lt;br /&gt;
| '''Setup'''  टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:36 &lt;br /&gt;
|  और फिर '''Maintenance''' बार के अंदर '''Void a transaction''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:41&lt;br /&gt;
|  इस '''option'''  का प्रयोग एक '''entry''' मिटाने/हटाने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:45&lt;br /&gt;
|  हम संदर्भ संख्या देख सकते हैं, जो एंट्री को प्रदर्शित करती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   11:49&lt;br /&gt;
|  '''Select'''  आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:52&lt;br /&gt;
|  आइकन को चुनने पर,  ट्रांजैक्शन नंबर और '''voiding'''  तिथि प्रदर्शित होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:57 &lt;br /&gt;
|  '''Void Transaction '''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   12:00&lt;br /&gt;
|   एक संदेश प्रकट होता है जो बताता है-&lt;br /&gt;
'''Are you sure you want to void this transaction? This action cannot be undone.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:07&lt;br /&gt;
|   मैं '''Proceed'''  बटन पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:10&lt;br /&gt;
|  तुरंत ही एक और संदेश प्रकट होता है और कहता है-&lt;br /&gt;
'''Selected transaction has been voided.'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:16&lt;br /&gt;
|  इस तरह से हम आवश्यकता पड़ने पर '''void a transaction''' कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:20&lt;br /&gt;
|    आइए सारांशित करते हैं&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:22&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:25&lt;br /&gt;
| '''General Ledger Classes'''&lt;br /&gt;
'''General Ledger Groups'''&lt;br /&gt;
'''General Ledger Accounts''' बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:31&lt;br /&gt;
|    इसके अलावा,  हमने सीखा:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 एक '''Journal Entry''' पास करना&lt;br /&gt;
'''Balance sheet'''  में प्रतिबिंब देखना और&lt;br /&gt;
 '''void a transaction''' करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:40&lt;br /&gt;
|  एक '''Assignment'''  के रूप में&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:41&lt;br /&gt;
| एक '''Journal Entry''' पास करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:43&lt;br /&gt;
| '''Goods Purchased for Rs 50,000'''&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:46&lt;br /&gt;
| '''Balance Sheet''' मे प्रतिबिंब देखना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:49&lt;br /&gt;
| यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:52&lt;br /&gt;
|  कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:55&lt;br /&gt;
|  हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग करके कार्यशाला आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र प्रदान करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:59&lt;br /&gt;
|  अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:03&lt;br /&gt;
|    स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी,  मानव संसाधन विकास मंत्रालय, भारत सरकार द्वारा वित्त पोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:10&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल आईआईटी मुंबई से शीतल प्रभु द्वारा तैयार किया गया है एवं इं.अमित कुमार द्वारा अनूदित है। &lt;br /&gt;
   जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Windows-OS/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Windows-OS/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Windows-OS/Hindi"/>
				<updated>2018-02-15T12:29:21Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;‘''स्क्रिप्ट का शीर्षक: विंडोज़ पर FrontAccounting का इंस्टालेशन'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''लेखक: प्रवीन एस'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: Frontaccounting इंस्टालेशन, XAMPP इंस्टालेशन, अपाचे सर्वर, पीएचपी, विंडोज”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:01&lt;br /&gt;
| '''Windows Operating''' '''System''' में FrontAccounting इंस्टालेशन के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे –&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:10&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' सॉफ़्टवेयर डाउनलोड करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:14&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' के लिए डेटाबेस तैयार करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:18&lt;br /&gt;
| और '''Windows''' ओएस में '''FrontAccounting''' सॉफ़्टवेयर इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकार्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रहा हूँ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| '''Windows 8 OS'''&lt;br /&gt;
'''XAMPP 5.6.24 '''&lt;br /&gt;
'''FrontAccounting 2.4.1'''&lt;br /&gt;
'''Firefox ''' वेब ब्राउज़र और&lt;br /&gt;
एक चालू इंटरनेट कनेक्शन।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:43&lt;br /&gt;
|  शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:44&lt;br /&gt;
|   '''FrontAccounting''' चलाने के लिए, हमें अपनी मशीन पर एक '''web server,''' '''php ''' और एक '''database ''' की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:52&lt;br /&gt;
| हम अपने '''web server''' के रूप में '''Apache ''' और अपने '''database''' के रूप में  '''MySQL''' का उपयोग करेंगें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:59&lt;br /&gt;
| '''XAMPP ''' पैकेज इंस्टाल करने पर, ये सभी एक साथ इंस्टाल हो जाएँगें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
| '''XAMPP ''' पैकेज इंस्टाल करने के लिए&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:07&lt;br /&gt;
| इस वेबसाइट पर '''PHP &amp;amp; MySQL''' शृंखला में '''XAMPP''' इंस्टालेशन ट्यूटोरियल देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:14&lt;br /&gt;
| लैटेस्ट वर्जन इंस्टाल करने के लिए इस ट्यूटोरियल में दिए गए निर्देशों का पालन करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| मैंने अपनी मशीन पर पहले ही '''XAMPP''' इंस्टाल कर लिया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:24&lt;br /&gt;
| '''XAMPP''' खोलने के लिए, कीबोर्ड पर '''Windows''' कुंजी दबाएँ और '''XAMPP''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:32&lt;br /&gt;
| सर्च लिस्ट से '''XAMPP Control Panel''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:37&lt;br /&gt;
| '''XAMPP Control Panel''' में, सुनिश्चित करें कि '''Apache ''' और '''MySQL ''' सेवाएँ चल रही हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:44&lt;br /&gt;
| यदि नहीं, तो संबंधित सेवाओं पर '''START''' बटन पर क्लिक करके इन सेवाओं को शुरू करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:52&lt;br /&gt;
| सेवाओं को रोकने के लिए, हमें  '''STOP button''' पर क्लिक करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:57&lt;br /&gt;
| आपको ऐसे कुछ त्रुटि संदेश मिल सकते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:00&lt;br /&gt;
| '''“Apache shutdown unexpectedly”'''&lt;br /&gt;
or &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:04&lt;br /&gt;
| '''“Port 80 in use for Apache Server'”'''&lt;br /&gt;
or &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| '''“Unable to connect to any of the specified MySQL hosts for MySQL database'''.”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:16&lt;br /&gt;
| ऐसा इसलिए है क्योंकि '''Apache''' और '''MySQL''' के लिए आवंटित डिफ़ॉल्ट '''ports''' अन्य सॉफ़्टवेयर द्वारा ले लिए गए हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| '''Apache ''' के लिए डिफ़ॉल्ट '''port ''' नंबर 80 और '''MySQL''' के लिए 3306 है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| इन '''ports''' को बदलने के लिए, इस वेबसाइट पर '''PHP &amp;amp; MySQL''' श्रृंखला में '''XAMPP''' इंस्टालेशन ट्यूटोरियल देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:40&lt;br /&gt;
| आगे बढ़ने से पहले उचित '''port''' नंबर आवंटित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:44&lt;br /&gt;
| जाँच लें कि '''webserver ''' चल रहा है या नहीं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:48&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, वेब ब्राउजर खोलें और यूआरएल में '''localhost''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| अगर आपने पोर्ट नंबर बदल दिया है, तो '''localhost:8080''' टाइप करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:02&lt;br /&gt;
| फिर '''Enter''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:05&lt;br /&gt;
| यह हमें '''Xampp''' वेलकम पेज पर ले जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:09&lt;br /&gt;
| फिर हमें '''FrontAccounting''' के लिए एक डेटाबेस बनाना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:14&lt;br /&gt;
| हम '''phpmyadmin''' की मदद से ऐसा कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:18&lt;br /&gt;
| '''phpMyAdmin''' खोलने के लिए, वेब ब्राउज़र एड्रेस बार पर टाइप करें&lt;br /&gt;
'''localhost/phpmyadmin '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:28&lt;br /&gt;
| या '''localhost:8080/phpmyadmin '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:35&lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:38&lt;br /&gt;
| यह '''phpMyAdmin''' पेज खोल देगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:42&lt;br /&gt;
|  अब डेटाबेस बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:45&lt;br /&gt;
| '''phpmyadmin''' पेज के ऊपरी बाईं ओर '''Databases'''  टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:51&lt;br /&gt;
| '''Create database ''' सेक्शन में, '''Database name''' में '''frontacc''' टाइप करें और  '''Create''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:00&lt;br /&gt;
| यह '''frontacc''' नाम का एक '''database''' बना देगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| अब हम '''FrontAccounting''' के लिए इंस्टालेशन प्रक्रिया देखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:11&lt;br /&gt;
| एक नया वेब ब्राउज़र टैब खोलें और यूआरएल में [https://sourceforge.net/projects/frontaccounting] टाइप करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:26&lt;br /&gt;
|  और '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:29&lt;br /&gt;
|  यहां हम '''FrontAccounting''' के लिए  '''Download ''' लिंक देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
|  '''Download''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:37&lt;br /&gt;
|  तुरंत, एक छोटा डायलॉग बॉक्स खुलेगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
| '''Save file''' विकल्प पर क्लिक करें और फिर '''Ok''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:47&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' का लैटेस्ट वर्जन डाउनलोड होना शुरू हो जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:52&lt;br /&gt;
|  डाउनलोड पूर्ण होने पर, उस फ़ोल्डर को खोलें जहां आपने फ़ाइल डाउनलोड की है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:59&lt;br /&gt;
|  यहां हमारी डाउनलोड की गई फाइल है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:03&lt;br /&gt;
| राइट-क्लिक करें और '''Extract''' '''All''' और फिर '''Extract''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
|  निष्कर्षित फ़ोल्डर खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:13&lt;br /&gt;
|  इसके अंदर आप '''frontaccounting''' नाम का एक फ़ोल्डर देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:18&lt;br /&gt;
| इसका नाम बदलकर '''account''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
| इसके बाद हमें वेब सर्वर की रूट डायरेक्टरी में फ़ोल्डर अकाउंट पेस्ट करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:28&lt;br /&gt;
| रूट डायरेक्टरी का मार्ग “'''c:\xampp\htdocs'''” है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
| '''account ''' फ़ोल्डर पर राइट क्लिक करें और '''Copy''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
|  '''My Computer, C drive, xampp''' और '''htdocs''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:47&lt;br /&gt;
|  फिर राइट क्लिक करें और '''Paste''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:50&lt;br /&gt;
|  अब '''account''' फ़ोल्डर '''Web Server's root''' फ़ोल्डर में पेस्ट हो गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:55&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' को कॉन्फ़िगर करना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:58&lt;br /&gt;
|  वेब ब्राउज़र खोलें और टाइप करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:01&lt;br /&gt;
| '''localhost/account '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| या '''localhost:8080/account '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
| अपनी पोर्ट कॉन्फ़िगरेशन के अनुसार।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:12&lt;br /&gt;
| फिर '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:14&lt;br /&gt;
|   हम '''FrontAccounting ''' वेबपेज देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:17&lt;br /&gt;
|  यह भी '''चरण 1: सिस्टम डायग्नोस्टिक्स''' को प्रदर्शित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
|  इसका तात्पर्य है कि हमने '''Comments''' में '''OK''' प्राप्त होने के साथ सॉफ़्टवेयर पैकेज को सफलतापूर्वक इंस्टाल कर लिया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:30&lt;br /&gt;
| '''Continue ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| “'''Database server settings'''” पेज में, निम्नलिखित विवरण दर्ज करें-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:38&lt;br /&gt;
| '''Server host ''' में '''localhost'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| '''Database Name''' में '''frontacc'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
| '''Database user ''' में '''root'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:49&lt;br /&gt;
|  '''password ''' को ख़ाली छोड़ दें, चूँकि डिफ़ॉल्ट रूप से '''Windows''' में '''XAMPP''' का कोई पासवर्ड नहीं होता। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:57&lt;br /&gt;
| फिर '''Continue ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| “'''Company Settings'''” में निम्नलिखित विवरण डालें:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| मैं '''CompanyName ''' में '''ST Co. Pvt. Ltd''' &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:10&lt;br /&gt;
| '''Admin Password ''' में '''spoken''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:13&lt;br /&gt;
| आप अपनी इच्छानुसार पासवर्ड दे सकते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:17&lt;br /&gt;
| पासवर्ड पुनः डालें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:19&lt;br /&gt;
| पासवर्ड याद रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
| यह वह लॉगिन पासवर्ड है , जिसकी आपको हर बार लॉगिन करते समय ज़रूरत होगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
|  हम “'''Charts of Accounts'''” के लिए दो विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:30&lt;br /&gt;
| मैं “'''Standard new company American COA'''” चुनूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:35&lt;br /&gt;
|  '''Default Language ''' के रूप में '''English''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:38&lt;br /&gt;
|  '''Install''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
|  इस इंस्टालेशन के पूर्ण होने में कुछ समय लगेगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:44&lt;br /&gt;
| पूर्ण होने पर, हमें एक नई विंडो दिखाई देगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:48&lt;br /&gt;
| यह बताता है कि '''Frontaccounting ERP को सफलतापूर्वक इंस्टाल कर दिया गया है।'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:53&lt;br /&gt;
|  “'''Click here to start'''” पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:56&lt;br /&gt;
| यह हमें '''FrontAccounting''' लॉगिन पेज पर ले जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:00&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित विवरणों के साथ लॉगिन करें-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:02&lt;br /&gt;
| '''Username''' में '''admin'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:05&lt;br /&gt;
| '''password''' में '''spoken'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:08&lt;br /&gt;
| और फिर '''Login''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:11&lt;br /&gt;
| अब हम '''FrontAccounting''' एडमिन पैनल में हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
|  यह हमें ट्यूटोरियल की समाप्ति पर ले आता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:17&lt;br /&gt;
| सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:20&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:23&lt;br /&gt;
| XAMPP इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:25&lt;br /&gt;
| FrontAccounting के लिए एक डाटाबेस बनाना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:28&lt;br /&gt;
| और विंडोज़ में FrontAccounting इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:31&lt;br /&gt;
| दिए गए लिंक से संलग्न वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:36&lt;br /&gt;
| कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:39&lt;br /&gt;
| हम कार्यशालाएँ आयोजित करते हैं और हमारे ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र देते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:45&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:48&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी, एमएचआरडी, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:55&lt;br /&gt;
| इस मिशन से जुड़ी अधिक जानकारी इस लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:00&lt;br /&gt;
| यह स्क्रिप्ट प्रवीन द्वारा तैयार की गई है तथा इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है।&lt;br /&gt;
इसी के साथ आईआईटी बॉम्बे से मैं निर्मला वेंकट आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:06&lt;br /&gt;
| देखने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Windows-OS/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Windows-OS/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Windows-OS/Hindi"/>
				<updated>2018-02-14T15:48:27Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;‘''स्क्रिप्ट का शीर्षक: विंडोज़ पर FrontAccounting का इंस्टालेशन'''  '''लेखक: प्र...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;‘''स्क्रिप्ट का शीर्षक: विंडोज़ पर FrontAccounting का इंस्टालेशन'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''लेखक: प्रवीन एस'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: Frontaccounting इंस्टालेशन, XAMPP इंस्टालेशन, अपाचे सर्वर, पीएचपी, विंडोज”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| बॉर्डर=1&lt;br /&gt;
|| '''समय'''&lt;br /&gt;
|| '''विवरण''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:01&lt;br /&gt;
| '''Windows Operating''' '''System''' में FrontAccounting इंस्टालेशन के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे –&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:10&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' सॉफ़्टवेयर डाउनलोड करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:14&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' के लिए डेटाबेस तैयार करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:18&lt;br /&gt;
| और '''Windows''' ओएस में '''FrontAccounting''' सॉफ़्टवेयर इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकार्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रहा हूँ -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| '''Windows 8 OS'''&lt;br /&gt;
'''XAMPP 5.6.24 '''&lt;br /&gt;
'''FrontAccounting 2.4.1'''&lt;br /&gt;
'''Firefox ''' वेब ब्राउज़र और&lt;br /&gt;
एक चालू इंटरनेट कनेक्शन।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:43&lt;br /&gt;
|  शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:44&lt;br /&gt;
|   '''FrontAccounting''' चलाने के लिए, हमें अपनी मशीन पर एक '''web server,''' '''php ''' और एक '''database ''' की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:52&lt;br /&gt;
| हम अपने '''web server''' के रूप में '''Apache ''' और अपने '''database''' के रूप में  '''MySQL''' का उपयोग करेंगें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:59&lt;br /&gt;
| '''XAMPP ''' पैकेज इंस्टाल करने पर, ये सभी एक साथ इंस्टाल हो जाएँगें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
| '''XAMPP ''' पैकेज इंस्टाल करने के लिए&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:07&lt;br /&gt;
| इस वेबसाइट पर '''PHP &amp;amp; MySQL''' शृंखला में '''XAMPP''' इंस्टालेशन ट्यूटोरियल देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:14&lt;br /&gt;
| लैटेस्ट वर्जन इंस्टाल करने के लिए इस ट्यूटोरियल में दिए गए निर्देशों का पालन करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| मैंने अपनी मशीन पर पहले ही '''XAMPP''' इंस्टाल कर लिया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:24&lt;br /&gt;
| '''XAMPP''' खोलने के लिए, कीबोर्ड पर '''Windows''' कुंजी दबाएँ और '''XAMPP''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:32&lt;br /&gt;
| सर्च लिस्ट से '''XAMPP Control Panel''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:37&lt;br /&gt;
| '''XAMPP Control Panel''' में, सुनिश्चित करें कि '''Apache ''' और '''MySQL ''' सेवाएँ चल रही हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:44&lt;br /&gt;
| यदि नहीं, तो संबंधित सेवाओं पर '''START''' बटन पर क्लिक करके इन सेवाओं को शुरू करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:52&lt;br /&gt;
| सेवाओं को रोकने के लिए, हमें  '''STOP button''' पर क्लिक करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:57&lt;br /&gt;
| आपको ऐसे कुछ त्रुटि संदेश मिल सकते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:00&lt;br /&gt;
| '''“Apache shutdown unexpectedly”'''&lt;br /&gt;
or &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:04&lt;br /&gt;
| '''“Port 80 in use for Apache Server'”'''&lt;br /&gt;
or &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:09&lt;br /&gt;
| '''“Unable to connect to any of the specified MySQL hosts for MySQL database'''.”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:16&lt;br /&gt;
| ऐसा इसलिए है क्योंकि '''Apache''' और '''MySQL''' के लिए आवंटित डिफ़ॉल्ट '''ports''' अन्य सॉफ़्टवेयर द्वारा ले लिए गए हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| '''Apache ''' के लिए डिफ़ॉल्ट '''port ''' नंबर 80 और '''MySQL''' के लिए 3306 है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:32&lt;br /&gt;
| इन '''ports''' को बदलने के लिए, इस वेबसाइट पर '''PHP &amp;amp; MySQL''' श्रृंखला में '''XAMPP''' इंस्टालेशन ट्यूटोरियल देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:40&lt;br /&gt;
| आगे बढ़ने से पहले उचित '''port''' नंबर आवंटित करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:44&lt;br /&gt;
| जाँच लें कि '''webserver ''' चल रहा है या नहीं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:48&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, वेब ब्राउजर खोलें और यूआरएल में '''localhost''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| अगर आपने पोर्ट नंबर बदल दिया है, तो '''localhost:8080''' टाइप करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:02&lt;br /&gt;
| फिर '''Enter''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:05&lt;br /&gt;
| यह हमें '''Xampp''' वेलकम पेज पर ले जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:09&lt;br /&gt;
| फिर हमें '''FrontAccounting''' के लिए एक डेटाबेस बनाना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:14&lt;br /&gt;
| हम '''phpmyadmin''' की मदद से ऐसा कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:18&lt;br /&gt;
| '''phpMyAdmin''' खोलने के लिए, वेब ब्राउज़र एड्रेस बार पर टाइप करें&lt;br /&gt;
'''localhost/phpmyadmin '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:28&lt;br /&gt;
| या '''localhost:8080/phpmyadmin '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:35&lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:38&lt;br /&gt;
| यह '''phpMyAdmin''' पेज खोल देगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:42&lt;br /&gt;
|  अब डेटाबेस बनाते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:45&lt;br /&gt;
| '''phpmyadmin''' पेज के ऊपरी बाईं ओर '''Databases'''  टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:51&lt;br /&gt;
| '''Create database ''' सेक्शन में, '''Database name''' में '''frontacc''' टाइप करें और  '''Create''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:00&lt;br /&gt;
| यह '''frontacc''' नाम का एक '''database''' बना देगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| अब हम '''FrontAccounting''' के लिए इंस्टालेशन प्रक्रिया देखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:11&lt;br /&gt;
| एक नया वेब ब्राउज़र टैब खोलें और यूआरएल में [https://sourceforge.net/projects/frontaccounting] टाइप करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:26&lt;br /&gt;
|  और '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:29&lt;br /&gt;
|  यहां हम '''FrontAccounting''' के लिए  '''Download ''' लिंक देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
|  '''Download''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:37&lt;br /&gt;
|  तुरंत, एक छोटा डायलॉग बॉक्स खुलेगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:41&lt;br /&gt;
| '''Save file''' विकल्प पर क्लिक करें और फिर '''Ok''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:47&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' का लैटेस्ट वर्जन डाउनलोड होना शुरू हो जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:52&lt;br /&gt;
|  डाउनलोड पूर्ण होने पर, उस फ़ोल्डर को खोलें जहां आपने फ़ाइल डाउनलोड की है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:59&lt;br /&gt;
|  यहां हमारी डाउनलोड की गई फाइल है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:03&lt;br /&gt;
| राइट-क्लिक करें और '''Extract''' '''All''' और फिर '''Extract''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
|  निष्कर्षित फ़ोल्डर खोलें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:13&lt;br /&gt;
|  इसके अंदर आप '''frontaccounting''' नाम का एक फ़ोल्डर देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:18&lt;br /&gt;
| इसका नाम बदलकर '''account''' कर दें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:22&lt;br /&gt;
| इसके बाद हमें वेब सर्वर की रूट डायरेक्टरी में फ़ोल्डर अकाउंट पेस्ट करना होगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:28&lt;br /&gt;
| रूट डायरेक्टरी का मार्ग “'''c:\xampp\htdocs'''” है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
| '''account ''' फ़ोल्डर पर राइट क्लिक करें और '''Copy''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:40&lt;br /&gt;
|  '''My Computer, C drive, xampp''' और '''htdocs''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:47&lt;br /&gt;
|  फिर राइट क्लिक करें और '''Paste''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:50&lt;br /&gt;
|  अब '''account''' फ़ोल्डर '''Web Server's root''' फ़ोल्डर में पेस्ट हो गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:55&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' को कॉन्फ़िगर करना शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:58&lt;br /&gt;
|  वेब ब्राउज़र खोलें और टाइप करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:01&lt;br /&gt;
| '''localhost/account '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| या '''localhost:8080/account '''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
| अपनी पोर्ट कॉन्फ़िगरेशन के अनुसार।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:12&lt;br /&gt;
| फिर '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:14&lt;br /&gt;
|   हम '''FrontAccounting ''' वेबपेज देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:17&lt;br /&gt;
|  यह भी '''चरण 1: सिस्टम डायग्नोस्टिक्स''' को प्रदर्शित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
|  इसका तात्पर्य है कि हमने '''Comments''' में '''OK''' प्राप्त होने के साथ सॉफ़्टवेयर पैकेज को सफलतापूर्वक इंस्टाल कर लिया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:30&lt;br /&gt;
| '''Continue ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| “'''Database server settings'''” पेज में, निम्नलिखित विवरण दर्ज करें-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:38&lt;br /&gt;
| '''Server host ''' में '''localhost'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| '''Database Name''' में '''frontacc'''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
| '''Database user ''' में '''root'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:49&lt;br /&gt;
|  '''password ''' को ख़ाली छोड़ दें, चूँकि डिफ़ॉल्ट रूप से '''Windows''' में '''XAMPP''' का कोई पासवर्ड नहीं होता। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:57&lt;br /&gt;
| फिर '''Continue ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| “'''Company Settings'''” में निम्नलिखित विवरण डालें:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| मैं '''CompanyName ''' में '''ST Co. Pvt. Ltd''' &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:10&lt;br /&gt;
| '''Admin Password ''' में '''spoken''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:13&lt;br /&gt;
| आप अपनी इच्छानुसार पासवर्ड दे सकते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:17&lt;br /&gt;
| पासवर्ड पुनः डालें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:19&lt;br /&gt;
| पासवर्ड याद रखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
| यह वह लॉगिन पासवर्ड है , जिसकी आपको हर बार लॉगिन करते समय ज़रूरत होगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
|  हम “'''Charts of Accounts'''” के लिए दो विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:30&lt;br /&gt;
| मैं “'''Standard new company American COA'''” चुनूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:35&lt;br /&gt;
|  '''Default Language ''' के रूप में '''English''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:38&lt;br /&gt;
|  '''Install''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
|  इस इंस्टालेशन के पूर्ण होने में कुछ समय लगेगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:44&lt;br /&gt;
| पूर्ण होने पर, हमें एक नई विंडो दिखाई देगी।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:48&lt;br /&gt;
| यह बताता है कि '''Frontaccounting ERP को सफलतापूर्वक इंस्टाल कर दिया गया है।'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:53&lt;br /&gt;
|  “'''Click here to start'''” पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:56&lt;br /&gt;
| यह हमें '''FrontAccounting''' लॉगिन पेज पर ले जाएगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:00&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित विवरणों के साथ लॉगिन करें-&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:02&lt;br /&gt;
| '''Username''' में '''admin'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:05&lt;br /&gt;
| '''password''' में '''spoken'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:08&lt;br /&gt;
| और फिर '''Login''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:11&lt;br /&gt;
| अब हम '''FrontAccounting''' एडमिन पैनल में हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
|  यह हमें ट्यूटोरियल की समाप्ति पर ले आता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:17&lt;br /&gt;
| सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:20&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:23&lt;br /&gt;
| XAMPP इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:25&lt;br /&gt;
| FrontAccounting के लिए एक डाटाबेस बनाना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:28&lt;br /&gt;
| और विंडोज़ में FrontAccounting इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:31&lt;br /&gt;
| दिए गए लिंक से संलग्न वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:36&lt;br /&gt;
| कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:39&lt;br /&gt;
| हम कार्यशालाएँ आयोजित करते हैं और हमारे ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र देते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:45&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें लिखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:48&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी, एमएचआरडी, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:55&lt;br /&gt;
| इस मिशन से जुड़ी अधिक जानकारी इस लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:00&lt;br /&gt;
| यह स्क्रिप्ट प्रवीन द्वारा तैयार की गई है तथा इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है।&lt;br /&gt;
इसी के साथ आईआईटी बॉम्बे से मैं निर्मला वेंकट आपसे विदा लेती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:06&lt;br /&gt;
| देखने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Sales-in-FA/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Sales-in-FA/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Sales-in-FA/Hindi"/>
				<updated>2018-02-08T09:47:01Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक:''' '''Sales''' '''in FrontAccounting''' '''लेखक: शीतल प्रभु''' '''कीवर्ड: Sales...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक:''' '''Sales''' '''in FrontAccounting'''&lt;br /&gt;
'''लेखक: शीतल प्रभु'''&lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: Sales, Sales Types, Sales Persons, Sales Areas, Customers, Sales Quotation Entry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| सभी को नमस्कार, ''' Sales in FrontAccounting''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है। ''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:07&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम निम्नलिखित का सेट अप करना सीखेंगे:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:10&lt;br /&gt;
|'''Sales Types'''&lt;br /&gt;
 '''Sales Persons'''&lt;br /&gt;
 '''Sales Areas'''&lt;br /&gt;
 '''Add and manage Customers''' एवं '''Branches'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   00:18&lt;br /&gt;
| हम निम्नलिखित बनाना भी सीखेंगे:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:20&lt;br /&gt;
|  '''Sales Quotation Entry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:22&lt;br /&gt;
|  '''Sales Order Entry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
|  '''Make Delivery and'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:26&lt;br /&gt;
|  '''Sales Order Inquiry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:29&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रहा हूँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:32&lt;br /&gt;
|  '''Ubuntu Linux''' ओएस वर्ज़न 14.04&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:36&lt;br /&gt;
|  '''FrontAccounting''' वर्ज़न 2.3.25&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:41&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल का अभ्यास करने के लिए, आपके पास होना चाहिए:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:44&lt;br /&gt;
| उच्चतर माध्यमिक स्तर का वाणिज्य ज्ञान या&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:47&lt;br /&gt;
| लेखांकन का ज्ञान&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:49&lt;br /&gt;
| शुरू करने से पहले, आइए समझते हैं कि '''' What is Sales?''''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:53&lt;br /&gt;
| '''Sales ''' बिक्री से संबंधित एक गतिविधि है&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:57&lt;br /&gt;
| या किसी निश्चित समयावधि में बेची जाने वाली वस्तुओं या सेवाओं की मात्रा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:02&lt;br /&gt;
| आइए हम बहीखातों में  '''Sales''' की ज़रूरत देखते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:06&lt;br /&gt;
| प्रत्येक व्यवसाय उत्पाद या सेवायें बेचता है;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:10&lt;br /&gt;
| इसलिए उन्हें इसे अपने बहीखातों में रिकॉर्ड करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:14&lt;br /&gt;
| नक़दी प्राप्त होते समय हमेशा ऐसा नहीं होता है कि कोई आइटम बेचा गया हो।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:19&lt;br /&gt;
| किसी खाते में दर्ज़ की गई बिक्री के लिए भविष्य में भुगतान प्राप्त होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:24&lt;br /&gt;
| अब, आइए ''' Frontaccounting''' इंटरफ़ेस खोलते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:29&lt;br /&gt;
| ब्राउज़र पर क्लिक करें, '''localhost/account''' टाइप करें एवं ''' Enter'''दबाएं। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:37&lt;br /&gt;
| ''' login''' पेज दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:39&lt;br /&gt;
| यहां, उपयोगकर्ता में '''admin''' और पासवर्ड टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:45&lt;br /&gt;
| '''Login''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:48&lt;br /&gt;
|   '''Frontaccounting''' विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| '''Sales''' टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:53&lt;br /&gt;
| यहां विभिन्न पैनल हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:56&lt;br /&gt;
| '''Transactions''' पैनल का प्रयोग '''Sales''' से संबंधित लेनदेन करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:02&lt;br /&gt;
| लेनदेन करने के लिए हमें निम्न विकल्पों का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
| '''Sales Quotation Entry ''' एवं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
|  '''Sales Order Entry.'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:10&lt;br /&gt;
| '''Inquiries and Reports ''' पैनल का उपयोग लेनदेन की रिपोर्ट बनाने एवं पूछताछ करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:17&lt;br /&gt;
| इसके लिए, हमें निम्नलिखित विकल्पों का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:20&lt;br /&gt;
|  '''Sales Quotation Inquiry ''' एवं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:23&lt;br /&gt;
|  '''Sales Order Inquiry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:25&lt;br /&gt;
| '''Maintenance''' पैनल का उपयोग '''Sales''' एवं '''Customer''' के विवरण के सेट अप के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| सेटअप करने के लिए, हमें निम्नलिखित विकल्पों का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:34&lt;br /&gt;
|  '''Sales Types'''&lt;br /&gt;
'''Sales Persons'''&lt;br /&gt;
'''Sales Areas'''&lt;br /&gt;
'''Add and Manage Customers ''' एवं&lt;br /&gt;
'''Customer Branches'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:44&lt;br /&gt;
| आइए अब हम '''Sales Entry''' के लिए प्रवाह को देखते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:48&lt;br /&gt;
| इसमें 3 चरण शामिल होते हैं।&lt;br /&gt;
# '''Setup Sales'''&lt;br /&gt;
# '''Setup Customers'''&lt;br /&gt;
# '''Sales Entry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:56&lt;br /&gt;
| '''Setup Sales''' में, हमें '''Maintenance''' पैनल के अंतर्गत निम्नलिखित विकल्पों को सेट करना होगा:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:02&lt;br /&gt;
|  '''Sales Types'''&lt;br /&gt;
'''Sales Persons'''&lt;br /&gt;
'''Sales Areas'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:08&lt;br /&gt;
| इसलिए, आइए सीखते हैं कि ऐसा कैसे करते हैं..&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:11&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस स्विच करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:15&lt;br /&gt;
| '''Sales''' '''Types''' विकल्प हमें विशिष्ट '''customers''' के लिए '''pricing''' स्तर परिभाषित करने की अनुमति देता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:21&lt;br /&gt;
| आइए इस विकल्प पर चलते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:23&lt;br /&gt;
| यहाँ हमें माँगे गए अनुसार विवरण भरने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26&lt;br /&gt;
| आइए शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:28&lt;br /&gt;
| हमें पहले एक '''Sales''' '''Type ''' जोड़ने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:31&lt;br /&gt;
| तो, मैं नए '''Sales Type''' के लिए नाम के रूप में '''“wholesale”''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:36&lt;br /&gt;
| '''Calculation factor''' फ़ील्ड में, हमारी पसंद के आधार मूल्य को समायोजित करने के '''Calculation factor''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:44&lt;br /&gt;
| मैं इसे वैसा ही रखूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| फिर, यदि टैक्स जोड़ा जाना है, तो हम '''Tax included''' नामक बॉक्स पर निशान लगा सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:54&lt;br /&gt;
| मैं बॉक्स पर निशान नहीं लगाऊँगा, क्योंकि मैं '''Sales Type''' के लिए कर नहीं जोड़ना चाहता हूं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:00&lt;br /&gt;
| फिर '''Add new''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:03&lt;br /&gt;
| हम पुष्टि संदेश देख सकते हैं, जो बताता है कि विवरण सुरक्षित कर लिया गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:14&lt;br /&gt;
| अब, आइए एक नया '''Sales''' व्यक्ति जोड़ना सीखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:18&lt;br /&gt;
| '''Sales Persons''' विकल्प पर जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:21&lt;br /&gt;
| यहां, हमें '''Sales Persons''' से संबंधित सभी आवश्यक जानकारी भरने के लिए कहा जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:29&lt;br /&gt;
| मैंने यहां ये विवरण भर दिए हैं-&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:31&lt;br /&gt;
| '''Salesperson name'''&lt;br /&gt;
 '''Telephone number '''&lt;br /&gt;
 '''Fax number ''' एवं&lt;br /&gt;
 '''E-mail Id '''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:37&lt;br /&gt;
| कृपया विवरण इसी तरह भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:41&lt;br /&gt;
| '''Provision''' फ़ील्ड का उपयोग एक '''Sales''' '''Person''' द्वारा किया जाता है, जो उनके द्वारा बेचे जाने वाले सामान पर '''commission ''' या ''' provision''' प्राप्त करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:48&lt;br /&gt;
| तो, मैं प्रोविजन ''' फील्ड''' में '''commission''' के रूप में '''5%''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:53&lt;br /&gt;
| अगला '''Break point''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:56&lt;br /&gt;
| यह उस '''Sales Person''' के लिए प्रयोग किया जाता है जो केवल तभी '''provision''' प्राप्त करता है, यदि राशि ब्रेक प्वाइंट से अधिक हो जाती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:03&lt;br /&gt;
| इसलिए, '''Break point''' फील्ड में, मैं '''5000.00''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:08&lt;br /&gt;
| इसका मतलब है,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:09&lt;br /&gt;
| जब भी ''' Sales Person ''' ''' break point''', जो '''5000''' है,  से अधिक बिक्री करता है, तो उसे ''' 5%.''' '''commision ''' प्राप्त होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:18&lt;br /&gt;
| '''Provision 2 ''' फील्ड का प्रयोग तब किया जाता है, यदि '''Sales Person''' ब्रेक पॉइंट से कम बिक्री करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:23&lt;br /&gt;
| मैं '''3''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:26&lt;br /&gt;
| जिसका अर्थ है कि यदि '''Sales Person ''' '''5000''' से कम बिक्री करता है, तो उसे '''3%''' का '''commision ''' प्राप्त होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
| इन परिवर्तनों को '''Save''' करें, '''Add new''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:38&lt;br /&gt;
| हम शीर्ष पर सुरक्षित प्रविष्टि के लिए पुष्टिकरण संदेश देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:44&lt;br /&gt;
| नीचे 'स्क्रॉल' करें, '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर लौटने के लिए  '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:51&lt;br /&gt;
| अब, हम एक नया '''Sales Area''' बनाना सीखेंगे?&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:56&lt;br /&gt;
| '''Sales Area''' के आधार पर, हम '''Sales Orders''' बनाने और '''Dispatches''' करने में सक्षम होंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:03&lt;br /&gt;
| '''Sales Areas''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:06&lt;br /&gt;
| नए '''Area''' का '''Name''' टाइप करें, जो हम बनाना चाहते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:09&lt;br /&gt;
| मैं '''Retailer''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:12&lt;br /&gt;
| अब, '''Add new ''' बटन को क्लिक करके इन परिवर्तनों को सुरक्षित करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:17&lt;br /&gt;
| पुष्टिकरण संदेश दर्शाता है कि हमने इस जानकारी को सफलतापूर्वक सुरक्षित कर लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:23&lt;br /&gt;
| हम अद्यतन प्रविष्टि युक्त तालिका देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:27&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस' पर वापस लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:33&lt;br /&gt;
| '''Sales Order''' का उद्धरण देने से पहले, हमें निम्नलिखित में से प्रत्येक को सेट अप करना होगा:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:38&lt;br /&gt;
| '''Add and Manage Customers''' एवं '''Customer Branches '''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:43&lt;br /&gt;
| '''Customer''' एक व्यक्ति या व्यवसाय है जो किसी व्यवसाय द्वारा उत्पादित वस्तुओं और सेवाओं की खरीद करता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| अपने उत्पाद बेचने के लिए हमें '''customers''' '''add''' करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:54&lt;br /&gt;
| तो, आइए अब एक नया '''Customer''' बनाना  सीखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:57&lt;br /&gt;
|  '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस स्विच करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:01&lt;br /&gt;
| '''Maintenance''' पैनल के बायीं तरफ नीचे, '''Add and Manage Customers''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:08&lt;br /&gt;
| ड्रॉपडाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:10&lt;br /&gt;
| सूचीबद्ध विकल्प '''Frontaccounting''' वर्ज़न के आधार पर भिन्न हो सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:15&lt;br /&gt;
| आप अपनी सूची में कंपनी के डिफ़ॉल्ट ग्राहकों को देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:20&lt;br /&gt;
| मेरी सूची में, ग्राहक हैं-'''Abhi , Balaji and Hari'''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:27&lt;br /&gt;
| मैंने इन ग्राहकों को यह ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने से पहले बनाया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:32&lt;br /&gt;
| चूंकि कंपनी को कई ग्राहकों के साथ सौदा करना पड़ता है, इसलिए हम एक '''New Customer'''&lt;br /&gt;
जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:38&lt;br /&gt;
| '''Customer''' के सभी आवश्यक विवरण भरें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:42&lt;br /&gt;
| मैंने यहां अपने ग्राहक के लिए इन विवरणों को भर दिया है, जैसा कि आप देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:47&lt;br /&gt;
| कृपया विवरण इसी तरह भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:50&lt;br /&gt;
| '''Customer’s Currency ''' ड्रॉप डाउन बॉक्स में, मैं ''' Rupee''' चुनूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:56&lt;br /&gt;
| '''Sales Type/Price List''' ड्रॉपडाउन बॉक्स में, मैं '''wholesale''' विकल्प चुनूंगा। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| याद कीजिए कि हमने यह '''Sales Type''' पहले बनाया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:07&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:09&lt;br /&gt;
| फिर से हमें '''customer''' के निम्नलिखित विवरण भरने के लिए कहा जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
| मैंने अपने ग्राहक के लिए ये संपर्क विवरण भर दिए हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:18&lt;br /&gt;
| सुनिश्चित करें कि आप इन विवरणों को भरते समय यहां सही '''Email-Id''' दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:24&lt;br /&gt;
| ऊपर स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:26&lt;br /&gt;
| हम दाएं हाथ की तरफ '''Sales''' कॉलम देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:30&lt;br /&gt;
| उस '''Customer''' के लिए लागू  '''Discount, Credit''', और अन्य शर्तों को भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:36&lt;br /&gt;
| मैं डिफ़ॉल्ट सेटिंग्स को वैसा ही रखूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:40&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:42&lt;br /&gt;
| फिर इन परिवर्तनों को सुरक्षित करने के लिए '''Add''' '''New''' '''Customer''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:48&lt;br /&gt;
| पुष्टिकरण संदेश दिखाता है कि हमने अपने नए '''Customer''' के लिए विवरण सुरक्षित कर लिए हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:54&lt;br /&gt;
| हम एक और संदेश भी देख सकते हैं, जो बताता है कि डिफ़ॉल्ट '''Branch''' को भी जोड़ दिया गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:00&lt;br /&gt;
| सबसे पहले, हमें नए '''Sales''' '''Entry''' के लिए ये परिवर्तन करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:05&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और '''Update Customer''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:10&lt;br /&gt;
| सफलता संदेश दर्शाता है कि हमने ग्राहक का अद्यतन कर लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:15&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर लौटने के लिए, ''Back''' विकल्प पर क्लिक करके नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:22&lt;br /&gt;
|  अब, आइए देखते हैं कि डिफ़ॉल्ट '''Branch''' जोड़ दी गई है या नहीं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:27&lt;br /&gt;
| '''Customer Branches''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:30&lt;br /&gt;
| हम देख सकते हैं कि '''Customer''' में एक डिफ़ॉल्ट '''Branch''' जोड़ दी गई है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:35&lt;br /&gt;
| '''Edit ''' आइकन पर क्लिक करके, हम दी गई प्रविष्टि में बदलाव कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:41&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें,&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:43&lt;br /&gt;
| इस परिवर्तन को सुरक्षित करने के लिए '''Update''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:47&lt;br /&gt;
| '''Branch''' अपडेट हो जाती है और सफलता संदेश शीर्ष पर दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:52&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting ''' इंटरफ़ेस पर वापस लौटने के लिए, ''Back''' विकल्प पर क्लिक करने के लिए नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:59&lt;br /&gt;
| अब, सभी आवश्यक सेटअप कर दिए गए हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:02&lt;br /&gt;
| और हम '''Sales Quotation Entry''' बनाने के लिए तैयार हैं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:06&lt;br /&gt;
|  '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस स्विच करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:09&lt;br /&gt;
| '''Sales Quotation Entry''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:12&lt;br /&gt;
| आप '''Customer''' नाम और अन्य संबंधित जानकारी युक्त ड्रॉप डाउन बॉक्स देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:19&lt;br /&gt;
| ऐसा इसलिए है क्योंकि हमने पहले ही '''Add and Manage Customers''' में विवरण अपडेट कर दिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:25&lt;br /&gt;
| तो, आइए हम एक '''Sales Quotation Entry''' बनाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:29&lt;br /&gt;
| '''Item Description ''' ड्रॉपडाउन मेनू में, '''Item''' के रूप में '''Cement''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:35&lt;br /&gt;
| याद कीजिए, हमने पहले ट्यूटोरियल में '''Cement''' के लिए '''Item''' '''code ''' '''45 ''' बनाया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:42&lt;br /&gt;
| '''Quantity''' फ़ील्ड में, मैं मात्रा के रूप में '''150 ''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:47&lt;br /&gt;
| यह संभव है कि आपके पास '''Price before tax''' के बजाय यहाँ थोड़ा अलग टेक्स्ट हो।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   10:53&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' वर्ज़न में भिन्नता के आधार पर, आप गणना में भी कुछ अंतर देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:01&lt;br /&gt;
| तो, यहां '''Price before Tax''' फ़ील्ड में, मैं '''Price''' में '''1500''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:08&lt;br /&gt;
| यदि आप '''customer''' को छूट देना चाहते हैं, '''Discount''' फ़ील्ड में प्रतिशत टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:14&lt;br /&gt;
| मैं अपने ग्राहक को '''0.10%''' की छूट दूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:19&lt;br /&gt;
| अब, प्रविष्टि को सुरक्षित करने के लिए, '''Add''' '''Item''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:24  &lt;br /&gt;
| यहां आप देख सकते हैं कि '''Sales Order''' के लिए '''Amount Total''' में 5% कर शामिल है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:32&lt;br /&gt;
| यहां ध्यान दें कि -&lt;br /&gt;
'''Shipping Charge''' फ़ील्ड, ग्राहक पर '''shipment''' के लिए प्रभार लगाने के लिए है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:38&lt;br /&gt;
| इसलिए, '''Shipping''' '''Charge''' फ़ील्ड में, मैं '''Rs. 10000''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:43&lt;br /&gt;
| '''Update''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:45&lt;br /&gt;
| हम '''Sub-total''' एवं '''Amount Total''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:49&lt;br /&gt;
| शेष राशि को '''Rs 10,000''' बढ़ा दिया गया है एवं कुल राशि अब '''2,46,013.75''' है।&lt;br /&gt;
('''दो लाख छियालिस हज़ार तेरह रुपए और पचहत्तर पैसे)'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:59&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:01&lt;br /&gt;
| इन परिवर्तनों को सुरक्षित करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:03&lt;br /&gt;
| '''Place Quotation''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:06&lt;br /&gt;
| सफलता संदेश दर्शाता है कि उद्धरण डाल दिया गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:11&lt;br /&gt;
| अब, हमें इस उद्धरण के लिए एक ऑर्डर डालने की ज़रूरत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:15&lt;br /&gt;
| इसलिए, अगला चरण एक '''Sales Order Entry''' बनाना है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:19&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस स्विच करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:22&lt;br /&gt;
| '''Make Sales Order Against This Quotation''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:27&lt;br /&gt;
| '''Sales Order Entry''' के लिए एक विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:31&lt;br /&gt;
| इस आइटम से संबंधित विवरण यहां देखा जा सकता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:35&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:37&lt;br /&gt;
| '''Place Order''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:40&lt;br /&gt;
| पुष्टिकरण संदेश बताता है कि हमने इस जानकारी को सफलतापूर्वक सुरक्षित कर लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:46&lt;br /&gt;
| हम विभिन्न विकल्प भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:49&lt;br /&gt;
|   अगला चरण '''Make a delivery''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:52&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस स्विच करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:56  &lt;br /&gt;
| इसलिए, '''Make Delivery Against This Order ''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:00&lt;br /&gt;
| '''Deliver Items for a Sales Order ''' नामक एक विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:04&lt;br /&gt;
| यह हमें वितरित की जाने वाली वस्तुओं का विवरण दिखाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:08&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:10&lt;br /&gt;
| '''Process Dispatch''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:13&lt;br /&gt;
| पुष्टिकरण संदेश दर्शाता है कि हमने वितरण के लिए सफलतापूर्वक प्रविष्टि कर दी है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:19&lt;br /&gt;
| अब हम निम्न विकल्प देख सकते हैं:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   13:22&lt;br /&gt;
| यह '''Sales Entry''' बनाने के लिए चरणवार प्रक्रिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:27&lt;br /&gt;
| अब, आइए हम की गई '''Sales Entry ''' की स्थिति की जांच करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   13:32&lt;br /&gt;
| '''Sales Tab''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:35&lt;br /&gt;
| '''Inquiries''' एवं '''Reports''' पैनल के अंतर्गत, हम '''Sales Order Inquiry''' विकल्प देखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:41&lt;br /&gt;
| यह विकल्प की गई '''Sales Order''' प्रविष्टि की जांच करने के लिए है। इस पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   13:48&lt;br /&gt;
| हम यहां दी गई तालिका में इस प्रविष्टि का विवरण देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:53&lt;br /&gt;
| आइए, सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:55&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने निम्नलिखित को सेट अप करना सीखा है:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 13:58&lt;br /&gt;
| '''Sales Types'''&lt;br /&gt;
 '''Sales Persons'''&lt;br /&gt;
 '''Sales Areas'''&lt;br /&gt;
 '''Add and manage Customers''' एवं '''Branches'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  14:05&lt;br /&gt;
| हमने यह बनाना भी सीख लिया है:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  14:07&lt;br /&gt;
|  '''Sales Quotation Entry'''&lt;br /&gt;
 '''Sales Order Entry'''&lt;br /&gt;
 '''Make Delivery''' एवं&lt;br /&gt;
 '''Sales Order Inquiry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 14:14&lt;br /&gt;
| एक ''' Assignment''' के रूप में&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 14:16&lt;br /&gt;
| '''Add and Manage Customer ''' विकल्प का उपयोग करके, बिक्री के लिए एक नया  '''Customer''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 14:21&lt;br /&gt;
| एक नई '''Sales Quotation''' '''Entry''' बनायें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  14:24&lt;br /&gt;
| यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे डाउनलोड करें व देखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  14:30&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग कर कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 14:34&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे सम्पर्क करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  14:38&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी, एमएचआरडी, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 14:45&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल '''आईआईटी बॉम्बे''' से '''शीतल प्रभु''' द्वारा निर्मित एवं '''इं. अमित कुमार''' द्वारा अनूदित है।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Purchases-in-FA/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Purchases-in-FA/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Purchases-in-FA/Hindi"/>
				<updated>2018-02-08T08:17:05Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक: : Purchases in FrontAccounting''' '''लेखक: शीतल प्रभु''' '''कीवर्ड: Suppliers,...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक: : Purchases in FrontAccounting'''&lt;br /&gt;
'''लेखक: शीतल प्रभु'''&lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: Suppliers, Purchase Order Entry, Goods Receivable Note, Suppliers invoice'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| सभी को नमस्कार, ''' Purchases in FrontAccounting''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:07&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:10&lt;br /&gt;
| '''Suppliers''' जोड़ना&lt;br /&gt;
'''Purchase Order Entry''' बनाना&lt;br /&gt;
'''Goods Receivable Note ''' एवं&lt;br /&gt;
'''Suppliers invoice''' बनाना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:21&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रहा हूँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:24&lt;br /&gt;
|  '''Ubuntu Linux''' ओएस वर्ज़न 14.04&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:29&lt;br /&gt;
|  '''FrontAccounting''' वर्ज़न 2.3.25 का&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:34&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल का अभ्यास करने के लिए आपको लेखांकन एवं '''Frontaccounting''' interface का ज्ञान होना चाहिए। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:42&lt;br /&gt;
| यदि नहीं, तो प्रासंगिक '''FrontAccounting ''' ट्यूटोरियल के लिए, कृपया हमारी वेबसाइट पर जाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:48&lt;br /&gt;
| आइए हम '''Purchase''' के अर्थ को समझते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:52&lt;br /&gt;
| '''Purchase ''' निम्न को संदर्भित करता है&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:54&lt;br /&gt;
| एक उत्पाद या सेवा को, जिसे किसी व्यक्ति या व्यवसाय द्वारा खरीदा गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| एक संगठन के लक्ष्यों को पूरा करने के लिए सामान या सेवाओं को प्राप्त करने की एक गतिविधि को।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:07&lt;br /&gt;
| आइए '' Frontaccounting''' इंटरफ़ेस खोलकर शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:12  &lt;br /&gt;
| '''Purchases''' टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:15&lt;br /&gt;
| हम यहां विभिन्न पैनल देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:19&lt;br /&gt;
| '''Transactions''' पैनल का उपयोग '''Purchases''' से संबंधित लेनदेन करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:25&lt;br /&gt;
| लेनदेन करने के लिए हमें निम्न विकल्पों का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:29&lt;br /&gt;
|  '''Purchase Order Entry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:31&lt;br /&gt;
|  '''Direct GRN'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:34&lt;br /&gt;
|  '''Supplier Invoices'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:36&lt;br /&gt;
| '''Inquiries and Reports''' पैनल का उपयोग, हम जो लेनदेन करते हैं, उनकी रिपोर्ट और पूछताछ के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:44&lt;br /&gt;
| इसके लिए, हमें निम्नलिखित विकल्पों का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
* '''Purchase Orders Inquiry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:50&lt;br /&gt;
|  '''Maintenance ''' पैनल का उपयोग खरीद विवरण सेट करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:54&lt;br /&gt;
| '''Supplier’s ''' विवरण को जोड़ने के लिए हमें '''Suppliers''' विकल्प का उपयोग करना होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:00&lt;br /&gt;
| आइए '''Frontaccounting''' में  '''Purchases''' के लिए प्रक्रिया देखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:04&lt;br /&gt;
| '''Purchase Entry''' के लिए पालन किए जाने वाले चरण निम्न हैं:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:08&lt;br /&gt;
|  '''Add Suppliers'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:10&lt;br /&gt;
|  '''Make Purchase Order Entry'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:13&lt;br /&gt;
|  '''Receivable note from a Supplier'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:16&lt;br /&gt;
| '''Suppliers invoice'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:19&lt;br /&gt;
| किंतु पहले हम '''Supplier''' के अर्थ को समझते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:23&lt;br /&gt;
| '''Supplier''' एक व्यक्ति या व्यवसाय है जो माल या सेवाएं प्रदान करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| हमें निम्नलिखित के लिए '''Suppliers ''' सेट करने की आवश्यकता है-&lt;br /&gt;
 '''Purchase Order Entry''' बनाना एवं&lt;br /&gt;
'''Suppliers'' डेटा का प्रबंधन करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:38&lt;br /&gt;
| ''' Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस स्विच करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:42&lt;br /&gt;
| '''Suppliers''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:45&lt;br /&gt;
| यहां, हमें '''Supplier''' से संबंधित सभी आवश्यक जानकारी भरने के लिए कहा जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:52&lt;br /&gt;
| मैंने यहां आवश्यक विवरण भरे हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:55&lt;br /&gt;
| कृपया विवरण इसी तरह भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:00&lt;br /&gt;
| इन परिवर्तनों को सुरक्षित करने के लिए, '''Add New Supplier Details''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:06&lt;br /&gt;
| हम शीर्ष पर सुरक्षित की गई प्रविष्टि के लिए पुष्टिकरण संदेश देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:12&lt;br /&gt;
| हमें नई '''Purchase Order Entry''' के लिए इन परिवर्तनों को लागू करने की आवश्यकता होती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और '''Update Supplier''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:22&lt;br /&gt;
| सफलता संदेश से पता चलता है कि हमने ग्राहक का अद्यतन कर लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:27&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर वापस लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:34&lt;br /&gt;
| आइए हम एक '''Purchase Order Entry''' बनाते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| यह सभी '''Purchase Orders''' को सिस्टम में पंजीकृत करने के लिए उपयोग की जाती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:42&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, '''Purchase Order Entry''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:47&lt;br /&gt;
| हम  '''Supplier''' का नाम और अन्य संबंधित जानकारी युक्त विवरण देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:53&lt;br /&gt;
| क्योंकि हमने पूर्व में '''Suppliers ''' में विवरण को पहले ही अपडेट कर लिया था।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:59&lt;br /&gt;
| '''Supplier’s reference''' देना अनिवार्य है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
| इसलिए, मैं '''Supplier’s reference''' में '''F001''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:09&lt;br /&gt;
| '''Item Description''' ड्रॉपडाउन बॉक्स में, '''Item''' के रूप में ''Cement''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:16&lt;br /&gt;
| याद करें, कि हमने '''Items and Inventory ''' ट्यूटोरियल में '''Cement''' के लिए '''Item code ''' 45 बना दिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:25&lt;br /&gt;
| मैं '''Purchase Order Entry''' के लिए भी वही '''Item Cement''' का उपयोग करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:31&lt;br /&gt;
| ''' Quantity ''' फ़ील्ड में, मैं मात्रा के रूप में 150 टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:37&lt;br /&gt;
| डिफ़ॉल्ट रूप से '''Required Delivery Date ''' हमेशा '''Order Date''' के बाद की अगली तारीख होगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
| मेरे मामले में, यह 5 अगस्त, 2016 है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:51&lt;br /&gt;
| अब, यहां '''Price before Tax''' फ़ील्ड में, मैं '''Price ''' में 1500 टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:59&lt;br /&gt;
| प्रविष्टि को सुरक्षित करने के लिए, '''Add Item''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:04&lt;br /&gt;
| हम देख सकते हैं कि '''Amount Total ''' में कर शामिल है - जो 2,36,250 आता है।&lt;br /&gt;
(दो लाख तीस हजार छह हजार दो सौ पचास)।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:15&lt;br /&gt;
| इन परिवर्तनों को सुरक्षित करने के लिए '''Place Order''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:20&lt;br /&gt;
| सफलता संदेश से पता चलता है कि '''Purchase Order ''' पड़ गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:25&lt;br /&gt;
| साथ ही, हम निम्नलिखित विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:30&lt;br /&gt;
| अब, हमें '''Purchase Order''' के लिए '''items''' प्राप्त करने होंगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:35&lt;br /&gt;
| '''Received Items on this Purchase Order''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:40&lt;br /&gt;
| हम अपने '''Purchase Order''' के लिए प्राप्त '''items''' के विवरण देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    05:45&lt;br /&gt;
| ''' Process Receive Items''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:49&lt;br /&gt;
| पॉप-अप संदेश बताता है कि '''Purchase Order Items''' को संसाधित कर दिया गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:55&lt;br /&gt;
| उसके नीचे, हम कुछ और विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:59&lt;br /&gt;
| इसके बाद, हमें एक ''' Purchase invoice''' प्राप्त करने की आवश्यकता होगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:03&lt;br /&gt;
| इसलिए, ''' Entry purchase invoice for this receival''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:09&lt;br /&gt;
| यहां, हम '''Supplier invoice''' में दर्ज किए जाने वाले विवरण देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:14&lt;br /&gt;
| '''Amount''' फ़ील्ड के अलावा '''Quick Entry''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:18&lt;br /&gt;
| मैं यहाँ 500 टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:21&lt;br /&gt;
| '''Go''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:24&lt;br /&gt;
| हम '''expenses''' के साथ '''invoice ''' के विवरण देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:29&lt;br /&gt;
| ''' Enter Invoice ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:32&lt;br /&gt;
| हम यह बताता हुआ एक त्रुटि संदेश प्रकट होता देख सकते हैं:&lt;br /&gt;
'''You must enter a supplier’s invoice reference.'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:39&lt;br /&gt;
| हमें '''Supplier’s Reference''' दर्ज करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:42&lt;br /&gt;
| मैं '''F001''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
| '''Enter Invoice''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:49&lt;br /&gt;
| उक्त संदेश इंगित करता है कि हमने '''Supplier invoice''' को सफलतापूर्वक संसाधित कर लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:55&lt;br /&gt;
|  उसके नीचे, हम कुछ और विकल्प देख सकते हैं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:59&lt;br /&gt;
|   इसके बाद, बनाई जाने वाली '''invoice ''' के लिए हमें '''Supplier''' का भुगतान करने की आवश्यकता होगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:04&lt;br /&gt;
| '''Entry supplier payment for this invoice''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:08&lt;br /&gt;
| हम '''Supplier Invoice ''' विवरण देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:12&lt;br /&gt;
| हमें '''Supplier''' का भुगतान करने की आवश्यकता होगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:14  &lt;br /&gt;
| इसके अलावा, '''Supplier''' का भुगतान करने के लिए कुछ '''Bank Balance''' होना चाहिए।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:19&lt;br /&gt;
| इसलिए, '''Bank Amount''' फील्ड में, मैं शेष राशि में 1000 टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
| ''' Enter Payment ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:29&lt;br /&gt;
| पुष्टिकरण संदेश दर्शाता है कि हमने सफलतापूर्वक '''Payment''' कर दी है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:34&lt;br /&gt;
| इसके अलावा, हम कुछ और विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:38&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:40&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा,&lt;br /&gt;
'''Add Suppliers'''&lt;br /&gt;
'''Purchase Order Entry'''&lt;br /&gt;
'''Goods Receivable Note'''&lt;br /&gt;
'''Supplier's Invoice'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:51&lt;br /&gt;
| एक ''' Assignment''' के रूप में&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:52&lt;br /&gt;
| '''suppliers''' विकल्प का उपयोग करके खरीद के लिए एक नया '''Supplier''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:58&lt;br /&gt;
| एक नई '''Purchase Order Entry''' बनाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:01&lt;br /&gt;
| यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे डाउनलोड करें व देखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:07&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग कर कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:12&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे सम्पर्क करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:16&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी, एमएचआरडी, भारत सरकार द्वारा वित्त पोषित है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:24&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल आईआईटी बॉम्बे से शीतल प्रभु द्वारा निर्मित एवं इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है।&lt;br /&gt;
जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Items-and-Inventory/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Items-and-Inventory/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Items-and-Inventory/Hindi"/>
				<updated>2018-02-08T07:14:56Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक: ''' '''Items and Inventory''' '''in FrontAccounting'''   '''लेखक: शीतल प्रभु'''   '''मु...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;'''स्क्रिप्ट का शीर्षक: ''' '''Items and Inventory''' '''in FrontAccounting'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
'''लेखक: शीतल प्रभु'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
'''मुख्य शब्द: वस्तुएँ, इन्वेंटरी, मापन इकाइयां, वस्तुओं की श्रेणी, बिक्री मूल्य'''&lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| सभी को नमस्कार! ''' Items &amp;amp; Inventory in FrontAccounting''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:07&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:10&lt;br /&gt;
|  '''Units of Measure'''&lt;br /&gt;
* '''Items'''&lt;br /&gt;
* '''Item Category ''' एवं&lt;br /&gt;
* '''Sales Pricing '''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:19&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ&lt;br /&gt;
'''Ubuntu Linux''' ओएस वर्ज़न 14.04 एवं&lt;br /&gt;
'''FrontAccounting''' वर्ज़न 2.3.25 का&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:30&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल का अभ्यास करने के लिए आपको उच्चतर माध्यमिक स्तर के कॉमर्स का ज्ञान या लेखांकन का ज्ञान होना चाहिए&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   00:38&lt;br /&gt;
| शुरू करने से पहले, आइए '''Items''' के अर्थ को समझते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:41&lt;br /&gt;
| '''Items''' वे चीज़ें हैं, जिन्हें आप व्यापार में खरीद या बेच सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:47&lt;br /&gt;
| हमें एक रिकार्ड रखना होगा, जिसमें एक '''inventory item''' से जुड़ी मुख्य जानकारी सूचीबद्ध हो।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:53&lt;br /&gt;
| अब, हम '''Inventory''' का अर्थ समझते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:57&lt;br /&gt;
| यह _____ की पूर्ण सूची है&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| मौजूदा स्टॉक,&lt;br /&gt;
जारी कार्य&lt;br /&gt;
कच्चे माल और&lt;br /&gt;
तैयार माल।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:08&lt;br /&gt;
| आइए ''' Frontaccounting''' इंटरफ़ेस खोलते हुए शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:12&lt;br /&gt;
| ब्राउज़र पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:14&lt;br /&gt;
| '''localhost/account''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:19&lt;br /&gt;
| ''''' login''' पेज खुलता है।	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:21&lt;br /&gt;
| यहाँ, '''username''' और '''password''' में  '''admin''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:25&lt;br /&gt;
| '''Login''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:28&lt;br /&gt;
|  '''Frontaccounting''' विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:31&lt;br /&gt;
| '''Items और Inventory''' टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:34&lt;br /&gt;
| पेज खुलता है, और हम विभिन्न पैनल देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:39&lt;br /&gt;
| '''Transaction''' पैनल में, हम निम्नलिखित विकल्प देख सकते हैं:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:42&lt;br /&gt;
| '''Inventory Location Transfers ''' और '''Inventory Adjustments'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:47&lt;br /&gt;
| '''Inquiries and Reports ''' पैनल, का प्रयोग रिपोर्ट बनाने एवं पूछताछ के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:52&lt;br /&gt;
| यहां, हमें विकल्प मिलते हैं:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:54&lt;br /&gt;
| '''Inventory Item Movements'''&lt;br /&gt;
 '''Inventory Item Status ''' और&lt;br /&gt;
 '''Inventory Reports'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:01&lt;br /&gt;
|  '''Maintenance''' पैनल का प्रयोग ''''Items ''' और '''Inventory''' विवरण सेट करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:06&lt;br /&gt;
| सेटअप करने के लिए, हमें निम्न विकल्पों का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:10&lt;br /&gt;
| '''Items'''&lt;br /&gt;
'''Units of Measure''' और&lt;br /&gt;
'''Item Categories'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:17&lt;br /&gt;
|  '''Pricing and Costs''' पैनल का प्रयोग '''items''' या '''inventory''' के मूल्य स्तर का चयन करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:23&lt;br /&gt;
| इसके लिए, हमें निम्न विकल्प का उपयोग करना होगा:&lt;br /&gt;
 '''Sales Pricing'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:27&lt;br /&gt;
|  आइए देखते हैं कि '''Units of Measure''' कैसे सेट करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:31&lt;br /&gt;
| प्रत्येक '''Item''' के लिए '''Units of Measure''' विकल्प निर्दिष्ट करना होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:36&lt;br /&gt;
| यहां, हम '''Units of Measure''' दर्शाने वाला चार्ट देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:41&lt;br /&gt;
| चार्ट दिखाता है:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:42&lt;br /&gt;
|  '''Physical quantity measured'''&lt;br /&gt;
'''Base unit''' और&lt;br /&gt;
'''SI''' संक्षिप्त नाम&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:49&lt;br /&gt;
| हम देख सकते हैं कि पदार्थ का  '''Base unit''' '''mole''' है और '''SI''' यूनिट संक्षिप्त नाम '''mol''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:58&lt;br /&gt;
| इसी तरह, '''scale''' की मूल इकाई '''meter''' है और इसका संक्षिप्त नाम '''m''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:05&lt;br /&gt;
| अब, वापस '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर स्विच करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:09&lt;br /&gt;
| '''Units of Measure''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:13&lt;br /&gt;
| यहां, हमें '''Units of Measure''' से संबंधित सभी आवश्यक जानकारी भरने को कहा जाता है। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:20&lt;br /&gt;
| मैंने यहां ये विवरण भर दिए हैं। कृपया इसी तरह विवरण भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:25&lt;br /&gt;
| इस '''unit''' को जोड़ने के लिए '''Add new''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:29&lt;br /&gt;
| पॉप अप संदेश दर्शाता है कि हमने सफलतापूर्वक एक नई '''unit''' जोड़ दी है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:34&lt;br /&gt;
| हम अपडेटेड प्रविष्टि युक्त तालिका भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:38&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:44&lt;br /&gt;
| आइए अब '''Items''' सेट करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   03:47&lt;br /&gt;
| '''Maintenance''' पैनल में '''Items''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:51&lt;br /&gt;
| आप सूची में डिफ़ॉल्ट '''Items''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:55&lt;br /&gt;
| हम आवश्यकतानुसार एक नया '''Item''' भी बना सकते हैं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:00&lt;br /&gt;
| मैं करके दिखाऊँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:02&lt;br /&gt;
| यहां, हमें '''items''' से संबंधित सभी आवश्यक जानकारी भरने को कहा जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:09&lt;br /&gt;
| मैंने यहां ये विवरण भर दिए हैं। कृपया विवरण इसी तरह भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:14&lt;br /&gt;
| सुनिश्चित करें कि आपने भरे गए प्रत्येक '''item''' के लिए अद्वितीय कोड दिया हो।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:19&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:22&lt;br /&gt;
| और फिर '''Insert New Item''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:26&lt;br /&gt;
| पॉप-अप संदेश दर्शाता है कि हमने सफलतापूर्वक एक नया '''item''' जोड़ लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:31&lt;br /&gt;
| ड्रॉपडाउन बॉक्स पर क्लिक करें, हम देख सकते हैं कि नया '''item''' जुड़ गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:36&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| और '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:45&lt;br /&gt;
| आइए अब '''Item''' '''Categories ''' सेट करते हैं, जिनसे आइटम संबंधित है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
| इस पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:52&lt;br /&gt;
| विवरण देखने के लिए नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:52&lt;br /&gt;
| हमें अपनी ख़ुद की '''Item category,''' बनानी है, जो परिभाषित करती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:55&lt;br /&gt;
| '''Item tax type, '''&lt;br /&gt;
 '''Item Type और '''&lt;br /&gt;
 '''Units of Measure को।'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:03&lt;br /&gt;
| यहां, हमें '''Item Category''' से संबंधित सभी आवश्यक जानकारी भरने को कहा जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
| मैंने यहां ये विवरण भर दिए हैं-&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:12&lt;br /&gt;
| '''Category Name'''&lt;br /&gt;
 '''Item Tax Type'''&lt;br /&gt;
 '''Item Type''' और&lt;br /&gt;
 '''Units of Measure'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:19&lt;br /&gt;
| अन्य विवरण जैसे&lt;br /&gt;
 '''Sales Account'''&lt;br /&gt;
 '''Inventory Account'''&lt;br /&gt;
 '''C.O.G.S Account'''&lt;br /&gt;
 '''Inventory Adjustment Account'''&lt;br /&gt;
 '''Item Assembly Costs Account'''&lt;br /&gt;
'''Dimensions'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:32&lt;br /&gt;
| मैं इसे वैसा ही रखूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:35&lt;br /&gt;
| कृपया विवरण इसी तरह भरें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:39&lt;br /&gt;
| की गई प्रविष्टि को सहेजने के लिए '''Add New''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:44&lt;br /&gt;
| पॉप-अप संदेश दर्शाता है कि हमने सफलतापूर्वक एक नया '''item''' जोड़ लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:49   &lt;br /&gt;
| हम यहां अपडेट की गई जानकारी के साथ उपरोक्त तालिका देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:53   &lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:55   &lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:00&lt;br /&gt;
| आइए '''Sales''' '''Pricing''' देखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:03&lt;br /&gt;
| इस विकल्प का प्रयोग किसी भी '''Sales item''' को '''sales prices''' देने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:08&lt;br /&gt;
| '''Sales Pricing''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:12&lt;br /&gt;
| ड्रॉपडाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:15&lt;br /&gt;
| वह '''item''' चुनें, जिसका '''Sales Price''' निर्धारित करना चाहते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:19&lt;br /&gt;
| मैं '''item''' के रूप में '''Cement''' चुनूँगा। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:23&lt;br /&gt;
| क्योंकि हम '''Sales in Frontaccounting''' ट्यूटोरियल में बिक्री उद्देश्यों के लिए इस '''item''' का उपयोग करेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:30&lt;br /&gt;
| अब, '''Currency''' ड्रॉपडाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:34&lt;br /&gt;
| मैं मुद्रा के रूप में '''Rupees''' चुनूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:38&lt;br /&gt;
| '''Sales Type''' ड्रॉपडाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| यहाँ दो विकल्प हैं:&lt;br /&gt;
'''Retail ''' और&lt;br /&gt;
'''Wholesale'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
| '''Sales Type''' विकल्प सेट करने का तरीका '''Sales in Frontaccounting''' ट्यूटोरियल में समझाया गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:52&lt;br /&gt;
| तो, यहां मैं '''Wholesale''' चुनूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:56&lt;br /&gt;
| '''Price''' फ़ील्ड पर क्लिक करें ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:59&lt;br /&gt;
| मैं '''Item''' के सामने '''Price''' पर '''5,000 प्रति किग्रा''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:05&lt;br /&gt;
| ''' Add new ''' बटन पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:07&lt;br /&gt;
| पॉप अप संदेश दिखाता है कि हमने '''item Cement''' के सामने '''Sales price''' सफलतापूर्वक जोड़ लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:15&lt;br /&gt;
| हम यहां अपडेट की गई तालिका भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:19&lt;br /&gt;
| '''Frontaccounting''' इंटरफ़ेस पर लौटने के लिए '''Back''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:25&lt;br /&gt;
| आइए सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:27&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखा,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:30&lt;br /&gt;
|  '''Units of Measure'''&lt;br /&gt;
 '''Items'''&lt;br /&gt;
 '''Item Category''' और&lt;br /&gt;
 '''Sales Pricing''' बनाना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:36&lt;br /&gt;
| एक '''Assignment''' के रूप में।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:38&lt;br /&gt;
| '''Items &amp;amp; Inventory''' टैब में '''Item code 46 ''' के साथ एक नया '''item Steel''' स्टील जोड़ें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:45&lt;br /&gt;
| ऊपर जोड़े गए '''item''' का उपयोग करके एक नई '''Item Category''' बनाएं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:49&lt;br /&gt;
| यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:53&lt;br /&gt;
| कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:56&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल्स का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:01&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:05&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी, एमएचआरडी, भारत सरकार द्वारा वित्त पोषित है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:12&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल आईआईटी बॉम्बे से '''शीतल प्रभु''' द्वारा तैयार किया गया है एवं '''इं. अमित कुमार''' द्वारा अनूदित है। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Setup-in-FA/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Setup-in-FA/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Setup-in-FA/Hindi"/>
				<updated>2018-02-08T07:11:20Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;  {| border=1 || '''Time''' || '''Narration'''   |- | 00:01 | '''Set Up FrontAccounting''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वाग...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt; &lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| '''Set Up FrontAccounting''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:06&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:09&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' इंटरफ़ेस&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:12&lt;br /&gt;
| '''Setup''' टैब के विभिन्न मॉड्यूल&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:15&lt;br /&gt;
| साथ ही, हम सीखेंगे कि:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:17&lt;br /&gt;
| * अपना ख़ुद का संगठन या कंपनी कैसे बनाएँ&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:21&lt;br /&gt;
|  यूज़र '''accounts''' सेट करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:24&lt;br /&gt;
| अभिगम अनुमतियाँ सेट करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:27&lt;br /&gt;
|और डिसप्ले सेट करें&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:30&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए मैं उपयोग कर रहा हूँ, &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:33&lt;br /&gt;
| '''Ubuntu Linux''' ओएस वर्ज़न 14.04&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:38&lt;br /&gt;
| और '''FrontAccounting''' वर्ज़न 2.3.24 का&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:43&lt;br /&gt;
|   इस ट्यूटोरियल पर आगे बढ़ने के लिए आपके पास होना चाहिए&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:45&lt;br /&gt;
| उच्च माध्यमिक स्तर के कॉमर्स एवं लेखांकन का ज्ञान।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:51&lt;br /&gt;
| आइए '''FrontAccounting''' इंटरफ़ेस खोलते हुए शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:55&lt;br /&gt;
| ब्राउज़र पर क्लिक करें, '''localhost slash account''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:03&lt;br /&gt;
| '''login'''  पेज दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:06&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन के दौरान याद रखें, हमने '''admin''' यूज़र बनाया था।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:12&lt;br /&gt;
| इसलिए, यहां यूज़रनेम में '''admin''' और पासवर्ड में '''spoken''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
| फिर '''Login''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:24&lt;br /&gt;
|   '''FrontAccounting''' विंडो खुल जाती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' में मानक मॉड्यूल प्रदान किए गए हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:32&lt;br /&gt;
| विभिन्न मॉड्यूल हैं:&lt;br /&gt;
 '''Sales'''&lt;br /&gt;
 '''Purchases'''&lt;br /&gt;
 '''Items and Inventory'''&lt;br /&gt;
 '''Manufacturing'''&lt;br /&gt;
 '''Dimensions'''&lt;br /&gt;
 '''Banking and General Ledger ''' और&lt;br /&gt;
 '''Setup '''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:45&lt;br /&gt;
| हम आगामी ट्यूटोरियल में इन सभी मॉड्यूल के बारे में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:50&lt;br /&gt;
| आइए, '''FrontAccounting''' में '''Setup tab''' से शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:54&lt;br /&gt;
|  '''setup tab''' का उपयोग '''Company Setting''' के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:58&lt;br /&gt;
| '''Parameters, default values''' और  '''preferences''' इस विकल्प में डाले गए हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05  &lt;br /&gt;
| '''Setup''' टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| हम डिफ़ॉल्ट आइकन देख सकते हैं, जिन्हें एक कंपनी के '''Setup''' के लिए भरा जाना है। वे हैं:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:15&lt;br /&gt;
|  '''Company Setup'''&lt;br /&gt;
 '''User Accounts setup'''&lt;br /&gt;
 '''Access setup'''&lt;br /&gt;
 '''Display Setup'''&lt;br /&gt;
 '''Fiscal Years'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:24&lt;br /&gt;
| आइए '''Company Setup icon''' पर ‘’'क्लिक’’’ करके एक नया संगठन या कंपनी बनाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:30&lt;br /&gt;
| '''Name''’ क्षेत्र में, डिफ़ॉल्ट रूप से, हम कंपनी का नाम ''''ST COMPANY PVT. LTD'''&lt;br /&gt;
देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:37&lt;br /&gt;
| ऐसा इसलिए है क्योंकि हमने इंस्टालेशन के दौरान यह नाम दिया था।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:42&lt;br /&gt;
| लेकिन यहाँ आप रिपोर्ट में जो दिखाना चाहते हैं, उसके आधार पर भी नाम बदल सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:49&lt;br /&gt;
| मैं यही नाम रखूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:52&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:54&lt;br /&gt;
| चूंकि मेरी कंपनी भारत में है, इसलिए मैं घरेलू मुद्रा में रुपये सेट करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:00   &lt;br /&gt;
| हम इस ट्यूटोरियल में आगे इस जानकारी का उपयोग करेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:05  &lt;br /&gt;
|  '''Home currency''' क्षेत्र में, ड्रॉपडाउन मेनू पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:09&lt;br /&gt;
| विकल्पों की एक सूची दिखाई देगी।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| लेकिन सूची में '''Rupees''' उपलब्ध नहीं है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:16&lt;br /&gt;
| आइए देखते हैं कि यहाँ सूची में एक नई मुद्रा कैसे जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:21  &lt;br /&gt;
| शीर्ष मेनू में '''Banking and General Ledger’’’ लिंक पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26   &lt;br /&gt;
| '''Maintenance''' पैनल में, '''Currencies''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:30   &lt;br /&gt;
| एक नई विंडो दिखाई देती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33  &lt;br /&gt;
टाइप करें&lt;br /&gt;
| '''Currency Abbreviation'''  क्षेत्र में ''''INR'''' टाइप करें और '''Currency Symbol''' क्षेत्र में  ''''Rs'''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:42  &lt;br /&gt;
|  '''Currency Name''' क्षेत्र में, ''''Rupees''' एंटर करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:46  &lt;br /&gt;
| '''Hundredths Name''' क्षेत्र में ''''Hundred'''' एंटर करें और ''Country''' क्षेत्र में '''India''' एंटर करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:54&lt;br /&gt;
| अब ''''Add new'''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:58&lt;br /&gt;
| हम यह संदेश देख सकते हैं ''''नई मुद्रा जोड़ दी गई है''''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:02&lt;br /&gt;
| आइए वापस कंपनी सेटअप पेज पर चलते हैं।	&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:05&lt;br /&gt;
| इसके लिए शीर्ष मेनू में '''Setup''' पर और फिर '''Company setup''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:12&lt;br /&gt;
| '''Address''' क्षेत्र में, आपको अपनी कंपनी का पता देना होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:17&lt;br /&gt;
| '''Phone No.''' क्षेत्र में, आपको अपनी कंपनी का फ़ोन नंबर देना होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:22&lt;br /&gt;
|  '''E-mail address ''' क्षेत्र में, अपनी कंपनी का आधिकारिक ईमेल-आईडी डालें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:28&lt;br /&gt;
| '''Home Currency ''' ड्रॉप डाउन बॉक्स पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:31&lt;br /&gt;
| अब हम सूची में ''''Rupees'''' देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
| ''''Rupees'''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:36&lt;br /&gt;
| अब मैं '''fiscal''' '''year''' सेट करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:40&lt;br /&gt;
| जब आप एक नई  '''Company''' बनाते हैं, तो आपको जाँच लेना चाहिए कि '''Fiscal Year''' सही ढंग से सेट हो गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:46&lt;br /&gt;
| डिफ़ॉल्ट रूप से, '''FrontAccounting ''' सॉफ्टवेयर वित्तीय वर्ष को ''’ जनवरी से दिसम्बर’'' तक दर्शाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:53&lt;br /&gt;
| यह भारत में स्थित कंपनियों और संगठनों के लिए उपयुक्त नहीं है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:58&lt;br /&gt;
| तो यहां, हम अपना ख़ुद का '''financial year''' बना सकते हैं, जो कि '''अप्रैल से मार्च''' तक है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:05&lt;br /&gt;
| प्रविष्टियों को सहेजने के लिए  '''Update''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:10&lt;br /&gt;
| आइए '''Fiscal Year ''' को बदलकर '''Financial Year''' कर देते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:14&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' के '''Setup''' टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:18&lt;br /&gt;
| '''Fiscal Years''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:21&lt;br /&gt;
| आप देख सकते हैं कि '''Fiscal year''' '''1 जनवरी 2015''' से '''31 दिसंबर 2015''' तक है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:30&lt;br /&gt;
| सर्वप्रथम, मैं '''01 जनवरी 2016 ''' से '''31 मार्च 2016''' तक 3 माह की एक डमी अवधि बनाऊंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:38&lt;br /&gt;
| इसका कारण यह है कि हमें &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:42&lt;br /&gt;
| '''Fiscal year''' यानी 1 जनवरी 2015 से 31 दिसंबर 2015 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:50&lt;br /&gt;
| और  '''Financial year''' जो 1 अप्रैल 2016 से 31 मार्च 2017 तक है, के बीच के अंतराल को भरना होगा&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:58&lt;br /&gt;
| मैं '''01 January 2016 ''' से '''31 March 2016''' तक की 3 माह की डमी अवधि का चयन करूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:08&lt;br /&gt;
| अब, '''Add New''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:12&lt;br /&gt;
| यहां, आप देख सकते हैं कि '''dummy''' '''period''' बन गया है,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|  06:16&lt;br /&gt;
| एक संदेश प्रकट होता है और यह बताता है –&lt;br /&gt;
“New Fiscal year has been added”.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   06:22&lt;br /&gt;
| फिर, मैं अगला '''financial year''' '''1 अप्रैल 2016 से 31 मार्च  2017''' टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:31&lt;br /&gt;
| फिर, '''Add new''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:35&lt;br /&gt;
| यहां, आप देख सकते हैं कि '''Financial Year''' बन गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:39&lt;br /&gt;
| एक बार फिर, वही संदेश प्रकट होता है –&lt;br /&gt;
“New Fiscal year has been added”.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:45&lt;br /&gt;
| अब, हमें '''Company setup''' में इन परिवर्तनों को अपडेट करने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
|  '''Setup '''tab'''''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:52&lt;br /&gt;
|  फिर '''Company Setup icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:55&lt;br /&gt;
| '''Fiscal year''' में, ड्रॉपडाउन मेनू पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:59&lt;br /&gt;
| '''current Financial Year''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:02&lt;br /&gt;
| '''Update''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:05&lt;br /&gt;
| एक संदेश प्रकट होता है और बताता है –&lt;br /&gt;
“Company Setup has been updated”.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:11&lt;br /&gt;
| अब, हमें मौजूदा '''financial year''' को छोड़कर, '''fiscal year''' और 3 माह के '''dummy period''' को बंद करना और हटाना है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:19&lt;br /&gt;
| मैं ऐसा करके दिखाऊँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Setup tab''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| '''Fiscal years''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:27&lt;br /&gt;
| हम 1 जनवरी 2015 से 31 दिसंबर 2015 तक का वित्तीय वर्ष देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:35&lt;br /&gt;
| '''Edit icon''' पर क्लिक करें, फिर  '''Is Closed ''' ड्रॉप डाउन मेनू से '''Yes''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:43&lt;br /&gt;
|  '''Update''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:46&lt;br /&gt;
| एक संदेश प्रकट होता है –&lt;br /&gt;
“Selected fiscal year has been updated”&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:51&lt;br /&gt;
| अब, मैं वर्ष को मिटाने के लिए '''cross'''('''X) sign''' पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:56&lt;br /&gt;
| पुष्टि करने के लिए एक डायलाग बॉक्स प्रकट होता है। '''Ok''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:02&lt;br /&gt;
| एक संदेश प्रकट होता है&lt;br /&gt;
“Selected fiscal year has been deleted”.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:07&lt;br /&gt;
| इसी तरह, मैं '' डमी अवधि '' को भी हटा दूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:18&lt;br /&gt;
| अब, आप देख सकते हैं कि मौजूदा '''वित्तीय वर्ष''’ बचा हुआ है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:23&lt;br /&gt;
| यहां, आप '''pink colour''' में अपडेट किया गया '''Financial Year''' देखेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:28&lt;br /&gt;
| इस प्रकार, हमने '''Company Setup''' को अपडेट कर लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:32&lt;br /&gt;
| '''Setup icon''' पर पुनः क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:35&lt;br /&gt;
|   '''User Accounts Setup''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:38&lt;br /&gt;
| हम '''admin''' यूज़र लॉगिन जानकारी देख सकते हैं जैसे कि&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:41&lt;br /&gt;
| '''Full Name '''&lt;br /&gt;
 '''Email'''&lt;br /&gt;
 '''Access Level etc.'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:46&lt;br /&gt;
| याद करें, इन सूचनाओं को इंस्टालेशन के दौरान एंटर किया गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:51&lt;br /&gt;
| आइए एक नया '''user login''' बनाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:54&lt;br /&gt;
|   '''User login ''' क्षेत्र में , मैं एक नए  '''user''' के रूप में '''sheetalvp ''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:00&lt;br /&gt;
| '''password''' क्षेत्र में पासवर्ड टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:04&lt;br /&gt;
|  '''Full Name field''’ में, मैं '''शीतल प्रभु''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:08&lt;br /&gt;
| '''Telephone No field''' में, मैं अपना फ़ोन नंबर टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:12&lt;br /&gt;
| फिर '''Email Address''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:15&lt;br /&gt;
| मैं '''sheetalvp@ spoken-tutorial.org''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:22&lt;br /&gt;
|  '''Access Level field''' में , ड्रॉप डाउन '''menu''' पर क्लिक करें और '''Sub Admin''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:28&lt;br /&gt;
|   '''Language ''' क्षेत्र में, डिफ़ॉल्ट रूप से, ड्रॉप डाउन मेनू '''option''' '''English''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:34&lt;br /&gt;
| यहां, '''POS''' का अर्थ '''Point of Sale''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:38&lt;br /&gt;
| हम '''Default''' विकल्प रखेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:41&lt;br /&gt;
| '''Printing option''' ड्रॉप डाउन मेनू पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:44&lt;br /&gt;
| मैं '''Browser printing support''' चुनूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:48&lt;br /&gt;
| फिर, डिफ़ॉल्ट रूप से '''Popup window for the reports''' विकल्प के लिए चेक बॉक्स पर निशान लगा दिया जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:55&lt;br /&gt;
| '''Add new''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:58&lt;br /&gt;
| हम '‘'''A new user has been added’''' संदेश देख सकते हैं। ''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:02&lt;br /&gt;
| हम यह भी देख सकते हैं कि पैनल में '''admin''' के नीचे नया '''user''' जुड़ गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:08&lt;br /&gt;
| पुनः, '''Setup icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
| फिर, आइए '''Access setup''' देखते हैं&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:16&lt;br /&gt;
| '''Role''' ड्रॉप डाउन मेनू पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:19&lt;br /&gt;
| मैं '''Sub admin''' चुनूँगा। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:22&lt;br /&gt;
| हम उपयोग करने के लिए '''Sub admin''' को दिया गया डिफ़ॉल्ट अभिगम देख सकते हैं। '''Scroll down'''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:28&lt;br /&gt;
| हम '''sub admin''' के लिए उपलब्ध अनुमतियाँ देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:33&lt;br /&gt;
| आप उपयोग करने के लिए '''Sub admin''' के लिए आवश्यक बॉक्स '''check or uncheck''' भी कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:39&lt;br /&gt;
| '''Save Role''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:42&lt;br /&gt;
| यह संदेश प्रकट होता है&lt;br /&gt;
“'''Security role has been updated”.'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:47&lt;br /&gt;
| फिर, अगला टैब देखने के लिए '''Setup icon ''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:52&lt;br /&gt;
| '''Display Setup''' का प्रयोग निम्न को बदलने के लिए किया जाता है&lt;br /&gt;
 '''Decimal places, '''&lt;br /&gt;
 '''Date format and '''&lt;br /&gt;
 '''Separators and other parameters.'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|    11:01&lt;br /&gt;
| हम निम्न के लिए दशमलव स्थानों की संख्या देख सकते हैं&lt;br /&gt;
 '''Prices/amounts'''&lt;br /&gt;
 '''Quantities'''&lt;br /&gt;
 '''Exchange rate and '''&lt;br /&gt;
 '''Percentages'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:10&lt;br /&gt;
| ड्रॉपडाउन मेनू में से चयन करके हम '''date format''' और ''date separators''' बदल सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:16&lt;br /&gt;
| हम विभिन्न '''Miscellaneous Settings''' भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:20&lt;br /&gt;
| परिवर्तनों को सहेजने के लिए '''Update button '''  पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:24&lt;br /&gt;
| हम यह संदेश देख सकते हैं “Display settings have been updated’’।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   11:29&lt;br /&gt;
| इसके साथ ही हम इस ट्यूटोरियल की समाप्ति पर आ गए हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:32&lt;br /&gt;
| सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:34&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा-&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:37&lt;br /&gt;
|  '''FrontAccounting''' इंटरफ़ेस&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:39&lt;br /&gt;
| '''Setup''' टैब &amp;lt;br/&amp;gt; में विभिन्न मॉड्यूल के बारे में&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:43&lt;br /&gt;
| हमने यह भी सीखा:&lt;br /&gt;
 अपना ख़ुद का संगठन या कंपनी बनाना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:49&lt;br /&gt;
| यूज़र अकाउन्ट सेटअप करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:51&lt;br /&gt;
| प्रवेश अनुमतियों को सेट करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:54&lt;br /&gt;
| डिसप्ले सेट करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:56&lt;br /&gt;
| एक '''Assignment''' के रूप में,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:57&lt;br /&gt;
| '''FrontAccounting''' इंटरफ़ेस खोलें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:00&lt;br /&gt;
| * '''user account setup''' का उपयोग करके एक नया यूज़र जोड़ें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:04&lt;br /&gt;
| '''Access Level''' को '''Accountant''' करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:08&lt;br /&gt;
| यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:12&lt;br /&gt;
| यदि आपके पास अच्छी बैंडविड्थ नहीं है, तो आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   12:17&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट टीम:&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल्स का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करती है&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:22&lt;br /&gt;
| और ऑन-लाइन परीक्षा पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:27&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमें '''contact@spoken-tutorial.org''' पर लिखें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:31&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट, एनएमईआईसीटी, एमएचआरडी, भारत सरकार द्वारा वित्त पोषित है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:38&lt;br /&gt;
| यह स्क्रिप्ट और वीडियो '''शीतल प्रभु''' द्वारा तैयार किया गया है तथा '''इं. अमित कुमार''' द्वारा अनूदित है। मैं निर्मला वेंकट आपसे विदा लेती हूँ। हमसे जुड़ने के लिए '''धन्यवाद'''।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Linux-OS/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Linux-OS/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Linux-OS/Hindi"/>
				<updated>2018-02-08T07:05:02Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;‘''स्क्रिप्ट का शीर्षक: लिनक्स पर FrontAccounting'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
'''लेखक: शीतल प्रभु'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: लिनक्स पर इंस्टालेशन, वर्ज़न, mysql सर्वर'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
{| बॉर्डर=1&lt;br /&gt;
|| '''समय'''&lt;br /&gt;
|| '''विवरण''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| नमस्ते और '''Installation of FrontAccounting on Linux OS''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:08&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे –&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
*'''Linux''' ऑपरेटिंग सिस्टम पर '''Frontaccounting''' इंस्टाल करना&lt;br /&gt;
*'''Terminal''' का उपयोग करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:17&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
*'''Ubuntu Linux OS''' वर्ज़न 14.04 और&lt;br /&gt;
*'''FrontAccounting''' वर्ज़न 2.3.25 का&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:29&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन के लिए, आपको आवश्यकता होगी - एक चालू इंटरनेट कनेक्शन की।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:34&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन के लिए आवश्यकताएँ हैं-&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:37&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| एक चालू '''HTTP web server ''' जैसे: '''Apache'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:42&lt;br /&gt;
| '''web server''' पर इंस्टाल किया हुआ  '''PHP5'''।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:46&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| एक चालू '''MySQL server'''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:49&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| कोई भी वेब ब्राउज़र खोलें और इस URL पर जाएं:&lt;br /&gt;
https://sourceforge.net/projects/frontaccounting/&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:53&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''डाउनलोड''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| शीघ्र ही, डाउनलोड शुरू होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| स्क्रीन पर प्रदर्शित होने वाली '''Tar.gz''' फ़ाइल को सुरक्षित करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| सुरक्षित करने के लिए, '''OK'' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:09&lt;br /&gt;
| इसके बाद, हमें '''Ubuntu 14.04 OS''' में '''apache2 ''' और ''PHP5''' इंस्टाल करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:17&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| कीबोर्ड पर एक साथ '''Ctrl + Alt + T''' कुंजी दबाकर  '''टर्मिनल''' खोलें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
| सॉफ़्टवेयर सोर्स को अपडेट करने के लिए, कमांड &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:31&lt;br /&gt;
| '''sudo space apt hyphen get space update''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:40&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| अपना ''डेस्कटॉप'' यूज़र पासवर्ड डालें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:45&lt;br /&gt;
| '''apache2''' इंस्टॉल करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:48&lt;br /&gt;
|'''Apache2''' इंस्टॉल करने के लिए, कमांड &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| '''Sudo space apt hyphen get space install space apache2 space libapache2 hyphen mod hyphen auth hyphen mysql''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:10&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
| मैं यह इंस्टालेशन जारी रखने के लिए '''y''' टाइप करूंगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:19&lt;br /&gt;
| इसके बाद, हमें '''php5''', '''php5-mysql''' और '''mysql-server''' इंस्टॉल करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:28&lt;br /&gt;
| इसलिए, टाइप करें&lt;br /&gt;
'''sudo space apt hyphen get space install space php5 space php5 hyphen mysql space mysql hyphen server'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:49&lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:52&lt;br /&gt;
| मैं यह इंस्टालेशन जारी रखने के लिए '' y '' टाइप करूंगी।  '''Enter''' दबाऊँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| यह '''mysql space server password''' माँगेगा। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:04&lt;br /&gt;
| अपनी इच्छानुसार नया पासवर्ड टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
| मैं ''root123'' पासवर्ड दूँगी और '''Enter''' दबाऊँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:14&lt;br /&gt;
| यदि माँगे, तो पासवर्ड पुनः डालें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:18&lt;br /&gt;
| यहां से, कृपया, '''Terminal''' पर टाइप किए गए प्रत्येक कमांड के बाद '''Enter'' दबाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:25&lt;br /&gt;
| मैं यह अलग से नहीं कहूँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:29&lt;br /&gt;
| अब, हमें '' mysql database''' बनाने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इसलिए हमें '''mysql server''' में लॉग इन करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| इसके लिए, &lt;br /&gt;
'''mysql space hyphen u space root space hyphen p''' कमांड टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| '''mysql root''' पासवर्ड टाइप करें, जो पहले ही बनाया जा चुका है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:55&lt;br /&gt;
| मैं '''root123''' टाइप करूंगी&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:58&lt;br /&gt;
| अब हम सफलतापूर्वक '''mysql server''' में लॉग इन कर चुके हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
| '''Mysql''' में '''Database''' बनाने के लिए, कमांड टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:07&lt;br /&gt;
| '''create database frontacc;''' के लिए;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:12&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''frontacc''' मेरे '''database''' का नाम है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:15&lt;br /&gt;
| आप अपने '''database''' को कोई भी नाम दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
| ''' Mysql server''' से बाहर निकलने के लिए '''quit''' कमांड टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:24&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''Downloads''' फ़ोल्डर में जाने के लिए, &lt;br /&gt;
'''cd space Downloads''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| फिर, हमें '' 'tar.gz' '' फ़ाइल की सामग्री को निकालना होगा, जो हमने पहले डाउनलोड की थी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:40&lt;br /&gt;
| इसलिए, '''sudo space tar space hyphen zxvf space frontaccounting hyphen 2.3.25.tar.gz''' टाइप करें &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:00&lt;br /&gt;
| मैं निकाले गए '''frontaccounting''' फ़ोल्डर का नाम बदलकर '''account''' कर दूँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:05&lt;br /&gt;
|कमांड -&lt;br /&gt;
'''mv frontaccounting account''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:12&lt;br /&gt;
| '''account''' फोल्डर को '''apache home''' डायरेक्टरी में ले जाने के लिए,&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
| '''sudo space mv space account space /var/www/html/''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:32&lt;br /&gt;
| अब, '''apache home''' डायरेक्टरी में जाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, '''cd space /var/www/html''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47&lt;br /&gt;
| '''account''' फोल्डर '''permission''' बदलने के लिए,&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:50&lt;br /&gt;
| '''sudo space chmod space -R space 777 space account''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| अब, वेब ब्राउज़र पर जाएं और '''localhost/account ''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:15&lt;br /&gt;
| हम '''Step 1: System Diagnostics''' दिखाता हुआ '''FrontAccounting''' &lt;br /&gt;
वेबपेज देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:23&lt;br /&gt;
| यह दर्शाता है कि हमने '''OK''' '''Comments''' के साथ सॉफ़्टवेयर पैकेज को सफलतापूर्वक इंस्टॉल कर लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:30&lt;br /&gt;
| '''Continue''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित विवरणों पर क्लिक करें:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:35&lt;br /&gt;
| '''Database root password: root123'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| '''Database name frontacc'''&lt;br /&gt;
| '''Database root password: root123'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| '''Database name frontacc'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:44&lt;br /&gt;
| '''Continue''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:47&lt;br /&gt;
| इसके बाद, आपको अपनी कंपनी का विवरण डालना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:51&lt;br /&gt;
| मैं दिखाऊँगी कि यह कैसे करना है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:54&lt;br /&gt;
| मैं '''Company Name''' में  '''ST Co. Pvt. Ltd.''' टाइप करूंगी। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| मैं पासवर्ड में '''spoken''' टाइप करूंगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| आप अपनी इच्छानुसार कोई भी पासवर्ड दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:07&lt;br /&gt;
| पासवर्ड पुनः डालें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:09&lt;br /&gt;
| याद रखें यह लॉगिन पासवर्ड है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:13&lt;br /&gt;
| हम '''Charts of Accounts''' के लिए दो विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:17&lt;br /&gt;
| मैं '''Standard new company American COA''' को चुनूँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:22&lt;br /&gt;
| '''Default Language ''' के रूप में '''English''' चुनें। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:26&lt;br /&gt;
| '''Continue''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:29&lt;br /&gt;
| हम यह दिखाती हुई विंडो देख सकते हैं कि '''Frontaccounting ERP''' सफलतापूर्वक इंस्टॉल हो गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:36&lt;br /&gt;
| इस तरह हम '''Linux''' मशीन पर '''Frontaccounting''' इंस्टॉल कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:41&lt;br /&gt;
| सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:43&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा है कि '''Linux''' मशीन पर '''Frontaccounting software''' कैसे इंस्टॉल करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:51&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:55&lt;br /&gt;
| कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:58&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे सम्पर्क करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:07&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी एमएचआरडी भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल आईआईटी बॉम्बे से शीतल प्रभु द्वारा तैयार किया गया है तथा इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Linux-OS/Hindi</id>
		<title>FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Linux-OS/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/FrontAccounting/C2/Installation-of-FrontAccounting-on-Linux-OS/Hindi"/>
				<updated>2018-02-08T07:02:53Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;‘''स्क्रिप्ट का शीर्षक: लिनक्स पर FrontAccounting'''   '''लेखक: शीतल प्रभु'''   '''कीवर...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;‘''स्क्रिप्ट का शीर्षक: लिनक्स पर FrontAccounting'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
'''लेखक: शीतल प्रभु'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
'''कीवर्ड: लिनक्स पर इंस्टालेशन, वर्ज़न, mysql सर्वर'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
{| बॉर्डर=1&lt;br /&gt;
|| '''समय'''&lt;br /&gt;
|| '''विवरण''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| नमस्ते और '''Installation of FrontAccounting on Linux OS''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:08&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे –&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
*'''Linux''' ऑपरेटिंग सिस्टम पर '''Frontaccounting''' इंस्टाल करना&lt;br /&gt;
*'''Terminal''' का उपयोग करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:17&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिए, मैं उपयोग कर रही हूँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
*'''Ubuntu Linux OS''' वर्ज़न 14.04 और&lt;br /&gt;
*'''FrontAccounting''' वर्ज़न 2.3.25 का&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:29&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन के लिए, आपको आवश्यकता होगी - एक चालू इंटरनेट कनेक्शन की।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:34&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन के लिए आवश्यकताएँ हैं-&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:37&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| A working '''HTTP web server '''eg: '''Apache'''&lt;br /&gt;
| एक चालू '''HTTP web server ''' जैसे: '''Apache'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:42&lt;br /&gt;
| '''web server''' पर इंस्टाल किया हुआ  '''PHP5'''।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:46&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| एक चालू '''MySQL server'''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:49&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| कोई भी वेब ब्राउज़र खोलें और इस URL पर जाएं:&lt;br /&gt;
https://sourceforge.net/projects/frontaccounting/&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:53&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''डाउनलोड''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| शीघ्र ही, डाउनलोड शुरू होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:59&lt;br /&gt;
| स्क्रीन पर प्रदर्शित होने वाली '''Tar.gz''' फ़ाइल को सुरक्षित करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:05&lt;br /&gt;
|To save, click on the '''OK''' button.&lt;br /&gt;
| सुरक्षित करने के लिए, '''OK'' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:09&lt;br /&gt;
| इसके बाद, हमें '''Ubuntu 14.04 OS''' में '''apache2 ''' और ''PHP5''' इंस्टाल करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:17&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| कीबोर्ड पर एक साथ '''Ctrl + Alt + T''' कुंजी दबाकर  '''टर्मिनल''' खोलें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
| सॉफ़्टवेयर सोर्स को अपडेट करने के लिए, कमांड &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:31&lt;br /&gt;
| '''sudo space apt hyphen get space update''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:40&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| अपना ''डेस्कटॉप'' यूज़र पासवर्ड डालें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:45&lt;br /&gt;
| '''apache2''' इंस्टॉल करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:48&lt;br /&gt;
|'''Apache2''' इंस्टॉल करने के लिए, कमांड &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:51&lt;br /&gt;
| '''Sudo space apt hyphen get space install space apache2 space libapache2 hyphen mod hyphen auth hyphen mysql''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:10&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| and press '''Enter.'''&lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
| मैं यह इंस्टालेशन जारी रखने के लिए '''y''' टाइप करूंगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:19&lt;br /&gt;
| इसके बाद, हमें '''php5''', '''php5-mysql''' और '''mysql-server''' इंस्टॉल करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:28&lt;br /&gt;
| इसलिए, टाइप करें&lt;br /&gt;
'''sudo space apt hyphen get space install space php5 space php5 hyphen mysql space mysql hyphen server'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:49&lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:52&lt;br /&gt;
| मैं यह इंस्टालेशन जारी रखने के लिए '' y '' टाइप करूंगी।  '''Enter''' दबाऊँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| यह '''mysql space server password''' माँगेगा। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:04&lt;br /&gt;
| अपनी इच्छानुसार नया पासवर्ड टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
| मैं ''root123'' पासवर्ड दूँगी और '''Enter''' दबाऊँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:14&lt;br /&gt;
| यदि माँगे, तो पासवर्ड पुनः डालें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:18&lt;br /&gt;
| यहां से, कृपया, '''Terminal''' पर टाइप किए गए प्रत्येक कमांड के बाद '''Enter'' दबाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|03:25&lt;br /&gt;
| मैं यह अलग से नहीं कहूँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:29&lt;br /&gt;
| अब, हमें '' mysql database''' बनाने की आवश्यकता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| इसलिए हमें '''mysql server''' में लॉग इन करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| इसके लिए, &lt;br /&gt;
'''mysql space hyphen u space root space hyphen p''' कमांड टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| '''mysql root''' पासवर्ड टाइप करें, जो पहले ही बनाया जा चुका है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:55&lt;br /&gt;
| मैं '''root123''' टाइप करूंगी&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:58&lt;br /&gt;
| अब हम सफलतापूर्वक '''mysql server''' में लॉग इन कर चुके हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:03&lt;br /&gt;
| '''Mysql''' में '''Database''' बनाने के लिए, कमांड टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:07&lt;br /&gt;
| '''create database frontacc;''' के लिए;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:12&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''frontacc''' मेरे '''database''' का नाम है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|04:15&lt;br /&gt;
| आप अपने '''database''' को कोई भी नाम दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
| ''' Mysql server''' से बाहर निकलने के लिए '''quit''' कमांड टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:24&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''Downloads''' फ़ोल्डर में जाने के लिए, &lt;br /&gt;
'''cd space Downloads''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| फिर, हमें '' 'tar.gz' '' फ़ाइल की सामग्री को निकालना होगा, जो हमने पहले डाउनलोड की थी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:40&lt;br /&gt;
| So, type '''sudo space tar space hyphen zxvf space frontaccounting hyphen 2.3.25.tar.gz'''&lt;br /&gt;
| इसलिए, '''sudo space tar space hyphen zxvf space frontaccounting hyphen 2.3.25.tar.gz''' टाइप करें &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:00&lt;br /&gt;
| मैं निकाले गए '''frontaccounting''' फ़ोल्डर का नाम बदलकर '''account''' कर दूँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:05&lt;br /&gt;
|कमांड -&lt;br /&gt;
'''mv frontaccounting account''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:12&lt;br /&gt;
| '''account''' फोल्डर को '''apache home''' डायरेक्टरी में ले जाने के लिए,&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| 05:16&lt;br /&gt;
| '''sudo space mv space account space /var/www/html/''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:32&lt;br /&gt;
| अब, '''apache home''' डायरेक्टरी में जाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:36&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिए, '''cd space /var/www/html''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:47&lt;br /&gt;
| '''account''' फोल्डर '''permission''' बदलने के लिए,&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:50&lt;br /&gt;
| '''sudo space chmod space -R space 777 space account''' टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
| अब, वेब ब्राउज़र पर जाएं और '''localhost/account ''' टाइप करें और '''Enter''' दबाएँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:15&lt;br /&gt;
| हम '''Step 1: System Diagnostics''' दिखाता हुआ '''FrontAccounting''' &lt;br /&gt;
वेबपेज देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:23&lt;br /&gt;
| यह दर्शाता है कि हमने '''OK''' '''Comments''' के साथ सॉफ़्टवेयर पैकेज को सफलतापूर्वक इंस्टॉल कर लिया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:30&lt;br /&gt;
| '''Continue''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित विवरणों पर क्लिक करें:&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:35&lt;br /&gt;
| '''Database root password: root123'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| '''Database name frontacc'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| '''Database root password: root123'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:40&lt;br /&gt;
| '''Database name frontacc'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:44&lt;br /&gt;
| '''Continue''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:47&lt;br /&gt;
| इसके बाद, आपको अपनी कंपनी का विवरण डालना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:51&lt;br /&gt;
| मैं दिखाऊँगी कि यह कैसे करना है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:54&lt;br /&gt;
| मैं '''Company Name''' में  '''ST Co. Pvt. Ltd.''' टाइप करूंगी। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:00&lt;br /&gt;
| मैं पासवर्ड में '''spoken''' टाइप करूंगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:04&lt;br /&gt;
| आप अपनी इच्छानुसार कोई भी पासवर्ड दे सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:07&lt;br /&gt;
| पासवर्ड पुनः डालें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:09&lt;br /&gt;
| याद रखें यह लॉगिन पासवर्ड है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:13&lt;br /&gt;
| हम '''Charts of Accounts''' के लिए दो विकल्प देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:17&lt;br /&gt;
| मैं '''Standard new company American COA''' को चुनूँगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:22&lt;br /&gt;
| '''Default Language ''' के रूप में '''English''' चुनें। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:26&lt;br /&gt;
| '''Continue''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:29&lt;br /&gt;
| हम यह दिखाती हुई विंडो देख सकते हैं कि '''Frontaccounting ERP''' सफलतापूर्वक इंस्टॉल हो गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:36&lt;br /&gt;
| इस तरह हम '''Linux''' मशीन पर '''Frontaccounting''' इंस्टॉल कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:41&lt;br /&gt;
| सारांशित करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:43&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा है कि '''Linux''' मशीन पर '''Frontaccounting software''' कैसे इंस्टॉल करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:51&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:55&lt;br /&gt;
| कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:58&lt;br /&gt;
| हम स्पोकन ट्यूटोरियल का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करते हैं और प्रमाण पत्र देते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे सम्पर्क करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:07&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट एनएमईआईसीटी एमएचआरडी भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:14&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल आईआईटी बॉम्बे से शीतल प्रभु द्वारा तैयार किया गया है तथा इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Getting-Started-with-CellDesigner/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Getting-Started-with-CellDesigner/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Getting-Started-with-CellDesigner/Hindi"/>
				<updated>2017-10-11T18:55:22Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| Getting started with '''CellDesigner''' के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:05&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे : सेलडिज़ाइनर के बारे में, सेलडिज़ाइनर में “मेनू” एवं “टूल” बार्स के बारे में।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:13&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर वर्कस्पेस में विभिन्न '''क्षेत्रों''' के बारे में।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:17&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर के “कम्पोनेंट्स” के बारे में, जिसमें '''Species''' एवं '''Reactions''' शामिल हैं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:23&lt;br /&gt;
| हम यह भी सीखेंगे कि एक सरल नेटवर्क कैसे बनाते हैं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| नेटवर्क को सेव करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:29&lt;br /&gt;
| इमेज एक्सपोर्ट करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:30&lt;br /&gt;
| नेटवर्क को जूम करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:33&lt;br /&gt;
| “सेलडिज़ाइनर” जीन रेगुलेटरी एवं बायोकेमिकल नेटवर्क बनाने के लिए एक प्रोसेस डायग्राम एडिटर है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
| प्रोसेस डाईग्राम कीटानो द्वारा प्रस्तावित किया गया था,  ये डायग्राम '''Systems Biology Markup Language (SBML)''' का उपयोग करके संग्रहित किए गए हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| मैं विंडोज XP एवं सेलडिज़ाइनर वर्जन 4.2 का प्रयोग कर रहा हूँ। सेलडिज़ाइनर लिनक्स एवं मैक OS X पर भी काम करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:00&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर खोलने के लिए, डेस्कटॉप पर सेलडिज़ाइनर के शार्टकट आइकॉन पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| 01:07&lt;br /&gt;
|  इससे सेलडिज़ाइनर खुल जायेगा, अब इसके बारे में जानते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:12&lt;br /&gt;
| '''Menu''' बार में आपको विभिन्न मेनू विकल्प जैसे - '''File''', '''Edit''', '''Component''' ,'''View''', '''Database''' एवं अन्य मिलेंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:24&lt;br /&gt;
| '''Main Menu''' में आपको विभिन्न '''Toolbars''' दिखाई देंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| यहाँ पर एडिटिंग, स्पीशीज़, रिएक्शन, कम्पोनेंट आदि के लिए '''Toolbars''' हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:38&lt;br /&gt;
| आगे बढ़ते हुए हम इनमें से कुछ के बारे में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:42&lt;br /&gt;
| आइए सेलडिज़ाइनर वर्कस्पेस के विभिन्न क्षेत्रों के बारे में सीखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:48&lt;br /&gt;
| जैसा कि आप देख सकते हैं, यहाँ 5 क्षेत्र हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:52&lt;br /&gt;
| दाहिनी तरफ '''Draw''' क्षेत्र है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:55&lt;br /&gt;
| यही वह जगह है, जहाँ हम नेटवर्क ड्रा करेंगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:58&lt;br /&gt;
| '''Draw''' क्षेत्र में आपको जो भी आकृतियाँ दिखाई देती हैं, उदाहरणार्थ - आयत, एक ओवल या एक रेखाखंड, “कम्पोनेंट” कहलाती हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| कम्पोनेंट '''species''', '''reactions''' या '''compartment'''  के लिए एक सामान्य शब्द है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
| आप सेलडिज़ाइनर की वेबसाइट - '''www.celldesigner.org''' पर इन सभी संकेतो एवं उनके अर्थों की सूची देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| मैं '''Documents'''  पर क्लिक करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:33&lt;br /&gt;
| अब स्टार्टअप गाइड पर क्लिक करते हैं। जो एक अन्य टैब पर भी है,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:40&lt;br /&gt;
| मैं सीधे पृष्ठ संख्या 82 पर जाऊँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:45&lt;br /&gt;
| यहाँ आप विभिन्न संकेत व उनके अर्थ देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:51&lt;br /&gt;
| अब सेलडिज़ाइनर विंडो पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:55&lt;br /&gt;
| '''Draw''' क्षेत्र के नीचे ही '''List''' क्षेत्र है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:59&lt;br /&gt;
| यहां आप किसी मॉडल के कम्पोनेंट्स एवं फंक्शन्स की सूची प्रदर्शित एवं संपादित कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:06&lt;br /&gt;
| “नोट्स” क्षेत्र का प्रयोग कम्पोनेंट के नोट्स प्रदर्शित एवं संपादित करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| बाईं ओर, एक '''Tree''' क्षेत्र है, जो एक “ट्री स्ट्रक्चर” में शामिल कम्पोनेंट्स को सूचीबद्ध करता है। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:21&lt;br /&gt;
| इसके नीचे '''Layer''' क्षेत्र है, जो मॉडल की लेयरों को प्रदर्शित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| बॉर्डरलाइनों को खिसका कर क्षेत्रों के आकार को बदला जा सकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33&lt;br /&gt;
| मैं कर्सर को बॉर्डरलाइन पर रखूँगा। आपको डबल हेडेड एरो दिखेगा। क्षेत्र को बढ़ाने या घटाने के लिए इसे खींचे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:45&lt;br /&gt;
| “लिस्ट” एवं “नोट्स” क्षेत्र की स्थिति बदलने की लिए&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| '''View''' ऑप्शन पर जाकर '''List''' पर क्लिक करें और '''Right''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| यह लिस्ट को बदलकर दाहिनी ओर कर देता है। डाउन डिफाल्ट है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:00&lt;br /&gt;
| अब स्लाइड पर वापस चलते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:05&lt;br /&gt;
| यह एक साधारण नेटवर्क है, जिसे हम बनायेंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:10&lt;br /&gt;
|  इस नेटवर्क में प्रोटीन '''A''', प्रोटीन  '''C''' के उत्प्रेरण के अंतर्गत प्रोटीन '''B '''के state transition से होकर गुजरता है। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:21&lt;br /&gt;
| इसके बदले में प्रोटीन ''' B''' प्रोटीन '''D''' के state transition से होकर गुजरता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
| यह ट्रांजीशन प्रोटीन '''E''' द्वारा बाधित होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| अब एक नेटवर्क बनाते  हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
| मैं सेलडिज़ाइनर विंडो पर वापस जाऊंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| अब फाइल पर और फिर न्यू पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:43&lt;br /&gt;
| “न्यू डॉक्यूमेंट” नामक एक छोटा डायलॉग बॉक्स खुलेगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:48&lt;br /&gt;
| यह '''name''' फ़ील्ड है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| मैं “'''simple network”'''टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:53&lt;br /&gt;
| यहां आवश्यकतानुसार ऊंचाई  एवं चौड़ाई को बदल सकते हैं। हालांकि, मैं डिफ़ॉल्ट ऊंचाई और चौड़ाई रखूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| '''OK''' पर क्लिक करें। आप '''Draw''' क्षेत्र के ऊपरी बाएं कोने पर प्रदर्शित नाम देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:12&lt;br /&gt;
| अब, एडिट पर जाएं और '''Grid snap''' एवं '''Grid visible''' को इनेबल करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:21&lt;br /&gt;
| “ड्रॉ” क्षेत्र में एक ग्रिड दिखाई देगा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:25&lt;br /&gt;
| '''Grid snap''' कम्पोनेंट्स को ग्रिड के साथ ठीक से संरेखित कर देगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:29&lt;br /&gt;
| नेटवर्क पूर्ण हो जाने पर आप '''Grid visible''' को डी-सेलेक्ट कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
| कम्पोनेंट्स को जोड़ना शुरु करने से पहले, मैं आपको “स्पीशीज़” एवं “रिएक्शन” के कुछ उदाहरण दिखाता हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:42&lt;br /&gt;
| पहले हम “स्पीशीज़” को देखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:45&lt;br /&gt;
| यहाँ दिए गए संकेत '''जेनेरिक प्रोटीन,रिसेप्टर, आयन''' '''चैनल, truncated प्रोटीन, जीन,''' '''RNA''' आदि हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:58&lt;br /&gt;
| अब सर्वप्रथम हम '''State transition''', '''Heterodimer association''', '''Dissociation''', '''Catalysis, Inhibition''' आदि रिएक्शन देखते है ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| हम '''Species''' टूल बार में पहले आइकॉन पर क्लिक करेंगे। यह आइकॉन प्रोटीन के लिए है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
| '''Draw area''' में कहीं भी क्लिक करें, जहां आप इस “species” को रखना चाहते हों।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:28&lt;br /&gt;
| मैं इसे '''Draw area''' के बाईं ओर रखूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| एक छोटा डायलॉग बॉक्स खुलेगा और “species” का नाम पूछेगा।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:39&lt;br /&gt;
| मैं नई “species” का नाम “A” रखूँगा तथा ओके पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
| लिस्ट एरिया में बदलाव को भी देखें।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| जैसाकि आप देख सकते हैं कि हमने '''Draw area''' में एक नई स्पीशीज़ जोड़ दी है। इसी तरह मैं “B” जोड़ूँगा।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:58&lt;br /&gt;
| किसी भी कम्पोनेंट को एडिट या मूव करने से पहले आपको इसे सेलेक्ट करना होगा।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:03&lt;br /&gt;
| कंपोनेंट को सेलेक्ट करने के लिए उस पर क्लिक करें। सुनिश्चित करें कि ऐसा करने से पहले सेलेक्ट आइकॉन ऑन हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:12&lt;br /&gt;
| मैं “A” के बग़ल में “B” को लाना चाहता हूँ। तो '''B''' क्लिक करें और इसे सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:17&lt;br /&gt;
| इसे खिसकाकर “A” के बगल में रखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
|  अब हम देखेंगे कि कंपोनेंट का आकर कैसे बदलते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| मैं “A” पर क्लिक करुँगा। हमें उस पर छोटे वर्ग दिखाई देते हैं।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:29&lt;br /&gt;
| ये आकार परिवर्तित करने के लिए हैंडल हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:32&lt;br /&gt;
| मैं इस किनारे पर कर्सर रख कर खींचता हूँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:36&lt;br /&gt;
| हम देखते हैं कि “A” का आकार बदल गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:39&lt;br /&gt;
| कम्पोनेंट के आकार को बदलने का एक और तरीका है, जिसे हम अगले ट्यूटोरियल में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:46&lt;br /&gt;
| आप Ctrl-Z दबाकर पिछले कार्यों को “undo&amp;quot; कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:52&lt;br /&gt;
| यदि आप “re-do” करना चाहते हैं तो Ctrl-Y दबायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:54&lt;br /&gt;
| आप सीधे undo और redo के आइकॉन पर क्लिक करके भी यह कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| अब reactions को जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:06&lt;br /&gt;
| एक रिएक्शन दो ऑब्जेक्ट्स के बीच का इंटरेक्शन है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:09&lt;br /&gt;
| यह एक स्टेट ट्रांजीशन रिएक्शन है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:12&lt;br /&gt;
|  अतः मैं '''Reaction'''  टूलबार में '''State transition''' आइकॉन पर क्लिक करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| 08:18&lt;br /&gt;
| '''A''' के किसी भी किनारे पर और फिर '''B''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:23&lt;br /&gt;
| इस प्रकार, आप देख सकते हैं कि रिएक्शन एरो अब '''A''' और '''B''' को जोड़ती है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:30&lt;br /&gt;
| पहले चुने गए कंपोनेंट को रिएक्टेंट के रूप में माना जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:35&lt;br /&gt;
| तो हमेशा पहले रिएक्टेंट को सेलेक्ट करना याद रखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:39&lt;br /&gt;
| डिफ़ॉल्ट रिएक्शन आईडी '''re1''' के रूप में आती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:43&lt;br /&gt;
| अब स्पीशीज़ C जोड़ते है और पिछली स्लाइड में दिखाए गए अनुसार उचित स्थिति में रखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:54&lt;br /&gt;
| मैं '''Reaction''' टूलबार से इस आइकन का चयन कर रहा हूं। यह '''Catalysis''' के लिए है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:00&lt;br /&gt;
| मैं '''C''' के किनारे पर और '''State transition''' रिएक्शन के square symbol पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| 09:08&lt;br /&gt;
| अब मैं स्पीशीज़ D जोड़ूँगा और इसे B के बगल में रखूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:15&lt;br /&gt;
| अब B से D तक एक '''State transition''' रिएक्शन जोड़ें। डिफ़ॉल्ट प्रतिक्रिया आईडी re2 है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:26&lt;br /&gt;
| मैं स्पीशीज़ E जोड़ूंगा और पिछली स्लाइड में दिखाए गए अनुसार उचित स्थिति में रखूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:35&lt;br /&gt;
| अब मैं '''Reaction''' टूलबार से इस आइकन को सेलेक्ट कर लूंगा, जो '''Inhibition reaction''' को प्रदर्शित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:44&lt;br /&gt;
| मैं '''E''' के किनारे पर और “State transition” रिएक्शन के इस वर्गाकार संकेत पर क्लिक करूंगा। यह दो बिंदुओं को जोड़ेगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:54&lt;br /&gt;
| अब हम एक सरल नेटवर्क देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:57&lt;br /&gt;
| अब अपने काम को सुरक्षित करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:00&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जायें। '''Save as''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:04&lt;br /&gt;
| मैं इसे “'''Simple Network”''' नाम दूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:06&lt;br /&gt;
| यह हमारे काम को '''.xml''' प्रारूप में सुरक्षित करेगा। '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
| अब हम सीखेंगे कि एक इमेज को कैसे एक्सपोर्ट करते हैं। ऐसा करने के लिए, '''File'''&amp;gt;'''Export Image''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:22&lt;br /&gt;
| आप इमेज को पीडीएफ, पीएनजी, जेपीईजी आदि जैसे विभिन्न प्रारूपों में सेव सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:29&lt;br /&gt;
| मैं इसे '''jpeg''' इमेज के रूप में सेव करुँगा। '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:35&lt;br /&gt;
| आइए देखते हैं कि नेटवर्क को ज़ूम कैसे करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:38&lt;br /&gt;
| हमारे पास ज़ूम के 4 विकल्प हैं - '''ज़ूम इन, ज़ूम आउट, ज़ूम फ़िट, ज़ूम रीसेट।''' &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:47&lt;br /&gt;
| मैं दो बार '''Zoom In''' आइकन पर क्लिक करूँगा। हम मैग्नीफाइड इमेज देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:54&lt;br /&gt;
| अब मैं '''Zoom Reset''' पर क्लिक करूँगा। नेटवर्क वास्तविक आकार में वापस आ जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:02&lt;br /&gt;
| Getting started with CellDesigner का यह स्पोकन ट्यूटोरियल यहीं समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:08&lt;br /&gt;
| संक्षेप में, हमने सेलडिज़ाइनर में मेनू एवं टूल बार के बारे में सीखा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:14&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर के विभिन्न क्षेत्र के बारे में। स्पीशीज़ एवं रिएक्शंस जैसे कम्पोनेंट्स के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:20&lt;br /&gt;
| हमने स्पीशीज़ एवं रिएक्शन कम्पोनेंट्स की मदद से सरल नेटवर्क बनाना सीखा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:26&lt;br /&gt;
| इसके अलावा हमने ज़ूम करना, नेटवर्क को सुरक्षित करना तथा एक इमेज को एक्सपोर्ट करना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:32&lt;br /&gt;
| एक असाइनमेंट के रूप में, सेलडिज़ाइनर 4.2 की मदद से एक नेटवर्क बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:39&lt;br /&gt;
| इस नेटवर्क में, A  और B प्रोटीन, उत्प्रेरक प्रोटीन C की उपस्थिति में एक यौगिक ( यौगिक1) बनाने के लिए जुड़ते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:51&lt;br /&gt;
|  यह यौगिक उत्प्रेरक D  के उपस्थित होने पर डिग्रेड हो जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:58&lt;br /&gt;
|आपको ऐसा एक नेटवर्क प्राप्त होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:01&lt;br /&gt;
| दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें। यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:13&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल्स प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है, अधिक जानकारी के लिए, कृपया '''contact@spoken-tutorial.org''' पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:28&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है, यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा समर्थित है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:41&lt;br /&gt;
| इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी '''http://spoken-tutorial.org/NMEICT-Intro''' पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:53&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं_____आपसे विदा लेता हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Getting-Started-with-CellDesigner/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Getting-Started-with-CellDesigner/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Getting-Started-with-CellDesigner/Hindi"/>
				<updated>2017-10-11T18:54:45Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 || '''Time''' || '''Narration'''   |- | 00:01 | Getting started with '''CellDesigner''' के स्पोकन ट्यूटोरियल में आप...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
| Getting started with '''CellDesigner''' के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:05&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे : सेलडिज़ाइनर के बारे में, सेलडिज़ाइनर में “मेनू” एवं “टूल” बार्स के बारे में।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:13&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर वर्कस्पेस में विभिन्न '''क्षेत्रों''' के बारे में।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:17&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर के “कम्पोनेंट्स” के बारे में, जिसमें '''Species''' एवं '''Reactions''' शामिल हैं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:23&lt;br /&gt;
| हम यह भी सीखेंगे कि एक सरल नेटवर्क कैसे बनाते हैं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:27&lt;br /&gt;
| नेटवर्क को सेव करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:29&lt;br /&gt;
| इमेज एक्सपोर्ट करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:30&lt;br /&gt;
| नेटवर्क को जूम करना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:33&lt;br /&gt;
| “सेलडिज़ाइनर” जीन रेगुलेटरी एवं बायोकेमिकल नेटवर्क बनाने के लिए एक प्रोसेस डायग्राम एडिटर है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:40&lt;br /&gt;
| प्रोसेस डाईग्राम कीटानो द्वारा प्रस्तावित किया गया था,  ये डायग्राम '''Systems Biology Markup Language (SBML)''' का उपयोग करके संग्रहित किए गए हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:50&lt;br /&gt;
| मैं विंडोज XP एवं सेलडिज़ाइनर वर्जन 4.2 का प्रयोग कर रहा हूँ। सेलडिज़ाइनर लिनक्स एवं मैक OS X पर भी काम करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:00&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर खोलने के लिए, डेस्कटॉप पर सेलडिज़ाइनर के शार्टकट आइकॉन पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| 01:07&lt;br /&gt;
|  इससे सेलडिज़ाइनर खुल जायेगा, अब इसके बारे में जानते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:12&lt;br /&gt;
| '''Menu''' बार में आपको विभिन्न मेनू विकल्प जैसे - '''File''', '''Edit''', '''Component''' ,'''View''', '''Database''' एवं अन्य मिलेंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:24&lt;br /&gt;
| '''Main Menu''' में आपको विभिन्न '''Toolbars''' दिखाई देंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:30&lt;br /&gt;
| यहाँ पर एडिटिंग, स्पीशीज़, रिएक्शन, कम्पोनेंट आदि के लिए '''Toolbars''' हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:38&lt;br /&gt;
| आगे बढ़ते हुए हम इनमें से कुछ के बारे में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:42&lt;br /&gt;
| आइए सेलडिज़ाइनर वर्कस्पेस के विभिन्न क्षेत्रों के बारे में सीखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:48&lt;br /&gt;
| जैसा कि आप देख सकते हैं, यहाँ 5 क्षेत्र हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:52&lt;br /&gt;
| दाहिनी तरफ '''Draw''' क्षेत्र है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:55&lt;br /&gt;
| यही वह जगह है, जहाँ हम नेटवर्क ड्रा करेंगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:58&lt;br /&gt;
| '''Draw''' क्षेत्र में आपको जो भी आकृतियाँ दिखाई देती हैं, उदाहरणार्थ - आयत, एक ओवल या एक रेखाखंड, “कम्पोनेंट” कहलाती हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:08&lt;br /&gt;
| कम्पोनेंट '''species''', '''reactions''' या '''compartment'''  के लिए एक सामान्य शब्द है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:14&lt;br /&gt;
| आप सेलडिज़ाइनर की वेबसाइट - '''www.celldesigner.org''' पर इन सभी संकेतो एवं उनके अर्थों की सूची देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
| मैं '''Documents'''  पर क्लिक करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:33&lt;br /&gt;
| अब स्टार्टअप गाइड पर क्लिक करते हैं। जो एक अन्य टैब पर भी है,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:40&lt;br /&gt;
| मैं सीधे पृष्ठ संख्या 82 पर जाऊँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:45&lt;br /&gt;
| यहाँ आप विभिन्न संकेत व उनके अर्थ देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:51&lt;br /&gt;
| अब सेलडिज़ाइनर विंडो पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|02:55&lt;br /&gt;
| '''Draw''' क्षेत्र के नीचे ही '''List''' क्षेत्र है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:59&lt;br /&gt;
| यहां आप किसी मॉडल के कम्पोनेंट्स एवं फंक्शन्स की सूची प्रदर्शित एवं संपादित कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:06&lt;br /&gt;
| “नोट्स” क्षेत्र का प्रयोग कम्पोनेंट के नोट्स प्रदर्शित एवं संपादित करने के लिए किया जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:12&lt;br /&gt;
| बाईं ओर, एक '''Tree''' क्षेत्र है, जो एक “ट्री स्ट्रक्चर” में शामिल कम्पोनेंट्स को सूचीबद्ध करता है। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:21&lt;br /&gt;
| इसके नीचे '''Layer''' क्षेत्र है, जो मॉडल की लेयरों को प्रदर्शित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:27&lt;br /&gt;
| बॉर्डरलाइनों को खिसका कर क्षेत्रों के आकार को बदला जा सकता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:33&lt;br /&gt;
| मैं कर्सर को बॉर्डरलाइन पर रखूँगा। आपको डबल हेडेड एरो दिखेगा। क्षेत्र को बढ़ाने या घटाने के लिए इसे खींचे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:45&lt;br /&gt;
| “लिस्ट” एवं “नोट्स” क्षेत्र की स्थिति बदलने की लिए&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
| '''View''' ऑप्शन पर जाकर '''List''' पर क्लिक करें और '''Right''' चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:56&lt;br /&gt;
| यह लिस्ट को बदलकर दाहिनी ओर कर देता है। डाउन डिफाल्ट है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:00&lt;br /&gt;
| अब स्लाइड पर वापस चलते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:05&lt;br /&gt;
| यह एक साधारण नेटवर्क है, जिसे हम बनायेंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:10&lt;br /&gt;
|  इस नेटवर्क में प्रोटीन '''A''', प्रोटीन  '''C''' के उत्प्रेरण के अंतर्गत प्रोटीन '''B '''के state transition से होकर गुजरता है। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:21&lt;br /&gt;
| इसके बदले में प्रोटीन ''' B''' प्रोटीन '''D''' के state transition से होकर गुजरता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:27&lt;br /&gt;
| यह ट्रांजीशन प्रोटीन '''E''' द्वारा बाधित होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:32&lt;br /&gt;
| अब एक नेटवर्क बनाते  हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:34&lt;br /&gt;
| मैं सेलडिज़ाइनर विंडो पर वापस जाऊंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:39&lt;br /&gt;
| अब फाइल पर और फिर न्यू पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:43&lt;br /&gt;
| “न्यू डॉक्यूमेंट” नामक एक छोटा डायलॉग बॉक्स खुलेगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:48&lt;br /&gt;
| यह '''name''' फ़ील्ड है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:50&lt;br /&gt;
| मैं “'''simple network”'''टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:53&lt;br /&gt;
| यहां आवश्यकतानुसार ऊंचाई  एवं चौड़ाई को बदल सकते हैं। हालांकि, मैं डिफ़ॉल्ट ऊंचाई और चौड़ाई रखूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:03&lt;br /&gt;
| '''OK''' पर क्लिक करें। आप '''Draw''' क्षेत्र के ऊपरी बाएं कोने पर प्रदर्शित नाम देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:12&lt;br /&gt;
| अब, एडिट पर जाएं और '''Grid snap''' एवं '''Grid visible''' को इनेबल करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:21&lt;br /&gt;
| “ड्रॉ” क्षेत्र में एक ग्रिड दिखाई देगा। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:25&lt;br /&gt;
| '''Grid snap''' कम्पोनेंट्स को ग्रिड के साथ ठीक से संरेखित कर देगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:29&lt;br /&gt;
| नेटवर्क पूर्ण हो जाने पर आप '''Grid visible''' को डी-सेलेक्ट कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
| कम्पोनेंट्स को जोड़ना शुरु करने से पहले, मैं आपको “स्पीशीज़” एवं “रिएक्शन” के कुछ उदाहरण दिखाता हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:42&lt;br /&gt;
| पहले हम “स्पीशीज़” को देखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:45&lt;br /&gt;
| यहाँ दिए गए संकेत '''जेनेरिक प्रोटीन,रिसेप्टर, आयन''' '''चैनल, truncated प्रोटीन, जीन,''' '''RNA''' आदि हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:58&lt;br /&gt;
| अब सर्वप्रथम हम '''State transition''', '''Heterodimer association''', '''Dissociation''', '''Catalysis, Inhibition''' आदि रिएक्शन देखते है ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:11&lt;br /&gt;
| हम '''Species''' टूल बार में पहले आइकॉन पर क्लिक करेंगे। यह आइकॉन प्रोटीन के लिए है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:22&lt;br /&gt;
| '''Draw area''' में कहीं भी क्लिक करें, जहां आप इस “species” को रखना चाहते हों।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:28&lt;br /&gt;
| मैं इसे '''Draw area''' के बाईं ओर रखूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:33&lt;br /&gt;
| एक छोटा डायलॉग बॉक्स खुलेगा और “species” का नाम पूछेगा।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:39&lt;br /&gt;
| मैं नई “species” का नाम “A” रखूँगा तथा ओके पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:46&lt;br /&gt;
| लिस्ट एरिया में बदलाव को भी देखें।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:50&lt;br /&gt;
| जैसाकि आप देख सकते हैं कि हमने '''Draw area''' में एक नई स्पीशीज़ जोड़ दी है। इसी तरह मैं “B” जोड़ूँगा।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:58&lt;br /&gt;
| किसी भी कम्पोनेंट को एडिट या मूव करने से पहले आपको इसे सेलेक्ट करना होगा।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:03&lt;br /&gt;
| कंपोनेंट को सेलेक्ट करने के लिए उस पर क्लिक करें। सुनिश्चित करें कि ऐसा करने से पहले सेलेक्ट आइकॉन ऑन हो।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:12&lt;br /&gt;
| मैं “A” के बग़ल में “B” को लाना चाहता हूँ। तो '''B''' क्लिक करें और इसे सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:17&lt;br /&gt;
| इसे खिसकाकर “A” के बगल में रखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:21&lt;br /&gt;
|  अब हम देखेंगे कि कंपोनेंट का आकर कैसे बदलते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:24&lt;br /&gt;
| मैं “A” पर क्लिक करुँगा। हमें उस पर छोटे वर्ग दिखाई देते हैं।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:29&lt;br /&gt;
| ये आकार परिवर्तित करने के लिए हैंडल हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:32&lt;br /&gt;
| मैं इस किनारे पर कर्सर रख कर खींचता हूँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:36&lt;br /&gt;
| हम देखते हैं कि “A” का आकार बदल गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:39&lt;br /&gt;
| कम्पोनेंट के आकार को बदलने का एक और तरीका है, जिसे हम अगले ट्यूटोरियल में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:46&lt;br /&gt;
| आप Ctrl-Z दबाकर पिछले कार्यों को “undo&amp;quot; कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:52&lt;br /&gt;
| यदि आप “re-do” करना चाहते हैं तो Ctrl-Y दबायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:54&lt;br /&gt;
| आप सीधे undo और redo के आइकॉन पर क्लिक करके भी यह कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:03&lt;br /&gt;
| अब reactions को जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:06&lt;br /&gt;
| एक रिएक्शन दो ऑब्जेक्ट्स के बीच का इंटरेक्शन है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:09&lt;br /&gt;
| यह एक स्टेट ट्रांजीशन रिएक्शन है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:12&lt;br /&gt;
|  अतः मैं '''Reaction'''  टूलबार में '''State transition''' आइकॉन पर क्लिक करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| 08:18&lt;br /&gt;
| '''A''' के किसी भी किनारे पर और फिर '''B''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:23&lt;br /&gt;
| इस प्रकार, आप देख सकते हैं कि रिएक्शन एरो अब '''A''' और '''B''' को जोड़ती है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:30&lt;br /&gt;
| पहले चुने गए कंपोनेंट को रिएक्टेंट के रूप में माना जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:35&lt;br /&gt;
| तो हमेशा पहले रिएक्टेंट को सेलेक्ट करना याद रखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:39&lt;br /&gt;
| डिफ़ॉल्ट रिएक्शन आईडी '''re1''' के रूप में आती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:43&lt;br /&gt;
| अब स्पीशीज़ C जोड़ते है और पिछली स्लाइड में दिखाए गए अनुसार उचित स्थिति में रखते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:54&lt;br /&gt;
| मैं '''Reaction''' टूलबार से इस आइकन का चयन कर रहा हूं। यह '''Catalysis''' के लिए है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|09:00&lt;br /&gt;
| मैं '''C''' के किनारे पर और '''State transition''' रिएक्शन के square symbol पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
| 09:08&lt;br /&gt;
| अब मैं स्पीशीज़ D जोड़ूँगा और इसे B के बगल में रखूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:15&lt;br /&gt;
| अब B से D तक एक '''State transition''' रिएक्शन जोड़ें। डिफ़ॉल्ट प्रतिक्रिया आईडी re2 है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:26&lt;br /&gt;
| मैं स्पीशीज़ E जोड़ूंगा और पिछली स्लाइड में दिखाए गए अनुसार उचित स्थिति में रखूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:35&lt;br /&gt;
| अब मैं '''Reaction''' टूलबार से इस आइकन को सेलेक्ट कर लूंगा, जो '''Inhibition reaction''' को प्रदर्शित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:44&lt;br /&gt;
| मैं '''E''' के किनारे पर और “State transition” रिएक्शन के इस वर्गाकार संकेत पर क्लिक करूंगा। यह दो बिंदुओं को जोड़ेगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:54&lt;br /&gt;
| अब हम एक सरल नेटवर्क देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:57&lt;br /&gt;
| अब अपने काम को सुरक्षित करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:00&lt;br /&gt;
| '''File''' पर जायें। '''Save as''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:04&lt;br /&gt;
| मैं इसे “'''Simple Network”''' नाम दूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:06&lt;br /&gt;
| यह हमारे काम को '''.xml''' प्रारूप में सुरक्षित करेगा। '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:12&lt;br /&gt;
| अब हम सीखेंगे कि एक इमेज को कैसे एक्सपोर्ट करते हैं। ऐसा करने के लिए, '''File'''&amp;gt;'''Export Image''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:22&lt;br /&gt;
| आप इमेज को पीडीएफ, पीएनजी, जेपीईजी आदि जैसे विभिन्न प्रारूपों में सेव सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:29&lt;br /&gt;
| मैं इसे '''jpeg''' इमेज के रूप में सेव करुँगा। '''Save''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:35&lt;br /&gt;
| आइए देखते हैं कि नेटवर्क को ज़ूम कैसे करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:38&lt;br /&gt;
| हमारे पास ज़ूम के 4 विकल्प हैं - '''ज़ूम इन, ज़ूम आउट, ज़ूम फ़िट, ज़ूम रीसेट।''' &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:47&lt;br /&gt;
| मैं दो बार '''Zoom In''' आइकन पर क्लिक करूँगा। हम मैग्नीफाइड इमेज देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:54&lt;br /&gt;
| अब मैं '''Zoom Reset''' पर क्लिक करूँगा। नेटवर्क वास्तविक आकार में वापस आ जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|11:02&lt;br /&gt;
| Getting started with CellDesigner का यह स्पोकन ट्यूटोरियल यहीं समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:08&lt;br /&gt;
| संक्षेप में, हमने सेलडिज़ाइनर में मेनू एवं टूल बार के बारे में सीखा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:14&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर के विभिन्न क्षेत्र के बारे में। स्पीशीज़ एवं रिएक्शंस जैसे कम्पोनेंट्स के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:20&lt;br /&gt;
| हमने स्पीशीज़ एवं रिएक्शन कम्पोनेंट्स की मदद से सरल नेटवर्क बनाना सीखा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:26&lt;br /&gt;
| इसके अलावा हमने ज़ूम करना, नेटवर्क को सुरक्षित करना तथा एक इमेज को एक्सपोर्ट करना भी सीखा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:32&lt;br /&gt;
| एक असाइनमेंट के रूप में, सेलडिज़ाइनर 4.2 की मदद से एक नेटवर्क बनाएँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:39&lt;br /&gt;
| इस नेटवर्क में, A  और B प्रोटीन, उत्प्रेरक प्रोटीन C की उपस्थिति में एक यौगिक ( यौगिक1) बनाने के लिए जुड़ते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:51&lt;br /&gt;
|  यह यौगिक उत्प्रेरक D  के उपस्थित होने पर डिग्रेड हो जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:58&lt;br /&gt;
|आपको ऐसा एक नेटवर्क प्राप्त होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:01&lt;br /&gt;
| दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें। यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:13&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल्स प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है, अधिक जानकारी के लिए, कृपया '''contact@spoken-tutorial.org''' पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:28&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है, यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा समर्थित है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:41&lt;br /&gt;
| इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी '''http://spoken-tutorial.org/NMEICT-Intro''' पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:53&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं_____आपसे विदा लेता हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Installation-of-CellDesigner/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Installation-of-CellDesigner/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Installation-of-CellDesigner/Hindi"/>
				<updated>2017-10-11T16:58:07Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 | &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;   |- |  00:01 | '''CellDesigner''' इंस्टालेशन के स्पोकन ट्यूटो...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:01&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner''' इंस्टालेशन के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:05&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगें : '''Windows''' ऑपरेटिंग सिस्टम पर '''CellDesigner 4.3''' डाउनलोड एवं इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:14&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल को रिकॉर्ड करने के लिये, हम '''Windows XP''' एवं '''CellDesigner''' संस्करण 4.3 का प्रयोग कर रहा हूँ&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:21&lt;br /&gt;
| कृपया नोट करें कि '''CellDesigner''', '''Linux''' एवं '''Mac OS X''' पर भी कार्य करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:27&lt;br /&gt;
| कृपया ध्यान दें कि यदि आप सॉफ्टवेयर इंस्टाल करना चाहते हैं तो आपका एडमिन यूजर होना आवश्यक है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:34&lt;br /&gt;
| आप '''www.celldesigner.org''' वेबसाइट से '''CellDesigner''' डाउनलोड कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:42&lt;br /&gt;
| '''home page''' पर, आपको '''downloads''' टैब मिलेंगें। इस पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:48&lt;br /&gt;
| यह आपको दूसरे पेज पर ले जाएगा। नीचे स्क्रॉल करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:53&lt;br /&gt;
| '''Download CellDesigner''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें।'''Download''' हेडिंग के अंतर्गत, चार लिंक मौजूद हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:03&lt;br /&gt;
| पहले लिंक यानी '''Download for windows 32 bit''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:09&lt;br /&gt;
|  यह आपको दूसरे पेज पर ले जाएगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:11&lt;br /&gt;
| यहाँ पर दो विकल्प हैं - '''Registered User''' और '''First Time User'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:17&lt;br /&gt;
| चूँकि अभी आप ''First Time User''' हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:21&lt;br /&gt;
| '''First Time User''' पर क्लिक करें। '''Continue ''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:25&lt;br /&gt;
| अब आपको अपने विवरण भरने हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
| मैं अपने विवरण भरता हूँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:30&lt;br /&gt;
| एक बार विवरण भरने के बाद, नीचे स्क्रॉल करें और '''Download''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:37&lt;br /&gt;
| आपको केवल इस जानकारी को एक बार भरना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:41&lt;br /&gt;
| बाद में, यदि आप नया वर्जन इंस्टाल करते हैं, तब आपको '''Registered user''' पर क्लिक करना होगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:48&lt;br /&gt;
| ईमेल एड्रेस एवं पासवर्ड टाइप करें तथा आपको इस तरह सेटअप फाइल मिलेगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:53&lt;br /&gt;
| अब '''Save File'''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:56&lt;br /&gt;
| इससे '''set-up''' फाइल डाउनलोड होने लगेगी। इसमें कुछ मिनट लगेंगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:02&lt;br /&gt;
| डाउनलोडिंग पूर्ण होने के बाद, '''set-up ''' फाइल खोलें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:07&lt;br /&gt;
| इस पर क्लिक करें। ''' Run''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:12&lt;br /&gt;
| '''Next''' बटन पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:14&lt;br /&gt;
| '''I accept the agreement''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:17&lt;br /&gt;
| '''Next''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:20&lt;br /&gt;
| अपने कंप्यूटर पर '''CellDesigner''' इंस्टाल करने के लिये एक लक्ष्यित फोल्डर चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:25&lt;br /&gt;
| '''Next''' बटन पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:27&lt;br /&gt;
| '''Next''' बटन पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:31&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन प्रक्रिया पूर्ण करने के लिए '''Finish''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:36&lt;br /&gt;
| आपको कुछ निर्देश मिलेंगे। इसे ध्यानपूर्वक पढ़ें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:40&lt;br /&gt;
| और फिर '''OK''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:44&lt;br /&gt;
| अब सेलडिज़ाइनर खोलने के लिए डेस्कटॉप पर '''shortcut CellDesigner icon''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:52&lt;br /&gt;
| यह '''CellDesigner''' '''Interface''' है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:56&lt;br /&gt;
| आने वाले ट्यूटोरियलों में हम मेनू बार्स, टूल बार्स एवं विभिन्न पैनलों के बारे में सीखेगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:02&lt;br /&gt;
| यह '''CellDesigner''' की मदद से खींचा गया एक मॉडल है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
| यहां यह सब्सट्रेट एंजाइम के साथ बंधन बनाता है, और एंजाइम-सब्सट्रेट कॉम्प्लेक्स बनता है। यह सब्सट्रेट उत्पाद में परिवर्तित हो जाता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
| अब इस मॉडल को सेलडिज़ाइनर में देखते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:20&lt;br /&gt;
| हम '''CellDesigner''' का उपयोग करके कई ऐसे जैविक नेटवर्क ड्रा कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:25&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन का परीक्षण भलीभांति हो गया है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:30&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर की विंडो पर वापिस जाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:34&lt;br /&gt;
| यहाँ सिर्फ एक ''' Protein ''' जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
| फाइल में जायें, '''New''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:41&lt;br /&gt;
| मैं इसे '''trial''' नाम दूंगा। ok पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:45&lt;br /&gt;
| मैं '''protein''' चुनता हूँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:48&lt;br /&gt;
| यहाँ क्लिक करें और इसे 'A'  नाम दें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:52&lt;br /&gt;
| और ''' OK''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:55&lt;br /&gt;
| अगले ट्यूटोरियल में, हम इसके साथ आगे बढ़ेंगें और यह मॉडल बनाएंगे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:01&lt;br /&gt;
| सेलडिज़ाइनर के इंस्टालेशन का यह स्पोकन ट्यूटोरियल यहीं समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:07&lt;br /&gt;
| इस ट्यूटोरियल में हमने सीखा - विंडोज ऑपरेटिंग सिस्टम पर सेलडिज़ाइनर 4.3 डाउनलोड एवं इंस्टाल करना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:15&lt;br /&gt;
| दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें। यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:27&lt;br /&gt;
| '''स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट ''' टीम - कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है। अधिक जानकारी के लिए, कृपया contact@spoken-tutorial.org  पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है, यह NMEICT, MHRD, भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी spoken-tutorial.org/NMEICT-Intro लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:06&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेता हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C3/Customizing-Diagram-Layout/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C3/Customizing-Diagram-Layout/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C3/Customizing-Diagram-Layout/Hindi"/>
				<updated>2017-10-11T15:31:11Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 || '''Time''' || '''Narration'''   |- | 00:01 |  नमस्कार। ‘Customizing Diagram Layout’ के इस ट्यूटोरियल में...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  नमस्कार। ‘Customizing Diagram Layout’ के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:08&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे:  '''Reaction line''' के रंग, आकार एवं चौड़ाई को बदलना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:19&lt;br /&gt;
| '''Anchor points''' को '''Reaction line'' से जोड़ना  '''Components''' को संरेखित करना '''Reaction ids''' दिखाना/छिपाना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:30  &lt;br /&gt;
|  हम यह भी सीखेंगे : '''Components''' में नोट्स जोड़ना '''Protein''' को एडिट करना जानकारी एडिट करना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|00:39&lt;br /&gt;
| और डायग्राम का एक बर्ड आई व्यू प्राप्त करना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:44&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल को रिकार्ड करने के लिये, मैं '''Ubuntu Linux OS 14.04''' '''CellDesigner version 4.3'''  '''Java version 1.7''' का प्रयोग कर रहा हूँ&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:01&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल पर आगे बढ़ने के लिए, शिक्षार्थियों को  '''Undergraduate Biochemistry''' एवं '''CellDesigner इंटरफ़ेस''' से परिचित होना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:12&lt;br /&gt;
| यदि ऐसा नहीं है, तो प्रासंगिक '''CellDesigner tutorials''' के लिए कृपया '''Spoken Tutorial''' वेबसाइट पर आएं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:20&lt;br /&gt;
|  शुरू करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:22&lt;br /&gt;
|  पिछले ट्यूटोरियल में से एक का असाइनमेंट था - '''Methionine Biosynthesis''' के लिए '''process diagram''' बनाना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:32&lt;br /&gt;
|  मैं इस ट्यूटोरियल के उदाहरण के रूप में उसी डायग्राम का प्रयोग करने जा रहा हूँ। और मैं दिखाऊँगा कि इसे कैसे कस्टमाइज करते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:43&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner''' इंटरफ़ेस पर स्विच करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:47&lt;br /&gt;
| आपको यहाँ '''Methionine Biosynthesis''' के लिए '''process diagram ''' दिखाई दे रहा है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:53&lt;br /&gt;
| ट्यूटोरियल को यहाँ रोकें और '''Methionine Biosynthesis process diagram''' खोलें, जो अपने बनाया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:01&lt;br /&gt;
|  यदि आपके पास कोई सेव की गयी फाइल नहीं है, तो आप दी गई कोड फाइल से खोल सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:08&lt;br /&gt;
|  अब '''diagram''' को कस्टमाइज करना शुरू करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:12&lt;br /&gt;
|  ''' Cell designer'''  इंटरफ़ेस पर वापस जाते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:16&lt;br /&gt;
|  शुरु करने के लिये, मैं '''Reaction line''' की चौड़ाई और रंग बदलूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:22&lt;br /&gt;
|  ऐसा करने के लिये, मैं ''' Homoserine '''and '''Succinylhomoserine''' के बीच   '''State Transition'' का चयन कर रहा हूँ ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:30&lt;br /&gt;
| अब मुख्य मेनू बार में “'''Component'''” में जाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:35&lt;br /&gt;
| और “'''Change color &amp;amp; shape'''” विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:39&lt;br /&gt;
| वैकल्पिक रूप से, आप '''Reaction line''' पर राइट क्लिक करके “'''Change color &amp;amp; shape'''” विकल्प चुन सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:47&lt;br /&gt;
|  “'''Change color &amp;amp; shape”''' नामक एक डायलॉग बॉक्स स्क्रीन पर दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:53&lt;br /&gt;
|  एक मोटी '''Reaction line''' के लिये, '''Line Width ''' को 1.0 से उच्च मान में बदलें।  &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:02&lt;br /&gt;
| मैं इसे बदलकर 3.0 करूँगा&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:06&lt;br /&gt;
|  '''Reaction line''' का रंग बदलने के लिये, ''' Color panel''' में जाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:12&lt;br /&gt;
|  '''Color panel''' में हम एक हैंडल जैसे पॉइंटर युक्त कलर व्हील देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:19&lt;br /&gt;
|  पॉइंटर पर क्लिक करें तथा दबाए रखें और पसंदीदा रंग चुनने के लिए घुमाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:25&lt;br /&gt;
| मैं नीले रंग का शेड चुनूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:28&lt;br /&gt;
| इसके बाद, रंग त्रिभुज में कहीं भी क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:34&lt;br /&gt;
| अब, पॉइंटर पर छोटे वृत्तों को क्लिक करें और छोड़ें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:40&lt;br /&gt;
|  सभी संशोधन करने के बाद, '''Apply''' और फिर '''Ok''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:48&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि '''Reaction line''' अब मोटी और नीले रंग की हो गई है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:55&lt;br /&gt;
|  इसके बाद हम सीखेंगे कि '''Reaction line''' पर '''Anchor points''' को कैसे जोड़ेंगे।                                                                 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:01&lt;br /&gt;
|  और '''Anchor points''' - '''Reaction lines''' के चारों ओर घुमाने में क्यों उपयोगी है&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:09&lt;br /&gt;
|  इन्हें सही आकार दें और उन्हें '''draw area''' में सही स्थिति में रखें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:16&lt;br /&gt;
|  '''CellDesigner interface''' पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:20&lt;br /&gt;
|  कोई भी  '''Reaction line''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:23&lt;br /&gt;
| हम '''Homoserine''' और '''SuccinylHomoserine''' के बीच उसी '''State Transition reaction line''' का चयन करेंगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:31&lt;br /&gt;
|  इस लाइन पर, कर्सर का प्रयोग करके, वह सटीक स्थिति चुनें, जहाँ '''Anchor point''' रखा जाना चाहिए।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:39&lt;br /&gt;
|  एक बार सटीक पॉइंट चुनने के बाद, राइट क्लिक करें और '''Add Anchor Point''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   04:47&lt;br /&gt;
|  आप '''Reaction line''' पर चुनी गई सटीक स्थिति पर नए जोड़े गए '''Anchor point''' देंखेगें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:55&lt;br /&gt;
|  मैं आपको बताता हूँ कि '''Anchor Points''' एक रिएक्शन लाइन को बदलने में कैसे मदद कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:03&lt;br /&gt;
|  एक नई विंडो खोलें और इसे '''Anchor''' नाम दें। ''' OK''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   05:11&lt;br /&gt;
| अब '''GTP/GDP''' के आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:18&lt;br /&gt;
| और ड्रा एरिया पर कहीं भी क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:22&lt;br /&gt;
| '''Reaction line''' पर राइट क्लिक करें और ''' Add Anchor point''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:29&lt;br /&gt;
| '''Reaction line''' को खींचे और ड्रा एरिया पर कहीं भी छोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:37&lt;br /&gt;
|  इसके बाद हम देखेंगे कि '''draw area''' के कम्पोनेंट्स को कैसे '''align''' करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:44&lt;br /&gt;
| '''Methionine '''biosynthesis प्रोसेस डायग्राम विंडो पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:50&lt;br /&gt;
|  हाइलाइटेड '''Reaction line''' को अनचेक करने के लिए ड्रा एरिया पर कहीं भी क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:56&lt;br /&gt;
| अब ''''Shift'''' कुंजी को दबाकर रखें और '''draw area''' पर कई '''Species''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:04&lt;br /&gt;
|  '''Edit''' मेनू पर जाएँ, नीचे स्क्रॉल करें '''Alignment''' चुनें और '''Alignment type''' पर क्लिक करें।  &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:15&lt;br /&gt;
|  वैकल्पिक रूप से, टूलबार पर '''Alignment ''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:21&lt;br /&gt;
|  अपने आप टूलबार पर अन्य '''Alignment''' विकल्प खोजें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:27&lt;br /&gt;
|  एलाइनमेंट को अनडू करें और आगे बढ़ें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:31&lt;br /&gt;
|  '''Reaction''' पर कार्य करते समय, हम '''process diagram''' पर '''Reaction ids''' को कैसे दिखा/ छिपा सकते हैं?&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:39&lt;br /&gt;
| आइए यह सीखते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:41&lt;br /&gt;
| ''''View'''' पर जाएँ, नीचे स्क्रॉल करें और ''''Show Reaction Id'''' को अनचेक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:48&lt;br /&gt;
| '''draw area''' पर संबंधित रिएक्शंस पर '''Reaction ids''' अब दिखाई नहीं देंगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:55&lt;br /&gt;
| यदि आप '''Reaction Id do the following''' दिखाना चाहते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:01&lt;br /&gt;
| ''''View'''' पर जाएँ, नीचे स्क्रॉल करें और ''''Show Reaction Id'''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:08&lt;br /&gt;
| '''Reaction ids''', '''draw area''' पर संबंधित '''reactions''' पर दिखाई देंगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:15&lt;br /&gt;
|  हम '''draw area''' पर सभी '''Components''' (Compartment, Species या Reaction) में नोट्स जोड़ सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:21&lt;br /&gt;
|  आइए इसे करना सीखते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:24&lt;br /&gt;
|  '''draw area''' पर एक '''Species''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:28&lt;br /&gt;
| मैं '''CoA''' पर क्लिक करूंगा।  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:32&lt;br /&gt;
|  नीचे स्क्रॉल करें और ‘'''Species Notes'''’ पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:35&lt;br /&gt;
| एक पॉप अप मेनू दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:38&lt;br /&gt;
|  ''''Species Notes'''' नामक डायलॉग बॉक्स खुलता है। '''Species''' से संबंधित टेक्स्ट टाइप करें&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:46&lt;br /&gt;
|  मैं निम्नलिखित टाइप करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:49&lt;br /&gt;
|  ''''OK'''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:51&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि नोट्स संबंधी जानकारी को '''Notes Area''' में दिखाया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:58&lt;br /&gt;
|  वैकल्पिक रूप से, '''Species''' में नोट्स जोड़ने के लिये, '''draw area''' में एक '''Species''' पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:06&lt;br /&gt;
| मैं '''Succinate''' पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:09&lt;br /&gt;
|  इसके बाद, '''CellDesigner''' विंडो के निचले दाएं कोने पर स्थित '''Edit Notes''' टैब पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:18&lt;br /&gt;
| एक पॉप अप विंडो खुलेगी।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:21&lt;br /&gt;
| '''Species''' से संबंधित टेक्स्ट टाइप करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:25&lt;br /&gt;
|  मैं टाइप करूँगा एवं ''''OK'''' पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:30&lt;br /&gt;
|  इसी तरह, हम एक '''Protein''' को एडिट कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  08:35&lt;br /&gt;
|  ऐसा करने के लिए, '''draw area''' पर एक कम्पोनेंट पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:40&lt;br /&gt;
|  मैं '''Homoserinesuccinyltransferase''' पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:46&lt;br /&gt;
|  नीचे स्क्रॉल करें और '''Edit Protein''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:51&lt;br /&gt;
|  स्क्रीन पर '''Protein''' नामक एक डायलॉग बॉक्स दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:55&lt;br /&gt;
| नाम बॉक्स में '''Protein''' का नाम दर्ज करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:00&lt;br /&gt;
| मैं नाम बॉक्स में '''O-succinyltransferase''' टाइप करूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:06&lt;br /&gt;
| '''‘Update’''' पर क्लिक करें और डायलॉग बॉक्स बंद करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:11&lt;br /&gt;
|  हम एक '''Protein''' में क्षेत्र भी जोड़ सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:15&lt;br /&gt;
| '''draw area''' पर एक '''Protein''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:19&lt;br /&gt;
| मैं '''O-succinyltransferase''' पर राइट क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:24&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और '''Edit Protein''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:29&lt;br /&gt;
|  स्क्रीन पर '''Protein''' नामक एक डायलॉग बॉक्स दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:33&lt;br /&gt;
|  ‘'''residues/regions'''’ टैब के अंतर्गत, ''''Add'''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:40&lt;br /&gt;
| डायलॉग बॉक्स - ModificationResidue/Bindingregion''' में :&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:46&lt;br /&gt;
| ड्रॉप डाउन मेनू से ‘'''Binding region''' का '''‘Type’''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:52&lt;br /&gt;
| कर्सर को आवश्यक मान पर मूव करके आकार एवं कोण बदलें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:59&lt;br /&gt;
| इस डेमो के लिये, मैं '''Size''' 15 और '''Angle''' 38 चुनूँगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:09&lt;br /&gt;
|  फिर ‘'''Close'''’ पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:12&lt;br /&gt;
|  '''Update''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:14&lt;br /&gt;
|  और बॉक्स बंद करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:17&lt;br /&gt;
|  चूँकि हमें '''Methionine Biosynthesis''' में क्षेत्र जोड़ने की आवश्यकता नहीं है, मैं इन परिवर्तनों को अनडू कर दूंगा।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:25&lt;br /&gt;
|  फिर, हम जानकारी को एडिट करना सीखते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:30&lt;br /&gt;
| '''draw area''' पर '''component ''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:33&lt;br /&gt;
|  मैं Homoserine पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:37&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और ‘'''Edit Information’''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:41&lt;br /&gt;
| स्क्रीन पर '''‘Edit Information’''' नामक डायलॉग बॉक्स दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:46&lt;br /&gt;
| डायलॉग बॉक्स में, निम्नलिखित करें - ‘'''state'''’ टैब के अंतर्गत '''Open''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:54&lt;br /&gt;
| ‘'''prefix'''’ टैब के अंतर्गत के तहत '''mt''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:59&lt;br /&gt;
| '''‘Label’''' टैब के अंतर्गत '''dna''' चुनें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:04&lt;br /&gt;
| '''‘Ok’''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:07&lt;br /&gt;
| आप ड्रा एरिया पर दिखाई देने वाली जानकारी '''mt:dna''' देख सकते हैं&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:15&lt;br /&gt;
| मैं '''Edit Information''' को अनडू कर दूँगा, क्योंकि हमें '''Methionine Biosynthesis''' में इसकी आवश्यकता नहीं है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:23&lt;br /&gt;
| कुछ मामलों में, '''process diagram''' जटिल हो सकता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:28&lt;br /&gt;
|  ऐसे मामलों में, '''Bird's eye view''' मदद कर सकता है, क्योंकि एक बड़े मॉडल के अन्दर नेविगेट करना आसान है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:37&lt;br /&gt;
|  '''Bird's eye''' '''view''' आइकॉन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:41&lt;br /&gt;
|  '''Bird’s Eye View''' में रेड स्क्वायर खींचे।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:46&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि '''draw area''' पर view उसके अनुसार चलता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:52&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल यहीं समाप्त होता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:56&lt;br /&gt;
|  आइए सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा : '''Reaction line''' का रंग, आकार एवं चौड़ाई बदलना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:07&lt;br /&gt;
|  '''Anchor points''' को '''Reaction line'' से जोड़ना  '''Components''' को संरेखित करना '''Reaction ids''' दिखाना/छिपाना&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:18&lt;br /&gt;
|  हमने यह भी सीखा है- '''Components''' में नोट्स जोड़ना &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:23&lt;br /&gt;
| '''Protein/Gene''' एडिट करना, जानकारी एडिट करना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:27&lt;br /&gt;
| और डायग्राम का '''Bird’s Eye View''' प्राप्त करना।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:32&lt;br /&gt;
| असाइनमेंट के लिए, सेलडिज़ाइनर में टूल्स का उपयोग करके एक ग्लाइकोलिसिस प्रोसेस डायग्राम बनाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:41&lt;br /&gt;
| '''Reaction line''' की विभिन्न आकृतियाँ खोजें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:47&lt;br /&gt;
| दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें, यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:52&lt;br /&gt;
| अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:57&lt;br /&gt;
|  '''स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट''' टीम - कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:06&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया contact@spoken-tutorial.org  पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:13&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है। यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी दिए गए लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  13:29&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेता हूँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C3/Build-and-Modify-Process-Diagram/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C3/Build-and-Modify-Process-Diagram/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C3/Build-and-Modify-Process-Diagram/Hindi"/>
				<updated>2017-10-04T10:06:56Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;'''Title of the Script''': Build and Modify Process Diagram '''Author''': Bella Tony '''Keywords''': Process Diagram, Macros, Alanine Biosythesis, Generic Protein, Aminotransf...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;'''Title of the Script''': Build and Modify Process Diagram&lt;br /&gt;
'''Author''': Bella Tony&lt;br /&gt;
'''Keywords''': Process Diagram, Macros, Alanine Biosythesis,&lt;br /&gt;
Generic Protein, Aminotransferase&lt;br /&gt;
{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:01&lt;br /&gt;
|  नमस्कार। '''सेल डिज़ाइनर''' में '''Build''' '''and Modify Process Diagram''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
|   इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे : '''Macros''' का उपयोग करना,  कंपोनेंट्स को ड्रा एरिया में मूव करना,  रिएक्शन लाइन को स्पीशीज़ के आसपास जोड़ना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:18&lt;br /&gt;
|  रिएक्शन लाइन को संरेखित करना एवं बढ़ाना, एक '''Product''' एवं एक '''Reactant''' जोड़ना।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:23&lt;br /&gt;
|   इस ट्यूटोरियल के लिए, मैं '''Ubuntu Linux OS 14.04'''  '''CellDesigner '''version '''4.3''' '''Java version 1.7''' का प्रयोग कर रहा हूं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:35&lt;br /&gt;
|   इस ट्यूटोरियल पर आगे बढ़ने के लिए, शिक्षार्थियों को  Undergraduate''' Biochemistry''' '''CellDesigner '''इंटरफ़ेस से परिचित होना चाहिए।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:43&lt;br /&gt;
| यदि ऐसा नहीं है, तो प्रासंगिक '''CellDesigner tutorials''' के लिए कृपया '''Spoken Tutorial''' वेबसाइट पर आएं&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:51&lt;br /&gt;
|   शुरू करते हैं&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:53&lt;br /&gt;
|   आपको यहां '''Alanine Biosynthesis''' का एक पारंपरिक डायग्राम दिखाई दे रहा है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:58&lt;br /&gt;
|   अब, हम इस प्रोसेस डायग्राम को बनाने के लिए '''CellDesigner''' का उपयोग करेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:02&lt;br /&gt;
|   एक साथ '''Ctrl+Alt+T''' कुंजी दबा कर '''terminal''' खोलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:09&lt;br /&gt;
|  अब '''./runCellDesigner4.3'''  टाइप करें तथा '''Enter''' दबाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:20&lt;br /&gt;
|   अब आपके टर्मिनल पर सेल डिज़ाइनर विंडो खुल गई है&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:24&lt;br /&gt;
|  '''CTRL+N''' दबाकर एक नई फाइल खोलें तथा इसे '''Build''' '''and Modify Process Diagram''' नाम दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:34&lt;br /&gt;
|  चौड़ाई एवं ऊंचाई को डिफॉल्ट रखें तथा '''Ok''' बटन पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:39&lt;br /&gt;
|   अब ‘'''Macros’''' के बारे में जानते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:42&lt;br /&gt;
|  '''Macros''' अक्सर प्रयोग किए जाने वाले '''Components''' सेट हैं, जो आसानी से डायग्राम बनाने में मदद करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:47&lt;br /&gt;
|  टूलबार पर, '''Catalysis ''' के लिए '''Macros''' आइकन पर क्लिक करें तथा ड्रॉ एरिया पर क्लिक करें। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:57&lt;br /&gt;
| हमारे पास अब ड्रॉ एरिया में एक '''Macros-Catalysis reaction ''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:02&lt;br /&gt;
|    सभी कंपोनेंट्स को ड्रा एरिया के दूसरी तरफ मूव करना  सीखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:08&lt;br /&gt;
|   इसके लिए ''''Edit''''  मेनू पर क्लिक करें और फिर ''''Select All'''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:16&lt;br /&gt;
| इसके अलावा आप '''Ctrl + A''' कुंजियों का प्रयोग कर सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:21&lt;br /&gt;
| अब सभी '''Components''' हाईलाइट हो चुके हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:24&lt;br /&gt;
|   अब हाईलाइट हो चुके कंपोनेंट्स पर कहीं भी क्लिक करें और उन्हें  वांछित स्थिति तक ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:30&lt;br /&gt;
|   आगे बढ़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:32&lt;br /&gt;
|   हाइलाइट किए गए कंपोनेंट को हटाने के लिए ड्रा एरिया पर कहीं भी क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:37&lt;br /&gt;
|   पुनः ड्रा एरिया में, '''Generic Protein S1''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:43&lt;br /&gt;
|   फिर ''''Change Identity'''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:47&lt;br /&gt;
|  ''''class'''' बॉक्स में, '''Protein''' को '''Simple Molecule''' में बदलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:53&lt;br /&gt;
|  '''Name''': '''2-keto-isovalerate''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:58&lt;br /&gt;
| और फिर '''‘Apply’''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:02&lt;br /&gt;
|   ‘'''The Same Species Exists'''’ डायलॉग बॉक्स में '''‘No’''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:10&lt;br /&gt;
|   हालांकि यदि आप स्पिशीज़ के सभी कंपोनेंट्स पर इस परिवर्तन को प्रभावी करना चाहते हैं, तो ‘'''Yes'''’ पर क्लिक करें। यहां मैं ''' ‘No’''' पर क्लिक करुंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:20&lt;br /&gt;
|   देखें '''Generic Protein S1, ''' अब '''2-keto-isovalerate''' नामक '''simple molecule'''  बन गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:30&lt;br /&gt;
|मैं नाम को समायोजित करने के लिए अणु को ड्रैग करुंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:34&lt;br /&gt;
|  '''end-point''' के केंद्र में राइट क्लिक करें, '''Generic protein'''-'''S1 '''  जो एक '''product''' है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:42&lt;br /&gt;
| पहचान को '''Simple Molecule''' से बदलें और इसे '''Valine''' नाम दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:50&lt;br /&gt;
|  '''Apply'''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:52&lt;br /&gt;
|  आपके पास ड्रा एरिया में ''' Valine''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:36&lt;br /&gt;
|  फिर,  उत्प्रेरक ''' S2''' का नाम बदलें। इस पर राइट क्लिक करें तथा '''Edit Protein''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:06&lt;br /&gt;
| '''‘name’''' में, '''Aminotransferase''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:11&lt;br /&gt;
|  '''Update''' पर क्लिक करें  और डायलॉग बॉक्स बंद  करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:16&lt;br /&gt;
| नाम को समायोजित करने के लिए अणु के कोने को ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:21&lt;br /&gt;
|  फिर, लिंक की गई रिएक्शन की स्थिति को बदलते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:25&lt;br /&gt;
|  ''''end-point'''' '''species''' यानी '''Valine''' के केंद्र पर क्लिक करें तथा ड्रैग करके वांछित स्थान में ड्रॉप करें'''।'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:33&lt;br /&gt;
|  '''Aminotransferase''' के साथ इसे दोहराएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:37&lt;br /&gt;
|  देखें कि लिंक की गई रिएक्शन ‘'''end-point’ Species''' की गति का अनुपालन करती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
|  अब हम सीखेंगें कि '''reaction line''' को '''species''' के आसपास कैसे जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:49&lt;br /&gt;
|  '''Reaction line''' को '''Species''' के आसपास 16 कनेक्शन बिंदुओं में से किसी के साथ भी जोड़ा जा सकता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:56&lt;br /&gt;
|मैं तुम्हें दिखाऊंगा कि ऐसा कैसे करना है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:59&lt;br /&gt;
|  '''CTRL+N''' दबाकर एक नई विंडों खोलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:04&lt;br /&gt;
|  इस फाइल को ''' Connection points''' नाम दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:08&lt;br /&gt;
|   चौड़ाई एवं ऊँचाई को डिफॉल्ट रखें तथा '''Ok''' बटन पर  क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:14&lt;br /&gt;
|   ड्रा एरिया में, दो '''generic proteins''' ड्रा करें तथा उन्हें '''Protein 1''' एवं '''Protein 2''' नाम दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:23&lt;br /&gt;
|    मुख्य मेनू में, '''State Transition''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:28&lt;br /&gt;
| फिर, ड्रा एरिया में, माउस को ‘'''start-point'''' '''Species, Protein 1''' पर घुमाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:36&lt;br /&gt;
|   देखें कि सभी 16 कनेक्शन पॉइंट ग्रे रंग में हाइलाइट हो जाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:42&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि जब कर्सर इनमें से किसी एक कनेक्शन पॉइंट पर जाता है, तो यह नीले रंग का हो जाएगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:49&lt;br /&gt;
|   एक कनेक्शन पॉइंट पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:53&lt;br /&gt;
|   उसी तरह, माउस को ‘'''end-point'''' '''Species''' यानी '''Protein 2''' पर घुमाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:00&lt;br /&gt;
|   पुनः,  उपरोक्त व्याख्या के अनुसार, आवश्यक कनेक्शन पॉइंट पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:05&lt;br /&gt;
|   चयनित कनेक्शन पॉइंट्स के बीच एक '''State Transition''' रिएक्शन लाइन बन गई है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:12&lt;br /&gt;
|   फिर,  हम '''Reaction line''' को संरेखित करेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:16&lt;br /&gt;
|  '''Protein 1''' एवं '''Protein 2''' के बीच '''State transition reaction line''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:21&lt;br /&gt;
| ध्यान दें कि '''reaction line''' पर 2 '''process nodes''' हाइलाइट हो जाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:27&lt;br /&gt;
| यदि हम माउस को 2 '''process nodes''' में से किसी एक पर घुमाते हैं, तो एक ‘'''plus’''' चिन्ह दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:34&lt;br /&gt;
|  '''process nodes''' में से एक पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:37&lt;br /&gt;
| अब पॉइंटर को ड्रैग करें तथा वांछित '''connection point'''पर रखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:43&lt;br /&gt;
|   हाइलाइट किए गए कंपोनेंट्स को अनचेक करने के लिए ड्रा एरिया में कहीं भी क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:49&lt;br /&gt;
|  '''reaction line''' को बढ़ाने या फैलाने के लिए,  पहले इस पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:54&lt;br /&gt;
|   अब '''start-point''' या '''end-point Species''' पर स्थित '''process nodes''' में से किसी एक पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:01&lt;br /&gt;
|  '''reaction line'''  को फैलाने के लिए माउस को वांछित कनेक्शन पॉइंट तक ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:07&lt;br /&gt;
|   यहां से, हम प्रोसेस डायग्राम के साथ आगे बढ़ेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:12&lt;br /&gt;
|  '''Build''' '''and Modify Process Diagram'''  विंडो पर वापस आएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:16&lt;br /&gt;
|   मौजूदा रिएक्शन में एक '''Reactant'''  एवं एक '''Product''' जोड़ें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:21&lt;br /&gt;
|      टूल बार से, 2 '''simple molecules''' पर क्लिक करके ड्रा एरिया पर लाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:27&lt;br /&gt;
|   उन्हें '''Glutamate''' एवं ''' 2-Oxoglutarate''' नाम दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:36&lt;br /&gt;
|  उन्हें ड्रैग करें तथा '''Simple molecules:''' '''2-keto-isovalerate''' एवं '''Valine'''के नजदीक रखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:44&lt;br /&gt;
|   पूर्व में बताए गए अनुसार, कंपोनेंट्स को ड्रा एरिया में  संरेखित करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:49&lt;br /&gt;
|  पूर्व में बताए गए विवरण से, मैंने अब कंपोनेंट्स को संरेखित कर लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:55&lt;br /&gt;
|   टूल बार पर, '''‘Add Product’''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:00&lt;br /&gt;
|   अब माउस को '''State Transition''' reaction between ''' 2-keto-isovalerate '''and '''Valine'''  पर घुमाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:07&lt;br /&gt;
|  ''' '''highlighted '''process node''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:10&lt;br /&gt;
|   फिर,  माउस को  '''2-Oxoglutarate''' पर घुमाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:17&lt;br /&gt;
|   हाइलाइट हुए 16 '''process nodes''' में से किसी एक पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:21&lt;br /&gt;
|   देखें, '''State Transition ''' एवं '''2-Oxoglutarate''' के बीच एक '''reaction line''' दिखाई देती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:29&lt;br /&gt;
|   इसी तरह, '''‘Add Reactant’'''  आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:34&lt;br /&gt;
|   माउस को '''Glutamate''' पर घुमाएं तथा  हाइलाइट हुए 16 '''process nodes'''में से किसी एक पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:40&lt;br /&gt;
|   फिर,  मैं उसको '''State Transition'''  रिएक्शन पर घुमाएं तथा '''process node''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:49&lt;br /&gt;
|   देखें, '''State Transition ''' एवं''' Glutamate''' के बीच एक '''reaction line ''' दिखाई देती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:55&lt;br /&gt;
|   हमारे पास अब एक '''Reactant''' एवं एक '''Product''' के साथ एक पूर्ण '''Catalysis ''' रिएक्शन है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:01&lt;br /&gt;
|   मैं प्रोसेस डायग्राम में अन्य '''components''' को समायोजित करने के लिए '''reaction'''को संरेखित करुंगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:09&lt;br /&gt;
|    टूल बार से '''State Transition'''  '''Simple Molecule''' '''Generic Protein''' एवं '''Catalysis''' आइकंस का उपयोग करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:18&lt;br /&gt;
|   यह एक पूर्ण प्रोसेस डायग्राम है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:22&lt;br /&gt;
|   इसे सही ढंग से देखने के लिए, मुख्य मेनू बार में '''View '''पर जाएं तथा ''' Zoom Fit''' पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:32&lt;br /&gt;
|  अब आपको पूर्ण '''Process Diagram''' दिखाई देता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:36&lt;br /&gt;
|    सारांशित करते हैं। इस ट्यूटोरियल में, हमने सीखा  '''Macros''' का उपयोग करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:42&lt;br /&gt;
| कंपोनेंट्स को ड्रा एरिया में मूव करना  रिएक्शन लाइन को स्पिशीज़ के आस पास जोड़ना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:48&lt;br /&gt;
|   रिएक्शन लाइन को संरेखित करना एवं बढ़ाना   एक '''Product'''  एवं एक '''Reactant''' जोड़ना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:54&lt;br /&gt;
|  असाइनमेंट के लिए : '''CellDesigner'''  में टूल्स का उपयोग करके '''Methionine Biosynthesis''' के लिए एक प्रोसेस डायग्राम बनाना #  '''GTP/GD''' के लिए '''Macros'''के बारे में पता लगाना # पता लगाना कि एक ‘Curve’ रिएक्शन लाइन कैसे बनाते हैं&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:11&lt;br /&gt;
|   स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट के बारे में-&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:14&lt;br /&gt;
|   दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें&lt;br /&gt;
यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:19&lt;br /&gt;
| अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:24&lt;br /&gt;
|  '''स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट''' टीम स्पोकन ट्यूटोरियल्स का उपयोग करके कार्यशालाएं आयोजित करती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:29&lt;br /&gt;
| तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:34&lt;br /&gt;
| अधिक जानकारी के लिए, कृपया  [mailto:contact@spoken-tutorial.org contact@spoken-tutorial.org] पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:40&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:54&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेता हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Create-and-Edit-Components/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Create-and-Edit-Components/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Create-and-Edit-Components/Hindi"/>
				<updated>2017-10-04T10:05:04Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 || '''Time''' || '''Narration''' |- | 00:01 |  नमस्कार। '''CellDesigner''' में '''Create and Edit Components''' के इस ट्यू...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  नमस्कार। '''CellDesigner''' में '''Create and Edit Components''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:08&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगें : एक पहले से सहेजी गई .xml फ़ाइल को ड्रॉ एरिया में खोलना।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:15&lt;br /&gt;
| एक कम्पार्टमेंट में : आकृति, आकार, रंग एवं बॉर्डर की मोटाई को बदलना।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:22&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner''' में मल्टिपल फाइल बनाना, '''Species''' की पहचान बदलना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:28&lt;br /&gt;
|  हम यह भी सीखेंगें कि '''Species''' को कट, कॉपी एवं पेस्ट कैसे करते हैं, '''Species''' के Start-point एवं End-point के बारे में &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:37&lt;br /&gt;
|  '''Species''' को कैसे सक्रिय करते हैं एवं कैसे रंग बदलते हैं। एक '''Reaction''' की विशेषताओं को कैसे बदलते हैं ''' File''' को कैसे बंद करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:47&lt;br /&gt;
|  यहाँ मैं '''Ubuntu Linux OS version 14.04'''  '''CellDesigner version 4.3'''  '''Java version 1.7''' का प्रयोग कर रहा हूँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:57&lt;br /&gt;
|  इस ट्यूटोरियल पर आगे बढ़ने के लिए, आपको undergraduate''' Biochemistry''' एवं '''CellDesigner ''' इंटरफ़ेस से परिचित होना चाहिए।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:05&lt;br /&gt;
| यदि ऐसा नहीं है, तो प्रासंगिक ''' CellDesigner tutorials''' के लिए, कृपया हमारी वेबसाइट '''www.spoken-tutorial.org''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:16&lt;br /&gt;
|  शिक्षार्थी कृपया ध्यान दें: इस शृंखला के पिछले कुछ ट्यूटोरियल '''Windows OS''' पर बनाए गए थे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:24&lt;br /&gt;
| हालाँकि, यहाँ से यह शृंखला '''Ubuntu Linux OS''' पर पूरी की जाएगी।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|01:30&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner''' में create and edit components पर आगे बढ़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:35&lt;br /&gt;
|  '''terminal''' एक साथ '''Ctrl+Alt+T''' कुंजी दबाकर '''terminal''' खोलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:41&lt;br /&gt;
|  अब '''./runCellDesigner4.3''' टाइप करें एवं '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:52&lt;br /&gt;
| अब '''CellDesigner''' आपकी स्क्रीन पर खुल गई है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:56&lt;br /&gt;
|  '''Create and Edit''' फ़ाइल खोलें, जो हमने पहले बनाई थी।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:02&lt;br /&gt;
| तो, '''File''' पर और फिर '''Open''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:07&lt;br /&gt;
|  स्क्रीन पर '''Open''' नामक एक डायलॉग बॉक्स खुल जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:11&lt;br /&gt;
| यहाँ, हमें ‘'''Folders’''' लेबल के अंदर फ़ोल्डर का चयन करना है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:15&lt;br /&gt;
| ‘'''File’''' लेबल के अंतर्गत ''''Create_and_Edit.xml'''' फ़ाइल पर क्लिक करें और फिर ‘'''Ok’''' पर डबल-क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:27&lt;br /&gt;
|  हमारी फ़ाइल '''Create_and_Edit.xml''' अब ड्रॉ एरिया में खुल गई है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:35&lt;br /&gt;
|  कम्पार्टमेंट चुनें। मुख्य मेनू बार में '''Component''' में जाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:43&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और '''Change to OVAL''' चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:48&lt;br /&gt;
| ड्रा एरिया पर, हमारे पास अब एक ओवल कंपार्टमेंट है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:54&lt;br /&gt;
|  रंग या मोटाई बदलने के लिए,  मुख्य मेनू बार में “'''Component'''” पर जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
| “'''Change color &amp;amp; shape'''”  विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:05&lt;br /&gt;
|   वैकल्पिक रूप से, कंपार्टमेंट की बाउंड्री पर राइट क्लिक करें तथा “'''Change color &amp;amp; shape'''” विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:14&lt;br /&gt;
|   स्क्रीन पर ''''Change color &amp;amp; shape'''' नामक एक डायलॉग बॉक्स खुल जाता है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:20&lt;br /&gt;
| एक अपेक्षाकृत पतली बाउंड्री लाइन के लिए, '''Membrane Thickness''' को 12 से घटाकर 8 या उससे कम करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:29&lt;br /&gt;
|   रंग बदलने के लिए, ''' Color panel''' पर जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:34&lt;br /&gt;
| '''Color panel'''  में  एक हैंडल जैसे पॉइंटर के साथ, एक कलर व्हील है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:39&lt;br /&gt;
|  पॉइंटर को क्लिक एवं होल्ड करें और वांछित रंग का चयन करने के लिए घुमाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:46&lt;br /&gt;
|  सभी संशोधन कर लेने के पश्चात, '''Apply''' पर क्लिक करें। और फिर ''''Ok'''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:53&lt;br /&gt;
|  रिएक्शन टूलबार पर, अपने आप विभिन्न ''' Compartments''' ड्रा करने के अन्य विकल्प खोजें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:00&lt;br /&gt;
|   अब हम ''' Species''' की '''पहचान बदलने''' का तरीक़ा सीखेंगें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:05&lt;br /&gt;
|   तो,  सर्वप्रथम हम ''' CTRL+N''' दबाकर एक नई विंडो खोलेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:11&lt;br /&gt;
|  फाइल को एक नाम, माना ''' Change Species''', देते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:16&lt;br /&gt;
|  हम चौड़ाई एवं ऊंचाई को डिफ़ॉल्ट रखेंगे। और '''Ok''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:22&lt;br /&gt;
|   अब, टूलबार से ''''Generic protein'''' के आइकन पर क्लिक करें। ड्रा एरिया पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:30&lt;br /&gt;
| डायलॉग बॉक्स में,''' Pectin'''  टाइप करें और '''Ok''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:37&lt;br /&gt;
|   अब ''' Generic protein Pectin''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:41&lt;br /&gt;
| और '''Change Identity''' विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:46&lt;br /&gt;
|  ''''Change identity of the species''''नामक एक डायलॉग बॉक्स स्क्रीन पर खुल जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:53&lt;br /&gt;
|  ''' Class''' बॉक्स में down arrow पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:58&lt;br /&gt;
| ड्रॉप डाउन मेनू में से कोई एक विकल्प, उदाहरण के लिए, माना ''' simple molecule'''चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:05&lt;br /&gt;
|अब, ''' Name''' बॉक्स में इसे ''' simple molecule''' नाम दें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:10&lt;br /&gt;
| इसे ''' Fructose''' कहें  और '''Apply'''  बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:17&lt;br /&gt;
|   देखें कि हमारा''' Protein Pectin'''  अब ''' Fructose''' नामक एक ''' simple molecule''' में बदल गया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:25&lt;br /&gt;
|   अब ''' Cut, Copy'''  और ''' Paste''' करना सीखते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:29&lt;br /&gt;
| मैं '''Fructose'''  का ही प्रयोग करूंगा, जो ड्रा एरिया में पहले ही मौजूद है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:34&lt;br /&gt;
|  ''' Species'''को  कट करने के लिए, पहले''' Species Fructose'''  पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:40&lt;br /&gt;
| '''Edit'''  मेनू पर जाएं,  नीचे स्क्रॉल करें और '''Cut''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:47&lt;br /&gt;
| यहां ध्यान दें कि ''' Cut'''  के लिए शॉर्टकट कुंजी ''' Ctrl+X''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:53&lt;br /&gt;
|''' Species Fructose ''' कट की जा चुकी है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:56&lt;br /&gt;
|   स्पिशीज़ को पेस्ट करने के लिए, ''''Edit'''' मेनू पर वापस जाएं,  नीचे स्क्रॉल करें तथा '''Paste''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:03&lt;br /&gt;
| यहां ध्यान दें कि ''' Paste''' के लिए शॉर्टकट कुंजी ''' Ctrl+V''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:08&lt;br /&gt;
|''' Species Fructose'''  ड्रा एरिया पर वापस दिखाई देने लगता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:12&lt;br /&gt;
|  ''' Species की कॉपी बनाने के लिए,  मुख्य मेनू बार पर ''' Edit'''  पर जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:18&lt;br /&gt;
|  ''' Copy''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:21&lt;br /&gt;
| यहां ध्यान दें कि कॉपी के लिए शॉर्टकट कुंजी ''' Ctrl+C''' है। '''Copy''' पर क्लिक करें। ड्रा एरिया पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:31&lt;br /&gt;
| इस बार,  पेस्ट करने के लिए ''' Ctrl + V''' दबाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:36&lt;br /&gt;
|   हमने अब '''Fructose'''  की एक कॉपी को ड्रा एरिया पर पेस्ट कर लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:40&lt;br /&gt;
|   किसी भी कार्य को अन-डू करने के लिए, ''' Ctrl+Z'''  दबाएं  तथा री-डू करने के लिए''' Ctrl+Y'''दबाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:51&lt;br /&gt;
| हालांकि  इनके उपयोग की कुछ सीमाएं हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:55&lt;br /&gt;
|  ''' Fructose molecules''' को ड्रैग करके ड्रा एरिया में एक तरफ मूव करते हैं।&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|  07:00&lt;br /&gt;
|ऐसा करने के लिए, ''' Fructose''' पर क्लिक करें तथा इसे वांछित स्थिति तक ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:07&lt;br /&gt;
|    फिर हम सीखेंगे,'''start-point''' एवं '''end-point''' '''species'''क्या है और '''Species''' को कैसे '''activate''' करते हैं?&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:13&lt;br /&gt;
|   इसके लिए, मैंने पहले ही 2''' generic proteins''' के बीच एक ''' state transition reaction'''  ड्रा कर ली है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:21&lt;br /&gt;
| मैंने उन्हें '''Protein 1'''  एवं '''Protein 2''' नाम दिए हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:25&lt;br /&gt;
|   याद करें,  हम पहले ही '''reaction''' ड्रा करना सीख चुके हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:29&lt;br /&gt;
| यदि आप नहीं जानते, तो इस श्रृंखला के पिछले ट्यूटोरियल देखें। आगे बढ़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:35&lt;br /&gt;
|   इस रिएक्शन में,  ''' ‘start point’''' ''' ‘Protein 1’'''  है और''' ‘end point’''' ''' Protein 2''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:43&lt;br /&gt;
|  ''' species''' को एक्टिवेट करने के लिए,  एक ''' Species''' पर क्लिक करें, जो एक '''Reaction'''  का ''''end-point''''  है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:50&lt;br /&gt;
| हमारे मामले में,  यह '''Protein 2''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:53&lt;br /&gt;
| अतः ''' Protein 2'''  पर क्लिक करें और कीबोर्ड पर '''A'''  दबाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:59&lt;br /&gt;
|  मैं '''Ctrl + Z''' कुंजी दबाकर इस परिवर्तन को अन-डू करता हूं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:05&lt;br /&gt;
|  वैकल्पिक रूप से, ''' Protein 2''' पर क्लिक करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:09&lt;br /&gt;
| फिर,  मुख्य मेनू बार में, '''Component''' पर जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:13&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और ''' Set Active''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:18&lt;br /&gt;
|   ध्यान दें कि ''' activated species'''  डैश्ड लाइन से लिपटी होती हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:24&lt;br /&gt;
|   अब ''' species, Protein 2''' का रंग बदलते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:29&lt;br /&gt;
|   तो,  इस पर राइट क्लिक करें और फिर''''Change color and shape'''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:35&lt;br /&gt;
|   जैसाकि हमने पहले देखा, ''' Color''' पैनल में एक कलर व्हील है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:40&lt;br /&gt;
| वंचित रंग चुनने के लिए, पॉइंटर पर क्लिक करें तथा घुमाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:44&lt;br /&gt;
| फिर, '''Apply'''  और '''Ok''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:49&lt;br /&gt;
| '''species'''  में हुए रंग परिवर्तनों को देखें,&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:53&lt;br /&gt;
|   अब हम एक ''' Reaction''' की विशेषताओं को बदलना सीखेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:57&lt;br /&gt;
|  ड्रा एरिया पर मौजूद अपनी ''' state transition reaction ''' पर वापस आते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:03&lt;br /&gt;
|  दो '''species''' के बीच '''reaction arrow''' पर राइट क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:08&lt;br /&gt;
| अब '''Change Identity''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:13&lt;br /&gt;
|  '''Change Properties of the Reaction'''  नामक एक डायलॉग बॉक्स खुलता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:18&lt;br /&gt;
| '''Name'''  बॉक्स में रिएक्शन का नाम,  माना''' Reaction1''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:26&lt;br /&gt;
|  '''Type''' बॉक्स के ड्रॉप-डाउन में आवश्यक रिएक्शन, माना '''Transcription''' चुनें।''''Ok''''पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:38&lt;br /&gt;
|   देखें कि ड्रा एरिया पर ''' reaction'''  बदल गई है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:42&lt;br /&gt;
| हमें वह नाम नहीं दिखता जो हमने ड्रॉ एरिया में रिएक्शन एरो पर दिया था।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:47&lt;br /&gt;
| चिंता ना करें, हम आने वाले ट्यूटोरियल्स में इसके बारे में सीखेंगे।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   09:53&lt;br /&gt;
|  एक बार फिर से '''reaction arrow'''  पर राइट क्लिक करें तथा ''' Change Identity'''  विकल्प पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|- &lt;br /&gt;
|   10:00&lt;br /&gt;
|यदि यह एक '''Reversible'''  रिएक्शन है,  तो ''' TRUE''' विकल्प चुनें तथा '''Ok''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   10:09&lt;br /&gt;
|   अब आप देखेंगे कि रिएक्शन रिवर्स हो गई है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   10:14&lt;br /&gt;
|  ''' CellDesigner'''  से बाहर निकलने के लिए, ''' File''' पर क्लिक करें तथा''' Exit'''  विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:20&lt;br /&gt;
| वैकल्पिक रूप से,  आप ''' Ctrl Q''' दबा सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:25&lt;br /&gt;
|  स्क्रीन पर यह पूछता हुआ '''Confirmation'''  नामक एक डायलॉग बॉक्स दिखाई देता है कि क्या मैं परिवर्तनों को सेव करना चाहता हूं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:32&lt;br /&gt;
| '''Yes'''  पर क्लिक करें और '''Ok'''  बटन पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:38&lt;br /&gt;
|  यह कहता है कि फाइल संशोधित हो चुकी है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:41&lt;br /&gt;
|'''Save the changes?'''  '''Yes''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:&lt;br /&gt;
|   सारांशित करते हैं:  इस ट्यूटोरियल में हमने सीखा:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:50&lt;br /&gt;
| ड्रा एरिया में पहले से सेव की गई .xml  फाइल खोलना।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:55&lt;br /&gt;
|'''Compartment''' की आकृति, आकार, रंग एवं बॉर्डर की मोटाई को बदलना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:01&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner'''  में मल्टीपल फाइल बनाना तथा  identity बदलना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:07&lt;br /&gt;
| और '''Species''' को कट, कॉपी एवं पेस्ट करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:10&lt;br /&gt;
|   हमने यह भी सीखा: '''Species''' के Start-point  एवं End-point  के बारे में&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:15&lt;br /&gt;
|  '''Species'''को एक्टिवेट करना ''' Species'''का रंग बदलना '''Reaction''' की properties बदलना तथा ''' File''' बंद करना।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:25&lt;br /&gt;
|   आपके असाइनमेंट के लिए:  एक ''' complex''' बनाएँ तथा ''' Complex'''के अंदर एक '''Species'''  रखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:32&lt;br /&gt;
| असाइनमेंट 2:  टूल बार के बारे में जाने तथा पता लगाएं कि एक रिएक्शन में एक '''reactant'''  एवं एक ''' product'''  को कैसे जोड़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:41&lt;br /&gt;
| आपका पूर्ण किया हुआ असाइनमेंट ऐसा दिखना चाहिए।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:45&lt;br /&gt;
|   आपका पहला असाइनमेंट ऐसा दिखना चाहिए:  एक complex  तथा '''Complex''' के अंदर रखी गई ''' Species'''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:55&lt;br /&gt;
| असाइनमेंट 2 ऐसा देखना चाहिए:  एक ''' reactant''' एवं एक ''' product''' के साथ '''state-transition reaction'''।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:00&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट के बारे में &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:05&lt;br /&gt;
| इस लिंक पर दिया गया वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:13&lt;br /&gt;
|  स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट कार्यशालाएं आयोजित करता है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करता है। अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:23&lt;br /&gt;
|   स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट NMEICT, MHRD,  भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:35&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेता हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Installation-of-CellDesigner-on-Linux/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Installation-of-CellDesigner-on-Linux/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Installation-of-CellDesigner-on-Linux/Hindi"/>
				<updated>2017-10-04T10:02:52Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 || '''Time''' || '''Narration''' |- | 00:01 |  नमस्कार, '''Installation of CellDesigner on Linux OS''' के इस ट्यूटोरियल...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
|| '''Time'''&lt;br /&gt;
|| '''Narration'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
|  नमस्कार, '''Installation of CellDesigner on Linux OS''' के इस ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
|इस ट्यूटोरियल में हम सीखेंगें  '''Ubuntu Linux Operating System''' में '''CellDesigner 4.3 ''' को डाउनलोड एवं  इंस्टाल करना&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:18&lt;br /&gt;
|और '''CellDesigner''' के ड्रा एरिया में ''' Compartment''' बनाना।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:23&lt;br /&gt;
|यहाँ मैं '''Ubuntu Operating System 14.04''' '''CellDesigner version 4.3''' '''Java version 1.7''' का प्रयोग कर रहा हूँ&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:35&lt;br /&gt;
|इस ट्यूटोरियल पर आगे बढ़ने के लिए, आपको '''Linux Operating System''' पर प्रारंभिक ऑपरेशंस  से परिचित होना चाहिए।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:42&lt;br /&gt;
|यदि नहीं, तो प्रासंगिक  '''Linux tutorials''' के लिए, कृपया हमारी वेबसाइट '''www.spoken-tutorial.org''' पर जाएं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:51&lt;br /&gt;
|'''CellDesigner''' इंस्टाल करने के लिए, अपना वेब ब्राउजर खोलें और दिखाए गए अनुसार '''URL ''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:00&lt;br /&gt;
| दायीं ओर मौजूद '''Download CellDesigner''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:07&lt;br /&gt;
|A new web-page opens.&lt;br /&gt;
एक नया वेब पेज खुलता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:09&lt;br /&gt;
|  Scroll down and locate '''Download'''.&lt;br /&gt;
नीचे स्क्रॉल करें और '''Download''' खोजें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:13&lt;br /&gt;
|यह '''Download for Linux 64 bit ''' एवं '''Download for Linux 32 bit''' विकल्प दिखाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:20&lt;br /&gt;
|अब, देखते हैं कि अपनी मशीन के '''OS type ''' से संबंधित  विवरण कैसे पता करते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:26&lt;br /&gt;
|इसके लिए, अपनी मशीन के ऊपरी दाएँ कोने पर स्थित ''''System Settings'''' के आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:34&lt;br /&gt;
|क्लिक करने पर, '''System Settings''' पेज खुलता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:40&lt;br /&gt;
|''''System' पैनल के अंतर्गत, ''''Details'''' आइकन पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   01:48&lt;br /&gt;
| यहाँ ''''Details'''' की नई विंडो खुलती है। अपनी मशीन का ‘'''OS type'''’  चेक करें कि यह '''64-bit''' है या '''32-bit''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   02:00&lt;br /&gt;
| मेरे पास '''64 bit''' मशीन है, अब हम विंडो बंद करेंगें और वापस ब्राउजर पर जाएँगें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:07&lt;br /&gt;
| यदि आपके पास '''32 bit''' मशीन है, तो '''32 bit version''' डाउनलोड करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:14&lt;br /&gt;
| मैं '''Download for Linux 64 bit ''' लिंक पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:19&lt;br /&gt;
|  तुरंत, एक नयी विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:22&lt;br /&gt;
| चूँकि मैं नया यूजर हूँ, तो मैं '''First Time User''' विकल्प पर क्लिक करूँगा&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:26&lt;br /&gt;
| और फिर '''Continue''' पर क्लिक करूँगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:29&lt;br /&gt;
|  अब हमें कुछ व्यक्तिगत विवरण भरने को कहा जाता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:33&lt;br /&gt;
|  भरने के बाद, '''Download''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:37&lt;br /&gt;
|  एक डायलॉग बॉक्स खुलता है। यहाँ '''Save File''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:44&lt;br /&gt;
| यह इंटरनेट की स्पीड के अनुसार कुछ समय लेगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:49&lt;br /&gt;
| फाइल डाउनलोड होने के बाद, '''Ctrl+Alt+T ''' बटन दबाकर '''terminal''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:58&lt;br /&gt;
| मैंने पहले ही फाइल को अपने डिफ़ॉल्ट '''Downloads '''फोल्डर में डाउनलोड कर लिया है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:04&lt;br /&gt;
| So, first I will go to that folder. Type-'''cd space Downloads '''and press '''Enter.'''&lt;br /&gt;
तो, सबसे पहले मैं उस फोल्डर पर जाऊँगा। '''cd space Downloads''' टाइप करें और '''Enter''' दबायें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:15&lt;br /&gt;
| Type '''ls '''and press '''Enter.'''&lt;br /&gt;
'''ls ''' टाइप करें और '''Enter'''दबाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:20&lt;br /&gt;
| यहाँ वह फाइल है जिसे हमने डाउनलोड किया था।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:25&lt;br /&gt;
| यदि अपने '''32 bit '''  इंस्टालर डाउनलोड किया है, तो फाइल का नाम '''64''' के बजाए '''32''' होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:32&lt;br /&gt;
| यहाँ से टर्मिनल कमांड्स में अपनी '''32 bit installer''' फ़ाइल के नाम का उपयोग करना याद रखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:39&lt;br /&gt;
| अब, हमें फाइल परमिशन बदलना है। तो, टाइप करें&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:43&lt;br /&gt;
| '''sudo space chmod space 777 space hyphen capital R space  CellDesigner hyphen 4.3 hyphen linux hyphen x64 hyphen installer.run'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:08&lt;br /&gt;
| और '''Enter''' दबाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:12&lt;br /&gt;
| माँगे जाने पर '''admin''' पासवर्ड टाइप करें और '''Enter''' दबायें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:19&lt;br /&gt;
|  अब हम '''dot forward slash CellDesigner hyphen 4.3 hyphen linux hyphen x64 hyphen installer.run''' टाइप करके फ़ाइल को रन कराएँगें और '''Enter''' दबायें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:39&lt;br /&gt;
| '''Setup wizard''' डायलॉग बॉक्स खुलता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:43&lt;br /&gt;
| '''Next ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:47&lt;br /&gt;
| '''I accept the agreement''' विकल्प पर क्लिक करें और फिर '''Next''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:54&lt;br /&gt;
| '''Installation Directory ''' डायलॉग उस डायरेक्टरी को दिखाता है जहाँ '''CellDesigner ''' इंस्टाल होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:00&lt;br /&gt;
| यह '''&amp;lt;nowiki&amp;gt;/home/&amp;lt;your username&amp;gt;/CellDesigner4.3&amp;lt;/nowiki&amp;gt;''' की तरह दिखता है, अब '''Next''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 05:10&lt;br /&gt;
| यह '''Ready to Install''' प्रदर्शित करता है। पुनः, '''Next''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:17&lt;br /&gt;
| इंस्टालेशन शुरू होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:20&lt;br /&gt;
| पूरा होने पर, '''‘View Readme File’''' को अनचेक करें और '''Finish''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:29&lt;br /&gt;
| अब '''Ctrl + Alt + T ''' बटन दबाकर एक नया '''terminal''' खोलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:34&lt;br /&gt;
|  '''ls''' टाइप करें और '''Enter''' दबायें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:39&lt;br /&gt;
| यहाँ हम '''runCellDesigner4.3 ''' फ़ाइल देख सकते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:44&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner''' खोलने के लिये हमें इस फाइल को एक्जीक्यूट करना होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:48&lt;br /&gt;
| तो '''dot forward slash runCellDesigner4.3''' टाइप करें और '''Enter''' दबायें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:00&lt;br /&gt;
|  अब हमारी '''Linux''' मशीन में '''CellDesigner''' विंडो खुल गई है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:05&lt;br /&gt;
|  ध्यान दें कि हम '''Main menu''' बार स्पष्ट नहीं देख पा रहे हैं। इसे दृश्य बनाने के लिये, हमें '''system settings''' को बदलना होगा।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:15&lt;br /&gt;
|  अपनी मशीन के ऊपरी दाएँ कोने पर स्थित ''''System Settings'''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:23&lt;br /&gt;
| क्लिक करने पर, '''System Settings''' पेज खुलता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 06:28&lt;br /&gt;
|  ''''Personal' पैनल के अंदर, ''''Appearance''' पर डबल क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:34&lt;br /&gt;
| ''''Appearance'''' नामक विंडो खुलती है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:38&lt;br /&gt;
|  ''''Look'''' टैब के अंदर, '''Theme''' पर जाएँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:43&lt;br /&gt;
| ''''Theme'''' बॉक्स में ड्रॉप डाउन मेनू से ''''Radiance'''' चुनें और विंडो बंद करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:53&lt;br /&gt;
| ध्यान दें कि अब '''Main menu''' बार स्पष्ट दिखाई दे रहा है। आगे बढ़े।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:01&lt;br /&gt;
| नया डॉक्यूमेंट खोलने के लिए, '''File''' पर और फिर '''New''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 07:07&lt;br /&gt;
| वैकल्पिक रूप से, मेनू बार में '''New''' आइकन पर क्लिक करें। या '''Ctrl + N''' कुंजी दबाएँ।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:16&lt;br /&gt;
| '''New Document''' नामक डायलॉग बॉक्स स्क्रीन पर दिखाई देता है, जिसमें हमें फ़ाइल का नाम लिखना होता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:23&lt;br /&gt;
| फाइल नाम में ''''Create and Edit'''' टाइप करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:30&lt;br /&gt;
| '''चौड़ाई''' को 900 और '''ऊंचाई''' को 800 पर सेट करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:36&lt;br /&gt;
| नीचे '''Ok''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:40&lt;br /&gt;
| एक सूचना बॉक्स खुलता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:43&lt;br /&gt;
| और हमारे द्वारा दिए गए नाम के सभी स्पेस  '''underscore''' में बदल जाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  07:48&lt;br /&gt;
| इसलिये, हमारी फाइल का वास्तविक नाम ''''Create underscore and underscore Edit'''' होगा। '''Ok''' पर क्लिक करें और आगे बढ़े।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   07:58&lt;br /&gt;
| सेंटर के सफ़ेद भाग को हम ड्रा एरिया कहते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|   08:02&lt;br /&gt;
|  हम आने वाले ट्यूटोरियल्स में मेनू बार्स, टूलबार्स एवं विभिन्न पैनलों के बारे में विस्तार से सीखेगें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:09&lt;br /&gt;
|  टूलबार से किसी अन्य आइकन को चुनने से पहले, '''Select Mode''' आइकन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:16&lt;br /&gt;
| यह एक सेलेक्शन टूल की तरह कार्य करता है, इस सेलेक्शन टूल से, हम ड्रा एरिया पर कम्पोनेंट्स को सेलेक्ट, ड्रा एवं मूव कर सकते हैं। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:25&lt;br /&gt;
| एक कम्पोनेंट ड्रा करने से पहले, हम सुनिश्चित करेंगें कि '''CellDesigner''' विंडो में '''Grid Snap''' और '''Grid Visible''' सक्षम हों। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:35&lt;br /&gt;
| इसके लिए, मुख्य मेनू बार में '''Edit''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:39&lt;br /&gt;
| नीचे स्क्रॉल करें और '''Grid Snap''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:43&lt;br /&gt;
| फिर, '''Edit''' पर वापस जायें और '''Grid Visible''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:49&lt;br /&gt;
| '''Grids''' हमें ड्रा एरिया में कम्पोनेंट्स को बेहतर संरेखित करने में सक्षम बनाते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  08:54&lt;br /&gt;
| अब हम '''List ''' एवं '''Notes'''  एरिया की स्थिति बदलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 08:59&lt;br /&gt;
| याद करें, हम पिछले ट्यूटोरियल में '''List''' एरिया, '''Notes''' एरिया एवं ड्रा एरिया के बारे में पहले ही सीख चुके हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:06&lt;br /&gt;
| यदि आप नहीं जानते हैं, तो इस शृंखला के पिछले ट्यूटोरियल देखें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:12&lt;br /&gt;
| आगे बढ़ें एवं लिस्ट एरिया की स्थिति बदलें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:15&lt;br /&gt;
| '''View''' ऑप्शन पर जायें, '''List''' पर क्लिक करें और ‘'''Right’''' ऑप्शन सेलेक्ट करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:24&lt;br /&gt;
| यह ड्रा एरिया के दायीं ओर ‘'''List’''' को बदलता है।&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  09:30&lt;br /&gt;
| बॉर्डरलाइनों को ड्रैग करके क्षेत्रों के आकार को बदला जा सकता है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:35&lt;br /&gt;
| मैं कर्सर को बॉर्डरलाइन पर रखूंगा।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:38&lt;br /&gt;
| आप एक डबल-हेडेड एरो देख सकते हैं। ड्रा एरिया को बढ़ाने या घटाने के लिये इसे ड्रैग करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:45&lt;br /&gt;
| अब हम ड्रा एरिया पर काम करने के लिए आगे बढ़ेंगें। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:49&lt;br /&gt;
| उससे पहले,  हमें '''CellDesigner''' विंडो पर सभी आइकन देखने में सक्षम होना चाहिये।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 09:55&lt;br /&gt;
| इसके लिये, मुख्य मेनू बार में '''View''' पर जायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:00&lt;br /&gt;
| '''Change Toolbar Visible'''पर क्लिक करें और ''' Show All''' विकल्प चुनें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:09&lt;br /&gt;
| अब आप '''CellDesigner''' विंडो पर सभी आइकन देख सकते हैं।  आगे बढ़ते हैं।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:17&lt;br /&gt;
| सेल एवं इंट्रासेल्यूलर कंपार्टमेंट को प्रदर्शित करने के लिये, हम टूलबार से '''Square''' का प्रयोग करेंगें। तो, पहले इस पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:28&lt;br /&gt;
| फिर ड्रा एरिया पर क्लिक करें। बिना माउस बटन छोड़े, स्क्वायर खींचने के लिये ड्रैग करें।अब माउस बटन छोड़ें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:38&lt;br /&gt;
| खुलने वाले ''''Property of Compartment'''' डायलॉग बॉक्स में,  '''Name''' में '''Cell''' निर्दिष्ट करें एवं '''Size''' को 1.0 सेट करें और '''Ok''' पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 10:52&lt;br /&gt;
| यह नाम कंपार्टमेंट के नीचे दिखाई देता है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  10:57&lt;br /&gt;
| हम कम्पार्टमेंट के नाम की स्थिति को भी बदल सकते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:01&lt;br /&gt;
| ऐसा करने के लिये, कम्पार्टमेंट का नाम चुनें, जो हमारे मामले में '''Cell''' है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:07&lt;br /&gt;
| अब, इसे ड्रैग करें एवं वहाँ ड्रॉप करें, जहाँ आप इसे रखना चाहते हों।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:14&lt;br /&gt;
| अब '''File''' पर और फिर '''Save As''' विकल्प पर क्लिक करके इस फाइल को सेव करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:22&lt;br /&gt;
| अब वह फोल्डर चुनें, जहाँ आप अपनी फाइल को सेव करना चाहते हों।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:26&lt;br /&gt;
| मैं इसे '''Desktop''' पर सेव करना चाहता हूँ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:28&lt;br /&gt;
| इसलिये, मैं उस फोल्डर के रूप में '''Desktop''' पर डबल क्लिक करूँगा, जिसमें हमें सेव करना है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:34&lt;br /&gt;
| और फिर नीचे दाहिनी ओर '''Ok ''' बटन पर क्लिक करें।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 11:38&lt;br /&gt;
| एक बार फिर, नीचे दाहिनी ओर '''Ok ''' बटन पर क्लिक करें। अब हमारी फाइल सेव हो चुकी है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:46&lt;br /&gt;
| '''CellDesigner''' को बंद करने के लिये, '''File ''' और फिर '''Exit''' पर क्लिक करें ।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  11:52&lt;br /&gt;
| अब हम उस फोल्डर पर जाते हैं जहाँ हमने फाइल सेव की है। इसलिए, मैं अपने '''Desktop''' पर जाऊँगा । यहाँ मेरी फाइल है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:00&lt;br /&gt;
| ध्यान दें कि फाइल '''.xml ''' प्रारूप में सेव हुई है। यह डिफाल्ट '''CellDesigner''' फाइल प्रारुप है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:08&lt;br /&gt;
| यह भी ध्यान रखें, कि यह फाइल केवल '''CellDesigner''' में खोली जा सकती है। &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:12&lt;br /&gt;
| संक्षेप में, इस ट्यूटोरियल में हमने सीखा: &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:17&lt;br /&gt;
| '''Ubuntu Linux OS ''' में '''CellDesigner''' वर्जन 4.3 डाउनलोड एवं इंस्टाल करना, '''CellDesigner''' में एक '''Compartment''' बनाना।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:27&lt;br /&gt;
| निम्नलिखित लिंक पर दिया गया वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है। कृपया इसे डाउनलोड करें और देखें।  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:35&lt;br /&gt;
|  '''स्पोकन ट्यूटोरियल''' टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है। अधिक जानकारी के लिए, कृपया हमसे संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 12:45&lt;br /&gt;
| स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''NMEICT, MHRD,  भारत सरकार''' द्वारा वित्तपोषित है। इस मिशन से संबंधित अधिक जानकारी निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध है।&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  12:57&lt;br /&gt;
|  यह ट्यूटोरियल इं. अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेता हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi"/>
				<updated>2017-10-04T10:00:27Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Undo revision 39572 by Indiantranslators2012 (talk)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
नमस्कार, “सेल डिज़ाइनर” के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे “सेल डिज़ाइनर” श्रृंखला के बारे में तथा इस श्रृंखला के विभिन्न ट्यूटोरियल्स में उपलब्ध कंटेंट (विषय वस्तु) के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:21&lt;br /&gt;
इस श्रृंखला में मैंने वर्जन 4.3 का प्रयोग किया है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:27&lt;br /&gt;
यह इस ट्यूटोरियल शृंखला के बनाए जाने तक उपलब्ध नवीनतम वर्जन है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:36&lt;br /&gt;
इन ट्यूटोरियल्स का अभ्यास करने के लिए मैं वर्जन 4.3 या इससे अधिक का प्रयोग करने की सलाह देती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:45&lt;br /&gt;
यदि आप सेल डिज़ाइनर को पहली बार प्रयोग कर रहे है तो स्टार्टअप गाइड वर्जन 4.3 देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56&lt;br /&gt;
इसमें टूल बार प्रयोग करने के क्रमशः निर्देश हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:03&lt;br /&gt;
इस गाइड को प्राप्त करने का लिंक यहाँ दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:08&lt;br /&gt;
अब हम एक-एक करके इस श्रृंखला के ट्यूटोरियल्स के बारे में जानेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
इस श्रृंखला में पहला “ट्यूटोरियल” है - ‘इंस्टालेशन ऑफ़ “सेल डिज़ाइनर” ऑन ए “विंडोज मशीन”’&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:43&lt;br /&gt;
अगला ट्यूटोरियल हमारी सहायता करेगा - मेनू एवं टूल बार्स को समझने में  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:52&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर के क्षेत्रों एवं सेल डिज़ाइनर के कंपोनेंट्स को समझने में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  1:59&lt;br /&gt;
यह ट्यूटोरियल विंडोज OS पर रिकॉर्ड किया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
हालाँकि, इसके अंतर्गत समझाए गए सभी फीचर समान तरीक़े से लिनक्स ओएस पर भी काम करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:17&lt;br /&gt;
लिनक्स उपयोगकर्ताओं को यह ट्यूटोरियल नहीं छोड़ना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:23&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल पर एक नज़र डालते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:40&lt;br /&gt;
अगला ‘“ट्यूटोरियल” है ‘“इंस्टालेशन ऑफ़ सेल डिज़ाइनर ऑन लिनक्स”’ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:47&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
अगला ट्यूटोरियल है “क्रिएट एंड एडिट कंपोनेंट्स” ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
यह हमारी मदद करेगा - एक पहले से सेव की गई ‘“.xml’” फाइल को खोलने के बारे में&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
‘“कम्पार्टमेंट’” का आकार, रंग एवं बॉर्डर की मोटाई को परिवर्तित करने के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर में मल्टिपल फाइल्स बनाने के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:30&lt;br /&gt;
'''Species''' के ‘“स्टार्ट पॉइंट”’ और ‘“इंड पॉइंट’” को सीखने के बारे में &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
'''Species''' एवं “रिएक्शन” की पहचान को बदलने में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:41&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल को चलाते हैं &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:52&lt;br /&gt;
अगले ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
“मैक्रोस” को प्रयोग करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:59&lt;br /&gt;
सभी ‘“कम्पोनेंट्स’” को ‘“ड्रा एरिया”’ के दूसरी तरफ ले जाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:04&lt;br /&gt;
&amp;quot;सेल डिजाइनर&amp;quot; का प्रयोग करके “रिएक्शन लाइन” अलाइन करना, “रिएक्शन लाइन” का विस्तार करना और ‘''Process diagram''' बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:16&lt;br /&gt;
हम इस ट्यूटोरियल को देखते है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:30&lt;br /&gt;
अगले ट्यूटोरियल ‘'''Customizing Diagram Layout’''' में हम सीखेंगे - रिएक्शन लाइन का रंग, आकार एवं चौड़ाई बदलना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
“रिएक्शन लाइन” में '''Anchor points''' जोड़ना तथा '''Components''' को अलाइन करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
'''Reaction ids''' को दिखाना/छिपाना &lt;br /&gt;
'''Components''' में नोट्स जोड़ना &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:57&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'प्रोटीन' को एडिट करना &lt;br /&gt;
जानकारी एडिट करना&lt;br /&gt;
और डायग्राम का ‘bird’s eye view’ सीखना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:06&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:18&lt;br /&gt;
इसे सारांशित करते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:20&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल में हमने सीखा -&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर श्रृंखला का &amp;quot;’Overview”’ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:29&lt;br /&gt;
दिए गए सभी विषयों पर विस्तृत ट्यूटोरियल्स के लिए कृपया '''http://spoken-tutorial.org''' पर जायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:39&lt;br /&gt;
दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें &lt;br /&gt;
यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:52&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल्स प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है, अधिक जानकारी के लिए, कृपया '''contact@spoken-tutorial.org''' पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:10&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध है।  '''http://spoken-tutorial.org/NMEICT-Intro'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:27&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेती हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi"/>
				<updated>2017-10-04T09:58:34Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
नमस्कार, “सेल डिज़ाइनर” के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे “सेल डिज़ाइनर” श्रृंखला के बारे में तथा इस श्रृंखला के विभिन्न ट्यूटोरियल्स में उपलब्ध कंटेंट (विषय वस्तु) के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:21&lt;br /&gt;
इस श्रृंखला में मैंने वर्जन 4.3 का प्रयोग किया है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:27&lt;br /&gt;
यह इस ट्यूटोरियल शृंखला के बनाए जाने तक उपलब्ध नवीनतम वर्जन है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:36&lt;br /&gt;
इन ट्यूटोरियल्स का अभ्यास करने के लिए मैं वर्जन 4.3 या इससे अधिक का प्रयोग करने की सलाह देती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:45&lt;br /&gt;
यदि आप सेल डिज़ाइनर को पहली बार प्रयोग कर रहे है तो स्टार्टअप गाइड वर्जन 4.3 देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56&lt;br /&gt;
इसमें टूल बार प्रयोग करने के क्रमशः निर्देश हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:03&lt;br /&gt;
इस गाइड को प्राप्त करने का लिंक यहाँ दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:08&lt;br /&gt;
अब हम एक-एक करके इस श्रृंखला के ट्यूटोरियल्स के बारे में जानेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
इस श्रृंखला में पहला “ट्यूटोरियल” है - ‘इंस्टालेशन ऑफ़ “सेल डिज़ाइनर” ऑन ए “विंडोज मशीन”’&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:43&lt;br /&gt;
अगला ट्यूटोरियल हमारी सहायता करेगा - मेनू एवं टूल बार्स को समझने में  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:52&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर के क्षेत्रों एवं सेल डिज़ाइनर के कंपोनेंट्स को समझने में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  1:59&lt;br /&gt;
यह ट्यूटोरियल विंडोज OS पर रिकॉर्ड किया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
हालाँकि, इसके अंतर्गत समझाए गए सभी फीचर समान तरीक़े से लिनक्स ओएस पर भी काम करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:17&lt;br /&gt;
लिनक्स उपयोगकर्ताओं को यह ट्यूटोरियल नहीं छोड़ना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:23&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल पर एक नज़र डालते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:40&lt;br /&gt;
अगला ‘“ट्यूटोरियल” है ‘“इंस्टालेशन ऑफ़ सेल डिज़ाइनर ऑन लिनक्स”’ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:47&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
अगला ट्यूटोरियल है “क्रिएट एंड एडिट कंपोनेंट्स” ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
यह हमारी मदद करेगा - एक पहले से सेव की गई ‘“.xml’” फाइल को खोलने के बारे में&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
‘“कम्पार्टमेंट’” का आकार, रंग एवं बॉर्डर की मोटाई को परिवर्तित करने के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर में मल्टिपल फाइल्स बनाने के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:30&lt;br /&gt;
'''Species''' के ‘“स्टार्ट पॉइंट”’ और ‘“इंड पॉइंट’” को सीखने के बारे में &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
'''Species''' एवं “रिएक्शन” की पहचान को बदलने में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:41&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल को चलाते हैं &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:52&lt;br /&gt;
अगले ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
“मैक्रोस” को प्रयोग करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:59&lt;br /&gt;
सभी ‘“कम्पोनेंट्स’” को ‘“ड्रा एरिया”’ के दूसरी तरफ ले जाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:04&lt;br /&gt;
&amp;quot;सेल डिजाइनर&amp;quot; का प्रयोग करके “रिएक्शन लाइन” अलाइन करना, “रिएक्शन लाइन” का विस्तार करना और ‘''Process diagram''' बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:16&lt;br /&gt;
हम इस ट्यूटोरियल को देखते है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:30&lt;br /&gt;
अगले ट्यूटोरियल ‘'''Customizing Diagram Layout’''' में हम सीखेंगे - रिएक्शन लाइन का रंग, आकार एवं चौड़ाई बदलना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
“रिएक्शन लाइन” में '''Anchor points''' जोड़ना तथा '''Components''' को अलाइन करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
'''Reaction ids''' को दिखाना/छिपाना &lt;br /&gt;
'''Components''' में नोट्स जोड़ना &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:57&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'प्रोटीन' को एडिट करना &lt;br /&gt;
जानकारी एडिट करना&lt;br /&gt;
और डायग्राम का ‘bird’s eye view’ सीखना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:06&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:18&lt;br /&gt;
इसे सारांशित करते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:20&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल में हमने सीखा -&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर श्रृंखला का &amp;quot;’Overview”’ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:29&lt;br /&gt;
दिए गए सभी विषयों पर विस्तृत ट्यूटोरियल्स के लिए कृपया '''http://spoken-tutorial.org''' पर जायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:39&lt;br /&gt;
दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें &lt;br /&gt;
यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:52&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल्स प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है, अधिक जानकारी के लिए, कृपया '''contact@spoken-tutorial.org''' पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:10&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध है।  '''http://spoken-tutorial.org/NMEICT-Intro'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:27&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेती हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi</id>
		<title>CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://script.spoken-tutorial.org/index.php/CellDesigner/C2/Overview-of-CellDesigner/Hindi"/>
				<updated>2017-10-04T09:57:38Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Indiantranslators2012: Created page with &amp;quot;{| border=1 | &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt; | &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;  |- | 00:01 नमस्कार, “सेल डिज़ाइनर” के स्पोकन ट्...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{| border=1&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Time&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
| &amp;lt;center&amp;gt;Narration&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:01&lt;br /&gt;
नमस्कार, “सेल डिज़ाइनर” के स्पोकन ट्यूटोरियल में आपका स्वागत है। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 00:08&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल में, हम सीखेंगे “सेल डिज़ाइनर” श्रृंखला के बारे में तथा इस श्रृंखला के विभिन्न ट्यूटोरियल्स में उपलब्ध कंटेंट (विषय वस्तु) के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:21&lt;br /&gt;
इस श्रृंखला में मैंने वर्जन 4.3 का प्रयोग किया है&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:27&lt;br /&gt;
यह इस ट्यूटोरियल शृंखला के बनाए जाने तक उपलब्ध नवीनतम वर्जन है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:36&lt;br /&gt;
इन ट्यूटोरियल्स का अभ्यास करने के लिए मैं वर्जन 4.3 या इससे अधिक का प्रयोग करने की सलाह देती हूँ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:45&lt;br /&gt;
यदि आप सेल डिज़ाइनर को पहली बार प्रयोग कर रहे है तो स्टार्टअप गाइड वर्जन 4.3 देखें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  00:56&lt;br /&gt;
इसमें टूल बार प्रयोग करने के क्रमशः निर्देश हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:03&lt;br /&gt;
इस गाइड को प्राप्त करने का लिंक यहाँ दिया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:08&lt;br /&gt;
अब हम एक-एक करके इस श्रृंखला के ट्यूटोरियल्स के बारे में जानेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 01:16&lt;br /&gt;
इस श्रृंखला में पहला “ट्यूटोरियल” है - ‘इंस्टालेशन ऑफ़ “सेल डिज़ाइनर” ऑन ए “विंडोज मशीन”’&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:27&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:43&lt;br /&gt;
अगला ट्यूटोरियल हमारी सहायता करेगा - मेनू एवं टूल बार्स को समझने में  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  01:52&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर के क्षेत्रों एवं सेल डिज़ाइनर के कंपोनेंट्स को समझने में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  1:59&lt;br /&gt;
यह ट्यूटोरियल विंडोज OS पर रिकॉर्ड किया गया है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:05&lt;br /&gt;
हालाँकि, इसके अंतर्गत समझाए गए सभी फीचर समान तरीक़े से लिनक्स ओएस पर भी काम करेंगे।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:17&lt;br /&gt;
लिनक्स उपयोगकर्ताओं को यह ट्यूटोरियल नहीं छोड़ना चाहिए।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:23&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल पर एक नज़र डालते हैं।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  02:40&lt;br /&gt;
अगला ‘“ट्यूटोरियल” है ‘“इंस्टालेशन ऑफ़ सेल डिज़ाइनर ऑन लिनक्स”’ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 02:47&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:00&lt;br /&gt;
अगला ट्यूटोरियल है “क्रिएट एंड एडिट कंपोनेंट्स” ।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:07&lt;br /&gt;
यह हमारी मदद करेगा - एक पहले से सेव की गई ‘“.xml’” फाइल को खोलने के बारे में&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:17&lt;br /&gt;
‘“कम्पार्टमेंट’” का आकार, रंग एवं बॉर्डर की मोटाई को परिवर्तित करने के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:26&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर में मल्टिपल फाइल्स बनाने के बारे में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:30&lt;br /&gt;
'''Species''' के ‘“स्टार्ट पॉइंट”’ और ‘“इंड पॉइंट’” को सीखने के बारे में &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 03:37&lt;br /&gt;
'''Species''' एवं “रिएक्शन” की पहचान को बदलने में।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:41&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल को चलाते हैं &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:52&lt;br /&gt;
अगले ट्यूटोरियल में हम सीखेंगे -&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
“मैक्रोस” को प्रयोग करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  03:59&lt;br /&gt;
सभी ‘“कम्पोनेंट्स’” को ‘“ड्रा एरिया”’ के दूसरी तरफ ले जाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:04&lt;br /&gt;
&amp;quot;सेल डिजाइनर&amp;quot; का प्रयोग करके “रिएक्शन लाइन” अलाइन करना, “रिएक्शन लाइन” का विस्तार करना और ‘''Process diagram''' बनाना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:16&lt;br /&gt;
हम इस ट्यूटोरियल को देखते है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 04:30&lt;br /&gt;
अगले ट्यूटोरियल ‘'''Customizing Diagram Layout’''' में हम सीखेंगे - रिएक्शन लाइन का रंग, आकार एवं चौड़ाई बदलना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:44&lt;br /&gt;
“रिएक्शन लाइन” में '''Anchor points''' जोड़ना तथा '''Components''' को अलाइन करना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:50&lt;br /&gt;
'''Reaction ids''' को दिखाना/छिपाना &lt;br /&gt;
'''Components''' में नोट्स जोड़ना &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  04:57&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'प्रोटीन' को एडिट करना &lt;br /&gt;
जानकारी एडिट करना&lt;br /&gt;
और डायग्राम का ‘bird’s eye view’ सीखना&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:06&lt;br /&gt;
यहाँ ट्यूटोरियल की एक झलक है।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:18&lt;br /&gt;
इसे सारांशित करते हैं:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:20&lt;br /&gt;
इस ट्यूटोरियल में हमने सीखा -&lt;br /&gt;
सेल डिज़ाइनर श्रृंखला का &amp;quot;’Overview”’ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:29&lt;br /&gt;
दिए गए सभी विषयों पर विस्तृत ट्यूटोरियल्स के लिए कृपया '''http://spoken-tutorial.org''' पर जायें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:39&lt;br /&gt;
दिए गए लिंक पर जाकर वीडियो देखें &lt;br /&gt;
यह वीडियो स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट को सारांशित करता है।&lt;br /&gt;
अच्छी बैंडविड्थ न मिलने पर आप इसे डाउनलोड करके भी देख सकते हैं। &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  05:52&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल्स प्रोजेक्ट टीम कार्यशालाएं आयोजित करती है तथा ऑनलाइन टेस्ट पास करने वालों को प्रमाण पत्र प्रदान करती है, अधिक जानकारी के लिए, कृपया '''contact@spoken-tutorial.org''' पर संपर्क करें।&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  06:10&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
स्पोकन ट्यूटोरियल प्रोजेक्ट '''टॉक टू अ टीचर प्रोजेक्ट''' का एक भाग है यह NMEICT, MHRD भारत सरकार द्वारा वित्तपोषित है। इस “मिशन” से संबंधित अधिक जानकारी निम्नलिखित लिंक पर उपलब्ध है।  '''http://spoken-tutorial.org/NMEICT-Intro'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|06:27&lt;br /&gt;
| यह ट्यूटोरियल अमित कुमार द्वारा अनूदित है। आईआईटी बॉम्बे से मैं _____ आपसे विदा लेती हूँ। हमसे जुड़ने के लिए धन्यवाद।&lt;br /&gt;
|}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Indiantranslators2012</name></author>	</entry>

	</feed>